Tiết 57: Chỉ Từ

Em bé thông minh ông vua Viên quan làng nhà Các từ được in màu đỏ in đậm SGK trong những câu sau bổ sung ý nghĩa cho từ nào?... -- ông vua / ông vua nọ - viên quan / quan ấy - làng /

Chào mừng các thầy cô giáo đã

về dự tiết học hôm nay.

TIẾNG

Cho hai cụm từ sau

a/ Cái bàn này

b/ Ba con trâu ấy

Câu 1: Các cụm từ trên thuộc loại cụm từ gì?

A Cụm danh từ

B Cụm động từ

C Cụm tính từ

Câu 2 : Điền các cụm danh từ trên vào mô hình sau:

Tuần 15 - Tiết 57

I- Chỉ từ là gì?

1 Nhận xét ví dụ 1 (SGK-136-137)

Ngày xưa có ông vua nọ sai một viên quan đi dò la khắp nước tìm người tài giỏi

Viên quan ấy đã đi nhiều nơi, đến đâu quan cũng ra

những câu đố oái oăm để hỏi mọi người đã mất nhiều công tìm kiếm nhưng viên quan vẫn chưa thấy có người nào thật lỗi lạc.

Một hôm, viên quan đi qua một cánh đồng làng kia , chợt thấy bên vệ đường có hai cha con nhà nọ đang làm ruộng (Em bé thông minh)

ông vua Viên quan

làng nhà

Các từ được in màu đỏ (in đậm SGK) trong những câu sau bổ sung ý nghĩa cho từ nào?

Nếu bỏ các từ: nọ,

ấy, kia thì nghĩa của các từ trên có thay đổi không?

Các từ: Nọ, ấy, kia, này

bổ sung ý nghĩa cho danh từ

ông vua / ông vua nọ

- viên quan / quan ấy

- làng / làng kia

- quyển sách / quyển sách này

Thiếu đi tính xác định

Thiếu đi tính xác định

Xác định rõ ràng,

cụ thể hơn trong không gian

Xác định rõ ràng,

cụ thể hơn trong không gian

tập2?

*Giống nhau: - cùng trỏ vào sự vật

- cùng xác định vị trí sự vật (định vị sự vật)

VD1:

Viên quan ấy

Nhà nọ

xác định vị trí sự vật trong

không gian.

Chỉ từ là những từ dùng để trỏ vào

sự vật nhằm xác định vị trí của sự vật trong không gian hoặc thời

gian.

(Học ghi nhớ 1- SGK- 137)

Các từ: này, ấy, nọ, kia gọi là chỉ

từ.Vậy, em hiểu thế nào là chỉ từ?

I- Chỉ từ là gì?

3- Kết luận: Chỉ từ là

những từ dùng để trỏ vào

sự vật nhằm xác định vị trí

của sự vật trong không

gian hoặc thời gian

Ví dụ: này, ấy, nọ, kia, đây, đó,

II- Hoạt động của chỉ từ

trong câu:

Trong các câu đã dẫn ở phần I chỉ từ đảm nhận chức vụ gì?

Ngày xưa có ông vua nọ sai một viên quan

đi dò la khắp nước tìm người tài giỏi Viên quan ấy đã đi nhiều nơi,đến đâu quan

cũng ra những câu đố oái oăm để hỏi mọi người đã mất nhiều công tìm kiếm nhưng viên quan vẫn chưa thấy có người nào thật lỗi lạc.

Một hôm,viên quan đi qua một cánh đồng

làng kia ,chợt thấy bên vệ đường có hai cha con nhà nọ đang làm ruộng( )

(Em bé thông minh)

Làm phụ ngữ sau của cụm danh từ.

1 Chỉ từ thường làm phụ ngữ

sau trong cụm danh từ.

I- Chỉ từ là gì?

- Chỉ từ là những từ dùng để

trỏ vào sự vật nhằm xác định

vị trí của sự vật trong không

gian hoặc thời gian.

Ví dụ: này, ấy, nọ, kia, đây, đó,

II- Hoạt động của chỉ từ

a.Cuộc chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta dù phải kinh qua gian khổ,hi sinh nhiều hơn nữa, song nhất đinh thắng lợi hoàn toàn.

Đó là một điều chắc chắn

(Hồ Chí Minh)

b Từ đấy , nước ta chăm nghề trồng trọt,chăn nuôi và có tục ngày Tết làm bánh chưng,bánh giầy.

I- Chỉ từ là gì?

- Chỉ từ là những từ dùng để

trỏ vào sự vật nhằm xác định

vị trí của sự vật trong không

gian hoặc thời gian.

II- Hoạt động của chỉ từ trong câu:

a Vua cha xem qua một lượt rồi dừng lại trước chồng bánh của Lang Liêu, rất vừa

ý, bèn gọi lên hỏi Lang Liêu đem giấc mộng gặp thần ra kể lại.Vua cha ngẫm nghĩ rất lâu rồi chọn hai thứ bánh ấy đem

tế Trời, Đất cùng Tiên Vương.

(Bánh chưng, bánh giầy)

b Đấy vàng, đây cũng đồng đen

Đấy hoa thiên lí, đây sen Tây Hồ.

(Ca dao)

c Nay ta đưa năm mươi con xuống biển,nàng đưa năm mươi con lên núi, chia nhau cai quản các phương.

(Con Rồng, cháu Tiên)

d Từ đó nhuệ khí của nghĩa quân ngày một tăng.

(Sự tích Hồ Gươm)

Hoạt động nhóm (3 phút)

pháp a

b

c

Điền chỉ từ, nêu ý nghĩa và chức vụ ngữ pháp của nó vào bảng sau:

Phụ ngữ cụm danh từ

đây

định vị sự vật trong không gian

Làm chủ ngữ

a Giặc tan vỡ.Đám tàn quân giẫm đạp lên nhau chạy trốn,trán sĩ đuổi đến chân núi Sóc(Sóc Sơn).Đến chân núi Sóc , một mình một ngựa,trán sĩ lên đỉnh núi,cởi giáp sắt bỏ lại,rồi cả người lẫn ngựa từ từ bay lên trời.

(Theo Thánh Gióng)

b Người ta còn nói khi ngựa thét ra lửa,lửa

đã thiêu cháy một làng,cho nên làng bị lửa thiêu cháy về sau gọi là làng Cháy.

(Theo Thánh Gióng)

1.Bài tập 1:

2 Bài tập 2:

- Có thể thay như sau:

a Đến chân núi Sóc = đến đấy.

b Làng bị lửa thiêu cháy = làng ấy

Cần viết như vậy để khỏi lặp từ.

Năm ấy , đến lượt Lí Thông nộp mình

Mẹ con hắn nghĩ kế lừa Thạch Sanh chết thay Chiều hôm đó ,chờ Thạch Sanh kiếm củi về, Lí Thông dọn một mâm rượu thịt ê hề mời ăn, rồi bảo:

- Đêm nay , đến phiên anh canh miếu thờ, ngặt vì dở cất mẻ rượu, em chịu khó thay anh, đến sáng thì về.

vật, thời điểm khó gọi thành tên,

giúp người nghe, người đọc ®ịnh

vị được các sự vật, thời điểm ấy

trong chuỗi sự vật hay trong

dòng thời gian vô tận.

1- Cho ví dụ cụm danh từ có phụ ngữ sau là chỉ từ.

Tất cả những học sinh này

2- Đặt câu có chỉ từ làm chủ ngữ.

Đó / là một kỉ niệm đáng nhớ.

3- Đặt câu có chỉ từ làm trạng ngữ.

Đêm ấy , tôi / trăn trở mãi, không ngủ được

Em hãy nhắc lại hoạt động của chỉ từ trong câu?

Chỉ từ thường làm phụ ngữ cho cụm danh từ Ngoài ra chỉ từ còn làm chủ ngữ hoặc trạng ngữ

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:

Bài vừa học: Cần nắm:

-Chỉ từ là gì?

- Hoạt động của chỉ từ trong câu?

- Viết đoạn văn ngắn có dùng chỉ từ.

Chuẩn bị bài mới:

- Luyện tập kể chuyện tưởng tượng.

- Tham khảo bài văn hay và bài văn mẫu, tìm ý và lập dàn bài cho các đề tập làm văn

đã dặn ở tiết trước Mỗi Tổ chuẩn bị một

đề, riêng đề 5 bắt buộc em nào cũng phải chuẩn bị.