PHIẾU mô tả KTLM văn 9

- Tích hợp với phần Tập làm văn: Viết bài giới thiệu về những cựu TNXP ở địa phương; Trình bày cảm nhận về bài hát Cô gái mở đường Xuân Giao, Đường Trường Sơn xe anh qua Văn Dung.. + Môn

THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN

Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh HoáPhòng Giáo dục và Đào tạo Thạch Thành

Trường THCS Thạch CẩmĐịa chỉ : Thôn Cẩm Lợi 2 - Thạch Cẩm - Thạch Thành - Thanh Hoá

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO THANH HÓA PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO THẠCH THÀNH

TRƯỜNG THCS THẠCH CẨM

Địa chỉ: Thôn Cẩm Lợi 2 - Xã Thạch Cẩm, Huyện Thạch Thành, Tỉnh Thanh HóaEmail: thcsthachcam.tt@thanhhoa.edu.vn

Điện thoại: (037)8917948

HỒ SƠ

DỰ THI DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP

(Thuộc môn Ngữ văn)

Nhóm giáo viên thực hiện:

1 Nguyễn Thị Châm

2 Trịnh Phương Anh

NĂM HỌC 2014 – 2015

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO THẠCH THÀNH

TRƯỜNG THCS THẠCH CẨM

Địa chỉ: Thôn Cẩm Lợi 2 - Xã Thạch Cẩm,

Huyện Thạch Thành, Tỉnh Thanh Hóa

Email: thcsthachcam.tt@thanhhoa.edu.vn

Điện thoại: (037)8917948

Thông tin về nhóm giáo viên thực hiện:

1 Nguyễn Thị Châm Điện thoại: 0127 2205 979 Email: camyen72@gmail.com

2 Trịnh Phương Anh ĐT: 0129 9225 568Email: phuonganhtpth@gmail.com

PHIẾU MÔ TẢ DỰ ÁN DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN

I TÊN DỰ ÁN: Tiết 141, 142: Những ngôi sao xa xôi - Ngữ văn lớp 9

- Thấy được nét đặc sắc trong cách miêu tả nhân vật (đặc biệt là miêu tả tâm líphụ nữ) và nghệ thuật kể chuyện của tác giả (giọng kể thủ thỉ tâm tình, sử dụngngôi kể thứ nhất - Nhân vật Phương Định tự kể về mình và những công việc củatổ)

2 Kĩ năng:

- Đọc hiểu một tác phẩm truyện, phân tích nhân vật: Cảm nhận được sự hi sinhmất mát, sự kiên cường bất khuất, anh dũng của những cô gái thanh niên xungphong thời chống Mỹ

- Tích hợp với phần Tập làm văn: Viết bài giới thiệu về những cựu TNXP ở địa

phương; Trình bày cảm nhận về bài hát Cô gái mở đường (Xuân Giao), Đường Trường Sơn xe anh qua (Văn Dung).

- Tích hợp kiến thức liên môn:

+ Môn Địa lí: Xác định được vị trí địa lí của tuyến đường Trường Sơn – con đường huyền thoại trong lịch sử dân tộc (từ Thạch Quảng – Thanh Hóa đến Khe Sanh – Quảng Trị) Hiểu được tầm quan trọng của con đường huyết mạch trong

kháng chiến chống Mỹ của dân tộc

+ Môn Lịch sử: Xác định được thời điểm ra đời của tác phẩm - năm 1971 Đây

là giai đoạn cam go, ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mĩ Đế quốc Mỹđiên cuồng càn quét ở miền Nam, leo thang phá hoại miền Bắc

+ Môn Toán học: Học sinh kết hợp với kiến thức toán học để giải quyết các vấn

đề trong trò chơi ô chữ

+ Môn Âm nhạc: Cảm nhận giai điệu hào hùng của những bài hát về thế hệ trẻ

Việt Nam thời chống Mỹ như Cô gái mở đường (Xuân Giao), Đường Trường Sơn xe anh qua (Văn Dung), Cô gái Pa Cô (Huy Thục), Bước chân trên dãy Trường Sơn (Vũ Trọng Hối),

+ Môn Mỹ thuật: Qua những bức vẽ về Trường Sơn và từ nội dung bài học, học

sinh tham gia hoạt động ngoại khóa phác họa lại khung cảnh sống và làm việccủa các nữ thanh niên xung phong thời chống Mỹ

+ Môn GDCD: Học sinh hiểu được giá trị của cuộc sống hòa bình hôm nay Biết

ơn những thế hệ đi trước; trân trọng thành quả mà cả dân tộc đã đổ máu xươngmới giành được Từ đó có thái độ và hành động xứng đáng với lịch sử, với hômnay và mai sau

- Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường: Học sinh thấy được sự hủy hoại nặng nềcủa chiến tranh đối với môi trường sống của thiên nhiên, con người để từ đó có

thái độ, hành vi ứng xử thân thiện với môi trường Tích cực tham gia các hoạtđộng bảo vệ môi trường

3 Thái độ:

- Có thái độ tiếp thu bài học nghiêm túc, đúng đắn

- Có ý thức hướng về cội nguồn; biết sống có trách nhiệm với quá khứ, hiện tại

và tương lai

- Có thái độ mạnh mẽ đối với chiến tranh; Tích cực tham gia các hoạt động đấutranh cho một thế giới hòa bình

III Đối tượng dạy học của dự án:

- Học sinh khối 9, cấp THCS, trường THCS Thạch Cẩm – Thạch Thành – ThanhHóa

- Lớp dạy: lớp 9C; số lượng: 27 em

- Những cơ sở khoa học để học sinh tham gia theo học dự án:

+ Học sinh đã được học các văn bản truyện về cuộc sống sinh hoạt, về thiênnhiên, con người; đặc biệt học sinh đã tiếp cận với các tác phẩm truyện viết về

thời kì chiến tranh trong kháng chiến chống Pháp (Làng – Kim Lân), chống Mỹ (Chiếc lược ngà - Nguyễn Quang Sáng),v.v.

+ Học sinh được tiếp thu kiến thức của các bộ môn khoa học khác như: lịch sử,địa lý, âm nhạc, mỹ thuật, giáo dục, toán học.v.v do đó có thể vận dụng kiếnthức thuộc lĩnh vực bộ môn để giải quyết các vấn đề trong bài học

+ Học sinh được học bằng các thiết bị khoa học công nghệ như máy chiếu và bàigiảng điện tử của giáo viên trong các giờ học khác

+ Học sinh có khả năng vận dụng kiến thức lí thuyết vào thực tiễn cuộc sống

IV Ý nghĩa của dự án:

- Dự án dạy học nhằm góp phần đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánhgiá kết quả giáo dục theo hướng phát triển năng lực học sinh Gắn liền việc dạyhọc trong nhà trường với thực tiễn cuộc sống để góp phần phát triển năng lựcngười học như: Năng lực giải quyết vấn đề, hoạt động nhóm, sáng tạo, tự quảnbản thân

- Ngoài ra, dự án này còn có ý nghĩa thực tiễn trong đời sống xã hội nhằm đemlại cho HS những khả năng:

+ Có những hiểu biết về vị trí địa lý của con đường Trường Sơn và vai trò của

nó trong cuộc kháng chiến chống Mỹ của dân tộc

+ Có những hiểu biết thiết thực, đầy đủ, cụ thể về chiến tranh về sự hủy hoại củachiến tranh đối với môi trường Sự hủy hoại ấy ảnh hưởng như thế nào đối vớithiên nhiên và cuộc sống con người

+ Hiểu được ý nghĩa, vai trò, tầm quan trọng của việc bảo vệ hòa bình đối vớimỗi cá nhân và toàn nhân loại

+ Có những hiểu biết về âm nhạc mang lại sức mạnh tinh thần to lớn cho conngười, cổ vũ, khích lệ con người vượt qua những khó khăn trở ngại của cuộcsống

+ Nâng cao kĩ năng làm bài văn thuyết minh về sự việc hiện tượng trong đờisống qua bài viết về các cựu TNXP ở địa phương trong hoạt động ngoại khóa.+ Đặc biệt, HS có khả năng vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết nhữngvấn đề thực tiễn Cụ thể, vận dụng kiến thức các môn: Địa lý, Lịch sử, Toán học,

Mỹ thuật … để giải quyết vấn đề thực tế ở môn Ngữ văn Từ đó thấy được vaitrò, lợi ích của việc học tập đến kiến thức phổ thông cấp THCS, tránh lối họclệch, học theo sở thích.

+ Bút màu, giấy A0

- Đồ dùng dạy học:

+ Lược đồ Việt Nam: Giúp học sinh xác định được vị trí địa lí của địa danhliên quan trong tác phẩm

- Học liệu dạy học:

+ Tư liệu lịch sử giai đoạn 1970 - 1972

+ Video clip bài hát Cô gái mở đường; video cảnh máy bay Mỹ ném bom

ở Việt Nam (giai đoạn 1970 – 1975); video về nữ anh hùng Ngô Thị Tuyển

+ Ảnh tư liệu về các nhân vật có thực đã tham gia kháng chiến chống Mỹ,ảnh các cựu TNXP, cựu chiến binh của địa phương

* Mô tả các ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học của dự án:

- Giáo án được soạn giảng bằng phần mềm Powerpoint;

Trong đó có: Trò chơi ô chữ; các video clip minh hoạ, tranh ảnh vềTrường Sơn, về những cô gái TNXP,.v.v, ảnh tư liệu về cựu TNXP và cựu chiếnbinh ở địa phương, ảnh học sinh chăm sóc đài tưởng niệm ở địa phương, trồng

và chăm sóc cây xanh, vệ sinh môi trường,.v,v

VI Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:

- Hoạt động dạy học: Tổ chức dạy học theo PPCT chính khoá

- Cách thức: Học trong lớp

- Tiến trình dạy học, phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra đánh giá, hoạtđộng của học sinh, của giáo viên được cụ thể bằng tiết dạy (có băng hình kèmtheo)

- Hoạt động ngoại khoá: Tổ chức cho HS viết bài, vẽ tranh theo chủ đề (viết bài

cảm nhận về 2 bài hát: Cô gái mở đường (Xuân Giao), Đường Trường Sơn xe anh qua (Văn Dung); viết bài thuyết minh giới thiệu về cựu TNXP ở địa

phương; vẽ tranh về khung cảnh sống và làm việc của các nữ TNXP trong

truyện ngắn “Những ngôi sao xa xôi”).

PHẦN MÔ TẢ CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

HĐ1 Kiểm tra bài cũ, giới thiệu bài mới (Slide 1,2,3,4)

* GV đặt câu hỏi kiểm tra bài cũ về văn bản “Bến quê” của Nguyễn Minh Châu

(Slide1)

* GV đưa hình ảnh về khung cảnh Mỹ ném bom; cảnh các TNXP làm việc trên

tuyến đường Trường Sơn thời chống Mỹ; đoạn đầu của video clip bài hát Cô gái

mở đường

- GV hỏi: Những hình ảnh trên nói về ai? Họ làm công việc gì? Trong hoàn cảnh nào?Ở đâu?

- HS trả lời, GV khái quát và giới thiệu bài mới:

Đó là hình ảnh những cô gái TNXP trên tuyến đường Trường Sơn thời chống Mỹ Những cô gái trẻ ấy đã được Lê Minh Khuê (1 cây bút suất sắc của Thanh Hóa) khắc họa qua truyện ngắn “Những ngôi sao xa xôi” Vậy họ làm công việc gì, họ có phẩm chất như thế nào? Mời các em cùng tìm hiểu trong bài học hôm nay

(GV: Ghi bảng đồng thời chiếu tên bài học trên màn hình)

HĐ2 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chung văn bản (Từ Slide 5 đến Slide 7)

1 Tác giả:

GV: ? Trình bày những hiểu biết của em về tác giả?

HS: (Phát hiện)

- Quê ở Tĩnh Gia tỉnh Thanh Hóa

- Cây bút nữ chuyên viết truyện ngắn với nghệ thuật miêu tả tâm lí tinh tế, sắcsảo, đặc biệt tâm lí nhân vật phụ nữ

GV: Chiếu một số thông tin ngoài SGK để HS tham khảo thêm

2 Tác phẩm:

* Hoàn cảnh ra đời:

? Tác phẩm ra đời vào thời gian nào? Thời điểm đó có gì đáng chú ý?

- Sáng tác năm 1971

- Thời điểm cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra ác liệt

GV nhắc lại lịch sử giai đoạn 1971: Sau khi Mĩ thất bại “chiến tranh đặc biệt”

và “chiến tranh cục bộ” chúng chuyển sang thực hiện “Việt Nam hoá chiến tranh” Chúng đổ hàng ngàn, hàng vạn tấn bom nhằm phá huỷ con đường huyết mạch của đất nước để ngăn chặn sự chi viện của Miền Bắc cho Miền Nam.

(Tích hợp lịch sử)

* Tóm tắt văn bản:

GV: Yêu cầu HS tóm tắt, sau đó chiếu phần văn bản tóm tắt cho HS tham khảo

Truyện kể về một tổ trinh sát nữ phá bom trên cao điểm Họ gồm ba người: Chị Thao, Nho và Phương Định Công việc của họ là theo dõi việc ném bom của địch, đo khối lượng đất lấp vào hố bom và phá bom chưa nổ Nơi họ ở rất vắng

vẻ và công việc rất vất vả, cái chết rình rập nhưng họ vẫn yêu đời lạc quan Đặc biệt Phương Định có một tâm hồn lãng mạn, thích hát, thích làm điệu…

Một lần, theo sự phân công của chị Thao, Định ở hang trực máy điện thoại, còn chị Thao và Nho đi trinh sát Định lo lắng cho các bạn nhưng rồi họ cũng

về Sau đó, họ cùng đi phá bom Nho bị thương trong lần phá bom đó Cô được Định và Thao đưa về chăm sóc cẩn thận Không ai khóc trong hoàn cảnh ấy, họ

cố giữ vẻ cứng cỏi để làm yên lòng đồng đội.

Một cơn mưa đá bất chợt ập xuống, Định chạy ra nhặt những viên đá và đem vào cho Nho mấy viên Họ say sưa với những niềm vui thời con trẻ và trận mưa

ấy cũng gợi về trong tâm trí Định bao hình ảnh quê nhà.

* Giải thích từ khó:

GV: Giải thích để học sinh hiểu

+ Cao điểm: Chỗ cao hơn mặt đất, như gò, đồi núi hoặc trên nóc công trình kiến

trúc cao -> Ở đây chỉ chỗ của ba cô TNXP.

+ Trọng điểm: điểm, nơi được xác định là có vai trò quan trọng so với những điểm, những nơi khác -> Ở đây chỉ chỗ làm việc của ba cô TNXP.

HĐ 3 Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chi tiết văn bản (Từ Slide 8 -> 18)

* Các nội dung chính cần đạt: TIẾT 141

1 Hoàn cảnh sống và chiến đấu của ba nhân vật nữ TNXP:

HS: Quan sát văn bản

GV: ? Tìm những chi tiết miêu tả nơi ở của các nữ TNXP?

HS: - Nơi ở: Trong hang, dưới chân cao điểm trên tuyến đường Trường Sơn

GV (Giới thiệu thêm về đường Trường Sơn): Một số hình ảnh minh hoạ về

đường Trường Sơn và nơi ở của các TNXP Vị trí của đường Trường Sơn chạy

từ đông sang tây theo chiều dài đất nước (Từ Thạch Quảng, Thanh Hóa đến Khe

Sanh, Quảng Trị) – Tích hợp địa lý

GV: Liên hệ, giới thiệu địa danh hang Tám cô ở Quảng Bình là một trong những

nơi mà các TNXP đã sống và làm việc (Tích hợp lịch sử)

GV (giới thiệu): Ngược thời gian 41 năm về trước, ngày 14.11.1972, máy bay giặc ập đến dội bom bắn phá ác liệt trên tuyến đường 20 nhằm ngăn cản sự chi viện cho miền Nam Lúc đó, 8 TNXP cùng quê Hoằng Hóa, Thanh Hóa gồm 4 nam và 4 nữ đang làm nhiệm vụ giữ huyết mạch giao thông đã vào hang Tám

Cô trú ẩn; không may bom đánh 1 khối đá khổng lồ rơi xuống lấp miệng hang Những ngày sau đó, đồng đội đã dùng mọi cách để kéo khối đá ra nhưng đành bất lực và 8 TNXP đã ra đi mãi mãi Mãi đến năm 1996, người ta mới phá đá cửa hang, tìm thấy nhiều di vật cũng như hài cốt của các TNXP anh hùng Địa phương đã xây cất 1 ngôi đền bên cạnh để hương khói, thờ cúng các anh hùng liệt sĩ trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại

GV: ? Công việc mà các nữ TNXP thường làm trên cao điểm là gì?

HS phát hiện: - Công việc của họ:

+ Chạy trên cao điểm giữa ban ngày, phơi mình ra giữa trọng điểm đánh phá củamáy bay địch

+ Đo, ước tính khối lượng đất đá để san lấp hố bom; đếm bom chưa nổ, dùngthuốc nổ để phá những quả bom nổ chậm

GV: ? Qua những chi tiết trên em hiểu gì về hoàn cảnh sống và làm việc của họ?HS: Hoàn cảnh sống và làm việc vô cùng khó khăn, gian khổ, nguy hiểm

GV: Chiếu hình ảnh minh hoạ những TNXP đang làm việc cho HS quan sát

Đánh dấu những quả bom chưa nổ Khiêng bom nổ chậm đi phá

GV: Cuộc sống và làm việc của các cô TNXP diễn ra ở hai vị trí Đó là những vịtrí nào?

HS (phát hiện): Ngoài mặt đường và trong hang đá

GV: ? Không gian ngoài mặt đường được miêu tả qua những chi tiết nào?

HS: (phát hiện) * Không gian ngoài mặt đường:

- Đường bị đánh lở loét, màu đất đỏ, trắng lẫn lộn

- Hai bên đường không có lá xanh, thân cây bị tước khô cháy

- Máy bay ầm ì, bom nổ váng óc, đất bốc khói, không khí bàng hoàng

GV: Em có nhận xét gì về không gian ngoài mặt đường qua những chi tiết trên?HS: Căng thẳng, ác liệt, nguy hiểm, đe dọa sự sống của con người

GV: Chiếu hình ảnh minh họa

Máy bay Mỹ ném bom Cảnh làm việc ngoài mặt đường

GV: ? Không gian trong hang đá được kể, tả qua những chi tiết nào?

HS: (phát hiện) * Không gian trong hang đá:

- Hang đá mát lạnh

- Uống nước suối pha đường

- Nằm dài trên nền đất ẩm nghe nhạc

GV: ? Em có nhận xét gì về khung cảnh trong hang đá

HS: Hoàn toàn trái ngược với không gian ngoài mặt đường Đây là khung cảnh

+ Trong hang đá -> Không gian nhỏ bé, bình yên, thơ mộng

GV: ? Nét nổi bật về nghệ thuật trong cách kể, tả của tác giả?

HS: Nghệ thuật tương phản đối lập -> Khắc họa hoàn cảnh sống vô cùng khó khăn gian khổ, nguy hiểm và ác liệt Đó chính là hiện thực của cuộc kháng chiến chống Mĩ trường kì và oanh liệt của dân tộc Việt Nam Đồng thời thể hiện tinh thần lạc quan, yêu đời của các cô gái TNXP trong khoảnh khắc nghỉ ngơi hiếm hoi.

GV (tích hợp môi trường): Trước khi đặt câu hỏi cho HS thảo luận nhóm GVcho học sinh xem video cảnh máy bay Mỹ ném bom ở Việt Nam và cho các emquan sát hình ảnh môi trường bị tàn phá do chiến tranh, những di chứng của

chiến tranh đối với con người (Slide 14, 15, 16)

Video Mỹ ném bom ở Việt Nam

Khung cảnh sau khi máy bay Mỹ ném bom

Rừng bị hủy diệt do chất độc da cam

Di chứng sau chiến tranh, nhiều thế hệ bị nhiễm chất độc da cam

HS: Thảo luận nhóm (tích hợp giáo dục môi trường, phát triển năng lực sáng tạo, tự quản bản thân); đại diện nhóm trả lời

Nhóm 1: Qua các hình ảnh vừa quan sát, hãy cho biết chiến tranh có ảnh hưởng

gì tới môi trường thiên nhiên và cuộc sống của con người?

Nhóm 2: Thái độ của em đối với chiến tranh như thế nào? Hành động của emtrong cuộc sống hiện nay?

Nhóm 3: Chỉ ra những hành động cụ thể của học sinh trong việc bảo vệ môitrường, tri ân những anh hùng, liệt sĩ ở quê hương?

* Môi trường sống của thiên nhiên, con người bị hủy hoại nghiêm trọng:

- Đối với thiên nhiên: Môi trường bị tàn phá nghiêm trọng Cây xanh bị phá hủy,nguồn nước, không khí bị ô nhiễm,.v.v sự sống bị hủy hoại ghê gớm

- Đối với con người: Để lại những di chứng nghiêm trọng cho con người Nhiềumất mát hi sinh cho dân tộc Việt Nam nói riêng và các nước xảy ra chiến tranhnói chung Có những cô gái TNXP, cựu chiến binh được may mắn trở về thìphần lớn mất đi thiên chức của người mẹ, hoặc sinh con ra bị dị tật do nhiễmchất độc da cam, (nhiều thế hệ bị nhiễm chất độc da cam), v.v

* Thái độ đối với chiến tranh Hành động trong cuộc sống hiện nay:

- Căm ghét chiến tranh, lên án những thế lực gây chiến tranh, hủy hoại môitrường, hủy hoại tương lai nhân loại.v.v.…

- Ra sức học tập, tu dưỡng, rèn luyện để làm những việc có ích cho gia đình, quêhương và xã hội Trân trọng cuộc sống, yêu chuộng hòa bình Tích cực tham giacác hoạt động bảo vệ hòa bình,.v.v

* Hành động cụ thể: Tích cực trồng, chăm sóc và bảo vệ cây xanh; vệ sinhtrường lớp, khu phố,.v.v làm xanh, sạch môi trường Chăm sóc, quét dọn đàitưởng niệm đó là một trong những việc làm thể hiện sự tri ân các anh hùng liệt sĩ

có công với đất nước,.v.v