PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ KINH tế mô HÌNH NUÔI cá rô ĐỒNG tại HUYỆN LONG mỹ TỈNH hậu GIANG

Nguy n Thanh Ph ng, PGs.. Nuôi trong ao, qu ng hay bè n gi n.

TR NG I H C C N TH

VI N NGHIÊN C U PHÁT TRI N BSCL

NGUY N T N NGUYÊN

PHÂN TÍCH HI U QU KINH T MÔ HÌNH

NH H U GIANG

TR NG I H C C N TH

VI N NGHIÊN C U PHÁT TRI N BSCL

NGUY N T N NGUYÊN

PHÂN TÍCH HI U QU KINH T MÔ HÌNH

I CAM OAN

Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên c u c a b n thân Các s li u, k t qu nghiên c u trình bày trong lu n v n là hoàn toàn trung th c

Nguyên T n Nguyên

TI U S CÁ NHÂN

và tên: Nguy n T n Nguyên Gi i tính: Nam

m sinh: 1989

Quê quán: Xã V nh Thu n ông, huy n Long M , t nh H u Giang

Ngh nghi p hi n nay: Sinh viên Phát tri n nông thôn khóa 33 (2007 – 2011),

I C M N

Kính dâng cha m kính yêu, ng i ã sinh thành, d y d và nuôi d ng con nên

ng i

Xin chân thành c m n PGS.Ts Võ Th Thanh L c ã t n tình h ng d n, nh c nh ,

ch nh s a và góp ý cho em trong su t quá trình th c hi n lu n v n này

Xin chân thành bi t n các th y cô Vi n Nghiên c u – Phát tri n ng B ng Sông

u Long, tr ng i h c C n Th c ng nh các th y cô khác ã t o m i u ki n

và ch d n cho tôi khi th c hi n lu n v n

Xin chân thành cám n các chú, các anh, các ch ch c c th y s n H u Giang, trung tam khuy n nông huy n Long M , và bà con nông dân t i xã V nh Thu n ông và V nh Vi n, huy n Long M , t nh H u Giang ã t n tình giúp con hoàn thành lu n v n này

Xin cám n các b n sinh viên Vi n Nghiên c u – Phát tri n ng B ng Sông C u Long ã có nh ng góp ý và nhi t tình h tr tôi trong su t quá trình làm lu n v n

TÓM T T

Long M có a hình thu n l i và sông ngòi ch ng ch t nên cá rô ng là m t trong

nh ng i t ng thích nghi r t t t v i u ki n vùng t Long M , d nuôi và có giá tr kinh t cao, c bi t n i ây có ngu n gi ng là cá rô u vuông phát tri n r t nhanh và ph n l n di n tích t ây là t b nhi m phèn còn b b hoang khá nhi u, có th t n d ng nuôi cá rô ng có hi u qu r t cao Hi n nay mô hình nuôi

cá rô ng r t phát tri n, vì th tài “Phân tích hi u qu kinh t mô hình nuôi cá rô

ng t i huy n Long M , t nh H u Giang” c th c hi n tài c th c hi n trong 6 tháng, u tra 40 h hai xã V nh Thu n ông và V nh Vi n thu c huy n Long M , trong ó có 20 h di n tích th nuôi cá rô ng t 0,5 ha tr lên và 20 h

di n tích th nuôi cá rô ng nh h n 0,5 ha K t qu nghiên c u cho th y, mô hình nuôi có chi phí là 1.145.400.000 ng/ha, doanh thu t 1.462.810.000 ng/ha, mang l i l i nhu n r t cao 317.410.000 ng/ha, t s l i nhu n/doanh thu c a mô hình là 22% (m t tr m ng doanh thu có 22 ng l i nhu n), t s l i nhu n/chi phí c a mô hình là 28% (m t tr m ng chi phí b ra s thu c 28 ng l i nhu n) và t su t u t (doanh thu/chi phí) c a mô hình là 1,28 l n l n h n 1

ch ng t r ng mô hình mang l i hi u qu cao

C L C

CH P NH N LU N V N C A H I NG i

I CAM OAN ii

TI U S CÁ NHÂN iii

I C M T iv

TÓM T T v

C L C vi

DANH M C B NG x

DANH M C HÌNH xi

Ch ng 1 1

U 1

1.1 M U 1

1.2 M C TIÊU NGHIÊN C U 2

1.2.1 M c tiêu t ng quát 2

1.2.2 M c tiêu c th 2

1.3 CÂU H I NGHIÊN C U 2

1.4 GI I H N PH M VI NGHIÊN C U 3

1.4.1 Gi i h n n i dung nghiên c u 3

1.4.2 Gi i h n không gian nghiên c u 3

1.4.3 Gi i h n th i gian nghiên c u 3

1.5 K T QU MONG I 3

1.6 I T NG TH H NG 3

Ch ng 2 5

C KH O TÀI LI U 5

2.1 T NG QUAN A BÀN NGHIÊN C U 5

2.1.1 T nh H u Giang 5

2.1.1.1 V trí 5

2.1.1.2 u ki n t nhiên 6

2.1.1.3 Tài nguyên thiên nhiên 6

2.1.1.4 Xã h i 7

2.1.1.5 Kinh t 8

2.1.1.6 Giao thông 9

2.1.2 Huy n Long M 9

2.1.2.1 V trí 9

2.1.2.2 u ki n t nhiên 10

2.1.2.3 Kinh t - xã h i 11

2.1.3 Tình hình th y s n 13

2.1.3.2 Tình s n xu t th y s n Long M n m 2009 16

2.2 L C KH O TÀI LI U 19

2.2.1 T ng quan v c m sinh h c cá rô ng 19

2.2.2 K thu t nuôi cá rô ng 19

2.2.3 Nghiên c u v k thu t 19

2.2.4 Thu n l i và khó kh n trong s n xu t cá rô ng 10

2.2.4.1 Thu n l i 20

2.2.4.2 H n ch 21

2.2.5 nh h ng phát tri n 21

Ch ng 3 23

PH NG PHÁP LU N VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 23

3.1 PH NG PHÁP LU N 23

3.1.1 Các khái ni m v th y s n 23

3.1.1.1 Khái ni m nuôi tr ng th y s n 23

3.1.1.2 Khái ni m nuôi thâm canh 23

3.1.1.3 Khái ni m nuôi bán thâm canh 23

3.1.1.4 Hình th c nuôi ao 24

3.1.1.5 Các y u t s n xu t 24

3.1.2 Các khái ni m c b n v kinh t 24

3.1.2.1 Doanh thu (DT) 24

3.1.2.2 Chi phí s n xu t (CP) 24

3.1.2.3 L i nhu n (LN) 24

3.1.2.4 T su t l i nhu n trên doanh thu 24

3.1.2.5 T su t l i nhu n trên chi phí 24

3.1.2.6 T su t u t (TS T) 25

3.1.2.7 Hi u qu kinh t 25

3.1.3 Phân tích SWOT 25

3.1.3.1 m m nh 26

3.1.3.2 m y u 26

3.1.3.3 C h i 26

3.1.3.4 Nguy c 26

3.2 PH NG PHÁP NGHIÊN C U 27

3.2.1 Ph ng pháp thu th p s li u 27

3.2.1.1 Tiêu chu n ch n h u tra 28

3.2.1.2 Các b c ti n hành u tra h 28

3.2.1.3 u tra nông h 28

3.2.1.4 N i dung nghiên c u chính trong b ng câu h i 28

3.2.2 Ph ng pháp phân tích 29

3.2.2.1 Ph ng pháp th ng kê mô t (m c tiêu 1 và 2) 29

4.1 ÁNH GIÁ HI N TR NG VÙNG NUÔI 41

4.1.1 Th c tr ng s n xu t cá rô ng qua các n m 41

4.1.2 Phân b di n tích nuôi cá rô ng các xã 42

4.1.3 Th i v s n xu t cá rô ng trong n m 43

4.1.4 Thông tin các h u tra 43

4.1.4.1 S l ng và a m ph ng v n 43

4.1.4.2 Thông tin c b n các h u tra 43

4.1.4.3 Trình h c v n 44

4.1.4.4 C c u s n xu t c a h nuôi cá rô ng 45

4.1.4.5 Ho t ng nuôi cá rô ng n m 2009 45

4.1.4.6 Nh ng h tr trong quá trình nuôi cá 50

4.1.4.7 Vay v n nuôi cá 51

4.1.4.8 Tiêu th 53

4.1.4.9 Ph ng h ng phát tri n 54

4.1.4.10 Thu n l i, khó kh n và gi i pháp trong khâu nuôi 55

4.2 PHÂN TÍCH HI U QU TÀI CHÁNH CÁ RÔ NG 60

4.2.1 Doanh thu 60

4.2.2 Giá thành s n xu t c a mô hình 61

4.2.3 L i nhu n 62

4.3 SO SÁNH HI U QU TÀI CHÁNH MÔ HÌNH NUÔI CÁ RÔ NG VÀ CÁ THÁT LÁT CÒM 63

4.5 PHÂN TÍCH SWOT 65

4.5.1 m m nh 65

4.5.2 m y u 66

4.5.3 C h i 66

4.5.4 Thách th c 67

4.5.5 Các chi n l c thích ng 67

4.5.5.1 Chi n l c t phá (K t h p m t m nh và c h i) 67

4.5.5.2 Chi n l c chu n b (K t h p m y u và c h i) 67

4.5.5.3 Chi n l c phòng th (K t h p m y u và thách th c) 67

4.5.5.4 Chi n l c gi m r i ro (K t h p m m nh và thách th c) 68

4.6 CÁC GI I PHÁP 68

4.6.1 Nh ng v n c n gi i quy t 68

4.6.1.1 u vào ng i s n xu t 68

4.6.1.2 Ng i s n xu t 68

4.6.1.3 Nhà doanh nghi p 68

4.6.1.4 Nhà khoa h c 68

4.6.1.5 Nhà n c 68

4.6.2 Gi i pháp 69

4.6.2.1 u vào ng i s n xu t 69

4.6.2.2 N ng cao ki n th c ng i s n xu t 69

4.6.2.3 Nhà doanh nghi p 69

4.6.2.4 Nhà khoa h c 69

4.6.2.5 Nhà n c 69

Ch ng 5 71

T LU N VÀ KI N NGH 71

5.1 K T LU N 71

5.2 KI N NGH 72

TÀI LI U THAM KH O 74

DANH M C B NG

ng 2.1: Th ng kê hi n tr ng s d ng t c a t nh H u Giang n m 2009 8

ng 2.2: C c u di n tích và các hình th c nuôi th y s n 19

ng 2.3: C c u s n l ng th y s n 21

ng 2.4: Di n tích nuôi th y s n n m 2009 23

ng 2.5: S n l ng th y s n n m 2009 24

ng 3.1: Ph ng pháp thu th p s li u 36

ng 3.2: S l ng m u và a m ph ng v n 37

ng 4.1: Di n tích nuôi cá rô ng huy n Long M 41

ng 4.2: Di n tích theo các xã/th tr n n m 2009 42

ng 4.3: S l ng m u và a m ph ng v n 43

ng 4.4: Thông tin c b n v các h nuôi cá rô 44

ng 4.5: Trình hoc v n 44

ng 4.6: T ng h p c c u s n xu t các h nuôi cá rô ng 45

ng 4.7: Di n tích, n ng su t, s n l ng c a các h u tra 46

ng 4.8: Di n tích, n ng su t, s n l ng và lao ng các h u tra 46

ng 4.9: Di n tích, n ng su t, s n l ng và lao ng các h u tra 47

ng 4.10: Cá gi ng 47

ng 4.11: Phân tích chi phí 49

ng 4.12: H tr k thu t 50

ng 4.13: Phòng tr b nh 50

ng 4.14: H ng d n tr b nh 51

ng 4.15: Vay v n nuôi cá 51

ng 4.16: Ngu n vay v n 52

ng 4.17: Th i gian và lãi su t vay v n 52

ng 4.18: Ho t ng bán 53

ng 4.19: Xu h ng m r ng di n tích 54

ng 4.20: Xu h ng u t 55

ng 4.21: Thu n l i trong khâu nuôi cá 56

ng 4.22: Khó kh n trong khâu nuôi cá 57

ng 4.23: Gi i pháp trong khâu nuôi cá 58

ng 4.24: Phân tích doanh thu 60

ng 4.25: Giá thành s n xu t c a mô hình 61

ng 4.26: Phân tích l i nhu n 62

ng 4.27: Các y u t nh h ng n l i nhu n khi nuôi cá rô ng 64

DANH M C HÌNH

Hình 2.1: B n t nh H u Giang (ngu n: www.haugiang.gov.vn) 6 Hình 2.2: B n huy n Long M (ngu n: www.haugiang.gov.vn) 14

rô ng có u ra n nh Long M l i là vùng t ch u nh hu ng b i phèn và

ph n l n các h gia ình có di n tích canh tác t nông nghi p ít cho nên vi c phát tri n mô hình nuôi cá rô ng là phù h p nh t Bên c nh ó Long M còn có h

th ng sông ngòi ch ng ch t ch u nh h ng b i hai ch tri u: là nh t tri u và bán

nh t tri u, ã t o s chênh l ch c t n c, dòng ch y y u thích h p v i t p quán sinh

tr ng c a nhi u loài th y s n n c ng t, trong ó có cá rô ng

Cá rô ng c coi là m t trong nh ng s n ph m th m nh c a Long M trong

nh ng n m g n ây và có ti m n ng phát tri n r t l n a ph ng, mô hình nuôi

cá rô ng t o vi c làm, t n d ng di n tích m t n c và s d ng th i gian nhàn r i

t ng thu nh p cho nông dân, nh t là nông dân nghèo nông thôn c bi t là mang l i hi u qu kinh t r t cao Tuy nhiên th i gian qua u t nghiên c u và phát tri n cá rô ng còn nhi u h n ch Vì th s n xu t cá rô ng c a huy n ch a phát huy h t l i th và tìm n ng s n có góp ph n t ng tr ng kinh t , t o vi c làm và t ng thu nh p cho nông dân, nâng cao s c c nh tranh và m r ng th tr ng trong th i gian t i Do v y tài nghiên c u hi u qu kinh t c a cá rô ng s mang l i nhi u l i ích thi t th c

1.2 M C TIÊU NGHIÊN C U

1.2.1 M c tiêu t ng quát

tài nghiên c u v hi u qu kinh t c a cá rô ng Long M , H u Giang nh m

hi u rõ tình hình s n xu t cá rô ng và ra nh ng gi i pháp phát tri n cá rô ng, nâng cao thu nh p h nuôi và góp ph n phát tri n kinh t huy n Long M t nh H u Giang

tài nghiên c u này nh m tr l i m t s câu h i sau:

(1) Hi n tr ng s n xu t cá rô ng Long M , H u Giang hi n nay nh th nào? (2) Hi u qu kinh t cá rô ng Long M , H u Giang hi n nay ra sao?

(3) Nh ng m m nh, m y u, nh ng c h i và nguy c trong quá trình s n xu t

cá rô ng Long M , H u Giang là gì?

(4) Nh ng gi i pháp nào thúc y cá rô ng Long M , H u Giang phát tri n trong th i gian t i?

1.4 GI I H N PH M VI NGHIÊN C U

1.4.1 Gi i h n n i dung nghiên c u

tài ch i sâu phân tích hi u qu tài chính c a cá rô ng nuôi trong ao Không phân tích tác ng v k thu t, môi tr ng, xã h i và m t s i t ng khác nuôi

1.4.2 Gi i h n không gian nghiên c u

Do tài nghiên c u không có kinh phí nên ch t p trung hai xã V nh Vi n và

nh Thu n ông có di n tích nuôi cá rô ng nhi u nh t i di n cho toàn huy n Long M Trong m i xã ch ch n ra 20 h i di n và s ch n 20 h nuôi

ph ng có nh ng ch tr ng, chính sách hay t o u ki n h tr cho nông dân

c thu n ti n h n trong vi c s n xu t và phân ph i s n ph m này M t khác, thông qua nghiên c u s giúp cho ng i s n xu t c i thi n k thu t nuôi, nâng cao

ch t l ng s n ph m, h giá thành s n ph m

Trong th i gian ng n, tài thu th p s li u t nhi u ngu n, khó m b o tính chính xác, ph ng v n viên thi u kinh nghi m, b n thân tác gi có gi i h n v kinh nghi m trong nghiên c u nên ít nhi u có nh ng thi u sót nh t nh, nên r t mong s góp ý

a quý th y cô, các b n và nh ng ng i am hi u v ngành hàng này

t qu nghiên c u s là tài li u c b n cho các tài nghiên c u ti p theo

cá rô ng huy n Long M và t nh H u Giang

u Giang là t nh trung tâm ng b ng Sông C u Long; B c giáp thành ph C n

Th ; Nam giáp t nh Sóc Tr ng; ông giáp sông H u và t nh V nh Long; Tây giáp

nh Kiên Giang và t nh B c Liêu Lãnh th c a t nh n m trong t a : t 9030'35''

n 10019'17'' B c và t 105014'03'' n 106017'57'' kinh ông Th xã V Thanh -

nh l c a t nh - cách thành ph C n Th kho ng 60 km, cách thành ph H Chí Minh 240 km v phía Tây Nam

u Giang có m t h th ng kênh r ch ch ng ch t v i t ng chi u dài kho ng 2.300

km Phía Tây Nam c a t nh có các con sông nh : sông Cái L n, sông Ba, sông

c c, sông N c Trong không ch cung c p n c cho sinh ho t và s n xu t,

mà còn là ng giao thông quan tr ng i kh p n i trong t nh và các t nh trong khu

c

2.1.1.3 Tài nguyên thiên nhiên

a Tài nguyên t

c b n, t H u Giang có th chia thành 4 nhóm chính sau ây:

- t phù sa ch y u n m trong ph m vi tác ng m nh c a sông H u, lo i t này

c khai thác s m, l i c b i p h ng n m nên ã có nh ng bi n i áng k

- t phèn chi m di n tích l n nh t, t p trung ph n trung tâm và ph n phía Tây

a t nh, có 2 lo i là t phèn ho t ng và t phèn ti m tàng Vào mùa khô,

th ng có hi n t ng d y phèn

ng 2.1: Th ng kê hi n tr ng s d ng t c a t nh H u Giang n m 2009

Danh m c

ng di n tích (nghìn ha)

t nông nghi p (nghìn ha)

t lâm nghi p (nghìn ha)

t chuyên dùng (nghìn ha)

t (nghìn ha)

u là r ng tr ng t p trung m t s lâm tr ng trong t nh, t t l che ph 1,2%

Th m th c v t t nhiên trên c n khá nghèo nàn v ch ng lo i, ít cá th thân g có kích th c l n Th c v t ch y u là nh ng lo i t n mát trong t nhiên

c ng v t

ng v t t nhiên c a H u Giang không giàu nh các t nh lân c n Ngoài v t nuôi,

ng v t có giá tr kinh t ch y u là các loài th y sinh có ngu n g c sông và n i

ng ng v t s ng sông quan tr ng nh t có cá, tôm, tép

d Khoáng s n

u Giang là m t vùng ng b ng tr , khoáng s n t ng i h n ch : ch có t sét, cát xây d ng, than bùn

2.1.1.4 Xã h i

a Quy mô và s phân b

Th ng kê s b n m 2009, dân s thành th c a t nh là 136.600 ng i, chi m 16,9%; dân s nông thôn c a t nh là 671.900 ng i, chi m 83,1% Dân c phân b không u gi a các vùng trong t nh

b C c u dân s

- Xét theo tu i, H u Giang là t nh có dân s tr T l tr em chi m kho ng 40% dân s , t l ng i trên 60 tu i ch chi m kho ng 6%

- Xét v gi i tính, dân s H u Giang có n nhi u h n nam, tuy nhiên, m c chênh

ch không áng k và không thay i nhi u qua các n m

- V dân t c, H u Giang là t nh có nhi u dân t c cùng c trú Tính n tháng

10-2009, t nh H u Giang có 7.533 h ng bào dân t c thi u s v i 35.268 kh u, chi m 3,16% dân s , trong ó nhi u nh t là ng bào dân t c Khmer v i 5.537 h , 25.536 kh u, ng bào Hoa 1.977 h v i 9.530 kh u, các dân t c Ch m, Ê ê,

nh H u Giang c chia tách t t nh C n Th (c ) vào n m 2004 Th i m ó,

s h t ng c a t nh còn r t h n ch , ngo i tr th xã V Thanh, các huy n còn l i

u thu c vùng sâu, vùng xa c a t nh C n Th tr c ó Sau 5 n m tái l p, t c

ng tr ng kinh t c a H u Giang khá cao, bình quân g n 11,47%/n m và t ng

i ng u các khu v c kinh t , nâng thu nh p bình quân u ng i n n m

2008 là 10,127 tri u ng/ng i/n m, t ng g p 1,91 l n so v i n m 2003 (n m 2003

là 5,297 tri u ng/ng i/n m) C c u kinh t ã có s chuy n d ch úng h ng:

gi m d n t tr ng khu v c I, t ng t tr ng khu v c II và III Trong n i b ngành kinh t có nhi u chuy n bi n theo h ng a d ng s n ph m ngành ngh , ch t l ng

ng b c nâng cao, t ng tính c nh tranh, phù h p v i th m nh, ti m n ng c a

ng a ph ng

2.1.1.6 Giao thông

th ng giao thông H u Giang thu n ti n, n i li n các m ch giao thông v i các

nh ng b ng Sông C u Long, nên có kh n ng giao l u và thúc y phát tri n kinh t – xã h i các t nh vùng Nam sông H u và c vùng Trên a bàn t nh, có hai

tr c giao thông huy t m ch qu c gia là qu c l 1A, qu c l 61 Ngoài ra, tuy n

ng b n i th xã V Thanh, th tr n M t Ngàn và thành ph C n Th , là c u n i quan tr ng gi a thành ph C n Th v i t nh Kiên Giang và t nh B c Liêu ng

i b t nh, g m các tuy n 924 n 933 v i t ng chi u dài 161 km M ng l i

ng th y, g m có hai tr c giao thông qu c gia kênh Xà No, kênh Qu n L -

Ph ng Hi p

2.1.2 Huy n Long M

2.1.2.1 V trí

Huy n n m phía Tây Nam t nh H u Giang; B c giáp th xã V Thanh và huy n V

Th y; Nam giáp huy n H ng Dân c a t nh B c Liêu và huy n Ngã N m c a t nh Sóc Tr ng; Tây giáp huy n Gò Quao c a t nh Kiên Giang; ông giáp huy n Ph ng

Hi p cùng t nh V hành chính, huy n bao g m th tr n Long M , th tr n Trà L ng

và 13 xã: Long Bình, Long Tr , Long Tr A, Long Phú, Tân Phú, Thu n H ng, Thu n Hoà, V nh Thu n ông, V nh Vi n, V nh Vi n A, L ng Tâm, L ng Ngh a, Xà Phiên

Hình 2.2: B n huy n Long M (ngu n: www.haugiang.gov.vn)

2.1.2.2 u ki n t nhiên

a a hình

Long M n m hoàn toàn trong kho ng gi a vùng Tây sông H u, a hình th p, b ng

ph ng, có h th ng kênh r ch ch ng ch t, trong ó có các tuy n ng th y quan

tr ng nh : sông Cái L n, kênh Xáng, Nàng Mau, Trà Ban, Qu n L ng th i còn

có qu c l 61, t nh l 42 i qua cùng v i h th ng ng liên hi p, liên hi p xã r t thu n l i cho vi c s n xu t nông nghi p, giao l u và v n chuy n hàng hoá

b Khí h u

Long M có khí h u c n xích o gió mùa, ch u nh h ng c a hai mùa gió là mùa

a có gió Tây Nam t tháng 5 n tháng 11 và mùa khô có gió ông B c t tháng

12 n tháng 4 n m sau

c Th y v n

Long M có h th ng sông ngòi ch ng ch t, có các con sông l n ch y qua: kênh Xáng Nàng Mau, kênh Sóc Tr ng, kênh Trà Ban, kênh Qu n L và các h th ng sông nh Các con sông này b chi ph i b i hai ch tri u: nh t tri u do nh

ng sông H u và bán nh t tri u do nh h ng tác ng thông qua sông Cái L n Kiên Giang và sông N c Trong t B c Liêu vào, ã t o s chênh l ch c t n c Ngoài ra Long M còn ph i ch u nh h ng c a n c m n t các sông Cái vào

2.1.2.3 Kinh t - xã h i

a Kinh t

n kinh t ch y u c a Long M là s n xu t nông nghi p Trong ó tr ng tr t là

ph bi n Bên c nh cây ch o là lúa, Long M r t chú tr ng n ngh làm v n

tr ng cây n trái, tr ng hoa màu, ch n nuôi gia súc, gia c m và nuôi cá

Cây khóm c tr ng t r t lâu i vùng t phèn, m n huy n Long M và ã giúp không ít ng i thoát nghèo…Di n tích tr ng khóm huy n Long M t p trung

Hi n t i, thu nh p c a ng i tr ng khóm v n còn th p và b p bênh Câu chuy n v

u ra n nh cho cây khóm huy n Long M nói riêng và toàn t nh nói chung v n

là bài toán khó

m 2008, toàn huy n Long M có 342 ha t tr ng khoai lang, t p trung ch y u

là xã Long Bình Do t ai ây tr ng th p và ch u nh h ng c a phèn n ng nên không thích h p tr ng lúa M y n m tr l i ây, nông dân ã chuy n t 2 v lúa/n m sang tr ng 1 v lúa ông xuân và 1 v khoai lang Di n tích tr ng khoai lang c ng d n d n t ng lên Do giá bán t ng n m lên xu ng khác nhau nên hi u qu kinh t c ng lên xu ng khác nhau nh ng nhìn chung cây khoai lang luôn cho thu

nh p cao h n cây lúa r t nhi u

m 2008, m t s h dân huy n Long M th c hi n b c u khá thành công mô hình ch n nuôi heo t p trung theo h ng công nghi p Mô hình có quy mô ch n nuôi l n, nh ng l i ít t n nhân công, hi u qu kinh t cao, v a m b o y u t môi

tr ng và d ch b nh Huy n ang khuy n khích nông dân phát tri n ch n nuôi heo theo mô hình này

ho ch n m L nh v c ch bi n l ng th c, th c ph m óng vai trò quy t nh

c phát tri n toàn ngành và chi m kho ng 70% t ng giá tr s n xu t công nghi p

- ti u th công toàn huy n S d l nh v c s n xu t công nghi p - ti u th công Long M có t c phát tri n khá nhanh, ch y u là h t ng c s t ng b c hoàn

ch nh và chính sách thu hút u t ã t o u ki n cho các doanh nghi p m r ng quy mô s n xu t, c ng nh nhi u doanh nghi p m i ra i

b Xã h i

Long M là huy n có t l dân s ông nh t, nhì c a t nh H u Giang; là n i có ông

ng bào dân t c Khmer sinh s ng, có p có n 80% là ng i dân t c Khmer Do

ó, nh n th c c a ng i dân v công tác ch m sóc S c kho sinh s n - K ho ch hoá gia ình còn h n ch M t khác, vi c ti p c n, tuyên truy n cho h c ng g p r t nhi u tr ng i, khó kh n

Long M là a ph ng có nhi u xã m i chia tách, c s v t ch t còn nhi u khó

kh n, hi n nhi u xã còn ch a có tr m y t Vì th , nh ng n m qua, chính quy n a

ph ng và ngành y t t p trung xây d ng c s v t ch t, trang thi t b , ào t o i

ng y, bác s cho các tr m y t , nh m ph c v t t cho vi c khám, ch a b nh c a nhân dân

giáo d c, sau b n n m th c hi n án Xây d ng, nâng cao ch t l ng i ng nhà giáo và cán b qu n lý giáo d c huy n Long M (2005 - 2009), ngành Giáo

c và ào t o Long M ã có s chuy n bi n tích c c

Ngu n: Báo cáo chi c c th y s n n m 2009

Ghi chú: BTC: Bán thâm canh; TC: Thâm canh

QC: Qu ng canh; QCCT: Qu ng canh c i ti n

Theo k t qu báo cáo c a Chi c c Th y s n H u Giang thì di n tích nuôi th y s n

n tháng 11/2009 là 12.810,89 ha t 98,55% so v i k ho ch (13.000ha) và t 105,16% so v i cùng k n m 2008 (12.182,01 ha)

th nh sau:

- Cá ao 7.158,29 ha v t 10,59 % so v i tháng 11/2008 (6.471,75 ha)

- Cá ru ng 5.638,6 ha b ng 99,05 % so v i tháng 11/2008 (5.692,46 ha)

- Tôm càng xanh: 10 ha Tôm sú: 4ha

Ghi chú: Trong t ng di n tích nuôi cá ao 7.156,79 ha có 564,68 ha nuôi thâm canh

m các s i t ng ch l c nh sau:

+ Cá tra 186 ha, t p trung Th xã Ngã B y, huy n Ph ng Hi p, huy n Châu Thành + Cá rô ng 305,75 ha, nuôi t p trung ch y u huy n Long M , V Thu , Châu Thành

+ Cá thát lát còm 72,93 ha, nuôi r i rác các huy n V Thu , Long M

+ Tôm càng xanh 10 ha Huy n Long M và Châu Thành A

Ng i nuôi ngày càng có ý th c h n trong vi c t ng s n l ng trên 1 n v

di n tích nên ã d n chuy n sang hình th c nuôi thâm canh và bán thâm canh, di n tích nuôi ru ng gi m

Nuôi cá k t h p ru ng lúa ch y u t n d ng ngu n th c n trên ru ng lúa,

n ph m chính là lúa, m t s n i h nuôi có u t thêm th c n Nuôi tôm càng xanh trên ru ng ch y u hình th c luân canh (trong n m làm 1 ho c 2 v lúa và nuôi 1 v tôm) hình th c này em l i hi u qu cao g p 2- 4 l n so v i làm lúa n thu n

Mô hình nuôi cá l ng, vèo trên sông do ng i dân phát tri n t phát, t n

ng dòng ch y kênh, sông và ngu n cá m i t tìm có b sung th c n t i s ng

Nh ng hi u qu em l i không cao do ph thu c vào: Th tr ng tiêu th , d ch

nh, môi tr ng n c sông,…nên khó phát tri n b n v ng

Theo k t qu báo cáo Chi c c Th y s n n m 2009 trong b ng 2.3 nh sau:

- Nuôi ao TC, BTC: n ng su t cá tra nuôi thâm canh t 220 t n/ha, cá trê t

120-150 t n/ha, cá rô ng thâm canh t 40-45 t n/ha, cá thát lát còm thâm canh t 30-35 t n/ha, cá b ng t ng bán thâm canh 3-5 t n/ha

- Nuôi ao, m ng QC, QCCT: h nuôi th ng nuôi n ho c nuôi ghép Các i

ng nuôi: cá ng, rô phi, chép, tai t ng,… n ng su t trung bình 1,2 - 1,5 n/ha

- Nuôi ru ng: n ng su t cá nuôi ru ng (chép, trôi, mè, rô phi, ) n ng su t 0,5 - 0,7 n/ha Riêng i v i mô hình nuôi tôm càng xanh luân canh trên ru ng n ng su t 1-1,2 t n/ha, tôm sú: 1,0-1,1 t n/ha

- Nuôi l ng, vèo: Ch y u phát tri n trên các kênh tr c thu c a bàn huy n Ph ng

Hi p, Long M và V Thu Các bè có th tích nh (10 - 20m3), n ng su t dao ng 0,3 - 0,4 t n/bè, i t ng nuôi ch y u là cá b ng t ng, cá lóc

Di n tích nuôi thâm canh, bán thâm canh ch chi m 4,73% trong t ng di n tích nuôi, nh ng s n l ng chi m 82,79% so v i t ng s n l ng nuôi tr ng Vì v y trong quá trình nuôi th y s n theo hình th c thâm canh và bán thâm canh c n c

u tiên phát tri n trong th i gian t i Tuy nhiên c n quan tâm phát tri n nh th nào

là b n v ng

2.1.3.2 Tình s n xu t th y s n Long M n m 2009

a Di n tích

Theo báo cáo c a tr m khuy n nông huy n Long M n m 2009 di n tích nuôi th y

n toàn huy n là 4280,81 ha Trong ó di n tích nuôi ru ng là 1953,10 ha chi m 45,62% trong t ng s di n tích, di n tích nuôi ao, h m là 2327,71 ha chi m 54,38% trong t ng s di n tích (di n tích nuôi c phân b chi ti t theo xã/th tr n trong

ng 2.4)

ng 2.4: Di n tích nuôi th y s n n m 2009

ng di n tích (ha)

Nuôi ru ng (ha)

Nuôi ao, h m (ha)

Ngu n: Báo cáo tr m khuy n nông huy n Long M n m 2009

Hi n nay ng i nuôi th y s n ã tích l y c m t s kinh nghi m, vì v y h có xu

ng chuy n t nuôi ru ng sang nuôi thâm canh t n ng su t cao và hi u qu

n

b S n l ng

ng 2.5: S n l ng th y s n n m 2009

ng s n l ng (t n)

Nuôi ru ng (t n)

Nuôi ao, h m (t n)

Ngu n: Báo cáo tr m khuy n nông huy n Long M n m 2009

Theo báo cáo c a tr m khuy n nông huy n Long M n m 2009, s n l ng nuôi

th y s n toàn huy n t c 26.206,8 t n Trong ó, mô hình nuôi ru ng t 2.919,7 t n chi m 11,2 % t ng s n l ng toàn huy n và mô hình nuôi h m t 23.277,1 t n chi m 88,8 % t ng s n l ng toàn huy n, u này cho th y r ng hình

th c nuôi ao h m cho n ng su t cao h n nuôi ru ng r t nhi u kho ng h n 10 l n

2.2 L C KH O TÀI LI U

2.2.1 T ng quan v c m sinh h c cá rô ng

Cá rô ng là loài cá s ng trong môi tr ng n c ng t vùng nhi t i Cá hi n

di n trong các th y v c nh ao ìa, m l y, m ng v n, ru ng lúa Thái Lan, Campuchia, Lào và Vi t Nam Kh n ng thích nghi c a cá rô ng r t t t, c bi t

cá có th hô h p b ng khí tr i nh c quan hô h p ph , nên có th t n t i và phát tri n trong môi tr ng b t l i ngoài t nhiên Cá rô ng d nuôi, có ch t l ng

th t th m ngon, không có x ng d m và có giá tr th ng ph m cao (D ng Nh t Long, 2003) Hi n nay cá rô ng là m t trong nh ng i t ng th y s n quan tr ng

ã và ang c nuôi ph bi n các t nh vùng ng B ng Sông C u Long, g n

ây ang phát tri n nhi u vùng Mi n ông Nam B cao (D ng Nh t Long, 2003)

2.2.2 K thu t nuôi cá rô ng

Tr m khuy n nông huy n Long M (2009) ã a ra nh h ng phát tri n b n

ng i v i cá rô ng giúp bà con nông dân nuôi th y s n t k t qu cao trong

m 2009 nh sau: Ao nuôi ph i áp ng y các u ki n nh ánh sáng, sâu, m t th , c i t o ao, th c n… ng th i nên nuôi k t h p v i cá s c r n v i

l là cá rô ng 70-80% và cá s c r n 20-30%, di n tích nuôi ph i l n h n 500

m2 và sâu l n h n 1,5 m Mùa v th t tháng 2-5 d ng l ch và th v i m t

là 20-40 con/m2 là t t nh t i v i th c n ph i t hàm l ng m ng v t t i thi u là l n h n ho c b ng 30% trong thành ph n th c n Cá s c thu ho ch sau 5-6 tháng th cá H s th c n c s d ng là t 3-4 kg cho 1kg cá th t

2.2.3 Nghiên c u v k thu t

Theo nhóm nghiên c u g m có ng Khánh H ng, Trung và Nguy n T ng Anh (2006) cho r ng khi cho cá b t 2 ngày tu i n th c n có tr n hormone 17 alpha -methyltestosteron (MT) v i các m c 40, 60 và 80 mg/kg th c n trong 14, 21

và 28 ngày K t qu cho th y m c 40 mg MT /kg th c n và sau 14 ngày cho n

có ã t o c 97,5±1,43% cá c K t qu ki m tra 68 àn con F2 ã xác nh

c 16 cá c F1 cho t l cá cái b ng 78,9–95,1%, t l g n v i lý thuy t là

tháng tu i tr lên, trong u ki n nhi t dao ng t 25 n 320C v i hàm l ng oxy hoà tan > 3mg/lít, u trùng n sau 10 ti ng T ngày th 2 sau khi n u trùng

ã n lòng tr ng Cá có kh n ng sinh tr ng t t trong ao n c t nh T l cá b thành th c trong ao c ng nh nuôi trong b cao t >90%, kích d c t dùng cho kích thích sinh s n không ph c t p ( dùng h n h p LRH-a K t h p v i Dom v i

li u l ng trung bình 0,2mg = 20-30mg) T l n r t cao, d thao tác khi cho và thu tr ng

2.2.4 Thu n l i và khó kh n trong s n xu t cá rô ng

2.2.4.1 Thu n l i

Long M n m hoàn toàn trong kho ng gi a vùng Tây sông H u, a hình th p, b ng

ph ng, có h th ng kênh r ch ch ng ch t, trong ó có các tuy n ng th y quan

tr ng nh : sông Cái L n, kênh Xáng, Nàng Mau, Trà Ban, Qu n L ng th i còn

có qu c l 61, t nh l 42 i qua cùng v i h th ng ng liên hi p, liên hi p xã r t thu n l i cho vi c s n xu t nông nghi p, giao l u và v n chuy n hàng hoá

n kinh t ch y u c a Long M là s n xu t nông nghi p Trong ó tr ng tr t là

ph bi n Bên c nh cây ch o là lúa, Long M r t chú tr ng n ngh làm v n

tr ng cây n trái, tr ng hoa màu, ch n nuôi gia súc, gia c m và c bi t là th y s n Theo báo cáo Chi c c th y s n (2010) cho r ng trình c a ng i nuôi th y s n ngày càng c nâng cao, c th nh trong vi c l a ch n i t ng nuôi phù h p

u ki n th c t c a a ph ng; c p nh t nhanh, k p th i nh ng ti n b khoa h c thu t; ng th i n m sát thông tin giá c và th tr ng tiêu th th y s n nuôi,…

Hi n nay, l nh v c ch bi n l ng th c, th c ph m c a huy n có b c phát tri n

t b c nh vào các nhà u t c a trong và ngoài n c chi m kho ng 70% t ng giá tr s n xu t công nghi p - ti u th công nghi p toàn huy n, ã góp ph n t o u

ra n nh cho s n xu t th y s n c a huy n

Bên c nh ó, c s h t ng ngày càng hoàn ch nh và chính sách thu hút u t ã

o u ki n cho các doanh nghi p m r ng quy mô s n xu t, c ng nh nhi u doanh nghi p m i ra i u tháng 03-2009, trung tâm công nghi p - ti u th công huy n Long M ( p 5, th tr n Long M ) ã l p y di n tích và ang m r ng thêm

20 ha, nâng t ng di n tích quy ho ch xây d ng lên g n 50 ha

2.2.4.2 H n ch

Bên c nh nh ng thu n l i thì Long M còn g p ph i nh ng tr ng i nh t nh Huy n có di n tích t phèn l n ã h n ch quá trình phát tri n s n xu t nông nghi p nói chung và ngành th y s n nói riêng M t khác thì giá c nông s n b p bênh nên nh h ng n tâm lý c a ng i dân không dám u t và m r ng s n

xu t

Theo Chi c c th y s n (2010) cho r ng di n tích vùng nuôi r ng nh ng i ng cán

c a Chi c c ch a áp ng c nhu c u qu n lý và phát tri n th y s n trên ph m

vi toàn T nh tuy n huy n, th ch m i thành l p 02 Tr m th y s n t i huy n Châu Thành và th xã Ngã B y tr c thu c Chi c c thu s n Các huy n, th còn l i Chi

c th y s n ch y u ph i h p công tác v i các Tr m khuy n nông và Phòng nông nghi p, Phòng kinh t nên ph n nào c ng h n ch trong th c hi n công vi c c giao Trình chuyên môn th y s n c a cán b a ph ng còn y u, ch a áp

ng c nhu c u công vi c

Tình hình nuôi th y s n hi n nay ch y u các h s n xu t còn nh l , phân tán ch a

p trung nên khó kh n trong vi c tiêu th , chuy n giao khoa h c k thu t và nhân

ng mô hình Ngoài ra, a ph n ng i dân ch a quen v i hình th c liên k t trong

n xu t nên ôi khi g p tình tr ng s n xu t cung v t c u d n n th ng lái ép giá nên hi u qu ch a cao (Chi c c th y s n, 2010)

2.2.5 nh h ng phát tri n

Phát tri n nuôi thu s n theo 3 lo i hình nuôi là nuôi chuyên, nuôi k t h p và nuôi

ng, vèo Trong ó, chú tr ng phát tri n lo i hình nuôi chuyên v i m t s i

ng nh cá tra, cá rô ng, cá thát lát còm, cá trê, cá b ng t ng,…v i quy mô bán thâm canh và thâm canh

ng c và khai thác có hi u qu di n tích ã và ang a vào s n xu t M r ng quy mô s n xu t gi ng nh m áp ng nhu c u con gi ng cung c p cho nuôi th ng

ph m c a t nh

Bên c nh vi c phát tri n nuôi c n chú ý n các bi n pháp nh m h n ch gây ô

p trung u t vào l nh v c nuôi tr ng, ch bi n và d ch v th y s n Gi m d n

ho t ng khai thác th y s n, c bi t các ngh khai thác th y s n nh h ng n môi tr ng và ngu n l i

ng c ng công tác ào t o ngu n nhân l c và trang b thi t b ph c v cho qu n

lý ho t ng th y s n c a t nh (Chi c c th y s n, 2010)

Theo FAO c tóm t t b i PGs Ts Nguy n Thanh Ph ng, PGs Ts Tr n Ng c

i và PGs Ts D ng Nh t Long (2009) thì nuôi tr ng th y là nuôi các th y sinh

t trong môi tr ng n c ng t và l /m n, bao g m áp d ng các k thu t vào qui

trình nuôi nh m nâng cao n ng su t; thu c s h u cá nhân hay t p th

t s tác gi khác có khái ni m nuôi th y s n n gi n h n ó là nuôi hay canh

tác ng và th c v t d i n c

3.1.1.2 Khái ni m nuôi thâm canh

Theo Nguy n Thanh Ph ng, Tr n Ng c H i và D ng Nh t Long (2009) thì nuôi

thâm canh là hình th c nuôi có n ng su t d i 200 t n/ha/n m; ki m soát t t các

u ki n nuôi; chi phí u t ban u, k thu t áp d ng và hi u qu s n xu t u

cao; và có xu h ng ti n t i ch ng ki m soát t t c các u ki n nuôi (khí h u

và ch t l ng n c); và các h th ng nuôi có tính nhân t o

32.1.1.3 Khái ni m nuôi bán thâm canh

Theo Nguy n Thanh Ph ng, Tr n Ng c H i và D ng Nh t Long (2009) thì nuôi th y s n bán thâm canh là hình th c nuôi có n ng su t t 2-20 t n/ha/n m; l

thu c nhi u vào ngu n th c n t nhiên nh vào bón phân hay cho n b sung;

gi ng c s n xu t t các tr i (hay là gi ng nh n t o); bón phân nh k , trao i

c hay s c khí nh k ; c p n c b ng máy b m hay t ch y Nuôi trong ao,

qu ng hay bè n gi n

3.1.1.4 Hình th c nuôi ao

Theo Nguy n Thanh Ph ng, Tr n Ng c H i và D ng Nh t Long (2009) thì nuôi trong ao là hình th c nuôi các loài th y s n trong ao t (ao n m trên t li n) Có nhi u lo i ao khác nhau c thi t k cho nuôi th y s n nh ao cho cá , ao trú

ng, ao ng cá b t, ao nuôi cá th ng ph m,…

3.1.1.5 Các y u t s n xu t

Là các y u t không th thi u cho s n xu t kinh doanh, các y u t này cùng v i th

ch và chính sách t o ra môi tr ng kinh doanh cho m i ngành Các y u t s n xu t

m có: Nhà kinh doanh v i nh ng quy t nh và k n ng qu n lý, t ai ho c

di n tích m t n c, ti n v n, lao ng bao g m lao ng k thu t và lao ng gi n

n, thông tin v k thu t – công ngh và th tr ng ( u vào và u ra)

3.1.2 Các khái ni m c b n v kinh t

3.1.2.1 Doanh thu (DT)

Là toàn b s ti n bán hàng sau khi th c hi n vi c bán hàng

3.1.2.2 Chi phí s n xu t (CP)

Chi phí s n xu t là s ti n mà m t c s hay doanh nghi p ph i chi ra mua các

u t u vào c n thi t cho quá trình s n xu t kinh doanh hàng hoá nh m m c ích thu c l i nhu n

3.1.2.3 L i nhu n (LN)

Là ph n giá tr còn l i c a doanh thu sau khi tr chi phí và thu (n u có)

3.1.2.4 T su t l i nhu n trên doanh thu

Th hi n l ng l i nhu n t c t m t n v doanh thu nh n c

LN/DT = T ng l i nhu n / T ng doanh thu

3.1.2.5 T su t l i nhu n trên chi phí

Th hi n l ng l i nhu n t c t vi c u t m t n v ti n t trong m t kho ng th i gian nào ó

LN/CP = T ng l i nhu n / T ng chi phí

3.1.2.6 T su t u t (TS T)

TS T = Giá tr s n xu t (DT/ha) / Giá tr u t (CP/ha)

u nh TS T càng l n h n 1 thì ch ng t hi u qu càng cao, còn ng c l i TS T càng nh h n 1 thì r i ro càng cao

3.1.2.7 Hi u qu kinh t

Hi u qu cu i cùng v kinh t c a vi c v n hành m t n v s n xu t kinh doanh

n c xem xét ánh giá theo t ng v , t ho c n m s n xu t M t s ch tiêu c

nh, có th c s d ng trong m i quá trình ra quy t nh Các m u SWOT cho phép kích thích suy ngh h n là d a trên các ph n ng theo thói quen ho c theo b n

ng Nh ng u “t t” hi n t i g i là “Nh ng m m nh” (S), và nh ng u

“t t” trong t ng lai c g i là “C h i” (O); nh ng u “ch a t t” hi n t i g i

là “ m y u” (W) và nh ng u “ch a t t” trong t ng lai g i là “nguy c ” (T)

u phân tích SWOT c trình bày d i d ng m t ma tr n 2 hàng 2 c t, chia làm

Có th c i thi n u gì? Công vi c nào a ph ng làm t i nh t? C n tránh làm gì?

Ph i xem xét v n trên c s bên trong và c bên ngoài a ph ng khác có th nhìn th y y u m mà a ph ng mình không th y Vì sao a ph ng khác có th làm t t h n mình? Lúc này ph i nh n nh m t cách th c t và i m t v i s th t

3.1.3.3 C h i

h i t t ang âu? Xu h ng áng quan tâm nào a ph ng ã bi t? C h i có

th xu t phát t s thay i công ngh và th tr ng dù là qu c t hay trong ph m vi

p, t s thay i trong chính sách c a nhà n c có liên quan t i l nh v ho t ng

a a ph ng, t s thay i khuôn m u xã h i, c u trúc dân s hay c u trúc th i trang , t các s ki n di n ra trong khu v c Ph ng th c tìm ki m h u ích nh t là

rà soát l i các u th c a a ph ng mình và t t câu h i li u các u th y có

ra c h i m i nào không C ng có th làm ng c l i, rà soát các y u m c a

a ph ng mình và t t câu h i li u có c h i nào xu t hi n n u lo i b c chúng

3.1.3.4 Nguy c

Nh ng tr ng i ang g p ph i? Các a ph ng khác ang làm gì? Nh ng òi h i

c thù v công vi c, v s n ph m hay d ch v có thay i gì không? Thay i công ngh có nguy c gì v i a ph ng hay không? Có v n gì v n quá h n hay dòng ti n? Li u có y u m nào ang e do a ph ng? Các phân tích này