II Đồ dùng dạy học - Sơ đồ để trống về các tầng lớp, giai cấp trong xã hội thời Lê sơ.. 2/ Tư tưởng Giáo dục học sinh niềm tự hào về thành tựu văn hoá giáo dục của Đại Việt thời Lê sơ,
Trang 1Bài 20 : NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ ( 1428 – 1527 )
Tuần: 20 Tiết: 39
Ngày soạn: ……… Ngày dạy :………
I TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ, QUÂN SỰ, PHÁP LUẬT.
II Đồ dùng dạy học
- Bảng phụ sơ đồ tổ chức bộ máy chính quyền thời Lê sơ
- Bảng phụ một số ý kiến đánh giá về luật Hông Đức
III Hoạt động dạy và học
1/ Kiểm tra bài cũ.
? Thuật lại chiến thắng Chi Lăng – Xương Giang ? nêu ý nghĩa lịch sử ?.
? Nguyên nhân thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ?.
2/ Bài mới.
Gv dẫn hs vào bài mới.
? Bộ máy chính quyền thời Lê sơ được thể
hiện như thế nào ?
- Đứng đầu là ai ?
- Giúp việc cho Vua gồm có những
bộ và cơ quan nào ?
GV: yêu cầu hs nhắc lại tên 6 bộ.
? Bộ máy chính quyền ở địa phương được
chia như thế nào ?
- Dưói đạo là gì ?
- Thời Lê Thánh Tông, việc trông
coi 13 đạo có điểm gì mới ?
GV: yêu cầu hs nói rõ công việc của mỗi
ti phụ trách
GV: cho hs quan sát lược đồ hành chánh
nước Đại Việt thời Lê sơ và 13 đạo thừa
tuyên
? So sánh tổ chức bộ máy nhà nước thời
Lê sơ với thời Trần ?
? Nhìn vào lược đồ em thấy nhà nước thời
Lê sơ khác với thời Trần như thế nào ?
1/ Tổ chức bộ máy chính quyền
Trang 2? Em có nhận xét gì về tổ chức bộ máy
chính quyền thời Lê sơ ?
GV: cho hs vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy nhà
nước thời Lê sơ
Nhà nước tập quyền chuyên chế hoàn chỉnh
SƠ ĐỒ TỔ CHỨC BỘ MÁY NHÀ NƯỚC THỜI LÊ SƠ
Vua trực tiếp chỉ đạo 6 bộ
Tự Viện hàn lâm Quốc sử viện Ngự sử đài
Các cơ quan giúp việc các bộ
? Nhà Lê tổ chức quân đội như thế nào ?
? Tại sao nói trong hoàn cảnh lúc đó, chế độ
“ ngụ binh ư nông” là tối ưu ?
? Nhà Lê quan tâm phát triển quân đội như
thế nào ?
? Em có nhận xét gì về chủ trương của nhà
Lê sơ đối với lãnh thổ của đát nước qua đoạn
trích trong SGK ?
? Vì sao dưới thời Lê, nhà nước quan tâm đến
pháp luật ?
GV: Lê Thnh1 Tông ban hành bộ luật “ Quốc
triầu hình luật” đây là bộ luật lớn nhất, có giá
trị nhất của thời phong kiến nước ta
? Nội dung chính của bộ luật ?.
? Khi đánh giá về bộ luật Hồng Đức có một
số ý kiến khác nhau Hãy đánh dấu vào ý
2/ Tổ chức quân đội.
- Thực hiện chính sách “ngụ binh ư nông”
- Quân đội gồm có hai bộ phận:
+ Quân triều đình + Quân ở các địa phương
Trang 3kiến đúng nhất ?
Bộ luật bảo vệ quyền lợi của giai cấp
phong kiến
Bảo vệ quyền lợi cho nhân dân lao
động
Bảo vệ quyền lợi cho nhân dân lao
dộng, nhất là người phụ nữ
Giúp nh2 nước quản lí xã hội
Vừa bảo vệ quyền lợi của giai cấp
phong kiến, vừa phần nào thoả mãn được yêu cầu của nhân dân
? Luật Hồng Đức có điểm gì tiến bộ ?
3/ Củng cố.
? Gọi 2 hs lên vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy nhà
nước thời Lê sơ ? Nêu nhận xét ?
? Nhận xét về vua Lê Thánh Tông ?
Ngày soạn:……… Ngày dạy:………
II TÌNH HÌNH KINH TẾ – XÃ HỘI.
I Mục tiêu:
1/ Kiến thức
- Sau khi nhanh chóng khôi phục sản xuất, thời Lê sơ kinh tế phát triển mọi mặt
- Sự phân chia xã hội thành hai giai cấp chính: Địa chủ phong kiến và nông dân Đời sóng các tầng lớp khác ổn định
II Đồ dùng dạy học
- Sơ đồ để trống về các tầng lớp, giai cấp trong xã hội thời Lê sơ
- Tư liệu phát ánh sự phát triển kinh tế, xã hội thời Lê sơ
III Hoạt động dạy và học
1/ Kiểm tra bài cũ.
? Công lao của Lê Thánh Tông trong việc xây dựng chính quyên và bảo vệ tổ quốc ?
2/ Bài mới.
Trang 4? Để khôi phục và phát triển sản xuất nông
nghiệp nhà Lê sơ đã làm gì ?
? Tại sao ?.
? Nhà nước giải quyết vấn đề ruộng đất
bằng cách nào ?
GV: Khuyến nông sứ có trách nhiệm triệu
tập dân phiêu tán về quê làm ăn
- Đồn điền sứ: Tổ chức khai hoang
- Hà đê sứ: Quản lí và xây dựng đê
điều
- Phép quân điền: Cứ 6 năm chia lại
ruộng đất công làng xã, các quan được nhiều ruộng, phụ nữ và người có hoàng cảnh khó khăn cũng được chia ruộng
* Chính sách này có nhiêu điểm tiến
bộ, đảm bảo sự công bằng xã hội
? Vì sao nhà Lê lại quan tâm đến việc bảo
vệ đê điều ?
? Nhận xét về những biện pháp của thời Lê
sơ đối với nông ngiệp ?
? Ở nước ta thời kì này có những ngành thủ
công tiêu biểu nào ?
? Em có nhận xét gì về tình hình thủ công
nghiệp thời Lê sơ ?
? Nông nghiệp và thủ công nghiệp có mối
quan hệ với nhau như thế nào ?
? Nhà Lê có những biện pháp gì để phát
triển việc buôn bán trong nước ?
? Hoạt động buôn bán với nước ngoài như
thế nào ?
? Em có nhận xét gì về tình hình kinh tế
thời Lê sơ ?
? Xã hội thời Lê sơ có những giai cấp, tầng
lớp nào ?
? Quyền lợi, địa vị của tầng lớp, giai cấp ra
sao ?
So sánh với thời Trần ?
? Nhận xét chủ trương hạn chế việc nuôi
và mua bán nô tì của nhà nước thới Lê sơ ?
3/ Củng cố.
? Tại sao nói thời Lê sơ là thời thịnh đạt ?.
? Vẽ sơ đồ các giai cấp , tầng lớp trong xà
hội thời Lê sơ ?
4/ Dặn dò.
1/ Kinh tế
a) Nông nghiệp
- Giải quyết ruộng đất
- Thực hiện phép quân điền
b) Công thương ghiệp
- Phát triển nhiều ngành nghề thủ công
ở làng xã, kinh đô Thăng Long
- Thương nghiệp:
+ Trong nước: Chợ phát triển
+ Ngoài nước: Hạn chế buôn bán với nước ngoài
2/ Xã hội
Địa chủ phongkiến
Nôngdân
Thị dân
Thươngnhân
Thợ thủ công
Nôtì.Xã hội
Trang 5Về học bài, xem trước bài mới.
………
Bài 20 : NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÊ SƠ ( 1428 – 1527 )
Tuần: 21 Tiết: 41
Ngày soạn:……… Ngày dạy:………
III TÌNH HÌNH VĂN HOÁ, GIÁO DỤC
I Mục tiêu:
1/ Kiến thức
- Chế độ giáo dục, thi cử thời Lê sơ rất được chú trọng
- Những thành tựu tiêu biểu về văn học, khoa học, nghệ thuật thời Lê sơ
2/ Tư tưởng
Giáo dục học sinh niềm tự hào về thành tựu văn hoá giáo dục của Đại Việt thời Lê sơ, ý thức giữ gìn và phát huy văn hoá truyền thống
3/ Kĩ năng
Nhận xét những thành tựu tiêu biểu về văn hoá, giáo dục thời Lê sơ
II Đồ dùng dạy học
Các ảnh về nhân vật và di tích lịch sử thời kì này
III Hoạt động dạy và học
1/ Kiểm tra bài cũ
? Nhà Lê đã làm gì để khôi phục và phát triển sản xuất nông nghiệp ?
? XÃ hội thời Lê sơ có những giai cấp , tầng lớp nào ?
2/ Bài mới
? Nhà nước quan tâm phát triển giáo dục
như thế nào ?
? Vì sao thời Lê sơ lại hạn chế Phật giáo,
Đạo giáo lại tôn sùng Nho giáo ?
GV: Thời Lê sơ nội dung học tập thi cử là
các sách của đạo Nho, chủ yếu có “ tứ
thư” và “ ngũ kinh”
? Giáo giục thời Lê sơ rất có qui cũ và
chặt chẽ, biểu hiện như thế nào ?
? Em hiểu biết gì về ba kì thi thời Lê sơ ?
? Để khuyến khích học tập và kén chọn
nhân tài nhà Lê đã có biện pháp gì ?
? Chế độ thi cử thời Lê sơ được tiến hành
thường xuyên như thế nào, kết quả ra
sao ?
? Em có nhận xét gì về tình hình giáo dục,
thi cử thời Lê sơ ?
? Những thành tựu nổi bật về văn học thời
Lê sơ ?
1/ Tình hình giáo dục, khoa cử.
- Dựng lại Quốc tử giám, mở nhiều truờng học
- Nho giáo chiếm địa vị độc tôn
- Thi cử chặt chẽ qua ba kì: Hương, Hội, Đình
Trang 6? Nêu một vài tác phẩm yiêu biểu ?.
? Các tác phẩm văn học tập trung phản
ánh nội dung gì ?
? Thời Lê sơ có những thành tựu khoa học
tiêu biểu nào ?
? Em có nhận xét gì về những thành tựu đó
?
? Những nét đặc sắc về nghệ thuật sân
khấu ?
? Nghệ thuật điêu khắc có gì tiêu biểu ?.
? Vì sao quốc gia Đại Việ lại đạt được
những thành tựu trên ?
3/ Củng cố.
? Kể tên một số thành tựu văn hoá tiêu
biểu ?
? Em hãy nêu công lao của những danh
hân có trong bài ?
? Vì sao Đại Việt ở thế kỉ XV lại đạt được
những thành tựu rực rỡ như vậy ?
4/ Dặn dò.
Học bài, xem trước bài
2/ Văn học, khoa học, ngệ thuật
a) Văn họcVăn học có nội dung yêu nước sâu sắc
b) Khoa họcNhiều tác phẩm khoa học thành văn phong phú, đa dạng
Ngày soạn:……… Ngày dạy:………
IV MỘT SỐ DANH NHÂN VĂN HOÁ DÂN TỘC
Phân tích, đánh giá các sự kiện lích sử
II Đồ dùng dạy học
Các ảnh về nhân vật lịch sử về các danh nhân văn hoá
III Hoạt động dạy và học
1/ Kiểm tra bài cũ.
? Giáo dục và thi cử thời Lê có đặc điểm gì ?
? Nêu một số thành tựu văn hoá tiêu biểu ?
2/ Bài mới.
? Trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, Nguyễn Trãi 1/ Nguyễn Trãi ( 1830 – 1442 ).
Trang 7có vai trò như thế nào ?.
? Sau khởi nghĩa ông có những đóng gốp gì cho
đất nước ?
? Các tác phẩm của ông tập trung phản ánh nội
dung gì ?
? Qua nhận xét của Lê Thánh Tông về Nguyễn
Trải, em hãy nêu những đóng gốp của Nguyễn
Trãi ?
GV: H47 , trong nhà thờ Nguyễn Trãi ở làng Nhị
Khê còn lưu giữ nhiều di vật quý trong đó có bức
chân dung Nguyễn Trải mà nhiều nhà ngiên cứu
cho là khá cổ Bức tranh thể hiện khá đạt tinh
thần yêu nước, thương dân của nguyễn Trải
? Trình bày hiểu biết của em về vua Lê Thánh
Tông ?
? Oáng có những đóng góp gì cho việc phát triển
kinh tế, văn hoá ?
? Kể những đóng góp của Lê Thánh Tông trong
lĩnh vực văn học ?
GV: Thơ văn của Lê Thánh Tông và hội Tao đàn
phần lớn ca ngợi nh2 Lê, ca ngợi phong cảnh đất
nước, đậm đà tinh thần yêu nước Oâng là nhân
vật xuất sắc về nhiêiù mặt
? Hiểu biết của em về Ngô Sĩ Liên ?.
? Tên tuổi của Ngô Sĩ Liên còn để lại dấu ấn
gì ?
? Lương Thế Vinh có vai trò quan trọng như thế
nào đối với thành tựu về nghệ thuật ?
? Oâng đổ trạng nguyên năm 1463 Công trình
toán học nổi tiến của ông là gì ?
3/ Củng cố.
? Đánh giá của em về một danh nhân văn hoá
tiêu biểu thế kỉ XV ?
? Những danh nhân được nêu trong bài học đã có
công lao gì đối với dân tộc ?
4/ Dặn dò.
Học bài, xem trước bài mới
- Là nhà chính trị, quân sự đại tài, danhnhân văn hoá thế giới
- Thể hiện tư tưởng nhân đạo, yêu nướcthương dân
2/ Lê Thánh Tông ( 1442 – 1497)
- 1460, được lên ngôi khi 18 tuổi
- Quan tâm phát triển kinh tế
- Lập hội Tao Đàn và có nhiều tác phẩm văn học có giá trị
3/ Ngô Sĩ Liên ( TK XV )
- 1442 đổ tiến sĩ
- Là nhà sử học nổi tiếng
4/ Lương Thế Vinh ( 1442…? )
- Tác giả bộ “ Hí phường phả lục”
- Là nhà toán học nổi tiếng
Trang 8Hệ thống các thành tựu lịch sử của một thời đại.
II Đồ dùng dạy học
- Lược đồ lãnh thổ Đại Việt thời Trần và thời Lê sơ
- Tranh ảnh có liên quan
III Hoạt động dạy và học
1/ Kiểm tra bài cũ.
? Những cống hiến của Nguyễn Trãi đối với sự nghiệp của nước Đại Việt?
? Hiểu biết của em về vua Lê Thánh Tông ?
2/ Bài mới.
Chúng ta đã học qua giai đoạn lịch sử Việt Nam ở thế kỉ XV đầu thế kỉ XVI, cần hệ thống lại toàn bộ kiến thức về mọi mặt kinh tế, chính trị, văn học nghệ thuật của thời kỳ được coi là thịnhtrị của chế độ phong kiến Việt Nam
GV: cho hs trả lời tất cả các câu hỏi trong bài ôn tập sau đó GV nhận xét bổ sung cho hoàn chỉnh bài ôn tập
3/ Củng cố.
- Lập bảng thống kê các tác phẩm văn học, sử học nổi tiếng
- Lập bảng thống kê các bậc danh nhân ở thế kỉ XV
Rèn luyện cho hs kĩ năng phân tích tổng hợp, so sánh các sự kiện lịch sử đã học
II Đồ dùng dạy học
SGK
III Hoạt động dạy và học
1/ Kiểm tra bài cũ.
Không kiểm tra bài cũ
2/ Bài mới.
Bài tập 1 Em hãy trình bày tội ác của quân
Minh đối với nhân dân ta?
Bài tập 2 Em hãy liệt kê địa bàn hoạt động của
- Giết người, cướp của, bắt nhân dân ta phảinộp hàng trăm thứ thuế
Trang 9nghĩa quân Lam Sơn ?
Bài tập 3 Nhà Hồ thất bại là do nguyên nhân
nào?
Bài tập 4 Nguyên nhân nào cơ bản nhất dẫn
đến thắng lợi của nghĩa quân Lam Sơn ?
Bài tập 5 Em đã được học,được đọc những tác
phẩm văn học nào ở các thời kì: Lý - Trần - Lê
sơ
( Hãy lập bảng thống kê )
- Ở Thanh Hĩa, Nghệ An
- Khơng đồn kế được các tầng lớp tham giachống giặc Minh
- Tinh thần đồn kết của nhân dân
- tự hào về truyền thống đấu ranh anh dũng của nhân dân
- Hiểu được rằng: Nước nhà được thịnh trị hay suy vong là do ở lòng dân
3/ Kĩ năng
Đánh giá nguyên nhân suy yếu của triều đình phong kiến thời Lê
II Đồ dùng dạy học
- Lược đồ phong trào nông dân khởi nghĩa TK XVI
III Hoạt động dạy và học
1/ Kiểm tra bài cũ.
? Văn hoá giáo dục, khoa học nghệ thuật thời Lê sơ đạt những thành tựu gì ? Vì sao có được những thành tựu đó ?
2/ Bài mới
GV Giải thích nhà Lê Sơ tại sao ở thế kỉ XV lại
phát triển nhưng đến thế kỉ XVI lại suy thối
? Nguyên nhân nào làm cho nhà Lê Sơ bị suy
thối ?
GV Sử dụng phần chữ in nhỏ trong SGK.
? Em cĩ nhận xét gì về triều đình nhà Lê ở đầu
I Tình hình chính trị – xã hội
1/ Triều đình nhà Lê
- Vua quan ăn chơi xa xỉ
- Quan lại lo vơ vét của cải của nhândân
- Bọn giai cấp thống trị tranh gianh
Trang 10thế kỉ XVI?
GV Dùng lược đồ trang 106 SGK để tường
thuật
GV Nhấn mạnh cuộc khởi nghĩa Trần Cảo
? Em hãy kể tên các cuộc khởi nghĩa nơng dân
đầu thế kỉ XVI ?
? Chỉ trên lược đồ những vùng hoạt động của
phong trào nơng dân thời bấy giờ ?
3/ Củng cố
Câu 1 Nguyên nhân dẫn đến phong trào khởi
nghĩa của nơng dân ở đầu thế kỉ XVI
Câu 2 Ý nghĩa của phong trào nơng dân thế kỉ
2/ Phong trào khởi nghĩa của nông dân
ở đầu thế kỉ XVI.
Cĩ nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra đặc biệt
là cuộc khởi nghĩa Trần Cảo
………
Bài 22: SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN ( thế kỉ XVI – XVIII )
II- CÁC CUỘC CHIẾN TRANH NAM - BẮC TRIỀU VÀ
TRỊNH - NGUYỄN
Tuần: 23 Tiết: 46
Ngày soạn:……… Ngày dạy:………
I Mục tiêu bài học
- Xem mục tiêu chung của bài
- Bản đồ cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều
- Bản đồ cuộc chiến tranh Trịnh - Nguyễn
III Hoạt động dạy và học
1/ Kiểm tra bài cũ.
? Nguyên nhân dẫn đến phong trào khởi nghĩa nông dân ở đầu thế kỉ XVI ?
? Ý nghĩa của phong trào nông dân thế kỉ XVI ?
2/ Bài mới.
GV Sử dụng bản đồ tường thuật cuộc chiến
tranh Nam - Bắc triều
? Nguyên nhân hình thành Nam - Bắc triều
? Hậu quả của cuộc chiến trang Nam - Bắc
triều là gì ?
Gv Nhấn mạnh hậu quả chiến tranh.
II Các cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều và chiến tranh Trịnh – Nguyễn.
1/ Chiến tranh Nam – Bắc triều.
- Mạc Đăng Dung giết vua Lê ChiêuThống ,lập ra nhà Mạc ( 1516- 1522 )
Là cuộc hỗn chiến tàn khốc giữa các tập
Trang 11GV Cho hs đọc.
? Sự hình thành thế lực họ Nguyễn ở Đàng
Trong như thế nào ?
? Cuộc chiến tranh Trịnh - Nguyễn đã dẫn
đến hậu quả như thế nào ?
3/ Củng cố
Câu 1 Em hãy nêu hậu quả của cuộc chiến
tranh Nam - Bắc triều và sự chia cắt Đàng
Trong – Đàng Ngồi
Câu 2 Em cĩ nhận xét gì về tình hình chính
trị, xã hội nước ta ở các thế kỉ XVI-XVII ?
4/ Dặn dò
Học bài, xem trước bài mới
đồn phong kiến làm cho nhân dân tàn sátlẫn nhau
2/ Chiến tranh Trịnh – Nguyễn và sự chia cắt Đàng Trong Đàng ngoài
- Nguyễn Hồng và con cháu ra sức xâydựng Đàng Trong vững mạnh để chốnglại họ Trịnh
- Cuộc chiến tranh dai giẳng hao ngườitốn của gây đau thương cho nhân dânĐàng Trong và Đàng Ngồi
- Tình hình thụ cơng nghiệp và thương nghiệp ở các thế kỉ này
- Nắm được những nét chính về tình hình văn hĩa ( tơn giáo, ra đời của chữ quốc ngữ, văn học,nghệ thuật ) bấy giờ
- Xác định địa danh trên bản đồ, làng thụ cơng, đơ thị Đàng Trong – Đàng Ngồi
- Tìm hiểu văn hĩa lịch sử ở địa phương
II Đồ dùng dạy học
Bản đồ Việt Nam
- Một số tranh ảnh về bến cảng,Kinh Kì, Hội An
III Hoạt động dạy và học
1/ Kiểm tra bài cũ
? Em hãy nêu hậu quả của cuộc chiến tranh Nam – Bắc triều và hậu quả của nó ?
? Em có nhận xét gì về tình hình chính trị, xã hội nước ta thế kỉ XVI, XVII ?
Trang 122/ Bài mới
HS Đọc SGK.
? Vì sao sản xuất nơng nghiệp ở Đàng
Ngồi lại bị phá hoại nghiêm trọng ?
? Vì sao nơng nghiệp ở Đàng Trong phát
triển ?
GV Phân tích thêm.
? Phủ Gia Định gồm mấy dinh, thộc những
tỉnh nào hiện nay ? và xác định các địa danh
trên bản đồ Việt Nam ngày nay
? Ở Đàng Trong, chúa Nguyễn đã làm gì để
phát triển nơng nghiệp ?
? Em hãy kể tên những làng thụ cơng cĩ
tiếng ở nước ta thời xưa và hiện nay mà em
Câu 1 Tình hình kinh tế Đàng Ngồi ở thế
kỉ XVII- XVIII phát triển như thế nào ?
Câu 2 Vì sao kinh tế ở Đàng Trong lại phát
+ Vua, quan lại quan tâm sản xuất
+ Nghề thủ cơng phát triển và giao lưuhàng hĩa
2/ Sự phát triển của nghề thủ công và buôn bán
- Xuất hiện nhiều ngành nghề truyềnthống ở Đàng Trong và Đàng Ngồi
- Xuất hiện thành thị là nhu cầu mở rộnggiao lưu kinh tế của nước ta
-Xem mục tiêu chung của bài
II Đồ dùng dạy học
-Tranh ảnh về các cơng trình kiến trúc, chùa chiền thời kì này
III Hoạt động dạy và học
1/ Kiểm tra bài cũ.
? Tình hình kinh tế Đàng Ngoài thế kỉ XVII – XVIII phát triển như thế nào ?