Ở các tế bào luôn luôn xãy ra 2 quá trình đồng hóa và dị hóa , chúng mâu thuẫn nhưng gắn bó chặt chẻ và tiến hành song song với nhau -Đồng hóa là quá trình tổng hợp những chất đơn giản
Trang 1SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO HƯỚNG DẪN CHẤM
QUẢNG TRỊ ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TỈNH
KHÓA NGÀY: 04/ 03 / 2005
MÔN: SINH HỌC LỚP 9
I PHẦN CHUNG CHO MỌI HỌC SINH DỰ THI :
Câu 1: ( 2 điểm)
1 Vì sao cơ thể có sự thường xuyên trao đổi chất với môi trường
bên ngoài? Để sống và phát triển , cơ thể phải thường xuyên lấy
chất dinh dưỡng và ôxy từ môi trường ngoài vào thông qua hệ tiêu hóa
và hô hấp Đồng thời thải ra môi trường ngoài khí CO2 và các chất
thải, các chất không dùng đến nhờ các cơ quan bài tiết và thải bã Vì
vậy cơ thể thường xuyên có sự trao đổi chất với môi trường
2 Thực chất của quá trình trao đổi chất của cơ thể xảy ra ở tong
từng tế bào a Ở các tế bào luôn luôn xãy ra 2 quá trình đồng hóa
và dị hóa , chúng mâu thuẫn nhưng gắn bó chặt chẻ và tiến hành
song song với nhau
-Đồng hóa là quá trình tổng hợp những chất đơn giản do máu mang
đến thành những chất đặc trưng cho tế bào, đãm bảo cho tế bào
tồn tại và phát triển, đồng thời tích lũy năng lượng trong những chất
đã được tổng hợp
-Dị hoá là quá trình phân giải các hợp chất trong tế bào thành
những chất đơn giản và nhiều sản phẩm phân hủy khác Đồng thời
giải phóng năng lượng cung cấp cho mọi hoạt động sống của tế bào
3 Ý nghĩa cuả trao đổi chất?
Trao đổi chất là kiều kiện tồn tại và phát triển của cơ thể, nó gắn
liền với sự sống và biểu hiện của sự sống
4.Quá trình trao đổi chất chịu ãnh hưởng của những yếu tố nào?
a Ảnh hưởng của thần kinh:
-Hệ thần kinh điều hòa sự trao đổi chất thông qua điều hòa hoạt
động củ hệ tim mạch, làm cho tim đập nhanh hay chậm, nở hay co ,
nhờ vậy máu máu đi tới tế bào của cơ quan nhiều hay ít, dẫn đến
đồng hóa và dị hóa tăng hay giãm
-Các trung khu riêng biệt nằm trong não bộ trực tiếp điều khiển quá
trình trao đổi chất của tế bào; trung khu điều khiển sự trao đổi gluxit
nằm ở hành tủy trung khu điều khiển sự trao đổi lipit, nước và muối
khoáng thuộc não trung gian
b.Ảnh hưởng của thể dịch: Các tuyến nội tiết tiết ra hoc môn đổ
vào máu , theo máu đến các tế bào đảm bảo sự cân bằngcác thành
phần của môi trường trong
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25 0,25
Câu 2: (2 điểm)
a Những điểm giống nhau:
- Cả hai phân hệ đều gồm có phần thần kinh trung ương và phần
thần kinh ngoại biên
- Cùng có chức năng điều khiển, điều hòa và phối hợp hoạt động
các cơ quan bằng cơ chế phản xạ qua 5 khâu : cơ quan thụ cảm, dây
hướng tâm, bộ phận trung ương thần kinh, dây ly tâm, cơ quan trả lời
0,25
0,25
b Những điểm khác nhau:
Phân hệ thần kinh trung
Cấu tạo
phần trung
ương
Vỏ não Chất xám
Tủy sống 0,25
Nhân xám trong trụ não
Sừng bên của tủy sống 0,25
VO
Ì N
G 2
Trang 2Cấu tạo
phần ngoại
biên
Từ trung ương đến thẳng các cơ quan đáp ứng
0,25
Có 2 sợi: trước hạch và sau hạch Chuyển giao xinap tại hạch ( hạch thần kinh ngoại
biên) 0,25
Chứcnăng Điều khiển hoạt động
của các cơ quan vận động
0,25
Điều hòa hoạt động của các cơ quan sinh dưỡng và trao đổi chất
0,25
Câu 3: (2 điểm)
a.Khoan
g mũi
- Cóï lông để cản bụi trong không khí
- Có nhiều mao mạch để sưởi ấm không khí trước khi vào
cơ thê
0,25 0,25
b.Khí
quản và
phế
quản:
- Cấu tạo vòng xoắn tận cùng của phế quản là vòng cơ
để cho không khí lư thông dễ dàng
- Phếquản phân thành các tiểu phế quản dẫn khí đến tận
các phế nang
- Lớp niêm mạc có màng nhầy và lông rụng để chống bụi ,
các vi khuẩn lẫn trong không khí để bảo vệ phổi
0,25 0,25 0,25
c.Phổi
có cấu
tạo
phế
nang
-Phế nang có thành mỏng trên có mạng lướimao mạch dày
đặc thuận lợi cho sự khuyếch tán khí qua lại
-Số lượng phế nang rất lớn làm tăng diên tích tiếp xúc
giữa không khí và máu, nhờ vậy khả năng trao đổi khí rất
cao
-Ngoài phổi có khoang phổi để bảo vệ và là không gian cho
phổi phồng lên , dẹp xuống khi hô hấp
0,25
0,25 0,25
Câu 4: ( 2 điểm)
1 Các tế bào đang nguyên phân ở trên vào kỳ nào
Gọi X là số NST kép có trong các tế bào đang ở kỳ giữa của
nguyên phân
Gọi Y là số NST đơn có trong các tế bào đang ở kỳ sau của nguyên
phân
Ta có :
X + Y = 320
X- Y= 80
Suy ra X=200, Y = 120
Vậy số tế bào đang ở kỳ giữa là 120: 20 = 6 tế bào
Số tế bào đang ở kỳ sau là : 200: ( 20 x 2) = 5 tế bào
2 Nếu các tế bào trên trải qua 3 đợt nguyên phân thì tổng số tế
bào con được tạo thành là
( 6+5) x 2 3 = 88 tế bào
3 Tổng số NST đơn môi trường nội bào phải cung cấp là:
( 88 -11) x 20 = 1540 NST đơn
0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,25
0,25 0,25
II PHẦN DÀNH RIÊNG CHO HỌC SINH DỰ THI BẢNG A:
a Câu 4 a: (2 điểm)
Những đặc điểm tiến hóa của bộ xương người so với các động
vật trong lớp thú là thích nghi với dáng đi thẳng trên hai chân, tay được
giải phóng để sử dụng các công cụ lao dộng, thể hiẹn ở:
a.Sự phân hóa giửa chi trên và chi dưới:
-Xương chi trên khớp với đai vai bằng khớp chỏm cầu nông-> chi trên cử
động tự do, thuận lợi cho lao động.Xương cổ tay có kiểu khớp bầu
dục -> bàn tay cử động linh hoạt Ngón cái đối diện với các ngón
khác, khớp với bàn tay bằng khớp yếu- ầm nắm các vật , sử dụng
công cụ dễ dàng
-Xương đai hông làm thành bộ xương chậu rộng -> nâng dở nội quan và
phần trên của cơ thể Khớp xương đùi với đai hông là khớp chỏm cầu
sâu-> chống đỏe được vững chắc
0,25 0,25 0,25
Trang 3-Xương chi dưới to khỏe hơn xương chi trên -> thích nghi với sức chống đr
và di chuyển toàn thân
-Xương cổ chân gồm những xương lớn, cùng với xương bàn chân và
xương ngón khớp với nhâutọ thành vòm nâng cao sức chống đở và
vững chắc của chân đế di chuyển dễ dàng
b Đặc điểm cấu tạo cột sống và lồng ngực
-Với dáng đứng thẳng, di chuyển trên 2 chi dưới, chi trên được giải
phóng, lồng ngực không chịu tác dụng của nội quan-> phát triển sang
hai bên , xương ức dẹp theo hướng trước sau
-Cột sống có 4 chỗ uốn , chia cột sống thành 5 dộan-> trọng tâm
của cơ thể rơi vào chân đe ở dáng thăngẻ đứng, có tác dụng như một
lố, làm giảm bớt các chấn động đối với hộp sọ lúc chạy nhảy
c Đặc điểm cấu tạo của xương dầu:
- Cùng với lao động bộ não cua r người phát triển mạnh nên tỉ lệ
xương sọ với xương mặt ở người lớn hơn động vật , con người đã biết
chế tạo và sữ dụng vũ khí, dùng lửa nấu chín thức ăn nên xương
mặt nhỏ hơn nhiều so với động vật
-Diện khớp giữa xương sọ và cột sống ở người lùi về phía trước
trong khi não phát triển về phía saugiử cho đầu ở vị trí cân bằng trên
cổ trong tư thế đứng thẳng
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
III PHẦN DÀNH RIÊNG CHO HỌC SINH DỰ THI BẢNG B:
Câu 5b: (2 điểm)
1.Nêu những đặc tính cơ bản của xương: Xương có 2 dặc tính cơ
bản: dàn hồi và rắn chắc
-Nhờ tính đàn hồi nên xương có hể chống lại tất cả lực cơ học tác
động vào cơ thể; nhờ tính rắn chắc nên bộ xương có thể chống đở
được sức nặng của cơ thể
- Sở dĩ xương có tính đàn hồi và tính vững chắc vì xương có sự kết
hợp chất hữu cơ cốt giao và chất vô cơ gồm nhiều muối canxi Nếu
các chất nầy tách riêng thì xương không đạt được 2 tính chất trên
0,50
0,25 0,25
2 Có thể làm thí nghiệm nào để phát hiện những đặc tính cơ bản đó? Hãy mô tả và giải thích thí nghiệm:
a Thí nghiệm 1:
- Trình bày thí nghiệm: Lấy một xương đùi ếch ngâm vào một lọ
chứa HCl 5-10%, sau một thời gian quan sát thấy xương vẫn giữ hình
dáng cũ, lấy xương ra thấy mềm có thể uốn cong
-Nhận xét: Dung dịch axit HCl hòa tan muối Canxi làm cho xương chỉ còn
chất cốt giaonên xương mềm dẽo, vậy xương có ính đàn hồi
b.Thí nghiệm 2:
-Trình bày thí nghiệm: Lấy một xương đùi ếch đem đốt, xương cháy
có mùi khét, quan sát xương vẫn giữ nguyên hình dáng , lấy búa đập
nhẹ vào xương, xương vỡ tan
-Nhận xét: Lửa đã đốt cháy hết chất cốt giao, xương chỉ còn chất vô
cơ, nên xương có tính rắn chắc
0,25
0,25
0,25 0,25
HẾT
