Tổ chức hoạt động dạy và học: Hoạt động 1: Vị trí, vai trò của điện năng và nghề điện dân dụng trong sản xuất và đời sống.. Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đà
Trang 1Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào Tiết 1,2 Ngày soạn: 8/8/2008.
Bài 1
Giới thiệu giáo dục nghề điện dân dụng.
I Mục tiêu:
1.kiến thức:
- Biết đợc vị trí, vai trò của điện năng và nghề điện dụng trong sản xuất và đời sống
- Biết đợc triển vọng phát triển của nghề điện dân dụng
- Biết đợc mục tiêu, nội dung chính và phơng pháp học tập nghề điện dân dụng
- Một số tranh ảnh minh hoạ
- Sử dụng phơng pháp đàm thoại nêu vấn đề kết hợp diển giãng nêu vấn
III Tổ chức hoạt động dạy và học:
Hoạt động 1: Vị trí, vai trò của điện năng và
nghề điện dân dụng trong sản xuất và đời
sống
- HS đọc SGK phần I
- Trả lời các câu hỏi sau:
+ Tại sao nói điện năng là nguồn động lực chủ
yếu đối với sản xuất và đời sống?
+ Nghề điện dân dụng gồm những nhóm nghề
gì?
- GV chốt lại: nghề điện dân dụng giữ một vai
trò quan trọng, góp phần thúc đẩy sự nghiệp
CNH, HĐH đất nớc, sự phát triển của ngành
điện, và nâng cao chất lợng cuộc sống
Hoạt động 3: Mục tiêu, nội dung chơng trình
giáo dục nghề điện dân dụng
- Trả lời câu hỏi của GV:
+ Mục đích của việc hiểu rõ mục tiêu bài học
trớc khi học bài mới có tác
- HS đọc SGK
- Từng HS trả lời câu hỏi của GV
Trang 2Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào dụng gì?
+ Trong khi học bài mới cần chú ý đến cách
- Biết đợc những nguyên nhân thờng gây tai nạn lao động trong nghề điện dân dụng
- Hiểu đợc tầm quan trọng, sự cần thiết của việc thực hiện nguyên tắc an toàn lao động trong nghề điện dân dụng
- Biết đợc các biện pháp đảm bảo an toàn lao động trong nghề điện dân dụng
2 Kỉ năng:
- Thực hiện đúng những biện pháp đảm bảo an toàn lao động trong nghề điện dân dụng
- Thực hiện nghiêm túc những biện pháp đảm bảo an toàn lao động trong khi học tập và thực hành
III Tổ chức hoạt động dạy và học:
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ và đặt vấn đề
cho bài mới
- Trình bày vị trí, vai trò và triển vọng phát
triển của nghề điện dân dụng?
- Trình bày những đặc điểm của phơng
pháp học tập nghề điện dân dụng?
- Tai nạn điện thờng xảy ra đột ngột và rất
nguy hiểm Do vậy mà an toàn trong khi
học thực hành và lao động sản xuất là vấn
đề cần đợc quan tâm
- Từng HS trả lời câu hỏi của GV
- HS suy nghĩ vấn đề
Hoạt động 2: Nguyên nhân gây tai nạn lao
động trong nghề điện dân dụng
- HS đọc SGK
- Trả lời các câu hỏi sau:
- HS đọc SGK
- HS trả lời HS khác bổ sung và nhận xét
Trang 3Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào + Tai nạn điện xảy ra trong nghề điện dân
dụng do các nguyên nhân nào?
Hoạt động 3: Một số biện pháp an toàn lao
động trong nghề điện dân dụng
+ Có mấy loại nối đất bảo vệ? Cách thực
hiện cách nối đất bảo vệ?
- HS đọc SGk
- Từng HS trả lời câu hỏi của GV
Hoạt động 4 Củng cố bài và nhiệm vụ về
Tiết 5, 6, 7, 8 Ngày soạn: 23/8/2008
Chơng I đo lờng điện
Bài 3:
khái niệm chung về đo lờng điện
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Biết đợc chức năng, cấu tạo của một số đồng hồ đo điện trong nghề điện dân dụng
- Biết cách sử dụng một số đồng hồ đo điện thờng dùng trong nghề Điện dân dụng
- Biết chức năng cấu tạo và cách sử dụng một số dụng cụ kiểm tra điện thờng dùng trong nghề Điện dân dụng
2 Kỉ năng:
- Sử dụng thành thạo đợc một số dụng cụ kiểm tra điện thờng dùng trong nghề Điện dân dụng
- Sử dụng đợc một số đồng hồ đo điện thờng dùng trong nghề Điện dân dụng
III Tổ chức hoạt động dạy và học:
Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ và đặt vấn đề cho
Trang 4Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào bài mới.
- Nêu một số nguyên nhân gây tai nạn điện?
- Trình bày một số biện pháp an toàn điện trong
khi sữa chữa điện?
* Trong sản xuất và trong sinh hoạt cần biết điện
áp, dòng điện, điện năng, Do vậy cần nhờ
những dụng cụ để đo lờng Để sử dụng đứng và
tránh những sai lầm cần nắm vững cấu tạo,
nguyên lí làm việc, đặc tính sử dụng của từng loại
dụng cụ đo
- Từng HS trả lời câu hỏi
- HS nhận thức vấn đề
Hoạt động 2: Vai trò quan trọng của đo lờng
điện đối với nghề điện
- HS đọc SGK phần I
- Trả lời các câu hỏi:
+ Tại sao nói đo lờng điện rất quan trọng đối với
nghề điện dân dụng?
+ Phân tích các trờng hợp trên?
- HS đọc SGK
- Trả lời câu hỏi của GV
Hoạt động 3: Phân loại dụng cụ đo lờng điện.
- Những dụng cụ đó đợc kí hiệu nh thế nào trên
mạch điện? Những dụng cụ trên dùng để đo đại
l-ợng nào? Khi đo phải mắc dụng cụ nh thế nào với
mạch điện?
- HS đọc SGK
- Trả lời: Có 2 cách phân loại dụng cụ đo
Theo đại lợng cần đo+Dụng cụ đo điện áp : vôn kế +Dụng cụ đo dòng điện: ampekế, theo nguyên lí làm việc
- HS theo dõi Trả lời câu hỏi
Hoạt động 4: Cấp chính xác.
- HS đọc SGK
- Tại sao trong đo lờng điện cần có cấp độ chính
xác?
+ GV giới thiệu: có 7 cấp chính xác
Trong nghề điện dùng loại: 1; 1,5
- Từng HS trả lời câu hỏi
Hoạt động 6 Củng cố bài và nhiệm vụ về nhà.
Trang 5Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào Tiết 9, 10 Ngày soạn: 30/8/2008
Bài 4.Thực hành:
đo dòng điện và điện áp xoay chiều
I Mục tiêu:
1.kiến thức:
- Đo dòng điện bằng ampe kế xoay chiều
- Đo điện áp bằng vôn kế xoay chiều
- Thực hiện đúng qui trình, đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh môi trờng
- Nguồn điện xoay chiều U = 220 V
- Ampe kế, vôn kế kiểu điện từ, ampe kế có thang đo 1 A, vôn kế có thang đo 300 V
- Cắt công tắc tháo 1 bóng đèn rồi đóng công tắc đọc giá trị của ampe kế và ghi kết quả vào bảng
- Cắt công tắc tháo tiếp 1 bóng đèn nữa rồi đóng công tắc đọc giá trị của ampe kế và ghi kết quả vào bảng
Hoạt động 2: Đo điện áp xoay chiều.
- GV hớng dẫn HS làm tơng tự nh đo dòng điện
IV Tổng kết, đánh giá kết quả:
- HS tự đánh giá và đánh giá chéo theo các tiêu chí sau:
+ Công việc chuẩn bị
+ Thực hiện thực hành theo đúng qui trình
+ ý thức thực hiện an toàn lao động
+ ý thức thực hiện bảo vệ vệ sinh môi trờng
+ Kết quả sản phẩm thực hành
* GV tổng kết và nhận xét giờ học thực hành
Trang 6Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào Tiết 11, 12 Ngày soạn: 30/8/2008
Bài 5.Thực hành
đo công suất và điện năng
I Mục tiêu:
1.kiến thức:
- Đo đợc công suất gián tiếp qua đo dòng điện và điện áp
- Đo đợc công suất trực tiếp bằng oát kế
- Kiểm tra và hiệu chỉnh đợc công tơ điện
- Phụ tải để đo điện năng tiêu thụ của mạch điện
- Kìm, tua vít, bút thử điện, dây dẫn
- Các phần tử đợc nối với nhau nh thế nào?
* Tính công suất của mạch điện?
Gv hớng dẫn HS làm theo trình tự sau:
- Mắc mạch điện theo hình 5.1 SGK
-Kiểm tra lại mạch điện theo sơ đồ Đóng công tắc K, đọc giá trị của ampe kế và vôn kế rồi tính công suất P = UI Kết quả thu đợc ghi vào bảng 5.1 SGK
- Cắt công tắc K tháo 1 bóng đèn rồi đóng công tắc đọc giá trị của ampe kế và vôn kế rồi tính công suất P
= UI Ghi kết quả vào bảng 5.1
- Cắt công tắc tháo tiếp 1 bóng đèn nữa rồi đóng công tắc đọc giá trị của ampe kế và vôn kế rồi tính công suất P = UI Ghi kết quả vào bảng
Hoạt động 2: Tìm hiểu oát kế:
- GV giảng giải để HS hiểu đợc đo công suất của mạch điện có thể sử dụng vôn kế và ampe kế nhng thuận tiện hơn là dùng oát kế
- GV hớng dẫn HS tìm hiểu cấu tạo của oát kế:
+ Đọc và giải thích các kí hiệu đợc ghi trên mặt đồng hồ
+ Xác định các đầu nối của oát kế
Hoạt động3: Đo công suất mạch điện bằng oát kế.
- Mắc mạch điện thực hành nh sơ đồ hình 5.2
- GV hớng dẫn HS thực hành theo qui trình kết quả ghi vào bảng 5.2
- Đọc giá trị đo đợc trên oát kế và so sánh với giá trị tính đợc ở hoạt động 4
Hoạt động 4: Kiểm tra công tơ điện.
- Kiểm tra công tơ điện
- Kiểm tra hằng số công tơ
- Kiểm tra hiện tợng tự quay:
+ GV hớng dẫn HS cách kiểm tra hiện tợng tự quay của công tơ
Trang 7Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào + Các nhóm báo cáo kết quả
+ GV kiểm tra lại và giải thích nguyên nhân của hiện tợng trên
* Hãy giải thích ý nghĩa của số liệu kĩ thuật ghi trên mặt công tơ: 60 vòng/kWh
- Nối mạch điện thực hành theo sơ đồ hình 5.3 Đo dòng điện I và điện áp U
- Dùng đồng hồ bấm giây để đếm số vòng quay của đĩa trong khoảng thời gian t Từ số vòng quay của
đĩa sẽ tính đợc hằng số công tơ Kết quả đo và tính đợc ghi và bảng 5.3
HS tính, so sánh và báo cáo kết quả với Gv
Hoạt động 5: Đo điện năng tiêu thụ
- GV hớng dẫn HS trình tự tiến hành thực hành
- Lu ý HS về phụ tải của nội dung thực hành cần có công suất đủ lớn để cho công tơ quay trong thời gian cho phép
- GV hớng dẫn HS thực hành bớc 1: Nối mạch điện thực hành nh hình 5.4
* Hãy nêu tên các phần tử của sơ đồ mạch điện
- GV hớng dẫn HS thực hành bớc 2: Đo điện năng tiêu thụ cảu mạch điện
Các nhiệm vụ thực hành gồm:
+ Đọc và ghi số chỉ công tơ trớc khi đo
+ Quan sát hiện trạng làm việc của công tơ
+ Ghi chỉ số công tơ sau khi đo 30’ vào bảng 5.4
+ Tính điện năng tiêu thụ của phụ tải
IV Tổng kết, đánh giá kết quả:
- HS tự đánh giá và đánh giá chéo theo các tiêu chí sau:
+ Công việc chuẩn bị
+ Thực hiện thực hành theo đúng qui trình
+ ý thức thực hiện an toàn lao động
+ ý thức thực hiện bảo vệ vệ sinh môi trờng
Trang 8Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào
- GV giao nhiệm vụ cho các nhóm:
+ Tìm hiểu cách sử dụng vạn năng kế và bảng đo điện trở và 2 que đo
+ Quan sát và mô tả cấu tạo của vạn năng kế
+ Đo điện trở lần lợt điện trở giữa hai vị trí 1 và 2, 2 và 3, 3 và 4
+ Nếu ở vị trí nào mà đồng hồ cho giá trị vô cùng thì dây bị đứt
b) Phát hiện mạch điện bị ngắn mạch
- Dùng vạn năng kế đo thấy giá trị R = 0 thì đoạn mạch bị ngắn mạch
IV Tổng kết, đánh giá kết quả:
- HS tự đánh giá và đánh giá chéo theo các tiêu chí sau:
+ Công việc chuẩn bị
+ Thực hiện thực hành theo đúng qui trình
+ ý thức thực hiện an toàn lao động và bảo vệ, vệ sinh môi trờng
+ Kết quả sản phẩm thực hành
• GV tổng kết và nhận xét giờ học thực hành.
Tiết 17, 18, 19 Ngày soạn: 13/9/2008
chơng II máy biến áp
Bài 7 một số vấn đề chung về máy biến áp
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Biết đợc khái niệm chung về máy biến áp
- Nêu đợc công dụng, cấu tạo và nguyên lí làm việc của máy biến áp
2 Kĩ năng:
- Phân biệt đợc các loại máy biến áp khi gặp
- Rèn luyện kỹ năng nghiên cứu tài liệu
3 Thái độ :
- Có thái độ học tập nghiêm túc
- Tác phong công nghiệp, giữ vệ sinh môi trờng và thực hành an toàn lao động
II Ph ơng tiện và ph ơng pháp :
Gv: Một số tranh ảnh, hình ảnh minh hoạ về máy biến áp
III.tổ chức hoạt động dạy và học:
Hoạt động 1: Khái niệm chung về máy biến
áp
- Hs đọc SGK phần I
GV thông báo: Máy biến áp trong thực tế rất
Trang 9Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào
GV giới thiệu hình 7.1
- HS trả lời các câu hỏi trong SGK và câu hỏi
của GV:
+ Máy biến áp có vai trò nh thế nào trong hệ
thống điện và trong các trờng hợp khác?
* GV kết luận: Máy biến áp không thể thiếu
trong việc truyền tải điện năng và phân phối
điện năng, trong việc hàn điện, điện tử, thiết
bị điện
- Máy biến áp là gì? Kí hiệu nh thế nào?
- Đầu vào và đầu ra của máy biến áp gọi là gì?
nối vào đâu? đợc kí hiệu nh thế nào?
- Khi nào thì gọi: máy tăng áp giảm áp?
-Trên nhãn mác máy biến áp có ghi các trị số
định mức nh thế nào?
* GV thông báo: Các giá trị định mức: dung
l-ợng hay công suất định mức, điện áp sơ cấp
và thứ cấp định mức, dòng điện sơ cấp và thứ
cấp định mức, tần số định mức
- Trong thực tế chia máy biến áp thành
mấy loại? dựa vào đâu?
* GV giới thiệu: các loại máy biến áp: điện
lực, tự ngẫu, công suất nhỏ, chuyên dùng, đo
lờng, thí nghiệm
- Máy biến áp công suất nhỏ dùng trong gia
đình: quấn dây tự ngẫu
HS xem SGk các loại máy biến áp hình 7.3
- HS ghi nhận
- Trả lời câu hỏi
- HS ghi nhận và ghi bài vào vở
- HS theo dõi SGK trả lời các câu hỏi
- HS ghi nhận
- HS trả lời câu hỏi
- HS ghi nhận
Hoạt động2: Cấu tạo của máy biến áp.
- GV trình bày các bộ phận chính của máy
HS theo dõi và ghi nhận
Hoạt động 3: Nguyên lí làm việc của máy
biến áp
- HS đọc SGk phần III.1
+ Khi nào thì xuất hiện từ trờng biến đổi?
+ Suất điện động cảm ứng xuất hiện nh thế
nào?
+ Hiện tợng cảm ứng là gì?
GV thông báo: Nguyên lí làm việc của máy
biến áp dựa vào hiện tợng cảm ứng điện từ
+ Tính công suất máy biến áp nhận từ nguồn,
cấp cho phụ tải?
+ Từ biểu thức tính công suất hãy đa ra tỉ số
HS đọc SGK và trả lời các câu hỏi
Trang 10Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào k? Nhận xét tỉ số đó?
* GV thông báo: máy biến áp chỉ vận hành
với dòng điện xoay chiều
- Nếu k < 1: máy biến áp tăng áp
+ Công suất máy biến áp nhận từ nguồn: S1 = U1.I1
+ Công suất máy biến áp cung cấp cho phụ tải: S2 = U2.I2
- Trả lời các câu hỏi 1, 2, 3 SGK
- Ôn tập chơng I, và bài 7 để kiểm tra
- HS ghi nhận
Tiết 20 Ngày soạn: 13/9/2008
Kiểm tra 1 tiết.
III Tổ chức hoạt động dạy và học:
Hoạt động 1: ổn định lớp
GV kiểm tra sĩ số HS và nêu yêu cầu về kỉ luật đối
với giờ kiểm tra
Câu 1: Nêu một số nguyên nhân gây tai nạn điện?
Câu 2:Nêu công dụng của đồng hồ đo điện trong nghề điện dân dụng
Câu 3: Cho công thức sau Hãy giải thích các phần tử trong công thức đó:
Trang 11Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào Câu 1: Nêu đợc 5 nguyên nhân cơ bản.
Câu 2: Nêu đợc 3 công dụng của đồng hồ đo điện
Câu 3: N1, N2 là số vòng dây quấn sơ cấp và thứ cấp
U1, U2 là trị số hiệu dụng của điện áp sơ cấp và thứ cấp
E1, E2 là suất điện động cảm ứng trong cuộn sơ cấp và thứ cấp
C Thang điểm: ( 10 điểm)
3 câu x 3 điểm/câu = 9 điểm
1 điểm trình bày sạch sẽ, khoa học
Tiết 21,22,23,24 Ngày soạn: 20/9/2008
Bài 8: Tính toán, thiết kế máy biến áp một pha
I.Mục tiêu :
1.Kiến thức:
- hiểu đợc quy trình chung để tính toán, thiết kế máy biến áp một pha công suất nhỏ
- hiểu đợc yêu cầu, cách tính từng bớc khi thiết kế máy biến áp một pha công suất nhỏ
a: chiều rộng trụ quấn dây
b: chiều dày lõi thép
c: chiều rộng ca sổ
h: chiều cao cửa sổ
a/2: độ rộng lá thép chữ I
b) Tính diện tích trụ quấn dây của lõi thép:
- nêu: Shi = a.b
Trang 12Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào
-từ hình vẽ y/c HS nêu công thức tính Shi
- đa ra công thức liên hệ giữa Shi và Sđm
- thực tế còn diện tích hao hụt nào nữa ko?
- nêu công thức tính St
- y/c HS tham khảo bảng 8.1 và 8.2
Hoạt động 2: Tính toán dây quấn
4 Tính tiết diện hoặc đờng kính dây quấn :
a) Tiết diện dây quấn :
- nêu đại lợng mật độ dòng điện J
- y/c HS nêu công thức tinh đờng kính dâyquấn
- y/c HS tham khảo bảng 8.3, 8.4 và 8.5
Hoạt động 3: Tính diện tích của cửa sổ lõi thép và sắp xếp dây quấn
- giải thích về hệ số lấp đầy Kl
- giải thích: Scs trong công thức (*) là giá trị tối thiểu cần đạt
- nêu đai lợng n1 và n2
Trang 13Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào
- tìm hiểu cấu tạo MBA
- tính toán, thiết kế MBA 1 pha công suất nhỏ
+ đo đờng kính đây quấn sơ cấp và thứ cấp
+ đo kích thớc cửa sổ lõi thép
- tiến hành tìm hiểu, đo và ghi kết quả
Trợ giúp của GV
- chia nhóm HS, giao dụng cụ thực hành
- giao nhiệm vụ cho HS
• Hoạt động 2 : Tính toán, thiết kế MBA 1 pha công suất nhỏ
Trang 14Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào + tính tiết diện đây quấn
+ tính diện tích cửa sổ lõi thép
- nhận đề bài và tính toán, thiết kế theo các bớc
Tính toán, thiết kế MBA có các thông số:
+ điện áp sơ cấp: 220 V- 50Hz+ điện áp thứ cấp: 24 V
-biết một số loại vật liệu thông dụng để chế tao MBA
-biết công dụng và phạm vi sử dụng các loại vật liệu đó
thuật, độ giòn cuủa các lá thép phụ thuộc
vào thành phần Si: Si càng nhiều càng dễ
gãy
- ghi nhận: thành phần Si càng nhiều thì tổn
thất MBA càng ít Để giảm tổn thất, các lá
thép đợc ghép với nhau bằng các lớp giấy
rất mỏng dán trên bề mặt lá tôn hoặc bằng
1 lớp sơn cách điện
Trợ giúp của GV
- yêu cầu HS nhắc lại cấu tạo MBA
- từ cấu tạo yêu cầu HS phân loại vật liệu cần thiết để làm MBA
- yêu cầu HS nhắc lại về cấu tạo mạch từ,sự phụ thuộc của độ giòn các lá thép vào Si?
- giới thiệu về sự tổn thất của Mba Chỉ lớp cách điện giữa các lá thép trong MBA
Trang 15Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào
- Phân tích về yêu cầu của các lá thép:
phẳng, không sần sùi để tránh ngắn mạch
hoặc tăng khe hở
- tham khảo bảng 10-1 - nêu yêu cầu của các lá thép: mặt cắt phẳng,
không sần sùi
-yêu HS tham khảo bảng10-1
theo bối: dùng với điện áp cao
theo lớp: đảm bảo an toàn khi vận hành,
chiếm chỗ ít
Trợ giúp của GV
- trình bày về dây quấn MBA
• Hoạt động 3 : Tìm hiểu vật liệu cách điện trong MBA
HĐ của HS
- hiểu đợc vai trò của phàn cách điện
đối với MBA: phần điện qui định tuổi
thọ Mba Nếu cách điện không tốt sẽ
nguy hại, nếu cách điện quá mức sẽ
tăng kích thớc và giá thành
- chỉ ra những phần cần cách điện: giữa
các vòng dây, giữa các lớp dây, giữa
các dây quấn với nhau và với vỏ
1 Cách điện giữa các vòng dây
2 Cách điện giữa các lớp dây
phân tích về cách điện giữa các lớp dây:
bằng 1 hoặc nhiều lớp giáy paraphin hoặc
tẩm nhựa cách điện
giấy cách điện giữa các lớp phải thừa ra ở 2
đầu cuộn dây.Để tránh bị tuột ra cần thêm
2mm lớn hơn thân của cuộn dây để gấp
mép lại
3 Cách điện giữa các dây quấn với
nhau và với vỏ
- nắm giá trị điện áp thí nghiệm giữa
các dây quấn và giữa dây quấn với vỏ:
- giới thiệu cách điện giữa các vòng dây
- yêu cầu HS phân tích về cách điện giữa các lớp dây
Trang 16Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào
2Uđm+1000 V
với Uđm là điện áp định mức của dây quấn
Cách điện giữa các dây quấn cần chịu đợc
điện áp thí nghiệm này trong vòng 5 phút
- nắm đợc công thức tính hệ số an toàn
- hiểu đợc: để cách điện giữa các dây
quấn vầ lõi thép ta dùng giấy bìa làm
khuôn quấn dây
- tham khảo bảng 10_3
- nêu giá trị điện áp thí nghiệm
- nêu và phân tích VD
- nêu khái niệm hệ số an toàn
- giới thiệu khuôn quấn dây MBA
- yêu cầu HS tham khảo bảng 10-3
- Hiểu quy trình quấn MBA một pha
- Nắm yêu cầu kỹ thuật của từng bớc quấn MBA
2.kỹ năng:
- Rèn luyện kỹ năng nghiên cứu tài liệu
- Biết cách quấn dây và lồng lõi thép vào cuộn dây
Trang 17Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào
* Hoạt động 1: Tìm hiểu quá trình quấn dây và lồng lõi thép.
+ Quấn theo từng lớp, xong 1 lớp phải lót cách điện
rồi mới quấn tiếp
+ Sau khi quấn xong mạch sơ cấp, lót cách điện rồi
quấn tiếp mạch thứ cấp
+ Để lấy đầu day ra ngoài ta chập đôi dây đang quấn,
bọc cách điện, đánh dấu rồi tiếp tục quấn
+ Khi quấn đủ số vòng, bọc 2 – 3 lớp dấy cách điện
rồi tháo ra khỏi khuôn gỗ
- Theo dõi giáo viên làm mẫu
- Tiếp thu phơng pháp lồng lõi thép:
+ Đặt ngang cuộn dây, lồng lá thép chữ E trớc, cứ 2
– 3 lá lại đảo đầu để dãn khe hở
+ Khi ghép dùng búa gỗ để vỗ các lá thép cho thật
phẳng
- Hiểu: Sau khi ghép xong phải kiểm tra cha nối
nguồn
+ Kiểm tra thông mạch: dùng vạn năng kế hoặc đèn
+ Kiểm tra chạm lõi: Dùng đèn kiểm tra (Một đầu
chạm lõi thép, 1đầu chạm dây quấn, nếu đèn sáng
chứng tỏ cuộn dây ngắn mạch với lõi thép)
+ Kiểm tra cách điện: Đo điện trở lớn hơn 1MΩ là đạt
yêu cầu
- Yêu cầu học sinh nêu công thức tính
- Nêu phơng pháp quấn dây, làm mẫu
- Nêu phơng pháp lồng lõi thép, làm mẫu
- Nêu phơng pháp kiểm tra khi cha nối nguồn
* Hoạt động 2: Tìm hiểu phơng pháp làm cách điện.
Trang 18Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào + Sơn tổng hợp.
- Nắm trình tự sấy tẩm:
+ Sấy khô cuộn dây ở 600C trong 3 giờ
+ Ngâm vào chất cách điện đến khi không còn bọt khí
nổi lên
+ Nhấc khối máy tẩm ra khỏi chất cách điện để cho
chảy hết vecni thừa
+ Sấy ở 700C – 750C
- Nêu các bớc sấy tẩm cách điện
* Hoạt động 3: Tìm hiểu việc kiểm tra khi nối nguồn.
- Hiểu cách lắp máy vào vỏ:
+ Nối các đầu dây vào chuyển mạch, đồng hồ,
attômat, mạch bảo vệ
+ Chuyển mạch, attômat, đồng hồ… đợc cố định trên
vỏ ở vị trí thuận tiện cho sử dụng
+ Kiểm tra chỉ số đồng hồ, chuông báo quá áp,…
- Năm phơng pháp kiểm tra khi nối nguồn:
+ Kiểm tra không tải: Cho máy chạy trong 30 phút và
kiểm tra các yêu cầu:
• Nhiệt độ < 400C
• Vận hành êm
• Không có hiện tợng chập mạch
• Điện áp ra phù hợp giá trị định mức
+ Kiểm tra có tải: Vận hành MBA ở chế độ đầy tải từ
30 – 45 phút, kiểm tra các yêu cầu:
• Nhiệt độ < 500C
• Máy không rung, không phát ra tiếng kêu
• Điện áp ra đúng trị số đã thiết kế
- Nêu các bớc lắp MBA vào vỏ
- Nêu các bớc kiểm tra khi nối nguồn
Tiết 33,34,35,36 Ngày soạn 11/10/2008
Bài 11: Thực hành
chuẩn bị vật liệu và làm khuôn quấn máy biến áp.
I.Mục tiêu.
1.kiến thức:
- Chuẩn bị đợc thiết bị, dụng cụ, vật liệu cần thiết cho quấn máy biến áp theo thiết kế
- Làm đợc khuôn quấn MBA
2.kỹ năng:
- làm khuôn quấn dây
Trang 19Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào
* Hoạt động 1: Tìm hiểu lý thuyết.
- Tiếp thu cách làm khuôn:
+ Thân khuôn
+ Má khuôn (Chiều rộng nhỏ hơn cửa sổ lõi thép)
+ Cột gỗ (đúng với khuân và đúng tầm)
- Hớng dẫn HS cách làm khuôn quấn MBA
* Hoạt động 2: Thực hành làm khuôn quấn MBA.
Giáo viên hớng dẫn, kiểm tra HS thực hànhlàm khuôn quấn MBA
70
Trang 20Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào 1.kiến thức:
- Quấn đợc MBA đều và chặt tay
- Bút thử điện, đồng hồ đo điện, kìm, tuavít, dao…
- Các vật liệu theo tính toán, thiết kế
* Hoạt động 2: Thực hành quấn máy biến áp.
GV hớng dẫn, kiểm tra HS thực hành theo các bớc:
+ Tính số vòng dây một lớp, số lớp dây và quấn dây (đã tẩm cách điện)
+ Lồng lõi thép
+ Kiểm tra cha nối nguồn:
• Kiểm tra thông mạch
•Kiểm tra chạm lõi
• Kiểm tra cách điện
+ Lắp máy biến áp vào vỏ
+ Kiểm tra nối nguồn và vận hành thử
1) Trình bày nguyên lý hoạt động của MBA
2) Tính toán thiết kế MBA có các thông số:
+ Điện áp sơ cấp: 220V-50Hz
Trang 21Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào + Điện áp thứ cấp: 110V.
+ Công suất: 100VA
* Đáp án + Biểu điểm.
1 (3điểm)
- Trình bày hiện tợng cảm ứng điện từ (1,5đ)
- Lập biểu thức liên hệ giữa giá trị đầu ra và giá trị đầu vào (1,5đ)
- Biết đợc khái niệm chung về động cơ điện
- Biết cách phân loại động cơ điện
- Hiểu đợc các đại lợng định mức của động cơ điện
2 Kĩ năng:
Trang 22Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào
- Biết đợc phạm vi ứng dụng của động cơ điện
- Phân biệt đợc các loại động cơ điện khi gặp
Gv: Một số hình ảnh minh hoạ, một số đ/c điện thực tế
III.Tổ chức hoạt động dạy và học:
Hoạt động 1: Khái niệm về động cơ điện
+ Động cơ điện là gì?
+ Động cơ điện có vai trò nh thế nào trong lao
động sản xuất và đời sống? VD?
* kết luận: Động cơ điện không thể thiếu trong
lao động sản xuất và dời sống sinh hoạt, đặc biệt
là trong thời kỳ CNH-HĐH đất nớc hiện nay
Hoạt động2: Phân loại động cơ điện
+ Nêu một số cách phân loại động cơ điện?
+ Theo loại dòng điện sử dụng có những loại
động cơ nào?
+ Đ/c điện xoay chiều hay 1chiều đợc sử dụng
rộng rãi hơn?
+ Trong loại đ/c xoay chiều có những loại nào?
Hai loại đó khác nhau nh thế nào?
Hoạt động 3: Tìm hiểu các đại lợng định mức
- HS ghi nhận và ghi bài vào vở
- Nghiên cứu và trả lời
- Trả lời câu hỏi sgk
- HS tìm hiểu, ghi nhớ và lên trình bày lại
Hoạt động 4: Tìm hiểu phạm vi ứng dụng của
động cơ điện.
+ Động cơ điện đợc dùng trong các lĩnh vực
nào?
+ Giải thích vai trò của đ/c điện trong các
máy thông dụng nh: máy bơm nớc, máy ssấy
Trang 23Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào
- GV nhắc lại những kiến thức cơ bản
- Trả lời các câu hỏi 1, 2, 3 SGK
- Ôn tập chơng I, và bài 7 để kiểm tra - HS ghi nhận.
Tiết 47,48 Ngày soạn: 01/11/2008
Bài 15 động cơ điện xoay chiều một pha
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Biết đợc khái niệm chung về máy biến áp
- Nêu đợc cấu tạo và nguyên lí làm việc và ứng dụng của động cơ điện xoay chiều một pha
- Hiểu và phân biệt đợc động cơ điện một pha vòng chập và động cơ điện một pha chạy tụ
Gv: Một số động cơ điện xoay chiều một pha
III.Tổ chức hoạt động dạy và học:
Hoạt động 1: Tìm hiểu nguyờn tắc hđ của
đ/c khụng đồng bộ
GV giới thiệu hình 15.1:
1: Khung chữ nhật
2 : Nam chõm
( Trỡnh chiếu phần mềm minh họa)
-Hoạt động theo kiểu cảm ứng điện từ
- và câu hỏi của GV:
+ Máy biến áp có vai trò nh thế nào trong hệ
thống điện và trong các trờng hợp khác?
* GV kết luận: Máy biến áp không thể thiếu
trong việc truyền tải điện năng và phân phối
điện năng, trong việc hàn điện, điện tử, thiết
bị điện
- Máy biến áp là gì? Kí hiệu nh thế nào?
- Đầu vào và đầu ra của máy biến áp gọi là gì?
nối và đâu? đợc kí hiệu nh thế nào?
- Khi nào thì gọi: máy tăng áp giảm áp?
-Trên nhãn mác máy biến áp có ghi các trị số
định mức nh thế nào?
* GV thông báo: Các giá trị định mức: dung
l-ợng hay công suất định mức, điện áp sơ cấp
và thứ cấp định mức, dòng điện sơ cấp và thứ
Kết quả : Khung quay ω
Trang 24Trờng THPT Diển Châu 4- Nghề Điện ĐânDụng Giáo viên soạn : Đào Ngọc Hào
- HS ghi nhận và ghi bài vào vở
- HS theo dõi SGK trả lời các câu hỏi
- HS ghi nhận
mấy loại? dựa vào đâu?
* GV giới thiệu: các loại máy biến áp: điện
lực, tự ngẫu, công suất nhỏ, chuyên dùng, đo
lờng, thí nghiệm
- Máy biến áp công suất nhỏ dùng trong gia
đình: quấn dây tự ngẫu
HS xem SGk các loại máy biến áp hình 7.3
- HS trả lời câu hỏi
- HS ghi nhận
Hoạt động2: Cấu tạo của máy biến áp.
- GV trình bày các bộ phận chính của máy
HS theo dõi và ghi nhận
Hoạt động 3: Nguyên lí làm việc của máy
biến áp
- HS đọc SGk phần III.1
+ Khi nào thì xuất hiện từ trờng biến đổi?
+ Suất điện động cảm ứng xuất hiện nh thế
nào?
+ Hiện tợng cảm ứng là gì?
GV thông báo: Nguyên lí làm việc của máy
biến áp dựa vào hiện tợng cảm ứng điện từ
+ Tính công suất máy biến áp nhận từ nguồn,
cấp cho phụ tải?
+ Từ biểu thức tính công suất hãy đa ra tỉ số
k? Nhận xét tỉ số đó?
* GV thông báo: máy biến áp chỉ vận hành
với dòng điện xoay chiều
HS đọc SGK và trả lời các câu hỏi
- Nếu k > 1: máy biến áp giảm áp
- Nếu k < 1: máy biến áp tăng áp
+ Công suất máy biến áp nhận từ nguồn: S1 = U1.I1+ Công suất máy biến áp cung cấp cho phụ tải: S2 =U2.I2