giáo án ngữ văn 6 kì 1

Giới thiệu bài Truyện Bánh chưng, bánh giầy là truyền thuyết giải thích phong tục làm bánh chưng, bánh giầy trong ngày tết, đề cao sự thờ kính Trời, Đất và tổ tiên của nhân dân, đông thờ

Trang 1

TUẦN I

Tiết 1 : Văn học

(Truyền thuyết)

I/ Mục tiêu bài học

Giúp học sinh

1 Kiến thức:

- Hiểu được định nghĩa sơ lược về truyền thuyết

- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyền thuyết “ Con Rồng, cháu Tiên”

- Chỉ ra và hiểu được ý nghĩa của những chi tiết tưởng tượng kỳ ảo

2 Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng đọc, kể, hiểu văn bản

3 Thái độ tình cảm: Học sinh có thái độ trân trọng biết ơn Yêu quý cội nguồn.II/ Chuẩn bị

III/ Tiến trình lên lớp

1 Oån định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

3 Bài mới

a Giới thiệu bài

Truyện “ Con Rồng, cháu Tiên” là một truyền thuyết tiêu biểu, mở đầu cho chuỗi truyền thuyết về thời đại các vua Hùng cũng như truyền thuyết Việt Nam nói chung Nội dung Ý nghĩa của truyện “ Con Rồng, cháu Tiên” là gì? Để thể hiện nội dung, ý nghĩa ấy truyện đã dùng những hình thức nghệ thuật độc đáo nào? Vì sao nhân dân ta qua bao đời rất tự hào, yêu thích câu truyện này , tiết họcnày sẽ giúp các em trả lời những câu hỏi ấy

b Tiến trình tổ chức các hoạt động

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung

Hoạt động 1

GV đọc mẫu, hướng dẫn

cách đọc cho HS

Nhận xét, sửa cách đọc

? Văn bản trên có thể

chia làm mấy đoạn? Đó

là những đoạn nào?

GV tách câu hỏi – gọi

+ Đ2: Tiếp đó đến “ lên đường”  LLQ lấy Âu Cơ

I- Đọc- Tìm bố cục

1 Đọc

2 Chia đoạn: 3 đoạn

Trang 2

Gọi HS đọc chú thích:

Định nghĩa truyền thuyết

? Truyền thuyết là gì?

Trong truyền thuyết

thường có yếu tố như thế

nào?

Hoạt động 2

? LLQ và Âu Cơ có

nguồn gốc từ đâu? Sống ở

đâu?

? Chi tiết nào thể hiện sự

đẹp đẽ về hình dạng của

LLQ và Âu Cơ?

? LQ đã giúp nhân dân ta

như thế nào?

? Việc ÂuCơ sinh nở có

gì kỳ lạ?

? LQ đã chia con như thế

sinh con và chia con

+ Đ3: Còn lại  Nguồn gốc của người Việt

HS đọc chú thích 1, 2, 3, 5,

7, đọc định nghĩa

- TT là loại truyện dân giantruyền miệng kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử thời quá khứ

- TT thường có yếu tố tưởng tượng kỳ ảo

- TT thể hiện thái đọ và cách đánh giá của nhân dân

ta đối với các sự kiện và nhân vật lịch sử

- LLQ và Âu Cơ đều

là thần LLQ là thần nòi

Rồng ở dưới nước, con thầnLong Nữ Âu Cơ dòng tiên

ở trên núi thuộc dòng họ Thân Nông

- LLQ có sức khỏe vô địch

có nhiều phép lạ

Âu Cơ xinh đẹp tuyệt trần

- Giúp nhân dân diệt trừ Ngư Tinh, Hồ Tinh, Mộc Tinh Dạy cách trồng trọt, chăn nuôi, ăn ở…

- Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng, nở ra 1 trăm người con

3 Chú thíchĐịnh nghĩa truyền thuyết

II/ Tìm hiểu văn bản

1 Tính chất kỳ lạ, lớn lao đẹp đẽ về nguồn gốc và hình dạng của LLQ và Âu Cơ

Long Quân và Âu Cơ đều là thần, LQ có sức khỏe vô địch và có nhiều phép lạ Âu Cơ rất xinh đẹp

2 LLQ, Âu Cơ sinh convà chia con

- Sinh ra bọc trăm trứng, nở ra trăm người con

- LQ cùng 50 con xuống

Trang 3

nào? Tại sao LQ lại từ

biệt Âu Cơ?

? Theo em trong truyện

này người Việt là con

cháu của ai?

? Theo em những chi tiết

kỳ lạ, lớn lao, đẹp đẽ về

LQ và Aâu Cơ trong

truyện có thật hay không?

? Những chi tiết ấy do

đâu mà có?

? Những chi tiết tưởng

tượng kỳ ảo đó có ý nghĩa

gì cho truyện?

? Truyện đã giải thích và

suy tôn điều gì?

? ? Em có suy nghĩ gì về

nguồn gốc của giống nòi

người Việt?

? Nguồn gốc của người

Việt đều từ mẹ Aâu cơ

Vậy truyện còn nhắc nhở

điều gì?

Hoạt động 3

- LQ quen sống ở dưới

nước Âu Cơ ở chốn non cao Tập quán 2 người khácnhau nên không cùng ở với nhau lâu được

- Những chi tiết ấy không có thật

- Do nhân dân ta tưởng tượng ra

- Tô đậm t/c kỳ lạ, lớn lao đẹp đẽ của nhân vật, sự kiện

Thần kỳ hóa, linh thiêng hóa nguồn gốc giống nòi

DT, để chúng ta thêm tự hào tin yêu tôn kính tổ tiên,

DT Tăng sức hấp dẫn của tác phẩm

- Giải thích suy tôn nguồn gốc cao quý thiêng liêng của cộng đồng người Việt

- Tự hào ( dòng giồng Tiên/

Rồng, rất đẹp, rất cao quý linh thiêng)

- Truyện đề cao nguồn gốc,biểu hiện ý nguyện đoàn kết thống nhất của nhân dân ta ở mọi miền đất nước

biển, Âu Cơ cùng 50

con lên núi để dễ bề caiquản

Người Việt là con cháu của LLQ và Âu Cơ

3 Những chi tiết tưởng tượng, kỳ ảo và vai trò của nó

- Những chi tiết không có thật, mà do nhân dân

ta tưởng tượng ra

- Tô đậm t/c kỳ lạ, linh thiêng hóa nguồn gốc giống nòi làm tăng sức hấp dẫn của tác phẩm

4 Ý nghĩa

* Ghi nhớ

Trang 4

? Nêu nội dung chính văn

bản “ Con Rồng, cháu

Tiên”?

HS đọc ghi nhớ

HS đọc bài đọc thêm

- Nhắc nhở mọi người nhớ về cội nguồn “ Ngày giỗ tổ Hùng Vương”

- Kêu gọi tinh thần thương yêu, đoàn kết cộng đồng

( còn thời gian cho HS kể diễn cảm lại truyện)

* Đọc thêm

III/ Tổng kếtBằng những chi tiết tưởng tượng kỳ ảo truyện đề cao suy tôn nguồn gốc giống nòi và thể hiện ý nguyện đoànkết, thống nhất cộng đồng người Việt

4 Củng cố, dặn dò

- Củng cố lại nội dung, ý nghĩa của truyện

- Đọc lại truyện, học thuộc phần ghi nhớ, đọc lại phần đọc thêm

- Chuẩn bị trước bài “ Bánh chưng, bánh giầy”

Tiết 2: Văn học ( đọc thêm)

Giúp học sinh

1 Kiến thức

- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện

- Chỉ ra và hiểu được ý nghĩa của những chi tiết tưởng tượng, kỳ ảo

2 Kỹ năng: Ren luyện kỹ năng đọc diễn cảm, kể đúng cốt truyện và hiểu được văn bản

3 Thái độtình cảm: Biết đề cao lao động, đề cao nghề nông, có thái đôï biết ơn trân trọng tôn kính tổ tiên

II/ Chuẩn bị

Trang 5

? Thế nào là truyền thuyết?

? Truyện “ Con Rồng, cháu Tiên” có những chi tiết kỳ lạ nào? Nêu ý nghĩa của truyện?

? Kể diễn cảm lại truyện ?

3 Bài mới

Truyện Bánh chưng, bánh giầy là truyền thuyết giải thích phong tục làm bánh chưng, bánh giầy trong ngày tết, đề cao sự thờ kính Trời, Đất và tổ tiên của nhân dân, đông thời ca ngợi tài năng, phẩm chất của cha ông ta trong việc tìm tòi, xây dựng nền văn hóa đậm đà màu sắc, phong vị dân tộc

b Tiến trình lên lớp

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung

Hoạt động 1

Hướng dẫn – Gọi HS đọc

từng đoạn – Nhận xét

? Văn bản trên có thể

chia làm mấy đoạn ?Đó

là những đoạn nào ?

Cho HS đọc chú thích –

Giải thích 1 số chú thích

khó

Hoạt động 2

? Ở Đ1 vua Hùng đã làm

gì ?

? Vì sao vua Hùng chọn

người nối ngôi?

? Vua Hùng chọn người

nối ngôi trong hoàn cảnh

nào ?

HS đọc

- Chia làm 3 đoạn :+ Đ1: Từ đầu đến“ chứnggiám”  Vua Hùng chọn người nối ngôi

+ Đ2: Tiếp đó đến “ hình tròn”  Lang Liêu được thần giúp đỡ

+ Đ3: Còn lại  Lang Liêu được chọn nối ngôi vua

- Vua Hùng chọn người nối ngôi

- Vua đã già

- Giặc ngoài đã yên, vua có thể tập trung chăm lo cho dấn được no ấm, vua

I Tìm hiểu chung

1 Đọc

3 Chú thích

II Tìm hiểu văn bản

1 Hoàn cảnh, ý định, cách thức vua Hung chọn người nối ngôi

Trang 6

? Ý của vua, người nối

ngôi phải là người như

thế nào ?

? Hình thức vua đưa ra để

chọn nười nối nối ngôi

như thế nào ?

? Những đòi hỏi vua đưa

ra để tìm người nối ngôi

có cụ thể, rõ ràng hay

không ?

? Em có nhận xét gì về

hình thức vua đưa ra để

chọn người nối ngôi ?

? Lang Liêu có hoàn cảnh

gia đình như thế nào ?

? Kể tên những công việc

mà Lang Liêu làm ?

? Khi vua cha đưa ra yêu

cầu thì thái độ của Lang

Liêu như thế nào ?

? LL được thần giúp đỡ

như thế nào ?

? Tại sao Lang Liêu được

thần giúp đỡ ?

? Thứ bánh mà La ng

Liêu làm có ý nghĩa như

thế nào ?

già, muốn truyền ngôi

- Người nối ngôi phải nối được chí vua, không nhất thiết phải là con trưởng

- Trong số 20 con, nhân lễ Tiên Vương, ai làm vừa ý vua, vua sẽ truyền ngôi

- vua không đòi hỏi cụ thể, rõ ràng yêu cầu gì

- Điều vua đòi hỏi mang t/c 1 câu đo áđặc biệt để thử tài các con

- Nhà nghèo, mẹ mất sớm

- Trồng lúa, trồng khoai …

- Lang Liêu buồn rầu, lo lắng …

- Chỉ cho cách lấy lúa gạo làm bánh

- Vì :+ Chàng là người thiệt thòi nhất

+ Chàng hiền lành, chịu khó, sống gần gũi với dânthường

+ Hiểu được ý thần và thực hiện được ý thần

- Ý nghĩa rất thực tế , thể hiện sự quý trọng nghề nông, quý trọng hạt gạo

2 Lang Liêu được thần giúp đỡ

3 Lang Liêu được chọn nối ngôi vua

Trang 7

? Hai thứ bánh mà Lang

Liêu làm có hợp với ý

vua không ?

? Chứng tỏ Lang Liêu là

con người như thế nào ?

? Qua bài cho biết vua

muốn chọn con người như

thế nào để nối ngôi ?

? Trong truyện cổ dân

gian có truyện nào cũng

giải thchs về nguồn gốc

sự vật ?

Hoạt động 3

GV chốt lại ý của bài

Hoạt động 4

? Hàng năm, nhất là miền

Bắc tết đến thường làm

bánh chưng, bánh giầy

điều này có ý nghĩa gì ?

nuôi sống con người, sản

phẩm do chính con người làm ra  Thứ bánh tượng trưng cho Trời, Đất, muônloài

- Hợp ý vua

 Người rất thông minh, có tài năng và hiếu thảo

- Chọn người có tài và có đức

- Sự tích dưa hấu ; Sự tíchtrầu cau ; Sự tích cây vú sữa …

HS đọc

- Đề cao nghề nông, đề cao sự thờ kính Trời, Đất và tổ tiên

 Giữ gìn truyền thống văn hóa đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc

- Truyện Bánh chưng, bánh giầy có ý nghĩa như thế nào đối với ngày nay ?

- Đọc lại văn bản, kể diễn cảm lại truyện, học thuộc ghi nhớ SGK tr 12

- Xem trước bài Từ và cấu tạo của từ tiếng Việt , trả lời các câu hỏi ở phần I và II

vào vở bài tập

TIẾT 3 : Tiếng Việt

TỪ VÀ CẤU TẠO CỦA TỪ TIẾNG VIỆT

Trang 8

Giúp học sinh hiểu được

- Thế nào là từ và đặc điểm cấu tạo từ tiếng Việt

+ Khái niệm về từ

+ Đơn vị cấu tạo từ ( tiếng )

+ Các kiểu cấu tạo từ ( từ đơn, từ phức; từ ghép, từ láy )

- Rèn luyện kỹ năng dùng từ

II/ Chuẩn bị

- GV: SGK, SGV, Giáo án, bảng phụ ( bảng từ )

- HS: SGK, chuẩn bị trước bài mới

? Trong từ “ trồng trọt/

chăn nuôi/ ăn ở” gồm có

mấy tiếng?

? Em hãy so sánh đơn vị

cấu tạo từ và đơn vị cấu

tạo tiếng?

? Các từ trong ví dụ trên

được ghép lại với nhau

tạo nên 1 câu  Câu trên

có ý nghĩa chưa?

? Vậy từ là gì?

Hoạt động 3

HS đọc

- Thần/ dạy/ dân/ cách/

trồng trọt/ chăn nuôi/ và/

cách/ ăn ở

- Trồng/ trọt/ chăn/ nuôi/

ăn/ ở

- Mỗi từ gồm 2 tiếng

- Tiếng có cấu tạo đơn vị nhỏ hơn từ

- Tạo nên 1 câu có ý nghĩa

HS đọc ghi nhớ

I Từ là gì

1 Lập danh sách từ và tiếng trong câu

2 Đặc điểm của từ

- Tiếng dùng để tạo từ

- Từ dùng để tạo câu

- Khi 1 tiếng có thể dùng để tạo câu, tiếng ấy trở thành từ

3 Ghi nhớ: SGK

II Từ đơn và từ phức

1 Điền các từ trong câu vào bảng phân loại

Trang 9

? Tìm từ 1 tiếng và từ 2

tiếng có trong câu?

? Từ 1 tiếng gọi là từ gì?

? Từ có từ 2 tiếng trở lên

gọi là từ gì?

Từ phức được chia làm 2

loại: Từ láy và từ ghép

Hoạt động 4

? Tìm sự giống nhau giữa

từ ghép với từ láy?

? Cấu tạo của từ láy và từ

ghép có gì khác nhau?

Hoạt động 5

GV chốt lại kiến thức

toàn bài  Gọi HS đọc

ghi nhớ

Hoạt động 6

? Các từ “ nguồn gốc, con

cháu” thuộc kiểu cấu tạo

từ nào?

? Tìm những từ đồng

nghĩa với từ “nguồn

gốc”?

? Tìm thêm các từ ghép

chỉ quan hệ thân thuộc

theo kiểu: Con cháu/ anh

Từ láy có quan hệ láy âmgiữa các tiếng

HS đọc

- Thuộc kiểu từ ghép

- Cội nguồn, gốc gác…

-Cậu mợ, cô dì, chú bác, anh em …

- Từ láy ghép các tiếng có quan hệ láy âm

3 Ghi nhớ: SGK

II Luyện tậpBài tập 1

Bài tập 3, 5

- Xem lại các ví dụ, học thuộc các ghi nhớ, làm các bài tập còn lại

- Xem trước và soạn bài Giao tiếp, văn bản và phương thức biểu đạt

Trang 10

Tiết 4 : Tập làm văn

GIAO TIẾP, VĂN BẢN VÀ PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT

- Huy động kiến thức của HS về các loại văn bản mà HS biết

- Hình thành sơ bộ các khái niệm: Văn bản, mục đích giao tiếp, phương thức giao tiếp

- HS nắm được mục đích giao tiếp và các dạng thức của văn bản

II/ Chuẩn bị

- GV: Chuẩn bị các loại văn bản khác nhau dùng làm giáo cụ trực quan, vd: Thiếpmời, giấy mời, hóa đơn bán hàng…

- HS: SGK, Chuẩn bị trước bài mới

3 Bài mới

Trong thực tế các em đã tiếp xúc vẳ dụng các văn bản vào các mục đích khác nhau: Như đọc báo, đọc truyện, viết thư, viết đơn nhưng có thể các em chưa gọi chúng là văn bản và chưa gọi các mục đích cụ thể thành 1 tên gọi khái quát là giao tiếp Bài học hôm nay giúp các em hiểu được văn bản và mục đích giao giao tiếp; kiểu văn bản và phương thức biểu đạt của văn bản

Hoạt động 1

? Bạn em thường xuyên

không học bài, làm bài,

em muốn khuyên bạn em,

em phải làm gì?

? Em muốn tham gia 1

- Dùng lời lẽ ( nói ) để khuyên nhủ bạn

- Có thể nói hoặc viết để

I Tìm hiểu chung văn bản và phương thức biểu đạtư

1 Văn bản và mục đích giao tiếp

- Muốn thể hiện 1 tư

Trang 11

hoạt động của nhà trường

thì em phải làm gì?

? Khi nói hoặc viết muốn

cho người khác hiểu được

ý định của mình thì em

phải làm như thế nào?

 Biểu đạt đầy đủ, trọn

vẹn cho người đọc, người

nghe hiểu đó là việc tạo

lập văn bản

Gọi HS đọc câu ca dao

? Câu ca dao trên được

nhân dân ta sáng tác ra

để làm gì?

? Hai câu ca dao này

được viết theo thể loại

nào?

? Nêu cách gieo vần

trong thể htơ lục bát đặc

biết ở 2 câu này?

? Câu 6 tiếng và câu 8

tiếng có cùng nói về một

vấn đề hay không? Đó là

vấn đề nào?

Cho HS đọc ghi nhớ

? Câu ca dao trên là 1

văn bản chưa? Vì sao?

Hoạt động 2

? Lời phát biểu của thầy

hiệu trưởng trong lễ khai

giảng sáng ngày 4 tháng

9 vừa qua có phải là 1

văn bản không? Vì sao?

trình bày nguyện vọng

- phải nói hoặc viết có đầu có đuôi, rõ ràng, mạch lạc

HS đọc

- Kêu gọi mọi người phải có lập trường kiên định, không bị lung lay bởi hoàn cảnh

- Thể lục bát

- Chữ thứ 6 của câu 6 tiếng được gieo vần với chữ thứ 6 của câu 8 tiếng

- Cùng nói về 1 vấn đề làgiữ chí cho bền

HS đọc

- Là 1 văn bản vì câu 1 và câi 2 liên kết với nhau và biểu đạt trọn vẹn 1 ý

- Là 1 văn bản vì chuỗi lời của thầy có chủ đề xuyên suốt tạo thành mạch lạc của văn bản có các hình thức liên kết với nhau

- Là 1 văn bản viết, có thể thức, có chủ đề

tưởng tình cảm, nguyện

vọng cho mọi người hay

ai đó biết thì phải nói hoặc viết

- Phải tạo lập văn bản

- Văn bản có chủ đề thống nhất, có liên kết, mạch lạc

- Là 1 văn bản

Trang 12

? Bức thư em viết cho bạn

bè hay người thân có

phải là một văn bản

không?

? Đơn xin học, thiếp mời,

câu chuyện cổ tích, có

phải là văn bản không?

Vì sao?

Hoạt động 3

? Giới thiệu cho HS biết

có 6 kiểu văn bản với tên

gọi của chúng và biết mỗi

kiểu văn bản có phương

thức biểu đạt riêng

Hoạt động 4

? Em muốn mượn 1 sân

vận động để đá bóng giữa

lớp em với lớp bạn thì em

phải lựa chọn kiểu văn

bản và phương thức biểu

đạt nào cho phù hợp?

Tương tự đạt câu hỏi cho

HS lựa chọn kiểu văn bản

và phương thức biểu đạt

Gọi HS đọc đoạn văn a

? Đoạn văn này thuộc

- Chúng đều là văn bản vìchúng cómục đích, có y/ cthông tin và có thể thức nhất định

HS lấy ví dụ cho mỗi kiểu văn bản

+ Văn bản tự sự+ Văn bản miêu tả+ Văn bản biểu cảm+ Văn bản nghị luận+ Văn bản thuyết minh+ VB hành chính công vụ

- Em phải làm 1 tờ đơn đểtrình bày ý muốn mượn sân vận động

HS lựa chọn

HS đọc ghi nhớ

- Văn bản tự sự

- Văn bản miêu tả

- Là 1 văn bản viết

- Là văn bản nói hoặc viết

2 Kiểu văn bản và

phương thức biểu đạt của văn bản

- Có 6 kiểu văn bản với các phương thức biểu đạt tương ứng

- Mỗi kiểu văn bản có mục đích giao tiếp riêng

a Văn bản tự sự

Trang 13

phương thức biểu đạt

nào?

Cho HS đọc ví dụb ?

Đoạn văn thuộc phương

thức biểu đạt nào?

? Các em được học xong

truyền thuyết “ Con

Rồng, cháu Tiên”, vậy

truyền thuyết này thuộc

kiểu văn bản nào?

? Vì sao là văn bản tự sự?

? Truyền thuyết “ Bánh

chưng, bánh giầy” thuộc

kiểu văn bản nào? Giải

thích vì sao?

- Văn bản miêu tả

- Vì trong truyện đã trình bày lại diễn biến sự việc LLQ và Âu Cơ sinh con, chia con giúp cho em hiểu được nguồn gốc giống nòi người Việt

- Thuộc văn bản tự sự vì truyện trình bày lại diễn biến sự việc vua Hùng chọn người nối ngôi …

b Văn bản miêu tả

2 Văn bản “ Con Rồng, cháu Tiên” thuộc văn bảntự sự

- Khi giao tiếp ( nói hoặc viết ) để đạt được mục đích của em thì em phải làm như thế nào?

- Có mấy kiểu văn bản thường gặp với các phương thức biểu đạt tương ứng?

- Xem kỹ lại bài học, học thuộc ghi nhớ SGK, làm các bài tập còn lại

- Đọc và soạn trước bài “ Thánh Gióng”

Ký duyệt của chuyên môn

TUẦN 2

Tiết 5: Văn học

Trang 14

- Kể diễn cảm được truyện.

2 Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng đọc, kể, tìm hiểu văn bản

3 Thái độ tình cảm: Có thái độ yêu nước, cam thù giặc …

II/ Chuẩn bị

- GV: SGK, SGV, giáo án, tranh ảnh

- HS: Soạn bài mới theo hướng dẫn

1 Ổn định lớp

- Kiểm tra bài soạn của HS

- Nêu nội dung, ý nghĩa của truyện “ Bánh chưng, bánh giầy”?

- Truyện “ Con Rồng, cháu Tiên” giống và khác truyện “ Bánh chưng, bánh giầy”

ở điểm nào?

3 Bài mới

Truyền thuyết Thánh Gióng là truyện dân gian thể hiện rất tiêu biểu và độcđáo chủ đề và sức mạnh đánh giặc có từ rất sớm của người Việt cổ Thánh Gióng có nhiều chi tiết nghệ thuật hay và đẹp, chứng tỏ tài năng sáng tạo của tập thể nhân dân ở nhiều nơi, nhiều thời Câu chuyện dân gian này đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục lòng yêu nước và bảo vệ truyền thống anh hùng dân tộc qua các thời đại cho đến ngày nay

Hoạt động 1

Hướng dẫn cách đọc, chia

thành 4 đoạn, gọi HS đọc

từng đoạn

HS đọc văn bản

+ Đ1 : Từ đầu đến nằm đấy

+ Đ2 : Tiếp theo đến cứu nước

I Tìm hiểu chung

1 Đọc

2 Chia đoạn

Trang 15

Hướng dẫn HS tìm hiểu

chú thích SGK

Hoạt động 2

? Kể tên những nhân vật

có trong truyện Thánh

Gióng ?

? Ai là nhân vật chính ?

? Vì sao TG là nhân vật

chính ?

? Nhân vật TG được xây

dựngbằng những chi tiết

như thế nào ? Có gì kỳ lạ

không ?

? Những chi tiết kỳ lạ em

vừa tìm được đó có thật

hay không ? do đâu mà

có ?

? Tại sao câu nói đấu tiên

của Gióng là câu nói đòi

đi đánh giặc ?

? Câu nói đầu tiên ấy có

ý nghĩa gì ?

+ Đ3 : Lên trời+ Đ4 : Còn lại

HS đọc các chú thích

- Bố, mẹ Thánh Gióng,

TG, sứ giả, nhà vua, nhândân

- Thánh Gióng

- Vì nhân vật TG nằm xuyên suốt VB, mọi sự việc hành động đều xoay quanh nhân vật này

Tựa đề của câu chuyện này cũng thể hiện TG là nhân vật chính

- NV chính được xây dựng bằng những chi tiết kỳ lạ Việc sinh ra

Gióng , Gióng không nói, không cười, khi biết nói đòi đánh giặc, Gióng lớn nhanh, đánh thắng giặc

- Đây là những chi tiết tưởng tượng kỳ ảo

- Vì đất nước có giặc ngoại xâm, nhiệm vụ đánh giặc cứu nước được đặt lên hàng đầu

- Ca ngợi ý thức đánh giặc cứu nước, ý thức đói với đất nước được đặt lên

2 Ý nghĩa của các chi tiếttiêu biểu

a Tiếng nói đầu tiên của Gióng

- Ca ngợi ý thức đánh giặc cứu nước

Trang 16

? Tại sao câu nói đầu tiên

mà Gióng đã nói ra điều

quan trọng, nói lời yêu

nước, cứu nước ?

? Khi có giặc ngoại xâm

thì lòng căm thù – sự

vùng dậy đánh đuổi kẻ

thù Gióng là tiêu biểu

cho tầng lớp nào?

? Tại sao Gióng lại đòi

roi sắt, ngựa sắt, áo giáp

sắt để đi đánh giặc?

? Việc Gióng nhổ tre ở

bên đường đánh giặc có ý

nghĩa gì?

GV liên hệ ( lời kêu goi

toàn quốc kháng chiến

của Hồ Chí Minh )

? Em hãy tìm những chi

tiết thể hiện việc ăn uống

rất kỳ lạ của Gióng?

? Gióng lớn nhanh như

vạy cha mẹ Gióng có đủ

sức để nuôi Gióng

không? Ai là người nuôi

Gióng nữa?

? Như vậy TG lớn nhanh

để đi đánh giặc là nhờ

vào lực lượng nào?

?Như vậy để đánh thắng

được giặc có phải chỉ có 1

mình Gióng hay không?

Điều đó thể hện ý nghĩa

đầu tiên đối với người anh hùng

- Vì Gióng đã có ý thức đánh giặc cứu nước, ý thức tạo cho Gióng có những khả nânghnhf động thần kỳ

- Gióng là hình ảnh của nhân dân

- Để thắng giặc phải có sự chuẩn bị, có trang bị vũ khí

- Cây cỏ của đất nước cũng có thể đánh thắng giặc

- Cơm ăn mấy cũng không no…

- Nhân dân ta góp gạo, tiền của lại để nuôi Gióng

- Sự đùm bọc nuôi dưỡng của dân làng

- Thể hiện sức mạnh và sự đoàn kếtcủa toàn dân

-Ýthức đánh giặc cứu nướctạo cho Gióng nhữngkhả năng, hành động khác thường, thần kỳ

- Gióng là hình ảnh của nhân dân

b Yêu cầu của GióngĐể đnhs thắng giặc phải có sự chuẩn bị từ những cái bình thường đến những cái hiện đại

c Làng xóm góp gạo nuôi Gióng

Việc nhân dân ta góp gạođể nuôi Gióng thể hiện tinh thần sức mạnh sự đoàn kết, lòng yêu nước của toàn dân

Trang 17

? Tìm những chi tiết thể

hiện sự phi thường của

TG khi giặc đến?

? Những chi tiết đó có

liên quan đến truyền

thống của truyện cổ dân

gian như thế nào?

? Từ khi được nhân dân

nuôi dưỡng TG lớn như

thổi để đi đánh giặc thể

hiện đặc điểm gì của

Gióng?

Cho HS quan sát tranh

? Đánh xong giặc Gióng

có trở về nhà đòi phần

thưởng không? Tại sao

TG về trời lại không từ

biệt bố mẹ và dân làng?

hình tượng Gióng cữi

ngựa sắt, mặc áo … đánh

giặc?

? Từ sự ra đời kỳ lạ của

Gióng đến việc nhân dân

góp gạo nuôi TG, Gióng

có sức mạnh Vậy sức

mạnh của Gióng là sức

mạnh như thế nào?

? Tại sao nhân dân ta lại

- “ chú bé vùng dậy, vươnvai lẫm liệt”

- Người anh hùng phải là người khổng lồ, người phithường  Đó là mơ ước của nhân dân ta

- Thể hiện sự trưởng thànhcủa Gióng

 Đó là sự trưởng thành nhanh chóng về hùng khí,về tinh thần của dân tộc

ta khi có giặc ngoại xâm

- TH về trời là về với cõi vô biên bất tử, nhân dân yêu mến trân trọng, nhớ thương và muốn giữ mãi hình ảnh của Gióng

- Hình ảnh đẹp đẽ, phithường, Tg là hìnhảnhtiêu biểu rực rỡ của ngườianh hùng đánh giặc đầutiên Gióng tiêu biểu cholòng yêu nước của nhândân

- Gióng là sức mạnh đại diện cho cả cộng

đồngDT, sức mạnh của thiên nhiên văn hóa, kỹ thuật

- Vì phải có hình tượng khổng lồ, đẹp như Gióng

d Sự trưởng thành của Gióng

Sự trưởng thành vướt bậc về hùng khí, về tinh thần của dân tộc

e Gióng về trời

3 Ý nghĩa hình tượng Gióng

Gióng là 1 biểu tượng

Trang 18

xây dựng nhân vật Gióng

khổng lồ và phi thường

như vậy?

? Để đánh thắng giặc, giữ

nước thì đòi hỏi nhân dân

ta phải làm gì?

Giảng: Vào thời Hùng

Vương cư dân Việt cổ

tuynhỏ nhưng kiên quyết

chống xâm lược bảo vệ

cộng đồng

Hoạt động 3

Cho HS xem hình: Giới

thiệu hàng năm có tổ

chức thi hội khỏe Phù

Đổng

Hoạt động 4

? Theo em hình ảnh nào

của Gióng là hình ảnh mà

em cho là đẹp nhất?

Tùy HS lựa chọn – GV

định hướng

? Tại sao em thích hình

ảnh đó?

? Trường ta thường tổ

chức thi hội khỏe Phù

Đổng để làm gì?

mới có được lòngyêu nước và sức mạnh quật khởi của DT ta

– Phải huy động sức mạnh của cả cộng

HS đọc ghi nhớĐọc phần đọc thêm

HS lựa chọn – trả lời

- Học tập, lao động tốt góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ TQ

đẹp, phi thường đại diện cho sức mạnh và lòng yêunước của nhân dân ta

4 Cơ sở sự thật của truyện TG

Cơ sở sự thật lịch sử: Vàothời đaỊ Hùng Vương nhân dân ta chống giặc xâm lược, vũ khí của người Việt cổ tăng lên từ

gđ Phùng Nguyên đến Đông Sơn

5 Ghi nhớ: SGK tr 23

III Luyện tập

- Hình ảnh Gióng vươn vai

- Hình ảnh Gióng nhổ tre đánh giặc

- Hình ảnh Gióng bay về trời

+ Thi thể thao cho lứa tuổi thiếu niên để học tốt,lao động tốt

- Nêu nội dung và ý nghĩa của truyện TG ?

- Đọc lại truyện, học thuộc phần ghi nhớ SGK, làm tiếp bài tập 2, 3

- Chuẩn bị trước bài Từ mượn

Trang 19

Tiết 6 : Tiếng Việt

TỪ MƯỢM

Giúp HS

- Hiểu được thế nào là từ mượn

- Bước đầu biết sử dụng từ mượn một cách hợp lý trong noi, viết

- Rèn luyện kỹ năng sử dụng từ mượn phù hợp

- Biết yêu quý trân trọng từ thuần Việt

II/ Chuẩn bị

- GV: SGK, SGV, Giáo án, bảng phụ…

- HS: Chuẩn bị bài mới

III/ Tiến trùnh lên lớp

? Thế nào gọi là từ? Cho một số ví dụ?

? Từ phức được chia làm mấy loại? Nêu cấu tạo của từ ghép và từ láy?

3 Bài mới

a Giới thiệu bài:

Trong khi nói hoặc viết chúng ta đã sử dụng rất nhiều những từ của nước ngoài làm cho tiếng Việt càng ngày càng phong phú Những từ của nước ngoài mà

chúng ta sử dụng đó là từ mượn Vậy chúng ta vay mượn từ của những nước nào? Khi nào cần mượn và khi nào không cần mượn, để bảo vệ sự trong sáng của ngôn ngữ dân tộc ta đi tìm hiểu bài “ Từ mượn”

Hoạt động 1

? Gọi HS đọc lời giải

thích trong phần chú thích

sau văn bản “ Thánh

Gióng”

- Trượng: Đơn vị đo độ

dài bằng 10 thước TQ cổ ( 3,33m ) hiểu là rất cao

- Tráng sĩ: Người có sức

lực cường tráng, chí khí mạnh mẽ, hay làm việc

I Từ thuần Việt và từ mượn

1 Giải thích các từ: “ trượng; tráng sĩ”

Trang 20

Hoạt động 2

? Từ “ trượng và từ tráng

sĩ” có nguồn gốc từ đâu?

 Đây là từ mượn của

tiếng Hán

Hoạt động 3

? Tìm các từ mượn được

tách ra bằng 1 dấu gạch

ngang?

? Tìm cấc từ mượn từ các

ngôn ngữ khác được viết

như chữ Việt?

? Tìm những từ được

mượn từ tiếng Hán?

GV rút ra kết luận: Cách

viết từ mượn

? Lấy ví dụ các từ mượn

chưa được việt hóa?

Hoạt động 5

Hoạt động 6

? Đọc ý kiến của HCM?

? Qua ý kiến của Bác nói

về việc mượn từ Em thấy

mượn từ có tác dụng như

HS đọc ghi nhớ

2 Ngồn gốc của từ “ trượng; tráng sĩ”

3 Xác định nguồn gốc một số từ mượn

- Những từ mượn của ngôn ngữ Aán Âu: Ti vi; ra-đi-ô; in-tơ-net; xà phòng; mít tinh; ga…

- Mượn tiếng Hán: Sứ giả; giang sơn…

4 Cách viết từ mượn

- Từ mượn chưa được Việt hóa hoàn toàn khi viết nên dùng dấu gạch ngang để nối các tiếng

- Từ mượn được Việt hóa cao khi viết , viết như từ thuần Việt

5 Ghi nhớ: SGK

II nguyên tắc mượn từ

1 Ý kiến của chủ tịch HồChí Minh

- Mặt tích cực: Làm giàu ngôn ngữ dân tộc

- Mặt tiêu cực: Ngôn ngữ dân tộc bị pha tạp

2 Ghi nhớ: SGK tr 25III Luyện tập

Bài tập 1

Trang 21

biết các từ ấy mượn của

tiếng nào?

Cho HS đọc – giải nghĩa

từng từ

? Kể tên 1 số từ mượn là

đơn vị đo lường?

? Kể tên 1 số từ mượn

thuộc tên bộ phận của

chiếc xe đạp?

? Kể tên 1 số đồ vật

mượn từ nước ngoài?

? Tìm các từ mượn trong

từng cặp từ? Cho biết có

thể dùng chúng trong

hoàn cảnh nào với những

đối tượng giao tiếp nào?

- Hán Việt : Vô cùng ; ngạc nhiên ; tự nhiên ; sính lễ ; gia nhân

- Tiếng Anh : Pốp ; nét

In-tơ Khán giả: Người xem

- Thính giả: Người nghe

- Đọc giả: Người đọc

- Yếu điểm: Điểm quan trọng

- Yếu lược: Tóm tắt những điều quan trọng

- Yếu nhân: Người quan trọng

Bài tập 2 : Xác định nghĩacủa từng tiếng

Bài tập 3

Bài tập 4

- Nêu những ưu và nhược điểmcủa việc mượn từ ?

- Để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt em phải sử dụng từ như thế nào nhất là từ mượn ?

- Xem lại các vd, học thuộc các ghi nhớ, làm các bài tập còn lại

- Chuẩn bị trước bài Tìm hiểu chung về văn tự sự.

Trang 22

Tiết 7 ;8 : Tập làm văn

TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN TỰ SỰ

Giúp học sinh

- Nắm vững hơn về văn tự sự

- Năm được mục đích giao tiếp của tự sự

- Có khái niệm sơ bộ về phương thức tự sửtên cơ sở hiểu được mục đích giao tiếp của tự sự và bướcd đầu biết phân tích các sự việc trong văn tự sự

Rèn luyện cho HS kỹ năng phân tích các sự việc trong văn tự sự

II/ Chuẩn bị

- GV: SGV; SGK; Giáo án

- HS: Học bài cũ; soạn trước bài mới

III/ Tiến trìmh lên lớp

? Thế nào là văn bản?

? Kể tên các văn bản thường gặp với các phương thức biểu đạt của nó?

3 Bài mới

Hoạt động 1

? Hàng ngày các em có

kể chuyện và nghe kể

chuyện không?

? Em thường kể chuyện gì

cho cha mẹ nghe?

 Kể chuyện văn học như

chuyện cổ tích, thần

thoại, truyền thuyết … kể

chuyện đời thường, kể

- Có kể chuyện cho ngườikhác nghe và cũng được ông bà, cha mẹ … kể chuyện cho em nghe

- Kể chuyện về 1 bạn họcgiỏi và ngoan ở lớp, hay 1câu chuyện cổ tích,

truyền thuyết em vừa được học

I Ý nghĩa và đặc điểm chung của phương thức tự sự

1 Ý nghĩa

- Người kể thông báo, chobiết giải thích cho người nghe để bày tỏ thái độ

- Người nghe nhận thức

Trang 23

chuyện sinh hoạt …

? Theo em kể chuyện cho

người khác nghe để làm

gì?

? Khi nghe kể chuyện thì

người nghe muốn biêtá

điều gì?

Hoatl động 2

? VB “ Thánh Gióng” em

đã học là văn bản tự sự?

VB này kể về ai? Ở thời

kỳ nào và làm việc gì?

? Truyện TG đánh giặc

xảy ra như thế nào?

? Nêu kết quả việc đánh

giặc của Gióng?

? Nêu ý nghĩa của sự

việc?

? Kể lại thứ tự các sự

việc trước – sau/ nhân –

quả về truyện TG?

( Gợi ý cho HS kể từng sự

việc, sự việc nào trước,

sự việc nào sau Truyện

bắt đầu từ đâu? Diễn biến

như thế nào? Kết thúc ra

sao?)

? Từ 8 sự việc trenem hãy

nêu ý chính của truyện?

- Em muốn thông báo, cho biết, giải thích cho người nghe biết

- Muốn nhận thức được về người, về sự vật, sự việc để giải thích, để khen chê

- Truyện kể về Thánh Gióng ở thời kỳ Hùng Vương thứ 6 Gióng đánh giặc cứu nước

- HS kể lại diễn biến

- Đánh thắng giặc – Gióng về trời

- Ca ngợi công đức của vịanh hùng

HS ghi lại các sự việc ra giấy nháp sau đó trình bày

- Truyện ca ngợi ý thức và tinh thần đánh giặc anh hùng của Gióng

về sự vật, người, sự việc

2 Đặc điểm của phương thức tự sự

SV1: Sự ra đời của TG.SV2: TG biết nói và nhậntrách nhiện đi đánh giặc.SV3: TG lớn nhanh như thổi

SV4: TG vươn vai trở thành tráng sĩ cưỡi ngựa sắt, mặc áo giáp sắt, cầm roi sắt ra trận

SV5: TG đánh tan giặc.SV6: TG lên núi, cởi bỏ áo giáp sắt, bay về trời.SV7: Vua lập đền thờ phong danh hiệu

SV8: Những dấu tích còn lại của TG

Trang 24

? Tìm những chi tiết tạo

ra sự ra đì của Gióng?

GV tóm lại ý: 4 chi tiết

nhỏ trên tạo ra sự đời của

TG 4 chi tiết nói lên đó

là 1 chú bé khác thường

( Mẹ thụ thai khác thường

 đứa bé khác thường)

? Nếu như truyện chỉ kết

thúc ở sự việc 4 và 5 có

được không? Vì sao?

Tl: Truyện phải có sự

việc 7,8 mới nói lên

lòngbiết ơn ngưỡng mộ

của vua và nhân dân, các

dấu vết để lại nói lên

truyện TG dường như có

thật

? Từ thứ tự của 8 sự việc

trên, hãy cho biết đặc

điểm của phương thức tự

sự?

Hoạt động 3

? Truyện kể về vấn đề

gì? Cách kể như thế nào?

- Hai vợ chồng ông lão muốn có con; bà vợ ra đồng dẫm lên vết chân lạ; bà mẹ có thai gần 12 tháng mới đẻ con; đứa trẻlên 3 vẫn không nói, không cười, không biết

đi, đặt đâu nằm đấy

- Không, vì: Kết thúc ở đây truyện mới chỉ nói lên được việc TG anh dũng đánh giặc, không ham công danh

- Đó là 1 chuỗi sự việc theo thự tự nhất định, nhằm thể hiện 1 ý nghĩa nào đó

HS đọc

- Kể về diễn biến tư tưởng của ông già: khi mệt quá ông già nghĩ thà chết đi / nhưng khi thần chết xuất hiện thì ông giàlại sợ hãi

 Đó là một chuỗi sự việccó đầu có đuôi Việc xảy

ra trước là nguyên nhân dẫn đến sự việc xảy ra sau, có vai trò giải thích cho sự việc xảy ra trước

3 Ghi nhớ: SGK

II Luyện tập

1 Đọc mẩu chuyện và trảlời câu hỏi

Oâng già và thần chết

Truyện kể diễn biến tư tưởng của ông già mang sắc thái hóm hỉnh  Thể hiện tư tưởng yêu cuộc

Trang 25

cách kể chuyện?

? Qua cách kể chuyện

như trên em hãy nêu ý

nghĩa của truyện?

Ch HS đọc bài thơ

? Bài thơ trên có phải là

tự sự không? Vì sao?

? Truyện đã nói về những

vấn đề nào?

Cho HS nêu ý nghĩa –tìm

ra những câu thơ, tục ngữ,

ca dao … nói về sự tham

lam: “ Tham thì thâm” …

GV cho HS đọc: Huế:

Khai mạc trại điêu khắc

quốc tế lần thứ 3

? Hãy nêu nội dung của

văn bản trên?

? Vậy VB trên có nội

dung tự sự không? Vì

sao?

? GV cho HS đọc VB:

Người Âu lạc đánh tan

quân Tần xâm lược VB

có nội dung tự sự không?

Vì sao?

GV hướng dẫn HS lựa

chọn chi tiết và sắp xếp

lại để giải thích 1 tập

- Kể mang sắc thái hóm hỉnh ( pha nét buồn cười )

- Truyện thể hiện ông giàcó tư tưởng yêu cuộc sống, dù kiệt sức thì sống cũng hơn chết

- Là bài thơ tự sự vì nó kểlại diẫn biến của truyện có đầu, có đuôi

- Kể chuyện bé Mây và mèo con rủ nhau bẫy chuột nhưng mèo tham ăn nên mắc vào bẫy

HS đọc

- Kể lại cuộc khai mạc quốc tế lần thứ 3 tai TP Huế chiều 3- 4- 2002  Đó là 1 bản tin

- Có nội dung tự sự vì VBkể người Âu lạc đánh tan quân Tần xâm lược, là 1 đoạn trong lịch sử 6

sống, dù kiệt sức thì sống cũng hơn chết

2 Bài thơ “ Sa bẫy” có phải là tự sự không? Vì sao?

- Là bài thơ tự sự

- Vì kể lại diễn biến sự việc của truyện có đầu, có đuôi và thể hiện được

ý nghĩa của truyện

3 Hai văn bản sau có nội dung tự sự không? Vì sao? Tự sự ở đây có vai trò gì?

- VB1: Có nội dung tự sự.Đây là 1 bản tin

- VB2: Có nội dung tự sự ( là VB tự sự )vì kể ngườiÂu lạc đánh tan quân Tầnxâm lược

4 Kể câu chuyện để giải thích vì sao người Việt Nam tự xưng là con Rồng,cháu Tiên

Trang 26

quán

- Nhắc lại: ? Thế nào là phương thức tự sự? Nêu ý nghĩa và đặc điểm của phương thức tự sự?

- Học bài, thuộc ghi nhớ SGK, làm bài tập còn lại

- Soạn trước bài “ Sơn Tinh, Thủy Tinh”

Ký duyệt của chuyên môn

TUẦN 3

Tiết 9: Văn học

( Truyền thuyết )

I/ Mục tiêu bài học

Giúp học sinh

1 Kiến thức

- Hiểu được truyền thuyết “ Sơn Tinh, Thủy Tinh”

- Giải thích hiện tượng lũ lụt xảy ra ở châu thố Bắc bộ thủa các vua Hùng dựng nước

-Khất vọng của người Việt cổ trong việc giải thích và chế ngựthiên tai lũ lụt, bảo vệ cuộc sống của mình

2 Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng đọc, phân tích, tìm hiểu nhân vật và sự việc trong văn tự sự

3 Thái độ tình cảm

- HS có thái độ yêu ghét rõ ràng

- Căm ghét kẻ thù, căm ghét chiến tranh phi nghĩa

- Cảm phục, yêu quý người bảo vệ cuộc sống

II/ Chuẩn bị

- GV: Soạn giáo án; tranh ảnh

- HS: Học bài cũ; soạn trước bài mới

Trang 27

? Nêu nội dung và ý nghĩa của truyện “ Thánh Gióng”?

? Nhân vật TG được xây dựng lên bằng những chi tiết nghêh thuật tiêu biểu nào? Nêu ý nghĩa của các chi tiết ấy?

3 Bài mới

Hoạt động 1

Hướng dẫn cách đọc

? Truyện có thể chia làm

mấy đọan? Nêu giới hạn

? Truyện được gắn với

thời đại nào trong lịch sử

Việt Nam?

? Trong truyện có mấy

nhân vật? Kể tên các

nhân vật?

?Em thấy những nhân vật

nào xuất hiện nhiều nhất

+ Đ2: Tiếp đó đến “rút quân”  ST,TT cầu hôn và cuộc giao tranh của 2

- Sơn Tinh, Thủy Tinh, vua Hùng, Mị nương, quân của vua, các loài vật quân của ST, TT

- Nhân vật ST và TT

- ST,TT là nhân vật chính

vì 2 NV này xuất hiện từ đầu đến cuối truyện, mọi

I Tìm hiểu chung

1 Đọc

3 Chú thích

1 Các nhân vật

- Nhân vật Sơn Tinh, Thủy Tinh là nhân vật chính

Trang 28

? NV Sơn Tinh được miêu

tả bằng những chi tiết kỳ

ảo như thế nào?

? Tìm những chi tiết miêu

tả nhân vật TT?

? Em có nhận xét gì về 2

nhân vật này?

? Tìm những điểm giống

và khác nhau của ST,TT?

lời vua Hùng kén rể ( lễ

vật vua yêu cầu )

 Ngụ ý vua Hùng là

muốn chọn ST, yêu cầu

lễ vật chỉ là cái cớ để loại

bỏ TT

? Vậy Sơn Tinh tượng

trưng cho lực lượng nào?

? Truyện ST,TT nhằm

giải thích hiện tượng gì?

? Việc giải thích ấy có

đúng không? Vì sao?

sự việc xảy ra đều xoay quanh 2 NV này

- ST: “ vẫy tay về phía … núi đồi”; “ thần dùng phép lạ … nước lũ”

- TT: “ gọi gió, gió đến,hô mưa, … đất trời”

 Cả 2 thần đều có tài cao, phép lạ, TT dù có tàicao nhưng vẫn phải khuấtphục trước ST

- Khác: TT tượng trưng cho hiện tượng lũ lụt  Là kẻ thù truyền kiếp củaST

- Lễ vật đều là những thứ

ở vùng rừng núi có lợi cho ST, không có lợi cho TT

- Lực lượng cư dân người Việt cổ đắp đê chống lũ lụt, là ước mơ chiến thắngthiên tai của người xưa được hình tượng hóa – STlà biểu tượng cho chiến công của người Việt cổ trong cuộc chiến tranh chống bão lụt ở lưu vực Sông Hồng

- Giải thích nguyên nhân của hiện tượng lũ lụt hàng năm

- Giải thích có cơ sử thực tế là vào hàng năm cứ vào những tháng 7, 8, 9

 Cả 2 thần đều có tài cao

- ThủyTinh là tượng trưngcho hiện tượng lũ lụt, là kẻ thù hung dữ

- Sơn Tinh là tượng trưng cho sức mạnh, cho lẽ phảicủa nhân dân

 Thể hiện mơ ước của nhân dân ta thời xưa

3 Ý nghĩa

- Giải thích nguyên nhân hiện tượng lũ lụt hàng năm

Trang 29

? Nêu ý nghĩa của việc

giải thích hiện tượng này?

? Tại sao nhân dân ta thời

xưa lại tưởng tượng ra

câu chuyện này?

? Chiến thắng của ST có

ý nghĩa như thế nào?

? Theo em như trong

truyện thì ST trở thành

con rể của vua Hùng,

điều này có ý nghĩa như

thế nào?

? ST,TT được xây dựng

băng những chi tiết nghệ

thuật tưởng tượng kỳ ảo,

điều đó có ý nghĩa gì?

- Ngày xưa các phương tiện trang bị, kỹ thuật chưa có, nạn lũ lụt hoành hành khắp nơi nên nhân dân ta ước mơ có 1 sức mạnh thần kỳ dể chế ngự bão lụt

- Suy tôn, ca ngợi công lao dựng nước của các vua Hùng

- Đề cao quyền lực của các vua Hùng và chiến công dựng nước của người Việt cổ trong thời đại các vua Hùng

- Hai nhân vật tượng trưng cho hai lực lượng khác nhau  Mang tính hình tượng và khái quát cao

HS đọc

HS trình bày – nhận xét

- Thể hiện sức mạnh và ước mơ chế ngự bão lụt của nhân dân ngưới Việt cổ

-Suy tôn, ca ngợi công laodựng nước của các vua Hùng

- Những hình tượng nghệ thuật kỳ ảo mang tính tượng trưng và khái quát cao

4 Ghi nhớ: SGKn tr 34

III Luyện tập

1 Kể diễn cảm lại truyệnvà nêu ý nghĩa của

truyện

- ? Nhận xét về trí tưởng tượng phong phú của nhân dân ta?

- Làm bài tập 2, 3; học thuộc ghi nhớ

- Chuẩn bị trước bài “ Nghĩa của từ”

Trang 30

Tiết 10: Tiếng Việt

NGHĨA CỦA TỪ

Giúp học sinh

- Nắm được thế nào là nghĩa của từ, nắm được 1 số cách giải thích nghĩa của từ

- Từ việc hiểu được nghĩa của từ HS có kỹ năng sử dụng từ chính xác khi nói hoặcviết

- HS yêu quý hơn ngôn ngữ dân tộc và biết giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.II/ Chuẩn bị

- GV: Bảng phụ ghi 1 số chú thích …

HS: Học bài cũ, làm BT, chuẩn bị trước bài mới

? Thế nào là từ mượn? Cho 1 số vd về từ mượn?

? Mượn từ của nước ngoài có những mặt tích cực và hạn chế như thế nào? Nêu cách viết từ mượn?

? Quan sát những chú

thích và cho biết mỗi chú

thích gồm mấy bộ phận?

? Trong 2 bộ phận trên,

bộ phận nào giải thích

cho bộ phận nào?

 Bộ phận sau nêu lên

nghĩa của từ

? Vậy nghĩa của từ ứng

với phần nào trong mô

HS quan sát

- Mỗi chú thích gồm 2 bộ phận: 1 bộ phận in đậm và 1 bộ phận in thường

- Bộ phận sau nêu lên nghĩa cho bộ phận đứng trước nó ( cách dấu 2 chấm )

- Ứng với phần nội dung

I Nghĩa của từ là gì

Trang 31

hình SGK?

? Nếu ta đảo trật tự sắp

xếp các chú thích trên đi

vd: quán tập; liệt lẫm,…

thì nghĩa của từ còn được

biểu hiện như trên nữa

không?

Việc sắp xếp từ theo 1

trật nhất định giúp hiểu

được nội dung của từ Đó

là hình thức

Kl: Vậy 2 bộ phận của

chú thích ứng với mô hình

nội dung – hình thức

Hình thức giúp ta hiểu nội

dung và nội dung quyết

định hình thức

Hoạt động 2

Cho HS đọc lại 3 chú

thích

? Ở chú thích (1) “ thói

quen của 1 cộng đồng

được hình thành từ lâu

trong đời sống, được mọi

người làm theo” còn được

gọi là gì?

? Lấy ví dụ và giải thích

nghĩa của từ?

nghĩa của từ “lẫm liệt,

hùng dũng, oai nghiêm”?

? Nhận xét về nghĩa của

từ trong chú thích 3?

Hoạt động 3

GVKl

- Chú thích đó không giải nghĩa được  Không hiểu

 Nội dung và hình thức là 2 mặt rất quan trọng trong bất kỳ 1 tác phẩm văn học nào, nó là vòng tròn đồng tâm khép kín, nó bổ sung hỗ trợ cho nhau tạo nên giá trị đặc sắc của tác phẩm  Hình thức đó là nghệ thật của tác phẩm

- Đó là 1 tập quán

 Vậy nội dung trên là khái niệm mà từ “ tập quán” biểu thị

- Vd: Phúc ấm: Phúc của tổá tiên để lại cho con cháu

- Những từ này đồng nghĩa với nhau

- Đồng nghĩa và trái nghĩa với nao núng

2 Ghi nhớ : SGK tr 35

Trang 32

nghĩa của các từ sau:

thành tích; thành quả;

thành tựu; thành công?

Nêu nghĩa chung của các

từ đó?

Hoạt động 4

? Giải thích các từ sau:

sính lễ; cầu hôn? Cho biết

các từ đó được giải thích

bằng cách nào?

? Tìm 1 số từ được giải

thích bằng cách đưa các

từ đồng nghĩa hoặc trái

nghĩa?

? Hướng dẫn HS điền từ

Hướng dẫn HS làm

? Bình thường khi em mất

1 vật gì đó thì em có còn

quyền sở hữu vật đó nữa

không?

? Vậy nghĩa của từ mất

mà Nụ giải thích có đúng

không, vì sao?

? Em thấy “ mất” theo Nụ

hiểu là như thế nào?

cái đạt được

HS giải nghĩa từng từ

- Sính lễ: Lễ vật nhà trai

- Cầu hôn: Xin được lấy vợ

 Giải thích bằng cách trình bày khái niệm mà từbiểu thị

- Hoảng hốt: Chỉ tình trạng sợ sệt, vội vã cuốngquýt

HS điền

HS đọc bài tập – trình bày – HS khác nhận xét

- Mất quyền sở hữu

- Không, vì: Cái ống vôi đó không được sử dụng nữa

- Là “ không biết ở đâu”

chứ không phải là mất quyền sở hữu

III Luyện tậpBài tập 1

Giải thích bằng cách trìnhbày khái niệm mà từ biểuthị

a Trung bình

b Trung gian

c Trung niênBài tập 5

4 Củng cố, dăn dò

- Nghĩa của từ có thể được giải nghĩa bằng những cách nào?

Trang 33

- Xem lại các ví dụ, học thuộc 2 phần ghi nhớ,

- Soạn trước bài “ Sự việc và nhân vật trong văn tự sự”

Tiết 11, 12: Tập làm văn

SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT TRONG VĂN TỰ SỰ

Giúp học sinh

- Nắm được 2 yếu tố then chốt của tự sự: Sự việc và nhân vật; hiểu được ý nghĩa của sự việc và nhân vật trong văn tự sự: Sự việc có quan hệ với nhau và với nhân vật; với chủ đề tác phẩm, sự việc luôn gắn vơi thời gian, địa điểm, nhân vật, diễn biến, nguyên nhân, kết quả Nhân vật nào là người làm ra sự việc, hành động, vừalà người được nói tới

- HS vận dụng được lời lẽ trong văn học vào kể chuyện

- Giáo dục thêm cho HS biết phân biệt tuyến nhân vật

II/ Chuẩn bị

- GV: Bảng phụ ghi 7 sự việc trong truyện “ Sơn Tinh, Thủy Tinh”

-HS: Làm bài tập, học bài, soạn trước bài

? Thế nào là văn tự sự? Nêu 1 số văn bản tự sự mà em biết?

? Cho biết ý nghĩa, mục đích trong văn tự sự?

3 Bài mới

Thể loại văn tự sự rất gần gũi với các em Hàng ngày các em hay được nghe nói có người kể chuyện hay, có người kể chuyện dở Vì sao lại vậy?

Kể chuyện dở vì người kể chưa nắm được yếu tố then chốt trong văn tự sự Để hiểu được các yếu tố then chốt trong văn tự sự và ý nghĩa của các yếu tố đó bài

Sự việc và nhân vật trong văn tự sự giúp các em hiểu rõ điều đó.

Hoạt động 1

I Đặc điểm của sự việc và nhân vật trong văn tự sự

1 Sự việc trong văn tự sự

Trang 34

GV treo bảng phụ ghi 7

sự việc

Giải thích 7 sự việc

?Qua 7 SV trên em đã

hình dung ra được cốt

truyện ST, TT chưa ?

? Vậy văn bản ST,TT có

phải là văn bản tự sự

không ? VÌ sao ?

? Trong 7 SV trên em hãy

chỉ ra sự việc khởi đầu;

sự việc phát triển; sự việc

cao trào; sự việc kết

làm, việc xảy ra ở đâu,

lúc nào, nguyên nhân,

diễn biến, kết quả ?

? Trong 6 yếu tố trên có

thể xóa bỏ yếu tố thời

gian và địa điểm đi được

HS chỉ ra các sự việc

- Chúng có quan hệ nguyên nhân hệ quả SV trước là nguyên nhân dẫnđến sự việc sau SV sau giải thích cho SV trước

- 6 yếu tố của truyện:

+ Truyện do ST, TT làm+ Việc xảy ra ở vùng ĐBBB

+ Vào khoảng tháng 7,8 thời Hùng Vương thứ 18

+ Vua Hùng kến rể  2 chàng trai có tài ngang nhau đến cầu hôn…

- Không, vì: Yếu tố thời gian và địa điểm trong truyện giúp ta hiểu được truyện xảy ra vào lúc nàovà ở đâu

- Không được, vì đảo như vậy trật tự các sự việc không theo 1 ý nghĩa nào và người đọc không hiểu

- ST thắng TT 2 lần và

* Sự việc phải được sắp xếp theo 1 trật tự có ý nghĩa

Trang 35

truyện ST đã thắng TT

mấy lần ?

?Em có nhận xét gì về

điều đó, tại sao lại như

vậy?

? Nếu kể 1 câu chuyện

mà chỉ có 7 sự việc trần

trụi như vậy truyện có

hấp dẫn không? Vì sao?

? Vậy muốn kể 1 câu

chuyện hay ta phải kể

như thế nào?

? Hãy chỉ ra các chi tiết

chứng tỏ người kể có

thiện cảm với ST ?

Hoạt động 2

? Trong truyện ST, TT

nhân vật nào được kể

nhiều việc nhất và là

người được nói tới nhiều

nhất ?

? Có thể bỏ qua các nhân

vật phụ đi được không ?

? Nhân vật trong văn tự

sự được kể như thế nào ?

Có tên gọi hay không ?

mãi mãi năm nào cũng thắng

 Đó là 1 sự thật tất yếu

vì năm nào ST cũng thắng ( nếu TT thắng nghĩa là bị ngập chìm trong nước và mọi người sẽ chết ) Đó là chủ đề cangợi sự chiến thắng lũ lụt của Sơn Tinh

- Không hấp dẫn vì truyện trừu tượng, khô khan

- Trện phải có sự việc cụ thể, chi tiết, phải nêu rõ 6yếu tố

- ST có tài xây lũy đất chống lụt, món đồ sính lễ là sản vật của núi rừng dễcho ST và khó cho TT,

ST thắng TT liên tục

- ST và TT  Gọi là nhânvật chính, còn các nhân vật khác là nhân vật phụ

- Không: Vì nhân vật phụbổ sung cho nhân vật chính và giúp nhân vật chính hoạt động

- Nhân vật trong văn tự sự được kể bằng cách:

+ Gọi tên, đặt tên+ Giới thiệu lai lịch, tài năng

+ Kể việc làm+ Được miêu tả ( chân dung )

* Sự việc phải có tính liên tục và gắn bó với nhân vật

* Giúp người nghe nắm bắt được tư tưởng, tình cảm người kể muốn thể hiện

2 Nhân vật trong văn tự sự

- Nhân vật chính và nhân vật phụ

- Nhân vật trong văn tự sựđược kể có tên gọi , lai lịch, tài năng, tính nết, hình dáng, việc làm

Trang 36

Cho HS lập bảng – Gọi

HS điền vào bảng – Nhận

xét

Hoạt động 3

Gọi HS đọc bài tập

Cho HS thảo luận theo

nhóm chỉ ra các sự việc

mà nhân vật đã làm

? Nêu vai trò của nhân

vật vua Hùng, Mị nương,

ST, TT , các nhân vật đó

có ý nghĩa gì ?

HS điền vào bảng

HS đọcThảo luận

HS dựa vào 7 SV để tóm tắt truyện

3 Ghi nhớ: SGK tr 38III Luyện tập

1 Bài tập 1

- Vai trò : ST, TT là nhân vật chính, vua Hùng, Mị Nương là nhân vật phụ…

- Ý nghĩa : Ca ngợi sự chiến thắng lũ lụt

- Sự việc và nhân vật trong văn tự sự được trình bày và thực hiện như thế nào ?

- Về nhà xem lại bài, học thuộc phần ghi nhớ, làm bài tập 2

- Chuẩn bị trước bài Sự tích hồ Gươm.

TUẦN 4

Tiết 13 : Văn học ( đọc thêm )

SỰ TÍCH HỒ GƯƠM

I/ Mục tiêu bài học

Giúp học sinh

- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện, vẻ đẹp của 1 số hình ảnh trong truyện

- Rèn luyện kỹ năng đọc – kể – viết bài văn tự sự

- HS có thái độ yêu quý biết ơn những người có công với đất nước

II/ Chuẩn bị

? Nêu nội dung và ý nghĩa của truyện “ Sơn Tinh, Thủy Tinh”?

Trang 37

? Nhân vật ST, TT được xây dựng bằng những chi tiết tưởng tượng kỳ ảo nào?

3 Bài mới

Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống quân Minh là cuộc khởi nghĩa lớn ở nửa đầu thế kỷ XV, cuộc khởi nghĩa kéo dài trong 10 năm, bắt đầu từ lúc Lê Lợi dấy binh ở Lam Sơn ( Thanh Hóa ) và kết thúc bằng sự kiện nghĩa quân Lam Sơn đại thắng quân Minh, nhà Lê dời đô về Thăng Long

Lê Lợi là thủ lĩnh, là người anh hùng của khởi nghĩa Lam Sơn Nhân dân ghi nhớ hình ảnh Lê Lợi không chỉ bằng những đền thờ, tượng đài, hội lễ, mà bằng cả những sáng tác nghệ thuật dân gian

Truyền thuyết dân gian về Lê Lợi và khởi nghĩa Lam Sơn rất phong phú Sự tích Hồ Gươm thuộc hệ thống truyền thuyết này Truyện chứa đựng nhiều ý nghĩa, có nhiều chi tiết nghệ thuật hay và đẹp Bài đọc thêm này giúp các em hiểu rõ điều đó

Hoạt động 1

Hướng dẫn HS đọc

Nhận xét – điều chỉnh

? Nêu nội dung khái quát

của phần 1 và phần 2?

Hoạt động 2

? Nêu hoàn cảnh của đất

nước ta ở đầu thế kỷ XV?

HS đọc

- Phần 1: Từ đầu đến “ đất nước”  Long Quân cho nghĩa quân mượn gươm thần để đi đánh gịặc

- Phần 2: Còn lại  LQ điđòi gươm sau khi đất nước hết giặc

Hs đọc 1 số chú thích khó

- Đầu thế kỷ XV giặc Minh đô hộ nước ta làm nhiều điều bạo ngược, nhân dân ta vô cùng căm phẫn

I Tìm hiểu chung

1 Đọc

2 Bố cục : Chia 2 phần

3 Chú thích

1 Đức Long Quân cho nghĩa quân mượn gươm thần để đánh giặc

- Giặc Minh đô hộ nước

ta, chúng rất tàn bạo làm nhân dân ta cực khổ

Trang 38

? Trình bày những khó

khăn mà nghĩa quân Lam

Sơn gặp phải?

? Trước khó khăn đó

nghĩa quân được lực

lượng nào giúp đỡ?

? Việc Long Quân cho

nghĩa quân mượn gươm

thần có ý nghĩa gì?

? Lưỡi gươm đến với Lê

Lợi bằng cách nào?

? Cả 3 lần thả lưới đều có

lưỡi gươm ở trong lưới,

? Tìm điểm kỳ là khi lưỡi

gươm gặp chủ tương Lê

Lợi?

? Lúc này mọi người có

biết đây là báu vật hay

không?

? Chuôi gươm đến với Lê

Lợi trong hoàn cảnh nào?

? Lưỡi gươm ở dưới nước,

chuôi gươm ở trên rừng

? Các bộ phận của thanh

gươm rời nhau nhưng khi

- Thế lực nghĩa quân LamSơn yếu, nhiều lần bị thua

- Thấy vậy Đức LQ cho nghĩa quân mượn gươm thần để đánh giặc

- Cuộc khởi nghĩa của nghĩa quân Lam Sơn đượctổ tiên, thần linh ủng hộ, giúp đỡ

- Lê Thận bắt được ở dưới nước qua 3 lần thả lưới

- Khẳng định quyết định của LQ cho mượn gươm thần làm tăng sức hấp dẫn cho câu chuyện

- Lưỡi gươm sáng rực lên

- Thể hiện khả năng cứu nước có ở khắp nơi, từ miền sông nước đến miềnrừng núi

- Thể hiện nguyện vọng

- Thế lực nghĩa quân yếu

2 Lê Lợi nhận được gươm thần và ý nghĩa cách LQ cho mượn gươm

a Lê Lợi nhận được gươm thần

Lê Lợi nhận được lưỡi gươm từ (Lê Thận) dưới nước

b Ý nghĩa cách LQ cho mượn gươm

- Thể hiện khả năng cứu

Trang 39

khớp lại thì vừa như in,

? Việc Lê Lợi được chuôi

gươm, Lê Thận dâng

gươm lê đầu cho Lê Lợi,

? Hai chữ “ Thận thiên”

sáng có phải là sự thật

không? Điều đó có ý

nghĩa gì?

? Tìm những chi tiết thể

hiện sức mạnh của gươm

thần?

? LQ cho đòi gươm trong

hoàn cảnh nào?

? Cảnh đòi gươm được

diễn ra như thế nào?

? Việc LQ cho rùa vàng

đòi gươmvà vua Lê trả

gươm giải thích hiện

tượng gì?

? Lê Thận là người đánh

cá tiêu biểu cho lực lượng

nào?

? Đức LQ tượng trưng cho

của DT là nhất trí, nghĩa quân trên dưới 1 lòng giếtgiặc cứu nước

- Đề cao vai trò của chủ tướng Lê Lợi

- Đây là cái vỏ hoang đường nói lên ý nghĩa mong muốn của nhân dân

- Gươm thần tung hoành quân Minh bạt vía

- Uy thế nghĩa quân vang khắp nơi, họ xông xáo đi tìm giặc, gươm thần mở đường cho họ đi đánh giặc  Không còn bóng kẻ thù

- Ta đánh thắng giặc Minh – Lê Lợi lên ngôi vua Nhà Lê dời đô về Thăng Long

- Khi vua LL ngự thuyền rồng dạo chơi trên hồ Tả Vọng, một năm sau khi đuổi hết giặc Minh

- Giải thích tên “ Hồ Hoàn Kiếm” – hay hồ Trả gươm

- Tiêu biểu cho nghĩa quân

nước có ở khắp nơi

- Nguyện vọng của DT, nghĩa quân nhất trí trên dưới 1 lòng giết giặc

- Khẳng định đề cao vai trò “ minh chủ”

3 Sức mạnh của gươm thần

Giúp nghĩa quân đánh đuổi được giặc Minh

4 LQ cho đòi gươm Cảnh đòi gươm và trả gươm

- LQ cho đòi gươm: Khi đất nước thanh bình Lê Kợi đã lên ngôi

- Vua dạo chơi trên hồ TảVọng, rùa đã đến thuyền vua đòi gươm và lặn xuống

5 Ý nghĩa của truyện

- Đề cao, suy tôn Lê Lợi

- Giải thích nguồn gốc tên

Trang 40

lực lượng nào?

? Em còn biết truyền

thuyết nào của nước ta

cũng có hình ảnh rùa

- Truyền thuyết An Dương Vương

HS đọc ghi nhớ

gọi Hồ Hoàn Kiếm

* Ghi nhớ: SGK tr 43

4 Củng cố, dăn dò

- Đọc lại văn bản, làm bài tập, thuộc phần ghi nhớ

- Chuẩn bị trước bài Chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự.

Tiết 14 : Tập làm văn

CHỦ ĐỀ VÀ DÀN BÀI CỦA BÀI VĂN TỰ SỰ

Giúp học sinh:

- Nắm được chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự

- Nắm được mối quan hệ và sự việc và chủ đề

- Tập viết mở bài cho bài văn tự sự

- Rèn cho HS kỹ năng tìm được chủ đề trong tác phẩm văn học, kỹ năng viết đượcbài văn kể chuyện

II/ Chuẩn bị

? Sự việc trong văn tự sự được trình bày như thế nào?

? Nêu mối quan hệ giữa sự việc và nhân vật trong văn tự sự?

3 Bài mới

Để viết được một bài văn tự sự hoàn chỉnh chúng ta phải thể hiện được chủ đề củabài văn, bài văn đó phải được viết theo bố cục 3 phần: MB, TB, KB Tiết học này sẽ giúp các em nắm rõ về cách viết bài văn tự sự

Tiêu đề	Giáo Án Ngữ Văn 6 Kì 1
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	154
Dung lượng	845,5 KB