THIẾT kế, cải tạo CẢNH QUAN DI TÍCH đền THỜ bác hồ xã LƯƠNG tâm HUYỆN LONG mỹ TỈNH hậu GIANG

viMỤC LỤC 1.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN CỦA THÀNH PHỐ CẦN THƠ 2 1.2.1 Vận dụng các nguyên tắc bố cục phong cảnh nước ngoài vào phong cách vườn Việt Nam 5 Vận dụng nghệ thuật vườn nhỏ Tây Ban

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA NÔNG NGHIỆP & SINH HỌC ỨNG DỤNG

NGUYỄN THÁI THÚY DUY

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA NÔNG NGHIỆP & SINH HỌC ỨNG DỤNG

Giảng viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:

ThS TÔN NỮ GIA ÁI NGUYỄN THÁI THÚY DUY

MSSV: 3083705

Lớp: HOA VIÊN – CÂY CẢNH K34

Cần Thơ, 2012

Chứng nhận luận văn tốt nghiệp kỹ sư Hoa Viên Cây Cảnh với đề tài:

“Thiết kế, cải tạo cảnh quan Di tích Đền thờ Bác Hồ xã Lương Tâm huyện Long

Mỹ tỉnh Hậu Giang”

Do sinh viên NGUYỄN THÁI THÚY DUY thực hiện

Kính trình hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp xem xét

Cần Thơ, ngày 20 tháng 7 năm 2012

Cán bộ hướng dẫn

ThS TÔN NỮ GIA ÁI

Hội đồng luận văn

Nguyễn Bảo Toàn Lâm Ngọc Phương Tôn Nữ Gia Ái

KHOA DUYỆT Trưởng khoa Nông Nghiệp và Sinh Học Ứng Dụng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân Các số liệu, kết quả trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình luận văn nào trước đây

NGUYỄN THÁI THÚY DUY

TIỂU SỬ CÁ NHÂN

I LÝ LỊCH SƠ LƯỢC:

Họ và tên: Nguyễn Thái Thúy Duy Giới tính: Nữ

Ngày, tháng, năm sinh: 31/03/1990 Nơi sinh: Long Mỹ - Hậu Giang

Quê quán: Long Mỹ - Hậu Giang Dân tộc: Kinh

Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: 78 Nguyễn Trung Trực ấp 5 Thị Trấn Long Mỹ huyện Long Mỹ tỉnh Hậu Giang

Điện thoại : 0977146484

II QUÁ TRÌNH HỌC TẬP:

1996 – 2001: Học tại trường Tiểu học Lê Văn Tám

2001 – 2005: Học tại trường Trung học phổ thong Long Mỹ

2005 – 2008: Học tại trường Trung học phổ thong Long Mỹ

2008 – 2012: Học ngành Hoa Viên và Cây Cảnh khóa 34 tại khoa Nông Nghiệp và Sinh Học Ứng Dụng trường Đại học Cần Thơ

LỜI CẢM TẠ

Con xin cảm ơn Ba Mẹ đã nuôi dạy con khôn lớn đến ngày hôm nay

Em xin chân thành cảm ơn:

Cô Tôn Nữ Gia Ái đã hướng dẫn em tận tình trong suốt thời gian học tập và làm luận văn

Thầy Phạm Phước Nhẫn và các thầy cô trong khoa Nông Nghiệp đã tận tâm dìu dắt và giúp đỡ em trong suốt 4 năm học đã qua

Các thành viên của lớp Hoa Viên và Cây Cảnh khóa 34 và các anh chị Hoa Viên và Cây Cảnh khóa 33 đã động viên và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian học tại trường Tuy nhiên, dù đã cố gắng hết sức, luận văn này vẫn không thể tránh những sai sót trong quá trình viết bài Mong nhận được sự thông cảm và góp ý chân thành từ phía người đọc để tôi có thể bổ sung và trao dồi kiến thức chuyên môn của mình

Nguyễn Thái Thúy Duy

vi

MỤC LỤC

1.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN CỦA THÀNH PHỐ CẦN THƠ 2

1.2.1 Vận dụng các nguyên tắc bố cục phong cảnh nước

ngoài vào phong cách vườn Việt Nam

5

Vận dụng nghệ thuật vườn nhỏ Tây Ban Nha 7

vii

Vận dụng nghệ thuật vườn La Mã hay vườn Italia thời phục

hưng

7

Vận dụng nghệ thuật vườn – công viên Pháp 7

Vận dụng nghệ thuật vườn – công viên Liên Xô (cũ) 8

Vận dụng nghệ thuật vườn – công viên hiện đại ở một số

nước khác

8

Vai trò kỹ thuật học môi sinh

Điều hoà khí hậu

9

9

Kiểm soát thái hóa đất đai, bảo vệ lưu vực tích thủy 10

Bảo vệ chống gió và sự di chuyển của không khí 10

2.2.1 Phương pháp điều tra thực địa

2.2.2 Phương pháp tham khảo tài liệu

2.2.3 Phương pháp thiết kế

11

11

11

viii

3.1 PHÂN TÍCH HIỆN TRẠNG KHU VỰC NGHIÊN CỨU 13

3.1.3 Hiện trạng cây xanh trong khu vực thiết kế 15

3.2 QUY HOẠCH XÂY DỰNG MÔ HÌNH BỐ TRÍ CẢNH QUAN

16

3.3.1 Phương án 1: phối cảnh theo kiểu tự do mang phong

cách vườn làng quê Việt Nam

18

3.3.2 Phương án 2: thiết kế theo kiểu hình học đối xứng 46

DANH SÁCH BẢNG

ix

DANH SÁCH HÌNH

3.3 Bản vẽ mặt bằng tổng thể di tích Đền thờ Bác 15

3.6 (b) Bản vẽ mặt bằng tổng thể phương án 1 (có kích thước) 21 3.6 (c) Bản vẽ mặt bằng tổng thể đường đi phương án 1 22 3.6 (d) Bản vẽ mặt bằng tổng thể phân bố cây xanh phương án 1 22

3.24 (a) Mặt bằng tổng thể thiết kế phương án 2 44 3.24 (b) Mặt bằng tổng thể thiết kế phương án 2 (có kích thước) 45 3.24 (c) Mặt bằng tổng thể đường đi phương án 2 45

x

3.24 (d) Mặt bằng tổng thể cây xanh thiết kế phương án 2 46

3.27 Bản vẽ phối cảnh khu công viên góc nhìn 1 52 3.28 Bản vẽ phối cảnh khu công viên góc nhìn 2 53 3.29 Bản vẽ phối cảnh khu công viên góc nhìn 3 54 3.30 Bản vẽ phối cảnh khu công viên góc nhìn 4 55 3.31 Bản vẽ phối cảnh khu công viên góc nhìn 5 56

3.34 Bản vẽ mặt cắt hồ nước trong khu công viên 58 3.35 Bản vẽ mặt cắt bồn trồng hoa khu công viên 58

Đề tài: “ Thiết kế cảnh quan Di tích Đền thờ Bác Hồ xã Lương Tâm huyện Long

Mỹ tỉnh Hậu Giang” được tiến hành từ tháng 1/2012 – 06/2012, với bước đầu tiên là điều tra, nghiên cứu hiện trạng xây dựng cũng như kế hoạch phát triển cây xanh, hoa kiểng trong khu vực thiết kế Từ những ghi nhận ban đầu cho thấy kiến trúc công trình xây dựng chiếm khoảng 7% diện tích của khu vực Nhìn chung, hiện trạng cây xanh trong khu vực này là đang trong giai đoạn vàng héo do không được chăm sóc đúng mức Dựa vào công trình kiến trúc và cây xanh đã có sẵn, có hai

phương án ý tưởng thiết kế được đề ra (1) Thiết kế theo kiểu tự do mang phong

cách làng quê Việt Nam Tận dụng cây xanh, hoa kiểng sẵn có kết hợp với kiểu thiết

kế mới tạo cảnh quan mới lạ đẹp mắt nhưng giản dị, hoà hợp với không gian xung quanh Ưu điểm của phương án là tận dụng cây xanh và những gì sẵn có, tạo vẽ đẹp đơn sơ gần gũi Hàng cau trước cổng gợi vẻ đẹp chân quê mà gắn bó, gió vi vu qua những cành sao đan sen vào tiếng xào xạc của những rặng liễu quanh hồ mang cho

người viếng một tâm trạng thoải mái dễ chịu (2) Thiết kế theo kiểu hình học làm

nổi bật lên vẻ trang nghiêm cần thiết đối với di tích Đền thờ Bác Hồ, bố cục đối xứng , sử dụng mặt nước với nhiều hình dáng, kiểu cách Ưu điểm của phương án này là thông thoáng, đẹp Cả hai phương án đều nhằm cải tạo cảnh quan khu di tích, tôn lên vẻ đẹp của khu, tăng sức hấp dẫn, thu hút đông đảo khách tham quan vào các dịp lễ, Tết, đặc biệt là ngày sinh nhật Bác

1

MỞ ĐẦU

Hồ Chí Minh-vị cha già của dân tộc-người đã dâng cả cuộc đời mình cho nhân dân cho đất nước Bác đã hi sinh tất cả vì độc lập, tự do, ấm no của đất nước Ngày 2/9/1969 Bác đã ra đi để lại sự tổn thất lớn lao đối với cả dân tộc Việt Nam, nhất là với nhân dân miền Nam khi chưa kịp rước Bác vào thăm

Để đền đáp công ơn trời biển của Bác và đáp ứng nguyện vọng của nhân dân xã Lương Tâm Đảng bộ xã đã lập đền thờ Bác tại văn phòng Đảng uỷ xã Năm 1990, nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Bác, người dân Long Mỹ đã góp công, góp của cùng chính quyền xây dựng ngôi đền cố định tại xã Lương Tâm huyện Long Mỹ tỉnh Hậu Giang Kể từ đó, ngôi đền đã nhiều lần được trùng tu, với diện tích ngày càng mở rộng Năm 2000, Bộ Văn hoá - Thông tin đã có quyết định công nhận di tích Đền thờ Bác tại huyện Long Mỹ là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia Tuy nhiên, Đền thờ Bác chỉ được chú trọng nhiều về mặt kiến trúc, bên cạnh đó cảnh quan cũng rất quan trọng nhưng chưa được quan tâm đúng mức, đặc biệt là đối với cây xanh-hoa kiểng Trong điều kiện hiện nay, xã hội ngày một tiến bộ, cuộc sống ngày càng tốt đẹp thì chúng ta

có điều kiện quan tâm hơn về các công trình mang ý nghĩa như thế này Đây không những tôn lên vẽ đẹp và nghiêm trang cho Đền thờ mà còn thể hiện lòng kính yêu và thương nhớ dành cho Bác

Vì thế, đề tài “Thiết kế, cải tạo cảnh quan di tích Đền thờ Bác Hồ xã Lương Tâm huyện Long Mỹ tỉnh Hậu Giang” đã được thực hiện

2

CHƯƠNG 1 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU 1.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN TỈNH HẬU GIANG

( Nguồn: Sở Tài Nguyên và Môi Trường tỉnh Hậu Giang)

Địa giới hành chính Tỉnh Hậu Giang với các mặt tiếp giáp:

- Phía Bắc : giáp Thành phố Cần Thơ

- Phía Nam: giáp tỉnh Sóc Trăng

- Phía Tây: giáp tỉnh Kiên Giang và Bạc Liêu

- Phía Ðông: giáp tỉnh Vĩnh Long và một phần sông Hậu

Hình 1.1 Bản đồ huyện Long Mỹ tỉnh Hậu Giang

( http://maps.google.com/ )

3

1.1.2 Đặc điểm Ðịa hình

Địa hình khá bằng phẳng là đặc trưng chung của ĐBSCL Trên địa bàn tỉnh có 2 trục giao thông (đường bộ) huyết mạch là quốc lộ 1A, quốc lộ 61; 2 trục giao thông thủy là sông Xà No, kênh Quản lộ - Phụng Hiệp Địa hình có độ cao thấp dần từ Bắc xuống Nam và từ Đông sang Tây

1.1.3 Khí hậu, thuỷ văn

1.1.3.1 Khí hậu

Tỉnh Hậu Giang nằm trong vòng đai nội chí tuyến Bắc bán cầu, gần xích đạo; Tỉnh

Hậu Giang có khí hậu nhiệt đới gió mùa mang đặc trưng của các tỉnh miền Tây Nam

Bộ Trong năm có hai mùa mưa nắng rõ rệt, mùa mưa có gió Tây Nam từ tháng 5 đến tháng 11, mùa khô có gió Đông Bắc từ tháng 12 đến tháng 4 hàng năm Tỉnh thuộc khu vực ít chịu ảnh hưởng của giông bão

1.1.3.2 Thủy văn

Tỉnh Hậu Giang có hệ thống sông rạch chằng chịt, nối liền nhau với tổng chiều dài khoảng 2.300 km Mật độ sông rạch khá lớn 1,5 km/km2, vùng ven sông Hậu thuộc huyện Châu Thành lên đến 2km/km2 Do điều kiện địa lý của vùng nên chế độ thuỷ văn

của tỉnh Hậu Giang vừa chịu ảnh hưởng của chế độ nguồn nước sông Hậu, vừa chịu ảnh hưởng chế độ triều biển Đông, biển Tây và chế độ mưa nội tỉnh Thủy văn được chi phối bởi hai nguồn chính: Sông Hậu (triều biển Đông) và sông Cái Lớn (triều biển Tây) Các kênh rạch ngang dọc trải khắp địa bàn Tỉnh; Các sông, kênh chính: Xà No,

Cái Lớn, Ba Láng, Nàng Mau, Lái Hiếu, Cái Côn – Quản Lộ Phụng Hiệp,…

Mùa lũ ở Hậu Giang bắt đầu vào tháng 8 và kết thúc vào tháng 12 Lũ đạt mức cao nhất vào tháng 10 và 11, thời gian này thường trùng với thời kỳ mưa lớn tại địa phương Ba yếu tố: lũ, mưa lớn tại chỗ và triều cường cùng xảy ra đồng thời thì mực nước tăng cao, gây ngập một vùng rộng lớn, thời gian ngập kéo dài Thời gian xuất hiện đỉnh lũ ở Tỉnh Hậu Giang chậm hơn thời gian xuất hiện đỉnh lũ tại Châu Ðốc, tỉnh

An Giang khoảng 10 - 15 ngày

Có các sông, kênh chính là Cái Côn, Xà No, Quản Lộ Phụng Hiệp, Sông Cái Lớn,…

Vùng nước mặt giáp ranh với tỉnh Bạc Liêu và Kiên Giang bị nhiễm mặn vào mùa khô

Độ sâu của các kênh rạch trong toàn tỉnh đo dao động từ 1 – 8 m Đối với sông Xà No dao động từ 3,5 – 5 m, sông Cái Lớn dao động từ 4 – 8 m, kênh Lái Hiếu, Quản Lộ - Phụng Hiệp 3 – 5 m; kênh xáng Nàng Mau dao động từ 2,5-4,5m

1.1.4.2 Nước dưới đất

Theo các số liệu nghiên cứu và khảo sát trước đây, trong phạm vi tỉnh Hậu Giang có 6 tầng chứa nước, bao gồm các tầng :

Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích bở rời Pleistocen giữa - muộn (qp2-3)

- Tầng chứa nước lỗ hổng trong các trầm tích bở rời Pleistocen sớm (qp1)

- Tầng chứa nước lỗ hổng trong các trầm tích bở rời Pliocen muộn (m42)

-Tầng chứa nước lổ hổng trong các trầm tích bở rời Pliocen sớm (m42)

- Tầng chứa nuớc lỗ hổng trong các trầm tích bở rời Miocen muộn (m33)

- Các thành tạo địa chất chứa nước kém hoặc không chứa nước Holocen (qh)

Tuy nhiên, hiện nay việc khai thác nước dưới đất tập trung chủ yếu ở tầng chứa nước triển vọng Pleistoncene Tầng Pleistoncene nằm phổ biến ở độ sâu 30- 140 m, có trữ lượng lớn và hiện nay trên địa bàn tỉnh chủ yếu khai thác nước từ tầng chứa nước này Chất lượng nước ở tầng này hầu hết đều rất tốt trừ một số vùng bị lợ- mặn (thị xã Vị Thanh và huyện Vị Thủy) Ở tầng này, lưu lượng nước khai thác có thể đáp ứng từ 5 –

50 m3/giờ

1.1.5.2 Tầng cấu trúc bên trên

Đầu thế kỷ đệ tứ, phần phía Nam nước ta bị chìm xuống, do đó phù sa sông MeKong trải rộng trên vùng thấp này Một phần phù sa tiến dần ra biển, một phần phù sa trải rộng ra trên đồng lụt này giúp nâng cao mặt đất của tỉnh Phù sa mới được tìm thấy trên toàn bộ bề mặt của tỉnh, chúng nằm ở độ sâu từ 0 - 5 mét Lớp phù sa mới có bề dày tăng dần theo chiều Bắc - Nam từ đất liền ra biển Qua phân tích cho thấy phù sa mới chứa khoảng 46% cát Nhưng phần lớn cát này không làm thành lớp và bị sét, thịt ngăn chặn Cùng với sự thay đổi cấu trúc địa chất, sự lún chìm từ từ của vùng trũng nam

bộ tạo điều kiện hình thành các hệ trầm tích với cấu tạo chủ yếu là thành phần khô hạt

65 - 75% cát, hơn 5% sạn, sỏi tròn cạnh và phần còn lại là đất sét ít dẻo, thường có

màu xám, vàng nhạt của môi trường lục địa

Tóm lại các loại đất thuộc trầm tích trong tỉnh Hậu Giang đã tạo nên một tầng đất yếu phủ ngay trên bề mặt dày từ 20 - 30m tuỳ nơi, phần lớn chứa chất hữu cơ có độ ẩm tự

nhiên cao hơn giới hạn chảy và các chỉ tiêu cơ học đều có giá trị thấp

1.2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.2.1 Vận dụng các nguyên tắc bố cục phong cảnh nước ngoài vào phong cách vườn Việt Nam

Các kinh nghiệm về bố cục vườn – công viên ở nước ngoài nói chung đều xuất phát từ điều kiện cụ thể của đất nước đó trên bố cục địa lý, khí hậu, phong tục tập quán, trình

độ khoa học kỹ thuật, tín ngưỡng và chính trị, kinh tế, xã hội Do đó việc tiếp thu các

kinh nghiệm này được áp dụng vào đâu, trong trường hợp nào sẽ được nêu rõ

6

1.2.1.1 Vận dụng vườn Ai Cập

Vườn cổ Ai Cập có đặc điểm là nơi vui chơi giải trí của vua chúa và quý tộc

Hình thức: bố cục cân xứng rõ nét giữa trục dọc và trục ngang Mặt bằng hình chữ nhật chính giữa là hồ nước lớn đóng vai trò trung tâm Cây xanh dùng làm yếu tố hình khối

cơ bản tạo ra không gian vườn Không gian gồm ba lớp lồng vào nhau với đường viền

là cây xanh, cây được trồng từ cao đến thấp

1.2.1.2 Vận dụng nghệ thuật vườn Lưỡng Hà

Kinh nghiệm nổi bật ở vườn Lưỡng Hà là bố cục vườn treo (vườn phân nhiều tầng theo chiều cao) Đây cũng là kinh nghiệm của vườn tầng bậc ở Italia thời kỳ Phục Hưng Ở nước ta có thể áp dụng làm vườn trên máy nhà Những vườn xây dựng trên khoảng trống trong các nhà cao tầng, kiểu vườn này thích hợp cho vùng đất thiếu màu, khô

cằn, vùng biển (có thể đổ đất màu đưa từ nơi khác đến)

Loại vườn này đưa vào địa hình đồi núi có thể là các vườn bố trí trên các bậc liên tiếp như nương rẫy của đồng bào miền núi; có thể là hệ thống vườn trên mái các ngôi nhà xây liên tiếp nhau trên sườn đồi

1.2.1.3 Vận dụng nghệ thuật vườn Ấn Độ

Nói chung, nghệ thuật vườn Ấn Độ có nhiều ảnh hưởng đến nghệ thuật vườn Việt Nam Trên trục đối của những quần thể kiến trúc lớn, thường được dùng mặt nước để làm tôn công trình thêm lộng lẫy và thoáng rộng; tạo không khí trầm tĩnh trong bố cục chung; đồng thời cải tạo khí hậu vào những ngày oi bức Tuy nhiên, ta còn vận dụng một cách sáng tạo hơn là ngoài bố cục đối xứng có sử dụng mặt nước vuông vắn như Văn Miếu, còn bố cục vừa đối xứng vừa theo dạng tự nhiên như mặt nước ở lăng Minh Mạng, hoặc bố cục hoàn toàn như trong thiên nhiên ở lăng Tự Đức

1.2.1.4 Vận dụng nghệ thuật vườn Trung Quốc

Nghệ thuật vườn Trung Quốc cho chúng ta nhiều kinh nghiệm về bố cục:

Mô phỏng tự nhiên: những kinh nghiệm và mô phỏng tự nhiên phù hợp với bố cục tự

do của vườn Trung Quốc cũng phù hợp với truyền thống nghệ thuật vườn Việt Nam

7

Các kinh nghiệm ghép đá, tạo dáng suối, thác ghềnh,…rất bổ ích cho chúng ta Đặc biệt là bố cục có trung tâm là mặt nước ở dạng tự nhiên Dựa vào bố cục những yếu tố gây ảo giác và tâm trạng: về mặt này nghệ thuật vườn Trung Quốc có cả một kho tàng phong phú về các thủ pháp Chúng ta tạo ra cảnh bất ngờ có mức độ, vừa đủ lôi cuốn người xem, nhưng không gây mất ổn định trong tâm trạng du khách Việc tạo tâm trạng bằng những âm thanh là kinh nghiệm độc đáo của nghệ thuật vườn-công viên Trung Quốc

1.2.1.5 Vận dụng nghệ thuật vườn nhỏ Tây Ban Nha

Nghệ thuật vườn nhỏ Tây Ban Nha là loại nghệ thuật vườn kính tiêu biểu nhất dưới thời trung cổ Kiểu bố cục này thích hợp với cách dùng tượng trưng Bản thân tác giả

đã vận dụng vào một đồ án khá thành công: Đồ án thiết kế quy hoạch vườn di tích Đại Nội Huế

1.2.1.6 Vận dụng nghệ thuật vườn La Mã hay vườn Italia thời phục hưng

Bố cục điển hình của loại vườn này là bố cục đối xứng chặc chẻ của một quần thể công trình qua một trục dọc Dạng này rất gần gũi với ta Tuy nhiên ở nước ta không dùng cây cắt xén và tượng tròn (chỉ trừ một vài tượng trước lối vào công trình (nghê, voi, lân, lính hầu, v.v…) Trong bố cục vườn – công viên hiện đại, ở ta sẽ vận dụng nghệ thuật cây cắt xén để tạo hình nghệ thuật (điều này vô cùng phù hợp vì ở ta rất nhiều loại cây có khả năng cắt xén như bỏng nổ, tùng la hán, duối, mẫu đơn, ngâu v.v…)

1.2.1.7 Vận dụng nghệ thuật vườn – công viên Pháp

Hai xu hướng của nghệ thuật vườn – công viên Pháp là:

Xu hướng hình dọc đối xứng (điển hình là công viên Vecxay), thể hiện được tư tưởng của nền quân chủ chuyên chế, quyền bất khả xâm phạm Xu hướng tự do (điển hình là công viên Bagaten) biểu hiện tính tư tưởng yêu tự do với bố cục mềm mại theo từng nét tự nhiên: những con đường uống khúc theo địa hình, những hang động v.v… Kiểu

bố cục này rất phù hợp với điều kiện tự nhiên và truyền thống Việt Nam, (Nguyễn Thị Thanh Thủy, 1996) Cả hai bố cục đều cho chúng ta kinh nghiệm bổ ích

8

1.2.1.8 Vận dụng nghệ thuật vườn Anh

Vườn Anh thời cận đại với đặc trưng là những bãi cỏ rộng, trên đó có bầy cừu thanh thản ăn cỏ, khu vườn dường như là một góc thiên nhiên ngẫu nhiên hài hòa đẹp đẽ chứ không có bàn tay con người tham gia vào Nguyên lý của Repton có thể vận dụng thành công ở Việt Nam, đặc biệt là ở Trung du có địa hình phức tạp: những đồng cỏ

xen lẫn đồi núi thung lũng mặt nước

1.2.1.9 Vận dụng nghệ thuật vườn – công viên Liên Xô cũ

Để phù hợp với tính chất quảng đại quần chúng của công viên, nguyên tắc cơ bản của

bố cục công viên là phân chia thành những vùng chức năng riêng, hoàn toàn phục vụ theo tính chất sử dụng của từng vùng, đáp ứng mọi nhu cầu, cho mọi tầng lớp, mọi lứa tuổi vận dụng vào Việt Nam nguyên tắc này sẽ kết hợp cho thích nghi với thuần phong

mỹ tục Việt Nam Công viên LeNin ở Hà Nội là công trình đầu tiên áp dụng các

nguyên tắc của công viên “ văn hóa và nghỉ ngơi” của Liên Xô ở nước ta

1.2.1.10 Vận dụng nghệ thuật vườn – công viên hiện đại ở một số nước khác

Theo Nguyễn Thị Thanh Thủy (1996), xu hướng tạo hình trong nghệ thuật vườn – công viên hiện đại ở một số nước hiện nay đang là các thực nghiệm thú vị mà tác già đề tài cũng đưa vào vận dụng ở Việt Nam Tuy nhiên, ở đây tác giả chỉ nêu lên một vài công trình tiêu biểu như các “ vườn điêu khắc” hay còn gọi là “ tượng cảnh quan” ở công viên Torangplo ở Pari (Pháp) vườn tiểu khu ở Rodai (Mỹ) … Những vườn – công viên này được làm theo nguyên tắc xem vườn là một tác phẩm điêu khắc, tạo nên những địa hình nhân tạo phức tạp Loại này ở Việt Nam có thể vận dụng vào những thành phố cải tạo, trong những khu ở cũ thiếu đất làm vườn; những vùng bên song bãi đầm lầy; những vườn triển lãm, vưởn thiếu nhi, vườn nhóm nhà v.v…

1.2.2 Vai trò cây xanh

1.2.2.1 Vai trò kiến trúc và cảnh quan

Trong thiết kế xây dựng, cây xanh là một thành phần không thể thiếu được Sự kết hợp hình dáng, màu sắc, kết cấu, và kích thước cho phép sử dụng cây sử dụng vào những

9

mục đích kiến tạo công trình kiến trúc hài hòa với cảnh quan xung quanh (Chế Đình

Lý, 1997) Sử dụng thích hợp các chủng loại cây xanh kết hợp với các quy luật phối cảnh, tạo ảo giác sẽ tạo nên những cung bậc khác nhau trong cảm giác của người thưởng ngoạn Cây xanh còn tạo sự nối kết giữa các công trình kiến trúc với nhau, che lấp những khuyết điểm của công trình kiến trúc tạo nên một tổng thể hài hòa Việc sử dụng sáng tạo cây xanh hoa kiểng và vận dụng các quy luật hợp lý sẽ mang lại sự sống

và vẻ đẹp thiên nhiên cho công trình Cây xanh là một vật liệu sống và có thể thay đổi theo thời gian, tạo không gian sống năng động, sáng tạo tránh sự nhàm chán Trong bố cục không gian cây xanh được sử dụng rất linh hoạt để tạo nên: không gian đóng, không gian mở và không gian nửa đóng nửa mở (Hàn Tất Ngạn, 1999)

1.2.2.2 Tạo sự nghỉ ngơi và thư giản

Sau một ngày làm việc mệt mỏi ta được hòa mình vào một không gian mát mẻ, trong lành với màu sắc và hương thơm của các loại cây, hoa cỏ sẽ làm cho tinh thần nhẹ nhàng, thoải mái, màu xanh như cuốn đi những mệt nhọc của công việc

1.2.2.3 Vai trò kỹ thuật học môi sinh

Điều hòa khí hậu

Tàn cây làm giảm bức xạ nhiệt của mặt trời, bằng việc hấp thu trong quá trình quang hợp, phản xạ và khuếch tán Bức xạ nhiệt qua tàn cây chỉ còn lại từ 5%-40% Cây xanh làm tăng sự lưu thông không khí nhờ vào không khi mát dưới tàn cây tràn ra xung quanh tạo gió mát cục bộ Các hàng cây dọc lối vào thành phố có tác dụng hướng luồng cho sự di chuyển không khí từ ngoại thành vào nội thành (Chế Đình Lý, 1997) Cây xanh có tác dụng làm tăng độ ẩm cho môi trường xung quanh Trong những giờ có nhiệt độ cao nhất trong ngày, nhiệt độ không khí dưới cây xanh thấp hơn nhiệt độ ở chỗ không cây từ 1-3 với độ ẩm lớn hơn 5-8% Cây xanh có vị trị rất to lớn trong việc điều hòa khí hậu, giảm thiểu ô nhiễm môi trường, cân bằng hệ sinh thái Với chức năng đặc biệt của mình, cây xanh có ý nghĩa lớn trong việc cải thiện khí hậu: điều hòa nhiệt

độ khi trời nắng, tạo bầu không khí trong lành, hạn chế xói lở, ngăn cản và định hướng gió…

10

Giảm thiểu ô nhiễm không khí

Hấp thụ CO2, SO2 và các khí độc khác thông qua quang hợp Hệ thống cây xanh là thành phần duy nhất trong hệ sinh thái đô thị trả lại Oxy cho khí quyển Một ha cây xanh thành phố có thể hấp thụ 8kg CO2 trong một giờ nghĩa là hấp thụ toàn bộ khí CO2

do 200 người thả ra trong cùng một thời gian Bụi ô nhiễm qua tàn cây bị giữ lại 30% - 50% bám vào lá cây và trở về đất theo nước mưa Vỏ cây, tán cây, thảm cỏ đều có tác dụng như vật liệu xốp, có tác dụng làm giảm tiếng động khoảng 30% Đường phố có cây xanh sẽ giảm tiếng ồn từ 5-6 lần so với đường không có cây xanh

Kiểm soát thái hóa đất đai, bảo vệ lưu vực tích thủy

Ở những khu vực đất dốc và mực thủy cấp sâu, việc trồng cây phân tán và tập trung có tác dụng rất lớn trong việc chống xói mòn, rửa trôi và bảo vệ lưu vực tích thủy, giữ nước và điều tiết nước ngầm

Bảo vệ chống gió và sự di chuyển của không khí

Cây xanh kiểm soát gió bằng cách:

Kiểm soát giao thông

Cây xanh giúp định hướng mọi người theo hướng đã định Theo Chế Đình Lý (1997), cây xanh không chỉ kiểm soát giao thông đối với giao thông cơ giới mà còn cả với khách bộ hành Nhiều loại cây có thể sử dụng làm hàng rào thay thế cho bê tông, thép gai

11

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP 2.1 PHƯƠNG TIỆN

Bản vẽ Autocad mặt bằng Di tích Đền thờ Bác Hồ theo quy hoạch

Máy ảnh, máy vi tính, thước dây, …

Sử dụng các phần mềm đồ họa: Autocad, Photoshop, Sketchup

2.2 PHƯƠNG PHÁP

2.2.1 Phương pháp điều tra thực địa

Xác định:

- Vị trí giới hạn khu vực thiết kế

- Hướng nắng và hướng gió

- Diện tích xây dựng

- Diện tích cây xanh và thảm thực vật

2.2.2 Phương pháp tham khảo tài liệu

Xác định:

- Điều kiện khí hậu, thuỷ văn, hướng nắng, hướng gió ảnh hưởng khu thiết kế

- Tham khảo tài liệu về các loại cây hoa cảnh

- Tham khảo tài liệu có liên quan trên sách, báo, internet

2.2.3 Phương pháp thiết kế

Thiết kế mặt bằng tổng thể bằng AutoCAD

Từ mặt bằng tổng thể thiết kế các tiểu cảnh chi tiết cho phù hợp

Dựng phối cảnh bằng phần mềm Sketchup, Photoshop

Lập bảng thống kê số lượng các loài cây sử dụng trong thiết kế

12

2.2.4 Đưa ra mô hình thiết kế

Phát thảo ý tưởng, tham khảo ý kiến của ban quản lý, người dân địa phương và khách tham quan để đưa ra những giải pháp thiết kế phù hợp nhất

Sắp xếp các ý tưởng và phân khu chức năng

Quy hoạch cây xanh trên các khu chức năng

Lựa chọn các loại cây có đặc tính sinh lý phù hợp

Xây dựng hoàn thiện mặt bằng thiết kế cảnh quan

Dựa vào bản vẽ mặt bằng xây dựng bản vẽ phối cảnh hoàn thiện

2.2.5 Dự toán cây xanh

Bảng dự toán bao gồm các hạng mục:

- Loài cây

- Số lượng cây

13

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ THẢO LUẬN 3.1 PHÂN TÍCH HIỆN TRẠNG KHU VỰC NGHIÊN CỨU

3.1.1 Vị trí và giới hạn

Khu vực thiết kế có diện tích khoảng 10204.94m2

Phía Đông Nam giáp đường tỉnh lộ

Phía Đông Bắc giáp đường liên ấp

Phía Tây Nam và phía Tây Bắc giáp nhà dân

3.1.2 Hiện trạng khu thiết kế

Đường-lối đi: lối đi ở cổng với chiều ngang 16,78 m dùng làm quãng trường, lối đi

chính là 2m

Hồ nước: gồm hồ nước hình hoa nhiều cánh đã ngưng sử dụng

Ghế đá: rất nhiều, bố trí cặp các đường đi dạo

Hệ thống thoát nước: hệ thống thoát nước chủ yếu hiện nay là hệ thống thoát nước tự nhiên theo rãnh Hệ thống rãnh được đào xung quanh khu vực với chiều rộng và sâu từ 0,3 m đến 0,5 m Đền thờ được xây dựng theo phong cách đền chùa cổ Việt Nam, sử dụng chất liệu mái là ngói đỏ, đường đi bằng bê tông nhưng đã bám nhiều rong rêu Chưa có bãi đậu xe cho khách tham quan Các công trình hiện hữu chỉ phục vụ mục đích đi dạo nhưng còn quá đơn điệu và chưa được chăm sóc đúng mức

14

Hình 3.1 Hiện trạng khu hiện hữu

Hình 3.2 Hiện trạng xuống cấp và khu mở rộng

15

E

Hình 3.3 Bản vẽ mặt bằng tổng thể di tích Đền thờ Bác

16

3.1.3 Hiện trạng cây xanh trong khu vực thiết kế

Khu thiết kế nằm thuộc một xã vùng sâu, lại được phát triển và nâng cấp qua nhiều giai đoạn nên cây xanh vẫn chưa được quan tâm đúng mức, chưa tạo được cảnh quan đẹp

và đồng bộ Số lượng cây xanh trong khu vực được trình bày Bảng 3.1

Qua đó cho thấy việc bố trí cây xanh trang trí, cây bóng mát còn rất nhiều hạn chế, quá đơn điệu về số loài cũng như số lượng cây xanh Hơn nữa, số lượng cây trồng không phù hợp lại chiếm với diện tích khá lớn Một ví dụ điển hình như chỉ trồng cây sao xung quanh còn bên trong trồng rất ít cây chủ yếu là trồng cây trong chậu khả năng che bóng thấp

17

Bảng 3.1 Hiện trạng cây xanh khu vực thiết kế

Cây thân gỗ

Sao đen Phía trước, hướng

Cây thân thấp

Mai chiếu thủy Hướng Đông Bắc 20 m2 Phát triển tốt

Cỏ

3.2 QUY HOẠCH XÂY DỰNG MÔ HÌNH BỐ TRÍ CẢNH QUAN

3.2.1 Phân khu chức năng

Dựa vào việc khảo sát hiện trạng và bản vẽ quy hoạch khu vực thiết kế được chia làm bốn khu chính:

Khu 1: Bãi đậu xe 1909 m2

Khu 2: Quãng trường 1742 m2

Khu 3: Công viên 5283.415 m2

Khu 4: Khu cắm trại, sinh hoạt ngoài trời 1270.525 m2

18

Hình 3.4 Bản vẽ phân khu chức năng 3.3.2 Phân tích hướng

3.3.2.1 Phân tích hướng nắng

Hướng nắng từ Đông sang Tây nên khu 1 và khu 2 ít chịu ảnh hưởng, ngược lại khu 3

và khu 4 chịu ảnh hưởng của nắng trực tiếp nên cần bố trí cây xanh che chắn (Hình 3.4)

3.3.2.2 Phân tích hướng gió

Gió Đông Nam và Đông Bắc thổi vào mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau Gió Đông Nam là hướng gió mát, cần bố trí cảnh quan thông thoáng để đón luồn gió này Ngược lại, gió Đông Bắc là gió lạnh, cần bố trí cảnh quan phù hợp để chắn gió Gió Tây Nam thổi vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11, cần bố trí cây hạn chế luồng gió này nhưng không chắn toàn bộ

19

Hình 3.5 Bản vẽ phân tích hướng nắng và hướng gió 3.2.3 Đề xuất quy hoạch chung

- Bố trí cây xanh kết hợp hiện trạng

- Bố trí thêm trục đường chính và đường dạo

- Sang lấp hồ nước nhỏ phía nhà trưng bày

- Lắp đặt hệ thống tưới và thoát nước cho khu vực mới

- Giữ lại và tận dụng cây xanh sẵn có như: cây phượng vĩ, còng, đa búp đỏ, sao đen, ắc

ó, chuỗi ngọc cho việc thi công theo phương án mới

3.3 THUYẾT MINH

3.3.1 Phương án 1: phối cảnh theo phong cách vườn làng quê Việt Nam

Đặc điểm của phương án 1 là tạo sự gần gũi thân quen đến với mọi người, mang thiên nhiên đến gần hơn với cuộc sống Sử dụng các yếu tố chủ đạo như: nước, đá, cây xanh Tạo một cảm giác thân thiện và thư giản, gần gũi với thiên nhiên

20

Hình 3.6 (a) Bản vẽ mặt bằng tổng thể phương án1

21

Hình 3.6 (b) Bản vẽ mặt bằng tổng thể phương án 1 (có kích thước)

22

Hình 3.6 (c) Bản vẽ mặt bằng tổng thể đường đi phương án 1

Hình 3.6 (d) Bản vẽ mặt bằng tổng thể phân bố cây xanh phương án 1

23

Hình 3.7 Bản vẽ phối cảnh tổng thể phương án 1

24

Khu 1: Bãi đậu xe

Mục đích chính: Cái nhìn đầu tiên của khách tham quan khi đến với di tích Đền thờ Bác là sự thân quen và gần gũi.Những bông hoa ban tím nở rộ như đón chào khách đến thăm Những hàng cây thẳng tấp tôn lên vẽ trang nghiêm cần thiết kết hợp với hàng cau và những thảm cỏ xanh rì mang mọi người đến gần hơn với vùng quê nghèo Lương Tâm kết hơp vào đó là tiếng gió thổi xôn xao qua hàng hoàng nam và sao đen nghe thật vui tai, thật thoải mái Quầy bán quà lưu niệm được đặt khéo léo cho mỗi khách vào đây đều có thể tìm cho mình những vật lưu niềm có ý nghĩa đem về tặng người thân Khách tham quan sẽ có được một tâm trạng thật tốt khi đi vào dâng hương cho Bác Xung quanh khu là hàng sao đen thẳng tấp có tác dụng che đi luồng gió Đông Bắc (Hình 3.8)