*Một cái chết vô tội , không đáng có, một cái chết thật đau lòng trong cái XH thiếu tình thương .Nhà văn đã viết truyện này với tất cả niềm thông cảm, TY thương đối với em bé bất hạnh ->
Trang 1Ngày 23/09/2017 Tuần 6
Tiết 21 - 22
(Trích)
( An-đéc-xen )
I Mức độ cần đạt:
- Biết đọc-hiểu một đoạn trích trong tác phẩm truyện
- Sự thể hiện của tinh thần nhân đạo, tài năng nghệ thuật xuất sắc của nhà văn An-đéc- xen qua một tác phẩm tiêu biểu
II Trọng tâm kiến thức kĩ năng:
1.Kiến thức:
- Những hiểu biết bước đầu về “người kể chuyện cổ tích” An-đéc-xen.
- Nghệ thuật kể chuyện, cách tổ chức các yếu tố hiện thực và mộng tưởng trong tác phẩm
- Lòng thương cảm của tác giả đối với em bé bất hạnh
2 Kĩ năng:
- Đọc diễn cảm, hiểu, tóm tắt được tác phẩm.
- Phân tích được mốt số hình ảnh tương phản (đối lập, đặt gần nhau, làm nổi bật lẫn nhau)
- Phát biểu cảm nghĩ về một đoạn truyện
3 Thái độ:
- Cảm thương trước những số phận bất hạnh của cô bé và nỗi xót thương của những người cùng cảnh ngộ
4.Tích hợp:Tiếng Việt: Nghệ thuật tương phản, ảo tưởng; Văn tự sự, biểu cảm,miêu tả.
5.Các năng lực cần đạt:
- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, phản hồi, lắng nghe tích cực về tình cảnh đáng thương của cô bé bất hạnh
- Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận về các chi tiết trong câu chuyện
- Tự nhận thức, xác định lối sống nhân ái, yêu thương và chia sẻ với mọi người xung quanh
III Chuẩn bị:
1.GV:
- Phương pháp: Đàm thoại - giải thích
- Phương tiện: - Giáo án, SGK, SGV, tài liệu tham khảo
2.HS: Bài chuẩn bị, SGK.
IV Các bước lên lớp:
1 Ổn định: (1phút)
2 Kiểm tra: (3-5 phút)
3.Bài mới:
Giáo viên giới thiệu vào bài mới: Truyện Cô bé bán diêm là câu chuyện kể về một cô bé người Đan Mạch Đang Mạch là một nước nhỏ thuộc khu vực Bắc Âu, diện tích chỉ bằng một phần tám diện tích nước ta, thủ đô là Cô-Pen-ha-ghen An-đéc-xen là nhà văn nỗi tiếng nhất của Đang Mạch, ông đã xây dựng các tình tiết trong câu chuyện ntn chúng ta cùng đọc và tìm hiểu qua văn bản,…
Trang 2Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
*HĐ1
(?) Hãy tóm tắt tác giả và tác
phẩm?
(?)An – đéc – xen nổi tiếng
với đề tài gì?
- Hướng dẫn đọc -GV đọc
đoạn đã bị lược bỏ
-Nhận xét cách đọc
-Hdẫn hs tóm tắt truyện.
-Chú ý chú thích (2), (3), (5),
(7), (8), (10), (11)
-G/V đọc phần chữ nhỏ
(?) Tìm bố cục?
(?) Có thể chia phần 2 làm
thành mấy đoạn nhỏ?
*HĐ2
(?) Gia cảnh cô bé có gì đặc
biệt?
(?) Hoàn cảnh ấy đẩy em bé
đến tình trạng như thế nào?
(?) Cô bé bán diêm hiện lên
trong thời gian và không gian
nào?
(?) Theo em thời điểm ấy là
thời điểm như thế nào đối với
con người?
(?) Còn đối với em bé thì sao?
(?) Cảnh tượng trong đêm
Đọc tác giả tác phẩm
-An - đéc – xen ( 1805 – 1875)
Nhà văn Đan Mạch nổi tiếng truyện kể cho trẻ em
- Trích gần hết truyện ngắn :
“Cô bé bán diêm”
- Đọc ( 3 học sinh)
- Tóm tắt
- Đọc chú thích
-3 phần:
+Từ đầu … cúng đờ ra.:hoàn
cảnh cô bé bám diêm
+Tiếp …chầu thượng đế: những
mộng tưởng và hiện thực của cô bé
+Còn lại: Cái chết thương tâm
của cô bé
-5 đoạn nhỏ căn cứ và các lần quét diêm
-Bà nội mất, mồ côi mẹ, gia tài tiêu tán => 2bố con sống trong
cảnh tăm tối
-Bất hạnh
-Đêm giao thừa
- Ngoài đường phố, trời rét
- Giao thừa: sum họp, đầm ấm, hạnh phúc
-Cô đơn - đói rét -Cửa mọi nhà sáng rực , mùi
I Đọc- Tìm hiểu chung:
(19-20phút) 1.Tác giả:
- An - đ éc – xen ( 1805 – 1875) Nhà văn Đan Mạch nổi tiếng truyện kể cho trẻ em
2.Tác phẩm: Trích gần hết
truyện ngắn : “Cô bé bán diêm”
3.Đọc-Chú thích:
- Đọc:
- Chú thích:
(2), (3), (5), (7), (8), (10), (11)
4 Bố cục:
II Đọc- hiểu văn bản:
(52-53phút) 1.Hoàn cảnh em bé bán diêm: -Mồ côi mẹ, bà chết.
-Bố chửi - đánh.
-Nhà nghèo - đi bán diêm.
-Trời tối, rét - em bé đầu trần,
chân đất
- Bụng đói - sực nức mùi ngỗng
quay
-Quá khứ hạnh phúc - hiện tại
đau khổ
Trang 3giao thừa hiện ra như thế nào?
Liệt kê những hình ảnh tương
phản để nhằm khắc hoạ nỗi
khổ cực của cô bé ?
(?) Tác dụng của nghệ thuật
tương phản?
(?) Cảm nhận của em về tình
cảnh của cô bé bán diêm trong
đêm giao thừa ?
*Đây là thời gian ở các nước
Bắc Âu rất lạnh tuyết rơi,
nhiệt độ thường trong hoàn
cảnh ấy em bé ở ngoài hè phố
Không manh áo che thân bụng
đói đầu trần… tình cảnh thật
là đáng thương
(?)Trong đêm giá lạnh ấy cô
bé quẹt mấy lần diêm?
(?) Mỗi lần quẹt em bé thấy
điều gì?
(?) Theo em lần quẹt diêm để
lại cho em ấn tượng nhất tại
sao?
(?) Sự sắp đặt 2 nghịch cảnh
song song nhau như vậy có ý
nghĩa gì?
(?) Tất cả những điều mong
ước trên đã nói với chúng ta
điều gì về số phận của 1 em
bé?
(?) Khi tất cả những que diêm
còn lại cháy lên là lúc cô bé
thấy mình bay lên cùng bà
Chẳng còn đói rét, đau buồn
nào đe doạ nữa Điều đó có ý
ngỗng quay -> sum họp đầm ấm
>< em ngồi nép, bụng đói, rét, không thể về nhà , sợ bố đánh
-> nhỏ nhoi, cô độc , không ai đoái hoài
-Tăng nỗi cô đơn, đói rét
-Hoàn cảnh rất đáng thương
-Quẹt 5 lần
-Lò sưởi - mơ được sưởi ấm vì
đang đói, sưởi ấm bằng tình thương vì đang cô đơn
-Ngỗng quay - ước ăn ngon.
-Cây Nô – en – Mơ vui đón tết -Thấy bà - che chở yêu thương.
-Bay cùng bà – chỉ có cái chết
mới giải thoát bất hạnh
-Mong ước chân thành chính
đángcủa một đứa trẻ bất hạnh trước sự thờ ơ của xã hội
-Bị bỏ rơi, đói rét và cô độc
- Luôn khao khát được ấm no,
yên vui , thương yêu
* HS thảo luận nhóm
-Cuộc sống trên thế giới chỉ
toàn buồn đau và đói rét đối với người nghèo khổ
-Chỉ cái chết mới giải thoát
được bất hạnh của họ Vì cái chết sẽ đưa họ đến nơi hạnh phúc vĩnh hằng
=>Cô bé nhỏ nhoi, cô độc, thiếu tình thương
2.Thực tế và mộng tưởng:
-5 lần quẹt diêm: lò sưởi, ngỗng
quay, cây Nô – en, bà nội, bay cùng bà lên trời
=>Thực tế cô độc, đói khổ bị bỏ
rơi - mộng tưởng khao khát ấm
no hạnh phúc
3.Cái chết thương tâm:
-Em bé chết rét ngoài đường sáng
mồng 1 đầu năm
=>Xã hội thờ ơ tàn nhẫn với
Trang 4nghĩa gì?
(?) Truyện kết thúc bằng kết
h/ảnh nào?
(?) Hãy tìm nguyên nhân sâu
xa của các chết?
Em có muốn kết thúc cách
khác không? Vì sao?
(?) Em bé chết trong đói rét
vậy mà Một em gái có đôi má
hồng và đôi môi đang mỉm
cười tại sao vậy?
*Một cái chết vô tội , không
đáng có, một cái chết thật đau
lòng trong cái XH thiếu tình
thương .Nhà văn đã viết
truyện này với tất cả niềm
thông cảm, TY thương đối với
em bé bất hạnh -> khiến nhà
văn miêu tả thi thể em với đôi
má hồng
*HĐ3:
(?) Ta học tập được gì về nghệ
thuật kể chuyện của tác giả?
*HĐ4
(?) Qua cô bé bán diêm tác
giả muốn gởi đến chúng ta
bức thông điệp gì?
-GV hướng dẫn
-Em bé chết rét ngoài đường
sáng mồng 1 đầu năm ,trong khi mọi người vui vẻ ra khỏi nhà bảo nhau : chắc nó muốn sưởi cho ấm
-XH thờ ơ với nỗi bất hạnh của
người nghèo
-Kết thúc: sau lần quẹt cuối cùng, có người qua đường bắt gặp và mang về nhà cùng đón Nô- en Vì muốn người nghèo được xã hội quan tâm
-Trên thế gian này chỉ đói khát, lạnh lùng, không có chỗ cho ấm
no, mừng vui của trẻ thơ nghèo khổ -> đó là cái chết của một hài đồng => niềm mong ước đẹp đẽ
-Đan xen các yếu tố hiện thực
và kì ảo -Kết hợp tự sự, miêu tả và biểu cảm
-Kết cấu truyện theo lối tương phản , đối lập
- Mọi người hãy quan tâm, yêu thương trẻ em đặc biệt là những
em bé bất hạnh
- HS hoạt động độc lập
người nghèo
-Chết trong đói, rét - đôi má
hồng, đôi môi mỉm cười
=>Tấm lòng thương xót, đồng cảm ,bênh vực cho thế giới tuổi thơ của An-đéc-xen
III Tổng kết: (4-5phút)
1 Nghệ thuật:
-Đan xen các yếu tố vừa thực vừa ảo
-Kết hợp tự sự miêu tả biểu cảm -Kết cấu tương phản,trí tưởng tượng bay bổng
2 Nội dung:
-Số phận bất hạnh của người nghèo trước sự ghẻ lạnh của xã hội
-Bức thông điệp hãy bảo vệ trẻ
em lang thang cơ nhở
IV Luyện tập: (4-5phút)
1- Mọi người hãy quan tâm, yêu thương trẻ em đặc biệt là những
em bé bất hạnh 2-Cảm nghĩ của em về truyện cô
bé bán diêm?
- Em thích chi tiết nào trong truyện? Tại sao?
Hoạt động 5:
4.Hướng dẫn tự học:: (1-2p)
-Tóm tắt truyện.
-Soạn bài “Trợ từ - Thán từ”
Trang 5Tiết 23 TRỢ TỪ - THÁN TỪ
I Mức độ cần đạt:
- Hiểu thế nào là trợ từ và thán từ, các loại thán từ
- Nhận biết và hiểu tác dụng của trợ từ, thán từ trong văn bản
- Biết dụng trợ từ và thán từ trong các trường hợp giao tiếp cụ thể
II Trọng tâm kiến thức kĩ năng:
1.Kiến thức:
- Khái niệm trợ từ, thán từ.
- Đặc điểm và cách sử dụng trợ từ, thán từ
2 Kĩ năng:
- Dùng trợ từ và thán từ phù hợp trong nói và viết.
3.Thái độ: Có ý thức trau dồi vốn từ, sử dụng trong giao tiếp nói và viết.
4.Tích hợp: Liên hệ đến bài Tình thái từ, TLV
5.Các năng lực cần đạt ;
- Ra quyết định sử dụng trợ từ, thán từ phù hợp với tình huống giao tiếp
- Giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ý tưởng, thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm cá nhân về cách sử dụng trợ từ, thán từ tiếng Việt
III Chuẩn bị:
1.GV:
- Phương pháp: Đàm thoại - giải thích
- Phương tiện: - Giáo án, SGK, SGV, tài liệu tham khảo
2.HS: Bài chuẩn bị, SGK.
IV Các bước lên lớp:
1 Ổn định: (1phút)
2 Kiểm tra: (3-5 phút)
Trang 6Gọi học sinh đọc phần I (1)
(?) Nghĩa của các câu trên có
gì khác nhau? Giải thích?
(?) Dựa vào đâu để tạo ra sự
khác nhau về nghĩa?
(?) Các từ những, có đi kèm
với những từ ngữ nào trong
câu?
(?) Nếu không có các từ trên
thì câu sẽ như thế nào?
*Các từ những, có gọi là trợ
từ
(?) Thế nào là trợ từ?
(?) Cho ví dụ
*HĐ2:
(?) Các từ này, a, vâng trong
những đoạn trích trên biểu thị
điều gì?
(?) A còn được dùng trong
trường hợp nào?
(?) Nhận xét cách dùng các từ
trên?
( bằng cách chọn câu trả lời
đúng)
*Những từ trên gọi là thán từ
(?) Vậy thán từ là gì?
(?) Vị trí của thán từ?
(?) Thán từ bộc lộ tình cảm,
cảm xúc như những thán từ
nào?
(?) Thán từ gọi đáp là những
- Học sinh đọc 1a.Nó ăn hai bát cơm
Nêu sự việc khách quan, bình thường
1b những nhấn mạnh nhiều hơn
bình thường
1c có ăn ít không đạt mức bình
thường
-Có từ những -Có từ có.
-Không có các từ trên
-Đi kèm theo với hai bát cơm.
-Không thể nhấn mạnh, đánh giá được sự việc muốn nói trong câu
-Đọc ghi nhớ -Tôi đi học- tôi phải đi học.
-Tôi có những hai cây viết màu
đỏ
- HS đọc ví dụ II(1)
-Này: gây sự chú ý.
-A: tức giận.
-Vâng: đáp ( lễ phép).
-A: còn để tỏ sự vui mừng, ngạc
nhiên
( A! mẹ đã về)
-“ Này, a” ( Nam cao)
Có thể tạo thành câu độc lập
-“ này, vâng” ( Ngô Tất Tố).
Đáp án (d)
-Thường đứng đầu câu
- A, ái, ơ, ôi, ô hay, than ôi, trời ơi…
- Này, vâng, dạ, ừ…
I.Trợ từ: ( 7-8 phút)
-Là những từ chuyên đi kèm theo một từ ngữ trong câu để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái
độ đánh giá sự vật sự việc được nói đến ở từ ngữ đó ( những, có, chính, đích, ngay )
II.Thán từ: (7-8’)
-Thán từ là những từ dùng để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của người nói hoặc gọi đáp Thường đứng đầu câu, có khi tách ra thành câu đặc biệt + Thán từ bộc lộ tình cảm: a,
ái, ơ, ôi, ô hay, than ôi, trời
Trang 7thán từ nào?
*HĐ3:
- GV hướng dẫn HS làm bài
tập
GV hướng dẫn
- GV hướng dẫn
- GV hướng dẫn
- GV hướng dẫn
- GV hướng dẫn
-Cả: nhấn mạnh việc ăn quá mức bình thường
- Cứ: nhấn mạnh 1 việc lặp lại nhàm chán
-HS hoạt động độc lập
-HS hoạt động nhóm
-HS hoạt động độc lập
-HS hoạt động độc lập -HS hoạt động nhóm
ơi…
+ Thán từ gọi đáp: Này, vâng,
dạ, ừ…
III.Luyện tập: (19-20 phút) Bài 1: Xác định trợ từ:
a, d, g, i
Bài 2: Giải nghĩa trợ từ
-Lấy:không có 1 lá thư ,không
1 lời nhắn gửi , không có 1 đồng quà
-Nguyên: nghĩa là chỉ kể riêng tiền thách cưới đã quá cao -Đến : nghĩa là vô lí quá
Bài 3:Xác định thán từ:
a này,
b ấy;
c vâng;
d.chao ôi;
e.hỡi ơi
Bài 4:Giải thích nghĩa:
-Ha ha! Thích thú thoải mái -Ái ái! Toát lên một cách sợ hải
-Than ôi! sự đau đớn, đau
buồn, thương tiếc
Bài 5: đặt 5 câu với 5 thán từ Bài 6:
-Nghĩa đen: dùng thán từ gọi đáp biểu thị sự lễ phép
-Nghĩa bóng : nghe lời 1 cách máy móc, thiếu suy nghĩBiểu thị sự lễ độ trong gọi đáp
Hoạt động 5:
4.Hướng dẫn tự học:: (1-2p)
- Giữa trợ từ và thán từ em thấy khái niệm nào khó nhận diện và khó sử dụng hơn? ( trợ từ).
-Về nhà xem lại nội dung bài học và làm bài tập cho hoàn chỉnh.
-Tìm trong một số văn bản có sử dụng trợ từ và thán từ.
-Xem trước bài : “Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự”
Trang 8
Tiết 24 MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM TRONG VĂN TỰ SỰ
I Mức độ cần đạt:
- Nhận ra và hiểu vai trò của các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn bản tự sự
- Biết cách đưa các yếu tố miêu tả, biểu cảm vào bài văn tự sự
II Trọng tâm kiến thức kĩ năng:
1.Kiến thức:
- Vai trò của yếu tố kể trong văn bản tự sự.
- Vai trò của các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn bản tự sự
- Sự kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu lộ tình cảm trong văn bản tự sự
2 Kĩ năng:
- Nhận ra và phân tích được tác dụng của các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong một văn bản tự sự.
- Sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong làm văn tự sự
3.Thái độ:
- Vận dụng tốt các yếu tố miêu tả và biểu cảm khi viết văn
4.Tích hợp:Các văn bản tự sự, miêu tả đã học, đọc.
5 Các năng lực cần đạt:
Tổng hợp, phát hiện, thống kê, hợp tác nhóm, đối chiếu , suy luận
III Chuẩn bị:
1.GV:
- Phương pháp: Đàm thoại - giải thích
- Phương tiện: - Giáo án, SGK, SGV, tài liệu tham khảo
2.HS: Bài chuẩn bị, SGK.
IV Các bước lên lớp:
1 Ổn định: (1phút)
2 Kiểm tra: (3-5 phút)
*HĐ1
- Giáo viên cho học sinh đọc
và làm bài tập 1- 2 -3
*Gợi ý:
(?) Trong đoạn trích trên kể
lại những viêc gì?
(?) Chỉ ra các yếu tố miêu tả?
Tác dụng của yếu tố miêu tả?
*Yếu tố miêu tả: Cuộc gặp gỡ
giữa hai mẹ con thêm sinh
-Mẹ tôi vẫy tôi
- Tôi chạy theo chiếu xe chở mẹ
- Mẹ kéo tôi lên xe
- Tôi khóc
- Mẹ tôi khóc theo
- Tôi ngồi bên mẹ, đầu ngã vào cánh tay mẹ, quan sát gương mặt
mẹ -Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, ríu cả chân lại
- Mẹ tôi không còm cõi gương mặt mẹ vẫn sáng tươi, với đôi mắt trong và nước da mịn gò má
I Sự kết hợp các yếu tố kể, tả
và biểu lộ tình cảm trong văn bản tự sự: (19- 20 phút)
Trang 9đông làm người đọc tái hiện
lại một cách rõ nét về cuộc
gặp gỡ
(?) Các yếu tố biểu cảm?
*Yếu tố biểu cảm:Tình mẫu
tử sâu nặng - người đọc xúc
động trăn trở, trước sự việc và
nhân vật
(?) Nếu bỏ các yếu tố kể thì
đoạn văn bản còn gọi chuyện
được không vì sao?
(?) Nếu ta bỏ yếu tố miêu tả
-biểu cảm đoạn văn chỉ còn lại
yếu tố kể thì em thấy đoạn
văn như thế nào?
(?) Vậy trong 3 yếu tố trên
yếu tố nào chính?
*Yếu tố biểu cảm và miêu tả
chỉ kèm theo để hổ trợ cho sự
việc và hành động của nhân
vật phát triển câu chuyện sinh
động và hấp dẫn
(?) Các yếu tố trên đứng riêng
rẽ hay đan xen nhau?
(?) Vậy em có nhận xét gì về
yếu tố miêu tả và biểu cảm
trong kể?
HĐ2Gợi ý :
(?) Nên bắt đầu từ chỗ nào?
(?) Từ xa thấy người thân như
thế nào? (tả hình dáng, mái
tóc )
(?) Lại gần thấy ra sao? Kể
hành động của mình và người
thân ,tả chi tiết khuôn mặt,
quần áo
(?) Những biểu hiện tình cảm
của hai người sau khi gặp
nhưthế nào? (vui mừng, thể
hiện bằng chi tiết nào, ngôn
ngữ, hành động, lời nói )
-“Hay tại sự sung túc? Tôi thấy lạ thường.”
-“Phải bé lại vô cùng”
-Không thành chuyện vì chuyện phải có cốt truyện và nhân vật và
sự việc tạo nên
-Học sinh viết đoạn văn và đọc
-Đoạn văn cứng – khô khan không mang tình cảm của người viết
-Yếu tố kể là chính ( phương thức biểu đạt chính)
-Đan xen nhau
-Các yếu tố miêu tả và biểu cảm
làm cho việc kể chuyên sinh động
và sâu sắc hơn
-Trong văn bản tự sự thường
đan xen các yếu tố miêu tả và biểu cảm
-Các yếu tố miêu tả và biểu cảm
làm cho việc kể chuyên sinh động và sâu sắc hơn
II.Luyện tập: (19- 20 phút)
1.Làm nhóm 2.Làm vào phiếu học tập cá nhân
Hoạt động 5:
4.Hướng dẫn tự học: (1-2p)
- Qua bài học giúp em rút ra vấn đề gì khi viết văn ?