- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự được phân tích tác phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiện thực.. Kiểm tra: 3-5 phút triết học cổ đại Trung
Trang 1TUẦN 3
Ngày soạn 04/09/2017 Tiết 9 Văn bản : TỨC NƯỚC VỠ BỜ
( Trích “Tắt đèn” - Ngô Tất Tố )
I Mức độ cần đạt:
- Biết đọc - hiểu đoạn trích trong tác phẩm truyện hiện đại
- Thấy được bút pháp thực hiện trong nghệ thuật viết truyện của nhà văn Ngô Tất Tố
- Hiểu được cảnh ngộ cơ cực của người nông dân trong xã hội tàn ác, bất nhân dưới chế độ cũ; thấy được sự phản kháng mãnh liệt, tiềm tàn trong những người nông dân hiền lành và quy luật của cuộc sống: có áp bức- có đấu tranh
II Trọng tâm kiến thức kĩ năng:
1 Kiến thức:
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ
- Giá trị hiện thực và nhân đạo qua một troạn trích của Tắt đèn
- Thành công của nhà văn trong việc tạo tình huống truyện, miêu tả, kể chuyện và xây dựng nhân vật
2 Kĩ năng:
- Tóm tắt văn bản truyện.
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự được phân tích tác phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiện thực
3 Thái độ:
Tình yêu thương, đồng cảm với người nông dân trước cách mạng
4.Tích hợp :Tiếng Việt, tập làm văn bố cục của văn bản.
5 Các kĩ năng cần đạt qua chủ đề: - Giao tiếp: Trình bày suy nghĩ, trao đổi về số
phận của người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng Tám
- Suy nghĩ sáng tạo: Phân tích, bình luận diễn biến tâm trạng các nhân vật trong văn bản
- Tự nhận thức: xác định lối sống có nhân cách, tôn trọng người thân, tôn trọng bản thân
III Chuẩn bị:
1 GV:
- Phương pháp: Đàm thoại - giải thích, thảo luận nhóm
- Phương tiện: - Giáo án, SGK, SGV, tài liệu tham khảo.
2.HS: Bài chuẩn bị, SGK.
IV Các bước lên lớp:
1 Ổn định: (1phút)
2 Kiểm tra: (3-5 phút)
triết học cổ đại Trung Hoa văn học cổ Việt Nam, viết báo, phóng sự, tiểu thuyết, dịch thuật văn học,
… Tắt đèn tác phẩm tiêu biểu trong sự nghiệp văn học của NTT, đồng thời là một tác phẩm tiêu biểu nhất của trào lưu văn học hiện thực trước cách mạng Để thấy được nội dung, nghệ thuật của TP cô mời các em cùng đọc và tìm hiểu qua đoạn trích…
*HĐ1
(?) Nêu hiểu biết của em về -Xuất thân trong 1 gia đình (9-10 phút)I Đọc- Tìm hiểu chung:
Trang 2tác giả, tác phẩm?
-Giới thiệu ngắn gọn về tác
giả, tác phẩm
(?) Vị trí đoạn trích ?
Giáo viên tóm tắt tác phẩm tắt
đèn
-Giáo viên lưu ý học sinh các
từ (3) (4) (6) (9) (11)
*HĐ2
(?) Giải thích từ cai lệ? Cai lệ
là danh từ chung hay danh từ
riêng?
(?) Tên cai lệ này có vai trò gì
trong vụ thuế ở làng Đông xá?
(?) Tên cai lệ hiện lên qua các
chi tiết, hình ảnh nào?
(?) Qua lời nói và hành động
đã làm nổi bật phẩm chất gì
của tên cai lệ?
(?) Qua nhân vật cai lệ em
hiểu thêm được gì về bản chất
của xã hội cũ ?
(?) Chị Dậu chăm sóc anh
Dậu trong hoàn cảnh nào?
(?) Tìm chi tiết thể hiện điều
đó?
(?) Từ đó em thấy chị Dậu là
người phụ nữ như thế nào?
(?) Để bảo vệ chồng Chị Dậu
đã đối với 2 tên tay sai ntn?
(?) Tìm những chi tiết qua đó
thể hiện tính cách của chị
Dậu?
(?) Qua các chi tiết đó ta thấy
quá trình diễn biến tâm lý của
Nho học, là nhà văn xuất sắc trong trào lưu HTPP
-Tắt đèn là 1 bức tranh thu nhỏ của nông thôn miền Bắc trước CMT8
-Đoạn trích thuộc chương XVIII , tiêu biểu cho chủ đề tác phẩm
-Đọc diễn cảm văn bản -Học sinh nhận xét cách đọc của bạn
-Đọc chú thích (3) (4) (6) (9) (11)
-Viên cai chỉ huy 1 tốp lính lệ -Danh từ chung
-Là tay sai đắc lực của quan phủ giúp lí dịch tróc nã những người nghèo chưa nộp đủ tiền sưu tha hồ đánh , trói
-Hành động: Sầm sập tiến vào, trợn ngược hai mắt, giật phắt cái thừng,bịch mấy bịch, tát đánh bốp, sấn đến, nhảy vào
-Hống hách, thô bạo, tàn nhẫn, không có tình người
-Xã hội bất công, thô bạo
-Nhà nghèo – không có tiền nộp sưu, anh Dậu bị bắt,bị đánh đập- bị ốm
-Cháo chín ……
-Đảm đang, yêu chồng, thương con, diu dàng tần tảo
-Ban đầu chị van xin-> khi chúng định đánh anh Dậu chị đột nhiên trở nên nhanh nhẹn nhưng vẫn từ tốn, giọng càng mềm mỏng dùng lí lẽ -> liều mạng cự lại
- Chị Dậu run run … cháu khất chị Dậu vẫn thiết tha trở lại chị Dậu xám mặt … tha cho
….cự lại… nghiến răng
… túm cổ áo… ngồi tù
cử chỉ, lời nói, hành động từ
1.Tác giả:
-NTT(1893 1954) quê ở Bắc Ninh
-Là nhà văn xuất sắc trong dòng
VH HTPP chuyên viết về nông thôn
-Được nhà nước truy tặng giải thưởng HCM về QHNT năm 1996
2.Tác phẩm: Đoạn trích “Tức
nước vỡ bờ” trích từ chương
XVIII của tác phẩm tắt đèn
3 Đọc-Chú thích:
- Đọc
-Chú thích:(3) (4) (6) (9) (11)
II Đọc- hiểu văn bản:
(20 -22 phút)
1 Nhân vật cai lệ:
-Ngôn ngữ: quát, thét, chưởi , mắng
-Hành động: Sầm sập tiến vào, trợn ngược hai mắt, giật phắt cái thừng,bịch mấy bịch, tát đánh bốp, sấn đến, nhảy vào
=> Hống hách, thô bạo, tàn nhẫn, không có tình người
2.Nhân vật chị Dậu:
- Chăm sóc chồng ốm
=> tần tảo, đảm đang, yêu thương chồng con
-Van xin tha thiết
->liều mạng cự lại :túm cổ ấn giúi , túm tóc, lẳng ngã nhào… ->Sức sống tiềm tàng, mạnh mẽ
=>chứng minh qui luật XH: tức nước vỡ bờ
Trang 3chị Dậu được phát triển như
thế nào?
(?) Chi tiết nào , hành động
nào của chị khiến em đồng
tình và thú vị nhất? Hãy giải
thích?
(?) Ở đây tác giả dùng phép
tương phản em hãy cho biết
tác dụng của nghệ thuật đó?
từ đó ta biết thêm ở chị dậu có
những điểm gì nổi bậc nữa ?
(?) Vì sao chị Dậu có đủ dũng
khí để quật ngã 2 tên đàn ông
độc ác, tàn nhẫn ấy ?
GV:Đây hẳn là lần đầu
tiên ,cũng là lần cuối cùng chị
nhà quê con mọn dám ngỗ
ngược táo tợn như thế .Chị
cũng biết đó là hành động liều
lĩnh, bột phát do không kiềm
chế dược .Nhưng vì chồng
con, chị Dậu có còn tiếc cái gì
của bản thân đâu
*HĐ3
(?) Qua đoạn trích em hiểu gì
về số phận và phẩm chất của
người phụ nữ nông dân trong
xã hội cũ ?bản chất của xã hội
đó?
(?) Nghệ thuật kể chuyện và
miêu tả nvật có gì đặc sắc ?
thấp đến cao
Từ van xin – thách thức -chống trả
-Đó là trận chiến đấu trực tiếp của chị với 2 tên tay sai => Chị
đã chiến thắng, hành động diễn
ra mạnh mẽ, nhanh gọn
-Đối lập tính cách của hai nhân vật
+cai lệ: độc ác – hèn nhát + chị Dậu cứng cõi , mạnh mẽ -Đó là trận chiến đấu trực tiếp của chị với 2 tên tay sai- chị đã chiến thắng ,hành động diễn ra mạnh mẽ, nhanh gọn
-Vì quá giận dữ, vì bị khinh khi, áp bức, bị dồn đến con đường cùng
-Vì nếu chị không quyết liệt chống lại thì nhất định anh Dậu
sẽ bị nguy đến tính mạng
-Tự bộc lộ
-Học sinh đọc phần ghi nhớ
III Tổng kết (4-5phút) 1.Nghệ thuật:
- Tạo tình huống truyện có tính
kịch
- Kể chuyện miêu tả nhân vật
chân thực, sinh động ( ngoại hình,ngôn ngữ, hành động, tâm lí….)
2.Nội dung:
-Số phận của người phụ nữ trong
xã hội cũ vô cùng cực khổ nhưng phẩm chất tốt đẹp giàu tình yêu thương, sức sống mạnh mẽ
- Vạch trần bộ mặt tàn ác bất
nhân của XHTDPK đương thời.
Hoạt động 4:
4.Hướng dẫn tự học:: (1-2p)
Trang 4- Học bài cũ.
-Tiết sau học : “Xây dựng đoạn văn trong văn bản”
Tiết 10: XÂY DỰNG ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN
I Mức độ cần đạt:
- Nắm được các khái niệm đoạn văn, từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong đoạn văn và cách trình bày nội dung trong đoạn văn
- Vận dụng kiến thức đã học, viết được đoạn văn theo yêu cầu
II Trọng tâm kiến thức kĩ năng:
1 Kiến thức:
- Khái niệm đoạn văn từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong một đoạn văn
2 Kĩ năng:
- Nhận biết được từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong một đoạn văn đã cho.
- Hình thành chủ đề viết các từ ngữ và câu chủ đề, viết các câu liên mạch theo chủ đề và quan hệ nhất định
- Trình bày một đoạn văn theo kiểu quy nạp, diễn dịch, song hành, tổng hợp
3 Thái độ:
- Có ý thức xây dựng tốt đoạn văn
4 Tích hợp: Tiếng Việt, đọc hiểu văn bản bài tức nước vỡ bờ.
5.Các năng lực cần đạt qua chủ đề
- Hình thành chủ đề, viết các từ ngữ và câu chủ đề, viết các câu liền mạch theo chủ đề và quan hệ nhất định
- Trình bày một đoạn văn theo kiểu quy nạp, diễn dịch, song hành, tổng hợp
III Chuẩn bị:
1 GV:
- Phương pháp: Đàm thoại - giải thích.
- Phương tiện: - Giáo án, SGK, SGV, tài liệu tham khảo.
2.HS: Bài chuẩn bị, SGK.
IV Các bước lên lớp:
1 Ổn định: (1phút)
phần ?
- Cách sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản?
3 Bài mới:
*HĐ1
(?) Nêu chủ đề của văn bản?
(?) VB gồm có mấy ý? Viết
thành mấy đoạn?
Học sinh đọc ví dụ ở sách giáo khoa
-Cuộc đời sự nghiệp của Nguyễn Tất Tố và giá trị hiện thực của tác phẩm Tắt Đèn
- 2 ý -2 đoạn
I.Đoạn văn :
(9-10 phút)
Trang 5(?) Dựa vào đâu em biết 2 đoạn
(?) Từ đó em hiểu như thế nào
về đoạn văn
*HĐ2
(?) Tìm từ ngữ có tác dụng duy
đối tượng trong đoạn văn?
- Những từ này giúp ta hiểu
được nội dung của đoạn văn
muốn nói về ai
(?) Nếu gọi đó là từ ngữ chủ đề
trong đoạn văn, Vậy từ ngữ chủ
đề trong đoạn văn là gì
(?) Tìm câu then chốt trong
đoạn văn ?Tại sao em biết đó là
câu chủ đề?
(?) Vậy thế nào là câu chủ đề,
vị trí ?
-Giáo viên bổ sung có thể đúng
cuối đoạn
(?) Đoạn 1 của văn bản có câu
chốt không? Gồm mấy câu?
Nêu nội dung từng câu?
(?) Quan hệ giữa các câu này
như thế nào?
-Cách trình bày đó gọi là cách
trình bày song hành
(?) Đoạn 2: câu chủ đề là câu 1
nhiệm vụ của các câu còn lại là
gì?
(?) Cách trình bày này gọi là
cách trình bày theo kiểu gì?
-Chữ viết hoa lùi vào và cuối đoạn có dấu chấm xuống dòng -Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản
-Bắt đầu từ chử viết hoa lùi vào đầu dòng và kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng
-Thường diễn đạt một ý trọn vẹn và do nhiều câu tạo thành
- HS đọc đoạn văn 1 -Ngô Tất Tố - ông
-Từ ngữ chủ đề trong đoạn văn
là từ ngữ được lặp đi lặp lại nhiều lần nhằm duy trì đối tượng được biểu đạt
*Đ ọc đoạn văn 2
- Câu 1:câu mang ý chung, ý khái quát nhất của toàn đoạn
- Câu chủ đề mang nội dung khái quát lời lẽ ngăn gọn thường có 2 phần chính
- Vị trí đứng đầu đoạn
- Không có câu chủ đề gồm 5 câu: (1) xuất thân, quê quán, (2) những thành công trong sự nghiệp trước cách mạng (3) sự cống hiến của ông sau cách mạng (4) giải thưởng cao quý
mà ông được nhận, (5) những tác phẩm của ông ngang hàng nhau
6 câu: câu (1) câu chủ đề các câu còn lại triển khai ý của câu (1)
diễn dịch :
* Đọc đoạn văn (b)
- Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản Bắt đầu từ chữ viết hoa từ đầu dòng và kết thúc bằng dấu chấm xuống dòng
- Đoạn văn diễn đạt 1 ý trọn vẹn.và thường có nhiều câu tạo thành
II.Từ ngữ và câu trong đoạn
văn : (9-10 phút) 1.Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề trong đoạn văn.
a Từ ngữ chủ đề:
- Là các từ ngữ được lặp lại nhiều lần nhằm duy trì đối tượng được biểu đạt
- Câu chủ đề mang nội dung khái quát lời lẽ ngắn gọn, thường đủ 2 phần chính vị trí đứng ở đầu đoạn hoặc cuối đoạn
2.Cách trình bày nội dung trong đoạn văn:
-Trình bày theo cách: diễn dịch,
Trang 6(?) Đọan văn có câu chủ đề
không?Vị trí của nó? Cho biết
cách trình bày ?
(?) Vậy có mấy cách trình bày
nội dung đoạn văn?
*HĐ3
- GV có thể cho điểm
-Câu 4 là câu chủ đề vị trí nằm cuối đoạn,
đi từ ý riêng, ý cụ thể -> ý khái quát => qui nạp
- Có 3 cách trình bày:diễn dịch, qui nạp, song hành
- HS viết - trình bày
qui nạp, song hành
III Luyện tập (19-20 phút)
1 2 ý : 2 đoạn:
Đoạn 1: Thấy lười viết văn tế Đoạn 2: Đọc văn tế không đúng với hoàn cảnh
2 a Diễn dịch
b Song hành
c Song hành
3 Viết đoạn văn diễn dịch và
qui nạp với câu chủ đề cho sẵn
Hoạt động 4:
4.Hướng dẫn tự học:: (1-2p)
-Tiết sau làm: “Bài viết số1”
********************************************************************************* Tiết 11 – 12 VIẾT BÀI TLV SỐ 1 – VĂN TỰ SỰ
I Mục tiêu cần đạt:
- Ôn lại cách viết bài văn tự sự: chú ý tả người, kể việc, kể những cảm xúc trong tâm hồn mình
- Luyện viết bài văn và đoạn văn hoàn chỉnh
- Rèn kĩ năng diễn đạt, trình bày
II Chuẩn bị:
1 GV: Ra đề phù hợp với năng lực HS.
2 HS: Vở luận văn, kiến thức đã học về văn tự sự
III.Các bước lên lớp:
1.Ổn định:
2.Kiểm tra: sự chuẩn bị của học sinh
3.Bài mới:
Đề: Em hãy kể lại hình ảnh người thầy(cô) trong ngày đầu tiên đến trường
- Gợi ý: cho học sinh kể lại nhân vật có quan hệ gần gũi,
thân thiết, có ảnh hưởng tích cực đến đời sống, tâm hồn,
tình cảm của mình
- Thu bài
- Nhận xét lớp học
Xác định nhân vật
Tìm ý, sắp xếp ý Lập dàn ý: Mở bài, thân bài, kết bài Viết bài
Kiểm tra lại bài làm Nộp bài
Hoạt động 4:
4.Hướng dẫn tự học:: (1-2p)
.- Xem lại bài: Tức nước vỡ bờ
Trang 7- Sọan bài : “ Lão Hạc” của Nam Cao