I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Nắm bắt được yêu cầu của văn bản về bố cục. - Biết cách xây dựng bố cục văn bản mạch lạc, phù hợp với đối tượng, phản ánh, ý đồ giao tiếp của người viết và nhận thức của người đọc. II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG 1. Kiến thức Bố cục của văn bản, tác phẩm của việc xây dựng bố cục. 2. Kỹ năng: - Sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định. - Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc – hiểu văn bản. III- CHUẨN BỊ 1. Giáo viên:- Đọc, soạn giáo án - Sgk, Sgv và một số tài liệu tham khảo. 2. Học sinh: Đọc bài. IV- PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC: Nêu vấn đề, kĩ thuật động não. V - HOẠT ĐỘNG LÊN LỚP 1.Ổn định tổ chức(1 phút): 2.Kiểm tra bài cũ(5 phút): ? Thế nào là trường từ vựng? Cho ví dụ. 3. Bài mới: (32 phút) *Giới thiệu bài(1 phút): Ở bài trước các em đã tìm hiểu về tính thống nhất về chủ đề của văn bản. Các em đã thấy được vai trò quan trọng của tính thống nhất về chủ đề trong một văn bản. Giờ học hôm nay các em sẽ tìm hiểu về một yếu tố quan trọng nữa trong một văn bản. Đó là bố cục của văn bản. Giáo án văn 8 - Bố cục văn bản
Trang 1Tiết 9: Văn bản:
Tức nớc vỡ bờ
(Trích: “Tắt đèn” - Ngô Tất Tố)
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Biết đọc – hiểu một đoạn trớch trong tỏc phẩm truyện hiện đại
- Thấy được bỳt phỏp hiện thực trong nghệ thuật hiện đại của nhà văn Ngụ Tất Tố
- Hiểu được cảnh ngộ cơ cực của người nụng dõn trong xó hội tàn ỏc, bất nhõn dưới chế
độ cũ; thấy được sức phản khỏng mónh liệt, tiềm tàng trong những người nụng dõn hiền lành và quy luật của cuộc sống: cú ỏp bức – cú đấu tranh
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Cốt truyện, nhõn vật, sự kiện trong đoạn trớch Tức nước vỡ bờ.
- Giỏ trị hiện thực và nhõn đạo qua một đoạn trớch trong tỏc phẩm Tắt đốn.
- Thành cụng của nhà văn trong việc tạo tỡnh huống truyện, miờu tả, kể chuyện và xõy dựng nhõn vật
2 Kỹ năng:
- Túm tắt văn bản truyện
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp cỏc phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phõn tớch tỏc phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiện thực
III Chuẩn bị:
1 Giáo viên:- Đọc tác phẩm: Tắt đèn của Ngô Tất Tố.
- Tranh chân dung nhà văn Ngô Tất Tố
2 Học sinh: Soạn bài
IV- PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC:
Nêu vấn đề, phân tích, bình giảng, kĩ thuật động não
V - Hoạt động lên lớp:
1.ổ n định tổ chức(1 phút)
2.Kiểm tra bài cũ(5 phút)
?Em hãy cho biết thế nào là bố cục văn bản?
3.Bài mới(32 phút)
*Giới thiệu bài:(1 phút)
Các em ạ, nhà văn Ngô Tất Tố là nhà văn tiêu biểu trong dòng văn học
hiện thực phê phán Ông đã để lại nhiều tác phẩm có giá trị lớn trong nền văn học Việt Nam Một trong những tác phẩm đó là tác phẩm “Tắt
đèn”.Hôm nay cô sẽ giúp các em tìm hiểi một đoạn trích trong tác phẩm
đó Đoạn trích có nhan đề là: “ Tức nớc vỡ bờ”
* Nội dung bài mới(31 phút)
Hoạt động của gv và hs kiến thức
Yêu cầu: Thể hiện đợc không
khí hồi hộp, khẩn trơng ở đoạn
đầu; bi hài, sảng khoái ở đoạn
cuối
GV đọc mẫu, gọi HS đọc tiếp
- 2 HS đọc
GV gọi HS đọc phần Chú thích
I Đọc - tìm hiểu chung: (10 phút) 1.Đọc:
2.Chú thích:
a Giới thiệu về tác giả Ngô Tất Tố và tiểu thuyết Tắt đèn:
Trang 2(*) trong SGK.
? Nhà văn Ngô Tất Tố sinh và
mất năm nào? Quê ông ở đâu?
? Trớc và sau cách mạng ông làm
gì?
GV chốt lại một số ý chính
? Tiểu thuyết Tắt đèn ra đời
năm nào? Tác phẩm đó kể về
chuyện gì xảy ra ở nông thôn
Việt Nam thời thực dân nửa
phong kiến?
? Nêu vị trí của đoạn trích?
GV giới thiệu nội dung phần trớc
? Đoạn trích gồm những sự việc
chính nào? Chỉ ra đoạn văn
t-ơng ứng với các nội dung đó?
GV gọi HS đọc phần 1
?Tình cảnh gia đình chi Dậu
nh thế nào?
? Hãy tìm những chi tiết thể
hiện điều đó?
GV: lúc đó, bà lão hàng xóm
mang bát gạo chạy sang
? Tất cả những chi tiết trên gợi
cho em suy nghĩ gì về ngời
nông dân trong xã hội cũ?
? Tìm những chi tiết kể về
việc chị Dậu chăm sóc chồng?
- HS
? Qua những chi tiết đó em
thấy chị Dậu là ngời nh thế
nào?
? Trong phần này, tác giả sử
dụng biện pháp nghệ thuật gì?
- Ngô Tất Tố(1893-1954), quê ở làng Lộc Hà huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (Đông Anh)
- Trớc cách mạng: nhà văn hiện thực xuất sắc, nhà báo, nhà khảo cổ học
- Sau cách mạng: Tuyên truyền văn nghệ phục vụ kháng chiến
- 1939 Tác phẩm kể về nạn su thuế - một gánh nặng của ngời nông dân
tr-ớc cách mạng
b Vị trí đoạn trích:
- Đoạn trích thuộc chơng XVIII của tác phẩm
c Từ khó:
- Tìm hiểu các từ: su, cai lệ, xái, lực
điền, hầu cận
3 Bố cục: 2 phần
Phần 1 chị Dậu chăm sóc chồng: từ đầu
đén “ngon miệng hay không “
Phần 2
- Chi Dậu đơng đầu với cai lệ và ngời nhà lí trởng: đoạn còn lại
II.Đọc- tìm hiểu chi tiết: (21 phút) 1.Chị Dậu chăm sóc chồng:
- Thê thảm, đáng thơng và nguy ngập
+ Anh Dậu ốm yếu và đang có nguy cơ bị bắt tiếp
+ Không khí căng thẳng của su thuế
đè nặng
- Trong nhà không còn gì để ăn
- Nghèo khổ, không lối thoát
- Giàu tình thơng
-> Đảm đang, hết lòng yêu thơng chồng con
- Dịu dàng, rất tình cảm
- Tơng phản: sự tần tảo, dịu hiền , tình cảm gia đình, tình làng xóm
ấm áp - không khí căng thẳng mùa su thuế
-> làm nổi bật tình cảnh khốn cùng
Trang 3Hãy chỉ rõ?
? Biện pháp nghệ thuật ấy có tác
dụng gì?
? Hãy đọc phần 2?
? ở phần này, nhân vật nào đã
trở thành nguyên nhân “vỡ bờ” ở
chị Dậu?
? Em hiểu cai lệ là gì? Đó là
danh từ chung hay riêng?
? Tên cai lệ đến nhà chi Dậu
để làm gì?
? Em có nhận xét gì về thứ
thuế mà bọn này đến đòi ở gia
đình chị Dậu?
? Hãy tìm những chi tiết tác giả
dùng để khắc hoạ nhân vật
này?
? Chân dung cai lệ đợc khắc
hoạ nh thế nào?
? Chi tiết nào để lại ấn tợng sâu
đậm nhất cho em về tên cai lệ?
Vì sao?
? Từ đó, em có suy nghĩ gì về
bản chất của xã hội Việt Nam
đ-ơng thời?
? Đối lập với tên cai lệ, hình ảnh
chị Dậu hiện lên trong phần này
bằng những chi tiết nào?
? Em thích chi tiết nào nhất? Vì
sao?
? Nét đặc sắc về nghệ thuật
đợc tác giả sử dụng trong đoạn
này?
? Tác dụng của những biện pháp
nghệ thuật này?
? Từ đó nhân vật chị Dậu hiện
lên nh thế nào?
? Hình ảnh chị Dậu đơng đầu
của ngời nông dân
-> làm nổi bật tính cách của chị Dậu
2 Chị Dậu đ ơng đầu với tên cai lệ:
* Cai lệ
- Danh từ chung chỉ những tên đứng
đầu một tốp lính lệ
- Tróc nã thuế su
- Thuế của ngời đã mất từ năm ngoái
- Bất công, tàn nhẫn và hết sức vô lí + Gõ đầu roi xuống đất -> thét
+ Trợn ngợc hai mắt -> quát
- Giọng hầm hè
+ Đùng đùng, giật phắt giây thừng -> Hung dữ, độc ác, táng tận lơng tâm; bộ mặt của bộ máy chính quyền phong kiến
-> Đầy rẫy bất công, tàn ác
- Có thể gieo hoạ xuống ngời dân lơng thiện bất cứ lúc nào
- Tồn tại bằng lí lẽ và hành động bạo ngợc
* Chị Dậu:
+ Run run, vẫn thiết tha, xám mặt + Liều mạng cự lại
+ Nghiến hai hàm răng
+ Túm cổ, ấn dúi
+ Cha nguôi cơn giận
* NT:
- Lựa chọn chi tiết phù hợp
- Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm
- Diễn biến tâm lí độc đáo
- Tơng phản
- Xây dựng nên những nhân vật chân thực, sinh động, có sức truyền cảm
- Dịu dàng mà cứng cỏi
- Giàu tình thơng yêu
- Tiềm tàng tinh thần phản kháng
- Vô cùng cực khổ
- Vẻ đẹp tâm hồn ngời sáng
- Sức sống tiềm tàng mạnh mẽ
- Tàn ác, bất nhân
Trang 4với thế lực áp bức gợi cho em suy
nghĩ gì?
? Qua hình ảnh chị Dậu em
hiểu gì về số phận và phẩm
chất của ngời phụ nữ nông dân
trong xã hội phong kiến?
? Bản chất của chế độ phong
kiến?
? Chân lí nào đợc khẳng định
qua đoạn trích?
? Có ngời nói: “Ngô Tất Tố đã xui
ngời nông dân nổi loạn” Em
thấy có đúng không?
? Qua đó, em có nhận xét gì
về nhà văn Ngô Tất Tố?
? Nêu nét đặc sắc về nghệ
thuât của văn bản?
? Qua đó toát lên nội dung gì?
- Tức nớc -> vỡ bờ
- Có áp bức, có đấu tranh
- Lên án XHPK áp bức, vô nhân đạo
- Cảm thông với số phận của ngời nông dân
- Tin vào phẩm chất tốt đẹp của ngời nông dân và cổ vũ tinh thần phản kháng của họ
-> Nhà văn hiện thực
III Tổng kết:
=> Ghi nhớ(SGK)
4.Củng cố(3phút)
? Cảm nhận của em về nhân vật chị Dậu?
5.Dặn dò(3 phút)
- Nắm nội dung đoạn trích
- Hoàn chỉnh phần bài tập phần luyện tập vào vở
- Đọc trớc bài: Xây dựng đoạn văn trong văn bản.
………