Giáo Án 11

Chính sách cai trị: - KT: vơ vét tài nguyên cùng kiệt & bóc bột nhân công rẻ mạt Biến AĐ thành thị trường - CT-XH: Chế độ cai trị trực tiếp với những thủ đoạn chủ yếu như: + Chia để t

PHẦN I LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI (TIẾP THEO) CHƯƠNG I: CÁC NƯỚC CHÂU Á, CHÂU PHI VÀ KHU VỰC MĨ LA-TINH

(TỪ ĐẦU THẾ KỈ XIX ĐẾN ĐẦU THẾ KỈ XX)

BÀI 1: NHẬT BẢN

:

1 Nhật Bản từ đầu thế kỉ XIX đến trước 1868:

- Đầu XIX chế độ Mạc phủ khủng hoảõng:

a Kinh tế:

- NN lạc hậu, tô thuế nặng, mất mùa, đói kém…

- CN: KT HH phát triển, CTTC xuất hiện, kinh tế TBCN phát triển nhanh chóng

b Xã hội: ND, TS, thị dân > < chế độ PK.

c Chính trị: Thiên Hoàng > < Tướng quân.

d Ngoại giao: Sự xâm nhập các nước TB Aâu Mĩ: ….và buộc NB kí các HƯ bất bình đẳng.

 NB lựa chọn một torng hai con đường:

2 Cuộc Duy Tân Minh Trị:

Tháng 1/1868 Sô-gun bị lật đổ, Thiên Hoàng Minh Trị ( Meigi)trở lại nắm quyền lực,thực hiện một số cải cách

a về chính trị: Thủ tiêu chế độ Mạc Phụ, lập chính phủ mới, thực hiện bình đẳng, ban bố

quyền tự do

b Về Kinh tế:

- Xóa bỏ chế độ sở hữu ruộng đất phong kiến, cho phép mua bán ruộng đất

c Về QS: Tổ chức huấn luyện theo kiểu phương tây, chú trọng đóng tàu chiến sản xuất

vũ khí

d Giáo dục: Chú trọng nội dung KHKT Cử HS giỏi đi du học Phương Tây,xem GD là

quan trọng để phát triển đất nước…

* Tính chất – ý nghĩa: CC Minh Trị mang tính chất là một cuộc CMTS mở đường cho

CNTB phát triển ở Nhật

3 NB chuyển sang giai đoạn CNĐQ::

- CNTB phát triển nhanh, trong vòng 30 năm cuối XIX chuyển sang giai đoạn CNĐQ

- Tập trung SX, TB dẫn tới sự hình thành các công ty độc quyền: Mitxưi, Mitxưbisi chiphối toàn bộ đời sống KT, CT trong nước

- Về đối nội: Aùp bức, bóc lột nhân dân lao động  nhiều cuộc đấu tranh của GCCN.

- Về đối ngoại: Gây chiến tranh để giành giật thị trường:

* Năm 1874 CT xâm lược Đài Loan

* CT Trung – Nhật( 1894- 1895).

* CT Nga – Nhật ( 1904- 1905)

KẾT LUẬN: NB ĐÃ TRỞ THÀNH MỘT NƯỚC ĐẾ QUỐC

BÀI 2 ẤN ĐỘ

1 Tình hình AĐ nửa sau XIX:

a Quá trình TD xâm lược AĐ:

- Đầu XVII chế độ PK AĐ suy yếu các nước phương Tây chủ yếu là A-P đua nhau xâm lược

- Giữa XVIII Anh hoàn thành XL Ấn Độ

b Chính sách cai trị:

- KT: vơ vét tài nguyên cùng kiệt & bóc bột nhân công rẻ mạt Biến AĐ thành thị

trường

- CT-XH: Chế độ cai trị trực tiếp với những thủ đoạn chủ yếu như:

+ Chia để trị, mua chuộc giai cấp thống trị

+ Khơi sâu thù hằn DT, TG, đẳng cấp trong XH

- VH-GD: Chính sách ngu dân, khuyến khích tập quán lạc hậu & hủ tục.

Hậu quả: KT giảm sút, đời sống nhân dân cực khổ.

2 Cuộc khởi nghĩa Xi-pay (1857-1859):

a Nguyên nhân:

- Binh lính Xi-pay bị đối xử tàn tệ, tinh thần DT & tín ngưỡng bị xúc phạm Bất mãn & nổi dậy đt

b Diễn biến:

-Ngày 10/5/1857: KN bùng nổ ở Mi-rút

- KN lan rộng khắp miền Bắc & miền tây AĐ, kéo dài 2 năm

- LL tham gia là binh lính & nông dân

c Kết quả: KN bị đàn áp & thất bại.

d Ý nghĩa lịch sử: Thể hiện tinh thần yêu nước, đấu tranh bất khuất, ý thức vươn tới độc

lập của DT AĐ

3 Đảng Quốc Đại & phong trào DT (1885-1908)

a Đảng Quốc Đại:

- Sự thành lập: Năm 1885 giai cấp TS AĐ thành lập ĐQĐ

- Chủ trương đấu tranh: ôn hoà.

+ Do thái độ thoả hiệp của những người cầm đầu & chính sách 2 mặt của chính quyền Anh  nội bộ Đảng phân hoá thành 2 phái:

* Phái ôn hoà

* Phái cực đoan (kiên quyết chống Anh do Ti-lắc đứng đầu)

b Phong trào DT:

- PT đt chống đạo luật chia cắt Ben-gan 1905

- Đỉnh cao là tổng bãi công của công nhân Bom-bay 1908

- Tháng 6/1908 Anh bắt Ti-lắc, kết án 6 năm tù CN Bom-bay tổng bãi công kéo dài 6 ngày để ủng hộ Ti-lắc

- Ý nghĩa: Cao trào CM (1905-1908) mang đậm ý thức DT, đánh dấu sự thức tỉnh của

nhân dân AĐ

BÀI 3 :TRUNG QUỐC

1 TQ bị các nước ĐQ xâm lược:

b Quá trình ĐQ xâm lược TQ:

- Thế kỉ XVIII các nước ĐQ dùng mọi thủ đoạn ép chính quyền mãn Thanh mở cửa, cắtđất

- Đi đầu là TD Anh: buộc nhà Thanh kí HƯ Nam Kinh 1842 chấp nhận các điều khoảnthiệt thòi

- Các nước ĐQ tranh nhau xâu xé TQ: Đức chiếm Sơn Đông, Anh chiếm châu thổ SôngDương Tử, Pháp chiếm Vân Nam, Quảng Tây, Quảng Đông, Nga chiếm vùng Đông Bắc

c Hậu quả: XHTQ nổi lên 2 mâu thuẫn:

- Nhân dân TQ > < Đế quốc

- Nông dân > < Phong kiến

2 Phong trào đấu tranh của nd TQ (XVIII- XIX)

a Khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc (1851-1864):

- 1/1/1851 bùng nổ ở Kim Điền (Quảng Tây) do Hồng Tú Toàn lãnh đạo, LL tham gia là

nông dânlan rộng cả nước

- 1864 KN bị đàn áp &ø thất bại là cuộc KN nông dân vĩ đại …

b Phong trào Duy tân ( 1898):

- Do trí thöùc PK khôûi xöôùng ( Khang Höõu Vi, Löông Khại Sieđu), tieân haønh ñöôïc 100 ngaøythì thaât bái, do caùc theâ löïc thụ cöïu, phạn ñoông choâng phaù.

c Phong traøo Nghóa Hoøa Ñoaøn( 1900):

- Laø cuoôc khôûi nghóa ND choâng ÑQ, PK Nghóa quađn taân cođng söù quaùn nöôùc ngoaøi ôû BaĩcKinh

- Lieđn quađn 8 nöôùc ÑQ phạn cođng

-Trieău ñình Maõn Thanh ñaău haøng, kyù ñieău öôùc Tađn Söûu(1901).TQ thöïc söï trôû thaønh moôtnöôùc nöûa thuoôc ñòa, nöûa PK

3.Tođn Trung Sôn vaø caùch máng Tađn Hôïi 1911

a Tođn Trung Sôn & Ñoăng Minh Hoôi:

- Thaùng 8/1905, Tođn Trung Sôn laôp TQ Ñoăng Minh Hoôi Chính ñạng cụa giai caẫp TS

- Cöông lónh CT: CN Tam dađn cụa TTS

- Múc tieđu: “ Ñaùnh ñuoơi MT, thaønh laôp dađn quoâc, chia ruoông ñaât cho dađn caøy”.

b Caùch máng Tađn Hôïi 1911:

* Nguyeđn nhađn:

+ Nhađn dađn TQ > < ÑQ PK

+ Chađm ngoøi laø nhaø Thanh trao quyeăn kieơm soaùt ñöôøng saĩt cho ÑQ

* Dieên bieân:

- 10/10/1911 khôûi nghóa thaĩng lôïi ôû Vuõ Xöông, lan roông khaĩp nöôùc

- 12/1911 Quoâc dađn ÑH ôû Nam Kinh, TTSôn laøm Toơng thoâng truyeđn boâ laôp CPLT TrungHoa Dađn quoâc

- Tröôùc thaĩng lôïi, giai caâpTS thöông löôïng vôùi nhaø Thanh & söï can thieôp cụa ÑQ

* Keât quạ: Vua Thanh thoaùi vò, TTSôn töø chöùc, Vieđn Theâ Khại leđn laøm Toơng thoâng

* Tính chaât, yù nghóa:

+

Tính chaât : laø cuoôc CMTSạn khođng trieôt ñeơ ( khođng giại quyeât vaân ñeă RÑaât cho ND,

khođng xoùa aùch nođ dòch nöôùc ngoaøi)

+

YÙ nghóa :

-Laôt ñoơ cheâ ñoô quađn chụ chuyeđn cheâ, môû ñöôøng cho CNTB phaùt trieơn

- Coù ạnh höôûng nhaât ñònh ñoâi vôùi cuoôc ñaâu tranh GPDToôc ôû moôt soâ nöôùc Chađu AÙ

BAØI 4: CAÙC NÖÔÙC ÑOĐNG NAM AÙ ( Cuoâi theâ kư XIX - ñaău theâ kư XX)

1 Quaù trình XL cụa CNTD vaøo caùc nöôùc ÑNA:

a Nguyeđn nhađn:

- Caùc nöôùc TB caăn thò tröôøng, thuoôc ñòañaơy mánh xađm löôïc thuoôc ñòa

-ĐNA là khu vực rộng lợn, đông dân, giàu tài nguyên, có vị trí chiến lược quan trọng.

- Từ XIX chế độ PK khủng hoảõng là điều kiện cho TB phương Tâyxâm lược

b Quá trình TD xâm lược ĐNA:

Inđonêxia

Philippin

2 Phong trào chống TD HàLan của nhân dân Inđô

- Chính sách thống trị của TD Hà Lan bùng nổ nhiều cuộc đấu tranh

GPDT

- Chính sách thống trị của TD Hà Lan bùng nổ nhiều cuộc đấu tranh GPDTộc

- Cuối XIX-đầu XX: xã hội Inđô phân hoá sâu sắc, giai cấp CN và TS ra đời PTrào yêunước mang màu sắc mới, với sự tham gia của CN & TS

3 PT chống thực dân ở Philippin:

- TD Tây Ban Nha đặt ách thống trị trên 300 năm, khai thác bóc lột tài nguyên & sức lao động nhân dân Philippin > < TD TBNha gay gắtbùng nổ PTrào

- Các PT đấu tranh:

+ 1872: Khởi nghĩa ở Ca-vi-tô & làm chủ 3 ngày thì thất bại

+ Vào những năm 90 (XIX), xuất hiện 2 xu hướng chính trong Phong Trào GPDT:

- PTào đấu tranh chống Mĩ:

+ 1898 Mĩ gây chiến & hất cẳng TBNha và chiếm Philippin

+ Nhân dân Philippin đấu tranh chống Mĩ đến 1902 thất bại Philippin trở thành thuộc địa của Mĩ

4 PTĐT chống TDPháp của nhân dân CPC:

a Bối cảnh CPChia giữa XIX:

- Trước khi bị Pháp xâm lược, triều đình PK Nôrôđôm suy yếu phải thần phục Thái Lan

- Năm 1863 CPChia chấp nậhn sự bảo hộ của Pháp  1884 Pháp gạt Xiêm, biến CPChia thành thuộc địa của Pháp

- Aùch thống trị của P làm cho nhân dân CPChia bất bình vùng dậy đấu tranh

b PhongTrào đấu tranh

5 PTĐT chống TD Pháp của nhân dân Lào:

a Bối cảnh:

- Giữa thế kỉ XIX chế độ PK Lào suy yếu phải thuần phục Thái Lan

- Năm 1893 bị TDP xâm lược & trở thành thuộc địa của Pháp

- Giữa XIX đứng trước sự đe dọa của TD phương Tây, Rama IV (1851-1868) đã thực hiện mở cửa buôn bán với nước ngoài.

- Rama V(1868-1910) thực hiện nhiều chính sách cải cách

b Nội dung cải cách:

- Kinh tế:

+ Nông nghiệp: Giảm thuế, xoá chế độ lao dịch

+ CTN: khuyến khích tư nhân kinh doanh, xây dựng nhà máy, mở hiệu buôn, ngân hàng.+ CT: Cải cách theo khuôn mẫu phương Tây:

+ Quân đội: Chính sách ngoại giao mềm dẻo

 Lợi dung Anh > < Pháp

 Tính chất cải cách: Mang tính chất TS không triệt để

BÀI 5: CHÂU PHI & KHU VỰC MĨ LA-TINH

I CHÂU PHI:

1 Các nước ĐQ phân chia Châu Phi:

- Giữa XIX, TD châu Aâu bắt đầu XL C/Phi

- Những năm 70-80 (XIX) các nước TB đua nhau xâu xé C/Phi

Nhận xét:

Đầu XX việc phân chia thuộc địa giữa các nước ĐQ ở Châu Phi đã hoàn thành những không đồng đều

2 Các cuộc đấu tranh tiêu biểu:

a Ở Angiêri: Cuộc đấu tranh của Aùpđen Cađê (1830-1874) thu hút đông đảo lực lượng

tham gia

b Ai cập: 1879-1882: PT “ AiCậëp trẻ” ra đời do Aùtmét Arabi lãnh đạo

c Xu đăng: (1882-1889) do Muhamét Aùt mét lãnh đạo

d Eâtiôpia: 1889

 Kết quả: Tất cả các PTrào đều thất bại do chênh lệch LLượng, trình độ tổ chức thấp…

-Ý nghĩa: Thể hiện tinh thần yêu nước tạo tiền đề cho giai đoạn đầu XX

II KHU VỰC MĨ LATINH:

1 Khái quát:

- Vị trí: Gồm toàn bộ vùng trung và Nam Mĩ + quần đảo Caribê

- Đây là khu vực có LSử văn hoá lâu đời, giàu tài nguyên

* Chế độ TDân ở MLTinh:

- Đầu XIX: MLTinh đa phần là thuộc địa TBNha, BĐNha

- CNTDân thiết lập chế độ thống trị phản động & tàn khốc:

 Tàn sát, dồn đuổi cư dân bản địa , chiếm đất, lập đồn điền

Cuộc ĐTranh GPDTộc diễn ra mạnh mẽ

2 PTrào đấu tranh giành độc lập:

Haiti

20 năm đầu

XX

PT sôi nổi quyết liệt

Các QG độc lập ra đời:

3 Tình hình MLTinh sau giành độc lập & chính sách bành trướng của Mĩ:

- Sau khi giành độc lập, các nước MLTinh có những bước tiến bộ về KTế-XHội

- Mĩ ân mưu biến MLTinh thành “ Sân sau”

- Thủ đoạn của Mĩ:

+ Đưa học thuyết “ châu Mĩ của người châu Mĩ” thành lập tổ chức “Liên Mĩ”+ Gây chiến & hất cẳng TBNha khỏi MLTinh

+ Thực hiện chính sách “ cái gậy lớn” & ngoại giao đôla

 MLTinh trở thành thuộc địa kiểu mới của Mĩ

CHƯƠNG II BÀI 6: CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT (1914 – 1918)

1 Nguyên nhân của chiến tranh thế giới thứ I:

a Quan hệ quôc tế cuối XIX đầu XX:

- CNTBản phát triển không đều

- Sự phân chia thuộc địa cũng không đều

 Mâu thuẫn giữa các nước ĐQuốc về vấn đề thuộc địa ngày càng gay gắt.-Các cuộc chiến tranh mở màn:

+ CTranh Trung –Nhật (1894-1895)

+ CTranh Mĩ-TBNha (1898)

+ CTranh Nga- Nhật (1904- 1905)

- Thế giới hình thành 2 phe đối lập nhau:

 Phe Liên Minh (1882): Đức, Aùo-Hung, Ý

 cả 2 khối chạy đua vũ trang chuẩn bị chiến tranh chia lại thế giới

b Nguyên cớ: Phần tử Xécbi ám sát Hoàng thân thừa kế ngôi vua Aùo-Hung(28-6-1914).

- Gây tại hoạ về người & của

- CM/Mười Nga thành công đánh dấu bước chuyển lớn trong cục diện T/giới

* Tính chất: Đây là cuộc CT phi nghĩa, xâm lược & hiếu chiến

CHƯƠNG III BÀI 7: NHỮNG THÀNH TỰU VĂN HOÁ THỜI CẬN ĐẠI

1.Sự phát triển của nền văn hóa mới trong buổi đầu thời cận đại đến giữa XIX:

- Xuất hiện những nhà TT tiến bộ

- Trào lưu “ triết học Aùnh sáng”

b Các thành tựu tiêu biểu:

Các lĩnh

2 Thành tựu VHNT đầu XIX đến đầu XX:

a Điều kiện LS

- CNTB xác lập trên P/vi toàn TG & bước sang giai đoạn CNĐQ

- GCTS nắm quyền thống trị, mở rộng XL thuộc địa

Đời sống nhân dân càng cơ cực

b Các thành tựu tiêu biểu:

Văn học Vích to Huygô

Lep Tonxtoi MacTuênLỗ Tấn Hôxe mactiNghệ

thuật

Van gốcPicatxô+ Tác dụng: Phản ánh hiện thực XH, mong ước xây dựng một XH mới tốt đẹp hơn

3 Trào lưu tư tưởng tiến bộ & sự ra đời của CNXHKH:

a CNXH không tưởng: Tư tưởng tiến bộ của Xanhximơng, Phuriê, Ơ-oen mong muốn xây

dựng 1 XH tốt đẹp không có tư hữu, không có áp bức bóc lột, nhân dân làm chủ tư liệu sản xuất Mang tính không tưởng trong điều kiện CNTB vẫn tồn tại & phát triển

b Tri ế t h ọ c Đức & KTCT Anh

- Ở Đức: Hêghen(1770-1831) với quan điểm duy tâm KQ & Phơbách (1804-1872) với

quan điểm duy vật siêu hình

- KTCT cổ điển ở Anh với các đại biểu AđamXmit(1723-1790) và Ricacđô (1772-1823)

 mở đầu “lí luận giái trị lao động” nhưng chỉ mới nhìn thấy mối quan hệ giữa vật và vậtchớ chưa thấy mối quan hệ giữa người & người

c CNXHKH:

- Hoàn cảnh:

+ Sự áp bức bóc lột của CNTB giai đoạn CNĐQ

- Nhận xét: điểm khác với các học thuyết trước đây:

Xây dựng học thuyết trên quan điểm GCCN và thực tiễn đấu tranhc ủa PTCMVS thế giới

hệ thống LL mới vừa KH vừa CM

- Vai trò: CNM-L là đỉnh cao trí tuệ loài người, là Cương lĩnh CM cho cuộc đấu tranh

chống CNTB, xây dựng XHCS & mở ra kỉ nguyên mới cho sự phát triển của KH (tự

nhiên, XH)

BÀI 8: ÔN TẬP LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI

1 Những kiến thức cơ bản của chương trình:

- Sự thắng lợi của CMTS & sự phát triển của CNTB

- Sự phát triển của PTCNQT

- Sự xâm lược của CNTB & PT đấu tranh của các DT chống CNTD

- > < của các nước TB dẫn đến CTĐQ

- Lập bảng thắng lợi của CMTS & sự xác lập CNTB

Khái niệm “CMTS” với các nội dung:

- Nguyên nhân dẫn đến CMTS:

Nguyên nhân sâu xa: LLSX TBCN > < QHSX PK

Nguyên nhân trực tiếp: tuỳ theo tình hình cụ thể mỗi nước

2 Nhận thức đúng những vấn đề chủ yếu:

a Bản chất các cuộc CMTS:

- Các cuộc CMTS diễn ra ở các nước tuy thời gian, hình thức, mức độ đạt nước khác nhau Nhưng có những nội dung cơ bản giống nhau: nguyên nhân, mục đích

b Sự phát triển của CNTB sang giai đoạn CNĐQ Tuy đặc trưng CNĐQ ở mỗi nước có

khác, nhưng bản chất thì không đổi: đó là làm cho những > < vốn có & mới nảy sinh thêmtrầm trọng

c Mâu thuẫn cơ bản của chế độ TBCN PTCN phát triển mạnh mẽ tạo cơ sở cho sự ra

đời CN Mác

d CNTB phát triển gắn liền với CTXL thuộc địa  mâu thuẫn giữa các nước ĐQ về

vấn đề thuộc địa nguyên nhân dẫn đến CTTG I

VỆ CÁCH MẠNG (1917 – 1921)

I Cách mạng tháng Mười Nga 1917

1 Tình hình nước Nga trước CM:

* Chính trị:

- Đầu XX Nga vẫn là một nước quân chủ chuyên chế, đứng đầu là Nga Hoàng.

- Nga Hoàng đẩy nước Nga vào cuộc Chiến tranh đế quốc  hậu quả nghiêm trọng

* Kinh tế: Lạc hậu, kiệt quệ vì Chiến tranh

 Phong trào phản đối chiến tranh, đòi lật đổ Nga Hoàng

2 Từ Cách mạng tháng Hai đến Cách mạng tháng Mười:

a Cách mạng dân chủ Tư sản tháng 2/1917:

- 23/2/1917 cuộc biểu tình của 9 vạn Công nhân Pêtơrôgrát

- 27/2/1917 Phong trào nhanh chóng chuyển từ tổng bãi công chính trị sang Khởi nghĩa vũtrang

- Lãnh đạo: Đảng Bônsêvích

- Lực lượng tham gia: Công nhân, nông dân, binh lính

- Kết quả:

lính & Chính phủ lâm thời

- Tính chất: Cách mạng tháng Hai 1917 là Cách mạng dân chủ tư sản kiểu mới.

b Cách mạng tháng Mười 1917:

.* Tháng 4/1917 Lênin thông qua “Luận cương tháng Tư”: chỉ ra mục tiêu & đường lối

chuyển nước Nga từ cách mạng dân chủ tư sản sang CMXHCN

- Chủ trương đấu tranh hoà bình để tập hợp lực lượng cách mạng

 Quần chúng đã tin theo Lênin & Đảng Bôsêvích

- Đầu tháng 10/1917 không khí Cách mạng bao trùm cả nước Lênin về nước trực tiếp

lãnh đạo Khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền

* Diễn biến CM tháng Mười 1917:

Đêm 24/10/1917

Đêm 25/10/1917

Đầu 1918

* Kết quả: CM tháng Mười Nga thắng lợi

* Tính chất: CM tháng Mười Nga mang tính chất là CMXHCN.

II Cuộc đấu tranh xây dựng & bảo vệ chính quyền Xô Viết:

1 Xây dựng chính quyền XV: Đêm 25/10/1917 chính quyền XV thành lập do Lênin đứng

đầu

* Chính sách của CQXV:

- Thông qua sắc lệnh Hoà bình & sắc lệnh RĐ

- Đập tan bộ máy NN cũ, xây dựng bộ máy NN mới

- Thủ tiêu tàn tích chế độ PK , đem lại quyền tự do dân chủ cho nhân dân

- Thành lập Hồng quân để bảo vệ CQCM

- Quốc hữu hoá các xí nghiệp của GCTS, xây dựng nền KTXHCN

* Nhận xét:

2 Bảo vệ chính quyền XV:

- Cuối 1918 liên quân 14 nước Đế quốc + phản động trong nước can thiệp vũ trang vào nước Nga XV

- Đầu 1919: Chính quyền Xô Viết thực hiện Chính sách “ Cộng sản thời chiến” với nội dung:

- KQ: Cuối 1920 Nga đẩy lùi sự can thiệp của Đế quốc, bảo vệ chính quyền non trẻ.

3 Ý nghĩa của Cách mạng tháng Mười Nga:

- làm thay đổi cục diện thế giới

- Cổ vũ & để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho cách mạng thế giới

BÀI 10: LIÊN XÔ XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI (1921 – 1941)

I Chính sách Kinh tế mới & công cuộc khôi phục Kinh tế (1921-1925)

1 Chính sách Kinh tế mới (NEP):

a Hoàn cảnh lịch sử :

- Sau 7 năm Chiến tranh, nền Kinh tế bị tàn phá nghiêm trọng

- Tình hình chính trị không ổ định, bạo loạn xảy ra…

- Chính sách Chính sách cộng sản thời chiến, kìm hãm nền kinh tế

Nước Nga Xô viết khủng hỏãng

Tháng 3/1921 Đảng Bônsêvích quyết định thực hiện chính sách NEP

b Nội dung:

- Ban hành thuế NN

- NN khôi phục Cộng nghiệp nặng, tư nhân hoá Xí nghiệp dưới 20 công nhân

- Khuyến khích nước ngoài đầu tư

Thực chất là chuyển nền Kinh Tế do nhà nước nắm độc quyền sang nền Kinh Tế hàng hoá nhiều thành phần do nhà nước kiểm soát

c Tác dụng & ý nghĩa:

- Thúc đẩy Kinh tế quốc dân chuyển biến rõ rệt, hoàn thành khôi phục kinh tế

- Là bài học đối với các nước XHCN

2 Sự thành lập Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết:

- Tháng 12/1922 ĐHXV toàn Nga tuyên bố thành lập LBCHXHCNXV ( Liên Xô) gồm 4 nước CH đến 1940 có thêm 11 nước

 Tăng cường sức mạnh mọi mặt của LX

II Công cuộc xây dựng CNXH ở LX (1925 – 1941)

1 Những kế hoạch 5 năm đầu tiên:

- KQ: 1937 sản lượng CN chiếm 77,4% tổng sản phẩm QD

b Tập thể hoá NN:

- Đưa 93% số nông hộ với 90% diện tích canh tác vào nền NN tập thể

c Văn hoá-Giáo dục:

-Thanh toán nạn mù chữ,  mạng lưới GD phổ thông, phổ cập tiểu học trong cả nước, phổcập THCS ở thành phố

d Xã hội: Cơ cầu GC thay đổi XH chỉ còn 2 GC lao động là CN, ND & trí thức.

* Từ 1937 LX tiếp tục thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ ba Nhưng 6/1941 Đức tấn công,

công cuộc xây dựng CNXH tạm thời gián đoạn

2 Quan hệ ngoại giao:

- Xác lập QHNG với các nước láng giềng ở Châu Á, Châu Aâu

- Từng bước phá vỡ chính sách bao vây cấm vận, cô lập KT của các nước ĐQ

- Năm 1925 LX thiết lập ngoại giao với 20 nước

- Năm 1933 LX thiết lập ngoại giao với Mĩ

CHƯƠNG II: CÁC NƯỚC TƯ BẢN CHỦ NGHĨA GIỮA HAI CUỘC

CHIẾN TRANH THẾ GIỚI ( 1918 – 1939) BÀI 11: TÌNH HÌNH CÁC NƯỚC TƯ BẢN GIỮA HAI CUỘC CHIẾN TRANH THẾ

GIỚI ( 1918 – 1939)

1 Thiết lập trật tự thế giới mới theo hệ thống Hoà ước Vecxai – Oasinhtơn:

- Sau Thế chiến I, các nước Tư bản tổ chức Hội nghị Vecxai (1919-1920) & Hội nghị Oasinh tơn (1921-1922) để phân chia quyền lợi.trật tự Thế giới mới thành lập “hệ thống hiệp ước Vecxai – Oasinhtơn”

- Hệ thống tạo ra > < mới:

Các nước thắng trận > < các nước bại trận

2.Cao trào Cách mạng 1918-1923 ở các nước Tư bản Quốc tế Cộng sản.

a Cao trào Cách mạng thế giới: (1918-1923)

- 1918-1923: các nước Tư bản khủng hoảng Kinh tếcao trào Cách mạng bùng nổ.

- Hệ quả: Nhiều Đảng Cộng sản ra đời ở các nước(…)

 yêu cầu phải có một tổ chức Quốc tế lãnh đạo

b Quốc tế CS (1919 – 1943)

- Ngày 2/3/1919 Quốc tế Cộng sản thành lập ở Matxcơva do hoạt động tích cực của Lênin.

- Hoạt động: Qua 7 lần đại hội nhằm vạch ra đường lối phát triển Cách mạng thế giới qua

từng thời kì

 ĐH II ( 1920) : Luận cương về vấn đề dân tộc & thuộc địa của Lênin.

 ĐH VII (1935): Chỉ rõ nguy cơ chiến tranh & kêu gọi các nước thành lập Mặt trận

nhân dân chống phátXít, chống Chiến tranh

- Vai trò: Quốc té cộng sản có công lao to lớn trong việc thống nhất & phát triển Phong

trào cách mạng thế giới

3 Cuộc KHKT 1929-1933 & hậu quả của nó:

a Nguyên nhân:

- SX ồ ạt, chạy theo lợi nhuậnhàng hoá ế thừa, cung > cầu

- Tháng 10/1929 KHKT bùng nổ ở Mĩ “ ngày thứ năm đen tối” lan rộng toàn TG tư bản

b Hậu quả:

- KT: tán phá nặng nề KT các nước TB, hàng triệu người vào tình trang đói khổ

- CT-XH: bất ổn, những cuộc đấu tranh, biểu tình nổ ra liên tục, khắp nơi lôi kéo hàng triệu người

- Quan hệ QT: hình thành 2 khối ĐQ đối lập nhau:

Chạy đua vũ trang chuẩn bị cho cuộc Chiến tranh thế giới

4 Phong trào mặt trận nhân dân chống phát xít & nguy cơ Chiến tranh:

a Nguyên nhân:

- Trước thảm hoạ của Chủ nghĩa phát xít & nguy cơ Chiến tranh, quốc tế cộng sản chỉ đạoPhong trào đấu tranh thành lập Mặt trận nhân dân các nước chống Phát xít (Pháp, Tiệp khắc, Tây ban nha…

b Kết quả: Phong trào giành đưoc thắng lợi, điển hình ở Pháp 1936, nhưng nhiều nơi thất

bại: Tây Ban Nha…

BÀI 12: NƯỚC ĐỨC GIỮA HAI CUỘC CHIẾN TRANH THẾ GIỚI (1918 – 1939)

I Nước Đức trong những năm 1918-1929

1 Nước Đức & cao trào CM 1918-1923:

a Hoàn cảnh LS:

- Sau Thế giới thứ 1, Đức là nước bại trận, bị C/Tranh tàn phá nghiêm trọng

-6/1919 Đức chịu những điều khoản nặng nề của Hiệp ước Vecxai.

Cao trào Cách mạng bùng nổ

b Diễn biến:

- Tháng 12/1918 Đảng Cộng sản Đức thành lập

- 4/1919 cuộc nổi dậy của Công nhân vùng Baviethành lập nước Cộng hòa Bavie.

- 10/1923 KNVT của CN Hambuốc CM tạm lắng.

2 Những năm ổn định tạm thời (1924-1929)

- Cuối 1923: tình hình KTế-C/Trị Đức dần ổn định

+ KinhTế: khôi phục & phát triển 1929 SXCN đứng đầu Châu Aâu

+ Chính Trị:

 Đối nội : Chế độ XCH Vâyma củng cố, đàn áp Phong trào cônh nhân, truyền bá tư

tưởng phục thù

 Đối ngoại : Vị trí Quốc tế khôi phục, Đức tham gia Hội quốc liên

II Nước Đức trong những năm 1929-1939:

1 Khoa học kĩ thuật & quá trình Đảng Quốc xã lên cầm quyền

- KHKT cuối 1929 giáng 1 đòn nặng nề làm KTế-Chính trị-Xã hội Đức khủng hoãng trầmtrọng

- Đề đối phó, giai cấpTS cầm quyền đức Hitle – thủ lĩnh ĐQ lên nắm chính quyền

- 30/1/1933 Hitle làm thủ tướng Chủ nghĩa phát xít thắng thế

2 Nước Đức trong những năm 1933-1939:

& tuyệt đối

b Về Kinh tế: tổ chức nền K/Tế theo hướng tập trung mệnh lệnh, phục vụ nhu cầu Q/Sự.

c Đối ngoại:

- Đức rút khỏi Hội Quốc Liên

- Ra lệnh tổng động viên Đức trở thành trại lính

- Kí với Nhật “HƯ chống Quốc Tế Cộng Sản” hình thánh khối PX Đức, Ý, Nhật

Chuẩn bị phát động C/Tranh chia lại TG

BÀI 13: NƯỚC MĨ GIỮA HAI CUỘC CHIẾN TRANH THẾ GIỚI (1918 – 1939):

I Nước Mĩ trong những năm 1918-1929:

1 Tình hình Kinh Tế :Mĩ trở thành nước Tư Bản giàu mạnh nhất:

a Nguyên nhân:

- Mĩ là nước thắng trận có nhiều quyền lợi

- Là chủ nợ các nước Châu Aâu

- Thu lợi nhuận do buôn bán vũ khí

- Chú trọng ứng dụng KHKThuật vào S/Xuất

Thời kì hoàng kim suốt thập niên 20 (XX)

b Biểu hiện:

- Năm 1923-1929: Sản lượng công nghiệp tăng 69%

- Năm 1929: Sản lượng công nghiệp Mĩ chiếm 48% Sản lượng công nghiệp thế giới thế giới

- Đứng đầu Thế giới về: S/Xuất ôtô, thép, dầu hoả…

- Năm 1929 nắm 60% trữ lượng vàng thế giới

* Hạn chế:

- Nhiều ngành S/Xuất chỉ sử dụng 60-80% công suất Nạn thất nghiệp

- Không có kế hoạch dài hạn cho sự cân đối giữa SXuất & tiêu dùng

2 Tình hình CT-XH:

- Nắm chính quyền là Tổng thống của Đảng Choà

- Giới cầm quyền Mĩ thực hiện chính sách ngăn chặn CN đấu tranh, đàn áp những tư tưởng tiến bộ trong PTCN

- Nạn thất nghiệp, bất công, đời sống nhân dân khổ cực, nạn phân biệt chủng tộc Đấu tranh

- Tháng 5/1921 ĐCS Mĩ thành lậpđánh dấu bước phát triển PTCN Mĩ

II Nước Mĩ trong những năm 1929 – 1933:

1 Cuộc KHKT (1929-1933) ở Mĩ:

a Nguyên nhân:

- Do SX ồ ạt chạy theo lợi nhuận những năm (1924-1929) Cung > Cầu KHKT thừa

-KHKT diễn ra từ 10/1929 và KH đạt đến đỉnh cao nhất vào năm 1932

b Hậu quả:

- Năm 1932 sản lượng công nghiệp chỉ còn 53,8% so 1929

- 11,5 vạn công ty thương nghiệp, 58 công ty đường sắt bị phá sản

- 10 vạn ngân hàng đóng cửa, 75% dân trại bị phá sản, hàng chục triệu người thất nghiệp

2 “Chính sách mới” của Tổng thống Rudơven:

- Cuối 1932 Tổng thống Mĩ thực hiện một loạt những chính sách, biện pháp của nhà nước trên các lĩnh vực KT-TC, CT-XH, gọi là “Chính sách Mới”

a Nội dung:

-Nhà nước: can thiệp tích cực vào đời sống KTế

- Giải quyết nạn thất nghiệp

- Phục hồi KTế qua các đạo luật:

Nhà nước: dùng sức mạnh & biện pháp để điều tiết KTế, giải quyết các vấn đề

XHvai trò Nhà nước tăng lên

b Kết quả:

- Giải quyết việc làm cho người thất nghiệp, xoa dịu mâu thuẫn XH

- Khôi phục được S ản Xuất

- Thu nhập quốc dân tăng, tăng liên tục sau 1933

c Về đối ngoại:

- Thực hiện chính sách “láng giềng thân thiện”

- Tháng 11/1933 đặt quan hệ ngoại giao với Liên Xô

- Giữ thái độ trung lập với các hoạt động xung đột Q uân Sự ngoài nước Mĩ

BÀI 14: NHẬT BẢN GIỮA HAI CUỘC CHIẾN TRANH THẾ GIỚI (1918 – 1939)

I Nhật Bản trong những năm (1918 – 1929)

1 NB trong những năm đầu sau CT (1918-1923)

a KT:

* NB có nhiều lợi thế để  KT công nghiệp:

- Đất nước không bị CT tàn phá

- Thu lợi nhuận do SX vũ khí

- Lợi dung C/Aâu có chiến tranh, Nhật tranh thủ SX hàng hoá & xuất khẩu

 SX công nghiệp tăng nhanh

- Đời sống người lao động không được cải thiện

- Bùng nổ PT đấu tranh của CN,ND: Tiêu biểu có cuộc bạo động lúa gạo

- Tháng 7/1922 Đảng Cộng Sản Nhật thành lập

2 NB trong những năm (1924-1929)

a KT:

- 1924-1929: Kinh Tế bấp bênh không ổn định

II KHKT 1929 – 1933 & qua 1trình quân phi65t hoá bộ máy NN ở Nhật.

1 KHKT ở Nhật Bản:

- KHKTTG tác động vào nền KT NB KT bị giảm sút trầm trọng, nhất là NN

- Biểu hiện: so 1929

o SLCN 1931 giảm 32,5%

o Nông phẩm giảm 1,7 tỉ yên

o Ngoại thương giảm 80%

o Đồng yên sút giá

- Hậu quả: KHKT đạt đỉnh cao năm 1933 gây :

o Nông dân bị phá sản

o 3 triệu CN thất nghiệp

o Ngoại thương giảm 80%

o Đông yên sụt giá

2 Qúa trình quân phiệt hoá bộ máy NN:

* Đặc điểm:

- Sự kết hợp giữa CN quân phiệt với NN tiến hành chiến tranh xâm lược