Tiết 57( CHỈ TỪ)

Viên quan ấy đi nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra những câu đố oái oăm để hỏi mọi người.. Các từ nọ, kia, ấy chỉ vào sự vật,xác định rõ vị trí của sự vật trongkhông gian và thời gian... Bá

CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ GIÁO VỀ

DỰ GIỜ TIẾNG VIỆT!

Chào các em học sinh lớp 6B! Mong rằng chúng ta sẽ có một giờ học

“Thân thiện-Tích cực”

Người thực hiện: HÀ ĐỨC THỤ

KIỂM TRA BÀI CŨ

Các cụm từ: “ông vua nọ”;“viên quan ấy”;

cụm từ gì? Nêu cấu tạo đầy đủ của cụm danh từ?

A Cụm danh từ

B Cụm động từ

C Cụm tính từ

D Phó từ

- Cấu tạo đầy đủ cụm danh từ gồm 3 phần:

Phụ trước-Trung tâm-Phụ sau

TIẾT 57 :CHỈ TỪ

I BÀI HỌC

1 Chỉ từ là gì?

*Tìm hiểu ngữ liệu

Ngữ liệu 1:(SGK/137) Các từ in đậm trong những câu sau

bổ sung ý nghĩa cho các từ nào?

Ngày xưa có ông vua nọ sai một viên quan đi dò la khắp nước tìm người tài giỏi Viên quan ấy đi nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra những câu đố oái oăm để hỏi mọi người Đã mất nhiều công tìm kiếm nhưng viên quan vẫn chưa thấy

có người nào thật lỗi lạc

Một hôm, viên quan đi qua một cánh đồng làng kia , chợt

thấy bên vệ đường có hai cha con nhà nọ đang làm ruộng (Em bé thông minh)

Hãy so sánh các cụm từ giữa 2 vế! Vế nào nói rõ

hơn?Các từ nọ, kia, ấy, nói rõ về cái gì?

Nhà

Vế 1

Vế 1: không xác định rõ vị

trí của sự vật trong không

gian và thời gian nào

Vế 2: nói rõ hơn Các từ nọ, kia, ấy chỉ vào sự vật,xác

định rõ vị trí của sự vật trongkhông gian và thời gian

Ngữ liệu1(sgk/137)

Ngày xưa có ông vua nọ sai một

viên quan đi dò la khắp nước tìm

người tài giỏi Viên quan ấy đã đi

nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra

câu đố oái oăm để hỏi mọi người

Đã mất nhiều công tìm kiếm nhưng

viên quan vẫn chưa thấy có người

nào thật lỗi lạc

Một hôm, viên quan đi qua một

cánh đồng làng kia, chợt thấy bên

vệ đường có hai cha con nhà nọ

Lê Thận.Một đêm nọ,

Thận thả lưới ở một bến vắng như

thường lệ

(Sự tích Hồ Gươm)

Câu hỏi thảo luận nhóm

Khi tranh luận về nghĩa của từ “ấy”, “nọ” trong NL1và NL3 có 2 ý kiến đưa ra:

Ý kiến 1 cho rằng: nghĩa của từ “ấy”, “nọ” trong NL1

và NL3 đều giống nhau.

Ý kiến 2 cho rằng: nghĩa của từ “ấy”, “nọ” trong NL1

và NL3 vừa có điểm giống nhau, vừa có điểm khác nhau.

Em đồng ý với ý kiến nào? Chỉ rõ điểm giống hoặc vừa giống, vừa khác nhau về nghĩa của các từ đó?

b Ngữ liệu 4,a(sgk/137): Xác định chỉ từ trong câu

sau? Chỉ từ giữ chức vụ gì?

Cuộc chống Mĩ cứu nước của nhân dân ta dù phải kinh qua gian khổ, hi sinh nhiều hơn nữa, song nhất định thắng lợi hoàn toàn.

Đó là một điều chắc chắn.

(Hồ Chí Minh )

c Ngữ liệu 4,b(sgk/137): Xác định chỉ từ trong câu sau?

Chỉ từ giữ vai trò gì?

Từ đấy, nước ta chăm nghề trồng trọt, chăn nuôi và

có tục ngày Tết làm bánh chưng, bánh giầy

(Bánh chưng, bánh giầy)

Chỉ từ - làm chủ ngữ

Chỉ từ định vị sự vật về thời gian, làm trạng ngữ

Chỉ từ thường làm phụ ngữ trong cụm danh từ

Ngoài ra, chỉ từ còn có thể làm chủ ngữ hoặc trạng ngữ trong câu

Trong cụm danh từ

và trong câu

chỉ từ đảm nhiệm vai trò và

chức vụ gì?

?

II Luyện tập:

Bài tập 1 (a,b, và c)/sgk/138: Tìm chỉ từ trong những

câu sau.Xác định ý nghĩa và chức vụ của các chỉ từ ấy.

a)Vua cha xem qua một lượt rồi dừng lại trước chồng bánh của Lang Liêu, rất vừa ý, bèn gọi lên hỏi Lang Liêu đem giấc mộng gặp thần kể lại Vua cha ngẫm nghĩ rất lâu rồi chọn hai thứ bánh ấy đem tế Trời, Đất cùng Tiên

Vương

(Bánh chưng, bánh giầy)

b) Đấy vàng, đây cũng đồng đen

Đấy hoa thiên lí, đây sen Tây Hồ

Bài tập 2: (sgk/138): Thay các cụm từ in đậm dưới đây bằng những chỉ từ thích hợp và giải thích vì sao cần thay như vậy.

a) Giặc tan vỡ Đám tàn quân giẫm đạp lên nhau chạy

trốn, tráng sĩ đuổi đến chân núi Sóc (Sóc Sơn) Đến

chân núi Sóc, một mình một ngựa, tráng sĩ lên đỉnh

núi, cởi giáp sắt bỏ lại, rồi cả người lẫn ngựa từ từ bay lên trời

( Thánh Gióng)

b)Người ta còn nói khi ngựa thét ra lửa, lửa đã thiêu

cháy một làng, cho nên làng bị lửa thiêu cháy về sau gọi là làng Cháy

( Thánh Gióng)

Đáp án

- Chân núi Sóc = đó, đấy -> Định vị về không gian

- Bị lửa thiêu cháy = ấy, đó, đấy -> Định vị không gian

*Nhận xét:

- Thay như vậy làm cho câu văn trở nên ngắn gọn hơn,

dễ hiểu và tránh được lỗi lặp từ

Bài tập 3: (sgk/139):

Có thể thay các chỉ từ trong đoạn dưới đây bằng những từ hoặc cụm từ nào không? Rút ra nhận xét

về tác dụng của chỉ từ?

Năm ấy, đến lượt Lý Thông nộp mình Mẹ con

hắn nghĩ kế lừa Thạch Sanh chết thay Chiều hôm đó, chờ Thạch Sanh kiếm củi về, Lý Thông dọn một mâm cơm rượu thịt ê hề mời ăn, rồi bảo:

- Đêm nay, đến phiên anh canh miếu thờ, ngặt vì

dở cất mẻ rượu, em chịu khó thay anh, đến sáng thì về.

(Thạch Sanh)

Đáp án

* Chỉ từ “ấy”, “đó”, “nay”: Không thể thay thế bằng

bất kỳ từ hoặc cụm từ nào khác.

Vì : Văn bản Thạch Sanh thuộc thể loại truyện cổ

tích(đó là một trong những thể loại của truyện cổ dân gian) Truyện cổ dân gian: thời gian không cụ thể cho nên ta không thể xác định rõ được thời gian năm ấy là năm nào, hôm đó là hôm nào, đêm nay là đêm nào… như truyện hiện đại được.

*Nhận xét tác dụng của chỉ từ:

- Chỉ từ có vai trò quan trọng trong câu Vì chúng có thể chỉ ra sự vật, những thời điểm khó gọi thành tên, giúp người nghe, người đọc định vị được các sự vật, thời điểm ấy trong chuỗi sự vật hay dòng thời gian vô tận.

Bài tập 5: Viết một đoạn văn ngắn từ 3 đến 5 câu với chủ đề tự chọn trong đó có sử dụng chỉ từ.

Mùa hè năm nay, lớp tôi tổ chức đi thăm quan công viên nước Hồ Tây Đó là một kỷ niệm tuyệt vời Vì ai đã từng đến thăm công viên ấy dù chỉ một lần thì khó có

thể quên được

Tiết 57: CHỈ TỪ

I BÀI HỌC

1 Chỉ từ là gì?

Chỉ từ là những từ dùng để trỏ vào sự vật,

nhằm xác định vị trí của sự vật trong không

gian và thời gian

Hướng dẫn về nhà

1 Học thuộc ghi nhớ

2 Làm bài tập 1(d); Làm lại bài tập 5

3 Lập dàn ý đề số 5 trong bài “Kể chuyện tưởng tượng” để chuẩn bị cho tiết “Luyện tập kể chuyện tưởng tượng”

GIỜ HỌC ĐÃ KẾT THÚC ! XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN CÁC THẦY GIÁO, CÔ GIÁO!

cẢM ƠN CÁC EM ĐÃ TÍCH CỰC THAM GIA HỌC TẬP