Pháp luật quốc tế và pháp luật một số quốc gia về phòng chống rửa tiền qua hệ thống doanh nghiệp bảo hiểm

+ “Hướng dẫn tham khảo về chống rửa tiền và tài trợ khủng bố” của tác giả Paul Allan Schott được nhà xuất bản Văn hóa thông tin, Hà Nội xuất bản năm 2007; + Sổ tay hướng dẫn phòng, chốn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN TIẾN VIỆT

PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VÀ PHÁP LUẬT MỘT SỐ QUỐC GIA VỀ PHÒNG CHỐNG RỬA TIỀN QUA HỆ

THỐNG DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Hà Nội – 2017

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN TIẾN VIỆT

PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VÀ PHÁP LUẬT MỘT SỐ QUỐC GIA VỀ PHÒNG CHỐNG RỬA TIỀN QUA HỆ

THỐNG DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM

Chuyên ngành: Luật Quốc tế

Mã số: 60 38 01 08

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS GVC LÊ VĂN BÍNH

Hà Nội – 2017

LỜI CAM ĐOAN

Kính gửi Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội

Tôi xin cam đoan Luận văn Thạc sĩ này là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân tôi Các kết quả nghiên cứu nêu trong Luận văn này chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu nghiên cứu, ví dụ, trích dẫn, diễn giải trong Luận văn này được đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực

Tôi cũng xin cam đoan đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội

Tôi viết Lời Cam Đoan này và kính đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi bảo vệ luận văn theo kế hoạch

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Nguyễn Tiến Việt

1.2.1 Rửa tiền ảnh hưởng tiêu cực đối với hệ thống tài chính, tiền tệ

1.3 Hoạt động phòng chống rửa tiền trên thế giới 19

1.3.1 Các tổ chức quốc tế và các tổ chức khu vực tham gia hoạt

1.3.1.4 Ủy ban Basle về giám sát ngân hàng 25

1.3.1.5 Hiệp hội Giám sát Bảo hiểm Quốc tế 26

1.3.2 Thực tiễn hoạt động phòng chống rửa tiền trên thế giới 26

Chương 2 QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT QUỐC TẾ,

CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ PHÁP LUẬT CỦA VIỆT

NAM VỀ PHÒNG CHỐNG RỬA TIỀN QUA HỆ

THỐNG DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM

2.1 Pháp luật và tiêu chuẩn quốc tế về phòng chống rửa tiền 32 2.1.1 Pháp luật và tiêu chuẩn quốc tế 32 2.1.2 Pháp luật của một số quốc gia về phòng chống rửa tiền 35 2.1.2.1 Luật phòng, chống rửa tiền tại Mỹ 35 2.1.2.2 Luật phòng, chống rửa tiền tại Anh 39 2.1.2.3 Luật phòng, chống rửa tiền tại Singapore 41 2.1.2.4 Pháp luật của các nước khác trong khu vực 44 2.1.3 Pháp luật về phòng, chống rửa tiển của Việt nam 44 2.1.3.1 Văn bản pháp luật liên quan đến PCRT của Việt Nam 44 2.1.3.2 Nội dung các quy định pháp luật liên quan trực tiếp hoạt động

PCRT của Việt Nam

45

2.2 Quy định pháp luật về phòng chống rửa tiền liên quan đến

hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Việt nam

2.3.2 Những yêu cầu cơ bản về phòng chống rửa tiền đối với các

doanh nghiệp bảo hiểm

58

2.4 Thực tiễn công tác phòng chống rửa tiền của các doanh

nghiệp bảo hiểm

59

2.4.1 Đối với việc xây dựng sản phẩm 60 2.4.2 Đối với công tác thẩm định, phát hành hợp đồng 61 2.4.3 Đối với hoạt động phân phối bảo hiểm 63 2.4.4 Đối với hoạt động chi trả quyền lợi bảo hiểm 64 2.4.5 Tuân thủ quy định kiểm tra, báo cáo PCRT theo quy định của

pháp luật Việt Nam

64

2.4.6 Áp dụng hệ thống kiểm tra, báo cáo về PCRT theo tiêu chuẩn

quốc tế

66

Chương 3 NHỮNG KHÓ KHĂN, HẠN CHẾ VÀ ĐỀ

XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT

ĐỘNG PHÒNG CHỐNG RỬA TIỀN QUA HỆ THỐNG

DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM

3.1 Những khó khăn và hạn chế trong hoạt động PCRT của

các doanh nghiệp bảo hiểm

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC VÀ BIỂU MẪU

82

90

DANH MỤC KÝ HIỆU, TỪ VIẾT TẮT

ADB Ngân hàng phát triển Châu Á

APG Nhóm Châu Á/Thái Bình Dương về chống rửa tiền

FATF Lực lượng đặc nhiệm Tài chính quốc tế

INTERPOL Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế

IMF Quỹ tiền tệ quốc tế

IAIS Hiệp hội Giám sát Bảo hiểm Quốc tế

NHNN Ngân hàng nhà nước Việt Nam

PCRT Phòng chống rửa tiền

TTKB Tài trợ khủng bố

DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ BIỂU MẪU

Trang

Bảng 2.1 Bảng thống kê văn bản pháp luật liên quan đến

phòng, chống rửa tiền của Việt Nam

90

Biểu mẫu 2.2 Mẫu Giấy Yêu Cầu Bảo Hiểm của Công ty Bảo hiểm

Nhân thọ Aviva Việt Nam

Biểu mẫu 2.5 Mẫu Bản Kế Hoạch Tài Chính của Công ty Bảo hiểm

Nhân thọ Aviva Việt Nam

98

Biểu mẫu 2.6 Mẫu Phiếu Yêu Cầu Giải Quyết Quyền Lợi Bảo hiểm

của Công ty BHNT Aviva Việt Nam

99

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trước nhu cầu và sự phát triển nhanh chóng của thị trường tài chính, có nhiều lĩnh vực hoạt động tài chính, đầu tư đặc thù mà hệ thống ngân hàng không thể bao quát hết, do đó cần phải có các tổ chức tài chính phi ngân hàng khác như các công ty bảo hiểm, công ty tài chính, công ty chứng khoán và các quỹ đầu tư thực hiện Với đặc thù của mình, các tổ chức tài chính phi ngân hàng có vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội, góp phần làm đa dạng hóa các dịch vụ tài chính, phân tán rủi ro, thúc đẩy cạnh tranh và huy động các nguồn vốn, các khoản tiết kiệm nhỏ lẻ để đầu tư lại nền kinh tế Tại Việt Nam, so với hoạt động ngân hàng, hoạt động kinh doanh bảo hiểm đặc biệt là bảo hiểm nhân thọ tuy còn khá mới nhưng đã có bước phát triển rất nhanh chóng Cho đến thời điểm tháng 06 năm 2017, toàn thị trường

có 31 công ty bảo hiểm phi nhân thọ và 18 công ty bảo hiểm nhân thọ đang hoạt động (trong đó có 17 công ty bảo hiểm nhân thọ có vốn đầu tư nước ngoài với hơn 480 ngàn đại lý đang phục vụ gần 7 triệu hợp đồng bảo hiểm, tổng số vốn mà các công ty bảo hiểm đầu tư lại nền kinh tế là hơn 162,672 tỷ đồng) [30] Hiện tại các công ty bảo hiểm nhân thọ đang cung cấp cho thị trường hơn 400 loại sản phẩm bảo hiểm khác nhau, chủ yếu là các sản phẩm tích lũy đầu tư, sản phẩm tiết kiệm và sản phẩm hưu trí Tính đa dạng, linh hoạt của các sản phẩm, dịch vụ của các công ty bảo hiểm là một lợi thế kinh doanh, tuy nhiên đây cũng là đích nhắm và có thể là phương tiện trung gian cho hoạt động rửa tiền Hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Việt Nam đã phát triển rất nhanh trong những năm qua, tuy nhiên hệ thống pháp luật, cơ sở hạ tầng kỹ thuật, kỹ năng quản lý về phòng chống rửa tiền mới đang trong quá trình xây dựng và hoàn thiện Do vậy, rủi ro bị tội phạm lợi dụng rửa tiền qua

hệ thống các doanh nghiệp này là hiện hữu

Hoạt động rửa tiền và tài trợ khủng bố đã và đang có những chiều hướng gia tăng làm ảnh hưởng tiêu cực đến danh tiếng, sự an toàn của hệ thống tài chính của mỗi quốc gia, là nguyên nhân làm gia tăng tội phạm và có thể gây mất ổn định về kinh tế - chính trị cho mỗi quốc gia và trên toàn thế giới

Với mong muốn đóng góp ý kiến vào công tác phòng chống rửa tiền nói chung và công tác phòng chống rửa tiền qua hệ thống doanh nghiệp bảo hiểm

tại Việt Nam nói riêng, đề tài “Pháp luật quốc tế và pháp luật một số quốc

gia về phòng chống rửa tiền qua hệ thống doanh nghiệp bảo hiểm” được

tác giả chọn để nghiên cứu

2 Tình hình nghiên cứu

Trong những năm gần đây đã có các đề tài nghiên cứu về PCRT nói chung hoặc trong các lĩnh vực cụ thể như:

+ “So sánh quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam và quy định của

Bộ luật hình sự một số nước trên thế giới về tội rửa tiền” - Luận văn

Thạc sĩ luật học của tác giả Giang Thị Thảo được bảo vệ tại Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2016;

+ “Lý luận và thực tiễn về phòng chống rửa tiền trong lĩnh vực hải

quan” - Luận văn Thạc sĩ luật học của tác giả Nguyễn Ngọc Linh được

bảo vệ tại Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2015;

+ “Hoàn thiện quy định về tội rửa tiền trong luật hình sự Việt nam

trên cơ sở kinh nghiệm Quốc tế” - Luận văn Thạc sĩ luật học của tác giả

Trần Văn Tuân được bảo vệ tại Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2013

Ngoài ra, đã có những chuyên đề phân tích, hướng dẫn các biện pháp phòng, chống rửa tiền qua hệ thống các ngân hàng và tổ chức tài chính phi ngân hàng như:

+ “Hướng dẫn tham khảo về chống rửa tiền và tài trợ khủng bố”

của tác giả Paul Allan Schott được nhà xuất bản Văn hóa thông tin, Hà

Nội xuất bản năm 2007;

+ Sổ tay hướng dẫn phòng, chống rửa tiền và chống tài trợ khủng

bố dành cho các tổ chức tài chính phi ngân hàng do Ngân hàng Phát triển

Châu á (ADB) đã ban hành năm 2016 (tên tiếng Anh là The Hanbook on

Anti-Money Laundering and Combating the financing of terrorism for nonbank financial institutions);

+ “Những thủ đoạn và phương thức rửa tiền chủ yếu” của tác giả

Trịnh Thanh Huyền và Nguyễn Thị Mai - Viện Đào tạo quốc tế, Học viện Tài chính đăng trên Tạp chí Tài chính ngày 23/04/2015;

+ "Khung pháp luật về phòng, chống rửa tiền và những vấn đề đặt

ra” của PV.Tạp chí Tài chính đăng trên Tạp chí Tài chính ngày

17/10/2016; và các bài viết đăng trên các tạp chí, tạp chí điện tử khác mà tác giả xin được trình bày cụ thể hơn trong các chương tiếp sau của luận văn này

Các công trình nghiên cứu trong từng lĩnh vực nêu trên ở mức độ khác nhau đã nghiên cứu được tổng quan pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia

về hoạt động PCRT Các nghiên cứu đã đưa ra được đánh giá về sự phát triển

tích cực, cũng như những bất cập, tồn tại trong hệ thống pháp luật Việt Nam

về hoạt động PCRT và đã đưa ra các kiến nghị để tháo gỡ vướng mắc, bất cập

và tồn tại đó

Tuy nhiên, hiện chưa tìm thấy một đề tài nào nghiên cứu độc lập về pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam về phòng, chống rửa tiền qua hệ thống doanh nghiệp bảo hiểm

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

Nghiên cứu pháp luật quốc tế và pháp luật của một số quốc gia về PCRT nhằm hệ thống lại những lý luận cơ bản, nguyên tắc và yêu cầu có liên quan đến hoạt động PCRT

Đánh giá tổng quan về thực trạng, những khó khăn, bất cập và những ưu điểm của pháp luật quốc tế, của Việt Nam về PCRT đối với các doanh nghiệp bảo hiểm

Kiến nghị các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và tăng cường thực thi pháp luật và cơ chế hợp tác PCRT qua hệ thống các doanh nghiệp bảo hiểm tại Việt Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là hệ thống pháp luật quốc tế, pháp luật một số quốc gia và hệ thống pháp luật của Việt Nam về hoạt động phòng chống rửa tiền qua

hệ thống doanh nghiệp bảo hiểm, đặc biệt là 17 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ

có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Phạm vi nghiên cứu là xem xét hệ thống pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam về phòng chống rửa tiền qua hệ thống các doanh nghiệp bảo hiểm tại Việt Nam với khung thời gian thu thập số liệu, tài liệu để nghiên cứu bắt đầu từ 2000 (Luật kinh doanh bảo hiểm được ban hành) cho đến tháng 6 năm

2017

Từ kết quả nghiên cứu, tác giả sẽ kiến nghị một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật cũng như hoạt động PCRT ở Việt Nam nói chung và hoạt động PCRT trong hệ thống các doanh nghiệp bảo hiểm nói riêng

5 Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu luận văn, tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như tổng hợp, phân tích, so sánh, thống kê, đối chiếu

Thêm vào đó, tác giả cũng phối hợp sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể khác như tham khảo, tham vấn, khảo sát hoạt động phòng, chống rửa tiền của các doanh nghiệp bảo hiểm, đặc biệt là các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ có vốn đầu tư nước ngoài để có được kết quả nghiên cứu đầy

đủ, tin cậy và có tính áp dụng trong thực tiễn

6 Những điểm mới của đề tài

Rửa tiền, phòng chống rửa tiền không còn là khái niệm mới đối với các

tổ chức ngân hàng tại Việt nam Tuy nhiên, đối với các tổ chức tài chính phi ngân hàng khác như công ty bảo hiểm; công ty tài chính; công ty chứng khoán và các quỹ đầu tư, thì việc áp dụng và thực thi pháp luật về PCRT vẫn còn hạn chế, vướng mắc, đặc biệt là đối với các tổ chức có vốn đầu tư nước ngoài như các công ty bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam Trên thực tế cần có sự hợp tác và có cơ chế thực thi, giám sát đồng bộ, có tính chất toàn cầu về phòng, chống rửa tiền qua hệ thống doanh nghiệp bảo hiểm như hệ thống ngân hàng (Ngân hàng Thế giới - WB, Ngân hàng phát triển Châu Á – ADB, và các ngân hàng khu vực khác ) Do vậy, trong đề tài nghiên cứu này, ngoài việc hệ thống lại các vấn đề chung về PCRT, tác giả sẽ kiến nghị các giải pháp về cơ chế hợp tác quốc tế, hoàn thiện hệ thống pháp luật về PCRT qua hệ thống doanh nghiệp bảo hiểm đặc biệt là các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ Đây là một vấn đề mà hiện chưa tìm thấy trong một đề tài nào nghiên cứu độc lập nào

7 Kết quả nghiên cứu của đề tài

Luận văn sẽ là công trình nghiên cứu ở cấp độ thạc sĩ chuyên sâu và tương đối toàn diện về pháp luật quốc tế và pháp luật một số quốc gia về hoạt động PCRT qua hệ thống doanh nghiệp bảo hiểm

Luận văn sẽ đánh giá được tình hình thực hiện, những khác biệt trong hệ thống pháp luật Việt Nam và pháp luật quốc tế về PCRT Luận văn cũng sẽ

đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường hiệu quả thực thi pháp luật và cơ chế hợp tác phòng chống rửa tiền nói chung và phòng chống rửa tiền qua hệ thống các doanh nghiệp bảo tại Việt Nam nói riêng

8 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 Chương:

Chương 1: Các vấn đề cơ bản về phòng chống rửa tiền

Chương 2: Quy định của pháp luật quốc tế, của một số quốc gia và pháp

luật của Việt Nam về phòng chống rửa tiền qua hệ thống doanh nghiệp bảo hiểm

Chương 3: Những khó khăn, hạn chế và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu

quả hoạt động phòng chống rửa tiền qua hệ thống doanh

nghiệp bảo hiểm

CHƯƠNG 1 CÁC VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÒNG CHỐNG RỬA TIỀN 1.1 Vấn đề cơ bản về rửa tiền

1.1.1 Khái niệm rửa tiền

Rửa tiền theo cách hiểu chung nhất và được thừa nhận rộng rãi đó là

“Hành vi che đậy nguồn gốc bất hợp pháp của tiền, tài sản do tội phạm mà

có, nhằm hợp pháp hóa tiền, tài sản đó” Tuy các tổ chức quốc tế và các

quốc gia có những cách định nghĩa khác nhau về tội rửa tiền, nhưng có thể thấy sự khác nhau này chủ yếu trên cơ sở mức độ mở rộng tội phạm nguồn của tội rửa tiền

Theo Công ước của Liên Hợp quốc về chống buôn lậu ma túy tổng hợp

và các chất hướng thần năm 1988 (sau đây viết tắt là “Công ước Viên 1988”) [32, Điều 3, khoản b], hoạt động rửa tiền bao gồm các hành vi sau:

“b) (i) Chuyển đổi hoặc chuyển giao tài sản khi biết rằng tài sản đó thu được từ bất kỳ hành vi phạm tội từ việc buôn bán ma túy bất hợp pháp; hoặc tham gia vào hoạt động phạm tội đó với mục đích che giấu hoặc ngụy trang nguồn gốc bất hợp pháp của tài sản; hoặc giúp bất kỳ người nào có dính líu vào hành vi phạm tội như vậy trốn tránh trách nhiệm hình sự của hành vi đó; hoặc

(ii) Che giấu hoặc ngụy trang bản chất thực sự nguồn gốc, địa điểm, chuyển nhượng, chuyển quyền sở hữu tài sản mà biết rõ tài sản đó thu được từ hoạt động phạm tội từ việc buôn bán ma túy bất hợp pháp như nêu trên”

Định nghĩa về tội rửa tiền và hành vi rửa tiền nêu trên được hầu hết các

tổ chức quốc tế và các quốc gia tán thành, áp dụng Tuy nhiên, trong phạm vi của mình, Công ước Viên 1988 chỉ quy định, điều chỉnh các tội phạm liên quan đến việc buôn bán bất hợp pháp ma túy, nhưng trên thực tế tội phạm

nguồn của tội rửa tiền thì rất đa dạng như: bắt cóc tống tiền, tham nhũng, trốn thuế, buôn bán vũ khí trái phép,…

Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia (sau đây viết tắt là “Công ước Palermo 2000”) quy định hành vi rửa tiền tương tự như Công ước Viên 1998 nhưng đã theo hướng mở rộng tội phạm

nguồn đối với tội rửa tiền, theo đó “bất kỳ một hành vi phạm tội nào dẫn đến

việc làm phát sinh những tài sản có thể trở thành đối tượng của hành vi phạm tội hợp pháp hoá tài sản do phạm tội mà có” sẽ thuộc tội phạm nguồn của tội

rửa tiền [33, Điều 6, khoản 1]

Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế (tên tiếng Anh: International

Criminal Police Organization, viết tắt là INTERPOL), một tổ chức liên chính phủ được thành lập ngày 7 tháng 9 năm 1923 tại Viên có định nghĩa về rửa

tiền đó là “bất kỳ hành động hoặc hành động cố gắng nào để che giấu hoặc

ngụy trang danh tính của khoản thu nhập bất hợp pháp để chúng dường như

Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế (tên tiếng Anh: Financial

Action Task Force, viết tắt là “FATF”), một tổ chức liên chính phủ được thành lập bởi Bộ trưởng của các nước thành viên tại Hội nghị thượng đỉnh G7

tổ chức tại Paris năm 1989, có đưa ra định nghĩa về rửa tiền như sau: “ Rửa

tiền là việc xử lý những khoản tiền để che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của nó.” [54]

Quỹ tiền tệ Quốc tế (tên tiếng Anh: International Moneytary Fund, viết tắt

là “IMF”), được biết đến như một quỹ được hình thành tại một hội nghị của Liên hợp quốc tại Bretton Woods, New Hampshire, Hoa Kỳ vào tháng 7 năm 1944 Tại hội nghị đó, 44 quốc gia đã cố gắng xây dựng một khuôn khổ hợp tác kinh tế để tránh lặp lại việc cạnh tranh dẫn đến sự phá giá đã góp phần vào cuộc đại suy thoái những năm 1930 Hiện nay IMF gồm 189 quốc gia thành viên (Chính

quyền Sài gòn gia nhập IMF vào ngày 21/9/1956 Năm 1976, nước CHXHCN Việt Nam chính thức kế tục chân hội viên của Việt Nam cho tới nay) Mục tiêu của IMF là nhằm thúc đẩy hợp tác tiền tệ toàn cầu, đảm bảo ổn định tài chính, tạo thuận lợi cho thương mại quốc tế, thúc đẩy việc làm và tăng trưởng kinh tế bền vững và giảm đói nghèo trên toàn thế giới IMF cũng là một trong những tổ chức đi đầu trong hoạt động PCRT và chống TTKB IMF định nghĩa về

rửa tiền như sau:“Rửa tiền là việc xử lý tài sản được tạo ra bởi hoạt động tội

phạm để che giấu mối liên hệ giữa quỹ và nguồn gốc bất hợp pháp của nó” [55]

Ở Việt Nam, khái niệm rửa tiền được quy định tại Luật phòng, chống rửa tiền số 07/2012/QH13 (sau đây gọi tắt là “Luật PCRT”); Thông tư liên tịch số 09/2011/TTLT-BCA-BQP-NHNNVN-VKSNDTC-TANDTC ngày 30/11/2011 của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Ngân hàng Nhà nước, Viện kiểm sát Nhân dân tối cao, Tòa án Nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) về tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có và tội rửa tiền, sau đây gọi tắt là “Thông

tư liên tịch số 09/2011/TTLT-BCA-BQP-NHNNVN-VKSNDTC-TANDTC”;

và Luật hình sự sửa đổi số 12/2017/QH14, sửa đổi bổ sung một số điều của luật hình sự số 100/2015/QH13 (sau đây viết tắt là “Bộ luật hình sự 2017”) Cụ thể:

Luật PCRT [14, Điều 4, khoản 1] quy định: “1 Rửa tiền là hành vi của

tổ chức, cá nhân nhằm hợp pháp hóa nguồn gốc của tài sản do phạm tội mà

có, bao gồm:

a) Hành vi được quy định trong Bộ luật hình sự;

b) Trợ giúp cho tổ chức, cá nhân có liên quan đến tội phạm nhằm trốn tránh trách nhiệm pháp lý bằng việc hợp pháp hóa nguồn gốc

tài sản do phạm tội mà có;

c) Chiếm hữu tài sản nếu tại thời điểm nhận tài sản đã biết rõ tài sản

đó do phạm tội mà có, nhằm hợp pháp hóa nguồn gốc tài sản.”

Bộ luật hình sự 2017 [24, Điều 324, khoản 1] quy định các hành vi của tội rửa tiền bao gồm:

“a) Tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào giao dịch tài chính, ngân hàng hoặc giao dịch khác nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền, tài sản do mình phạm tội mà có hoặc biết hay có cơ sở để

biết là do người khác phạm tội mà có;

b) Sử dụng tiền, tài sản do mình phạm tội mà có hoặc biết hay có cơ

sở để biết là do người khác thực hiện hành vi phạm tội mà có vào việc tiến hành các hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động khác;

c) Che giấu thông tin về nguồn gốc, bản chất thực sự, vị trí, quá trình di chuyển hoặc quyền sở hữu đối với tiền, tài sản do mình phạm tội mà có hoặc biết hay có cơ sở để biết là do người khác phạm tội mà có hoặc cản trở việc xác minh các thông tin đó;

d) Thực hiện một trong các hành vi quy định tại các điểm nêu trên đối với tiền, tài sản biết là có được từ việc chuyển dịch, chuyển nhượng, chuyển đổi tiền, tài sản do người khác thực hiện hành vi phạm tội mà có”

Theo quy định tại Thông tư liên tịch số NHNNVN-VKSNDTC-TANDTC [10, Điều 1, khoản 1, khoản 2] thì:

09/2011/TTLT-BCA-BQP-“1 “Tài sản do người khác phạm tội mà có” là tài sản do người

phạm tội có được trực tiếp từ việc thực hiện hành vi phạm tội (ví dụ: tài sản chiếm đoạt được, tham ô, nhận hối lộ…) hoặc do người phạm tội có được từ việc mua bán, đổi chác bằng tài sản có được trực tiếp từ việc họ thực hiện hành vi phạm tội (ví dụ: xe máy, ô tô, nhà đất có được từ việc dùng tiền tham ô để mua)

2 “Biết rõ tài sản là do người khác phạm tội mà có” là có căn cứ

chứng minh biết được tài sản có được trực tiếp từ người thực hiện

hành vi phạm tội hoặc có được từ việc mua bán, đổi chác bằng tài sản có được trực tiếp từ người thực hiện hành vi phạm tội”

Theo quy định tại Thông tư liên tịch số NHNNVN-VKSNDTC-TANDTC [10, Điều 3, khoản 1] thì hành vi của tội

09/2011/TTLT-BCA-BQP-rửa tiền:

“1 Tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào giao dịch tài chính,

ngân hàng hoặc giao dịch khác liên quan đến tiền, tài sản nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền, tài sản là việc thực hiện,

hỗ trợ thực hiện hoặc thông qua người khác để thực hiện, hỗ trợ thực hiện một trong các hành vi dưới đây nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền, tài sản đó:

a) Gửi tiền và mở tài khoản tại ngân hàng;

m) Tiến hành các hoạt động bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm liên quan đến các khoản đầu tư khác;

n) Những hoạt động nhằm tạo sự chuyển đổi, chuyển dịch hoặc thay đổi quyền sở hữu đối với tiền, tài sản của cá nhân, cơ quan, tổ chức”

Như vậy có thể thấy khái niệm rửa tiền dù có sự khác nhau nhưng vẫn xoay quanh bản chất của hoạt động rửa tiền đó là các hành vi nhằm che đậy nguồn gốc bất hợp pháp của tiền, tài sản do tội phạm mà có và nhằm hợp pháp hóa tiền, tài sản đó

1.1.2 Các hình thức rửa tiền

Cùng với sự phát triển đa dạng của hoạt động kinh tế và mức độ toàn cầu hóa trong các hoạt động giao dịch, thương mại thì các hình thức, thủ đoạn rửa tiền cũng ngày càng biến đổi đa dạng, tinh vi và phức tạp Các hình thức, thủ đoạn rửa tiền chủ yếu thường được tội phạm sử dụng và thực hiện gồm:

- Rửa tiền qua các giao dịch đổi tiền mặt hoặc chuyển đổi sang các công

cụ thanh toán khác, hoặc vận chuyển tiền qua biên giới: Đây là phương thức

rửa tiền truyền thống và chủ yếu của tội phạm Tội phạm rửa tiền nộp tiền mặt vào ngân hàng và đề nghị mua các công cụ tiền tệ có thể chuyển nhượng được, hoặc đổi từ đồng tiền nước này sang đồng tiền của nước khác Ví dụ: mua séc, mua thẻ tín dụng không ghi danh, đổi từ đồng tiền của các quốc gia nơi tội phạm có được tiền sang các đồng tiền giá có trị sử dụng rộng rãi như đồng bảng Anh, đô la Mỹ, đô la Úc, và ngược lại

Đây là phương pháp phổ biến, dễ thực hiện, tuy nhiên phương pháp này cũng có những hạn chế đó là số lượng không lớn và dễ bị phát hiện

- Rửa tiền thông qua việc mua các tài sản có giá trị và có tính thanh

khoản cao như vàng, bạc, kim cương, đá quý: Đây là những tài sản nhỏ gọn,

có giá trị lớn, dễ mua bán, dễ vận chuyển, tuy nhiên cũng chung hạn chế với

phương pháp nêu trên là về số lượng và dễ bị phát hiện

- Rửa tiền thông qua các hoạt động vui chơi giải trí có thưởng

(Casino): Tội phạm rửa tiền sử dụng tiền mặt để mua, đổi sang các thẻ (chip,

sèng) để chơi hoặc sử dụng các máy chơi cho phép sử dụng tiền mặt Sau đó

họ có thể chuyển đổi điểm hoặc sèng, chíp thành các công cụ thanh toán khác như séc, tiền mặt hoặc tiền quy đổi được chuyển vào tài khoản ngân hàng hợp

pháp Do hiện nay các sòng bạc (Casino) cũng phải thực hiện nghiêm ngặt

các biện pháp PCRT như yêu cầu khách hàng kê khai nguồn gốc, xây dựng hạn mức và chỉ cho phép những đối tượng nhất định tham gia nên hình thức rửa tiền này cũng không dễ dàng để thực hiện Ví dụ:

Nghị định số 03/2017/NĐ-CP ngày 16/1/2017 về kinh doanh casino quy định:

“Điều 11 Đối tượng được phép chơi tại Điểm kinh doanh casino:

1 Người nước ngoài và người Việt Nam định cư ở nước ngoài có

hộ chiếu nước ngoài do cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài cấp,

giấy thông hành còn giá trị và nhập cảnh hợp pháp vào Việt Nam

2 Các đối tượng quy định tại khoản 1 Điều này phải là người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định của pháp luật Việt Nam và tự nguyện chấp hành Thể lệ trò chơi, nội quy Điểm kinh doanh casino của doanh nghiệp và các quy định tại Nghị định này”

- Rửa tiền thông qua các giao dịch thương mại: Hình thức này thường có

sự cấu kết, thông đồng với các cá nhân, doanh nghiệp tại quốc gia mà tội phạm rửa tiền nhắm tới bằng cách sử dụng các hợp đồng thương mại, dịch vụ để che đậy các giao dịch giả tạo; hoặc sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn với giá trị thấp hơn hay cao hơn giá trị thực của hàng hóa; hoặc đưa hàng hóa qua nhiều quốc gia, nhiều vùng lãnh thổ khác nhau để che giấu nguồn gốc của tài sản và giao dịch

- Rửa tiền thông qua hệ thống tổ chức tín dụng “đen”: Đây là hệ thống

“ngân hàng ngầm” được xây dựng bởi các tổ chức có quy mô, mạng lưới rộng lớn khắp thế giới Tội phạm rửa tiền và tài trợ khủng bố rất ưa thích hình thức này vì tính nhanh, gọn về thủ tục, chi phí hợp lý và khó phát hiện bởi kỷ luật khắt khe của tổ chức tội phạm Không chỉ ở các nước đang phát triển mà ngay tại các quốc gia, các khu vực phát triển trên thế giới cũng phải đối mặt với sự phát triển bất hợp pháp của hệ thống tín dụng “đen” này

Theo bài viết trên báo điện tử Anh Ninh Thủ Đô“Rủi ro từ ngân hàng

ngầm” đăng ngày 03/10/2014: “Trong báo cáo công bố ngày 1-10 tại trụ sở ở New York (Mỹ), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã lo ngại cho rằng “ngân hàng ngầm” (Shadow banking hay còn gọi là “tín dụng đen”) đang bùng phát mạnh trong hệ thống tài chính toàn cầu và sự thiếu vắng cơ chế quản lý phù

hợp đang tạo ra mối đe dọa lớn đối với sự ổn định của hệ thống tài chính Theo IMF, hiện có hơn 70.000 tỷ USD trên thế giới đang được điều khiển bởi các “ngân hàng ngầm”, tăng khá mạnh so với con số khoảng 67.000 tỷ USD

mà Ủy ban Ổn định tài chính của Anh đưa ra cách đây 2 năm

Là nền kinh tế lớn nhất thế giới song Mỹ cũng là nước có hệ thống

“ngân hàng ngầm” lớn nhất toàn cầu với tổng giá trị vào khoảng 25.000 tỷ USD, gấp đôi khối lượng tài sản của các ngân hàng chính thống Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) đứng thứ hai với 13.500-22.500

15.000-tỷ USD, tương đương khoảng 60% tổng tài sản của các ngân hàng thông thường; Nhật Bản đứng thứ ba với 2.500-6.000 tỷ USD; các thị trường mới nổi khoảng 7.000 tỷ USD ” [52]

- Rửa tiền thông qua việc mua chuộc hối lộ quan chức: Đây là cách rửa

tiền gián tiếp để đổi lấy mối quan hệ, thông tin, các dự án ưu tiên, các ưu đãi đầu tư và các nguồn tài nguyên của quốc gia (đất đai, du lịch, dự trữ khoáng sản, kim loại quý ), từ đó hợp pháp hóa thu nhập có được từ việc khai thác các nguồn tài nguyên đó, hoặc mua chuộc, hối lộ trực tiếp để hợp thức hóa tiền có nguồn gốc từ hoạt động tội phạm theo nguyên tắc chia sẻ lợi ích, mất

đi một phần số tiền để phần còn lại được hợp pháp hóa

- Rửa tiền thông qua các hoạt động đầu tư: Hình thức này có thể đơn

giản là gửi tiền tiết kiệm vào hệ thống ngân hàng, hoặc phức tạp hơn là mua bán bất động sản, hoặc thành lập các doanh nghiệp đầu tư tài chính, sản xuất, hoặc mua cổ phẩn, cổ phiếu của các doanh nghiệp

Hình thức này thường nhắm đến các thị trường của các nước đang phát triển, ưu tiên thu hút vốn đầu tư lớn nhưng hệ thống quản lý về tài chính, ngân hàng và pháp luật vẫn còn yếu kém

- Rửa tiền thông qua việc thành lập hoặc sử dụng các Công ty cung cấp các dịch vụ tư vấn: Đây là hình thức rửa tiền khá tinh vi vì được hỗ trợ và

thực hiện bởi các cá nhân, tổ chức có kiến thức chuyên sâu về lĩnh vực tài chính, ngân hàng, thuế và pháp luật Rửa tiền được thực hiện thông qua việc

sử dụng các hợp đồng dịch vụ tư vấn thuế, tư vấn pháp luật, tư vấn giải pháp nhân sự, quản trị doanh nghiệp,… thường các hợp đồng này có giá trị rất lớn nhưng thực tế không có hoạt động tư vấn nào được thực hiện Hình thức này thường được thực hiện tại các quốc gia, vùng lãnh thổ mà các dịch vụ nêu trên được ưu đãi hoặc miễn thuế thu nhập hay còn được nhắc đến với cụm từ

“thiên đường thuế”

- Rửa tiền thông qua việc lập các quỹ từ thiện: Mục đích của hình thức

này là tránh sự theo dõi, kiểm soát của cơ quan quản lý về nguồn gốc tài sản bởi trên thực tế các nhà tài trợ có thể đóng góp dưới hình thức “ẩn danh” và nhỏ lẻ Thông qua hình thức này những khoản tiền rải rác đến từ các nguồn khác nhau sẽ được tập hợp, hợp pháp hóa và chuyển đến các địa chỉ mà tội phạm mong muốn

- Rửa tiền thông qua các doanh nghiệp bảo hiểm: Hình thức này được

thực hiện thông qua việc mua các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có giá trị tích lũy, giá trị đầu tư và những sản phẩm đóng tiền bảo hiểm một lần có giá trị lớn sau đó hủy hợp đồng để nhận lại các giá trị hợp đồng bảo hiểm đó qua tài khoản ngân hàng hoặc chuyển tiền cho bên thứ ba (Phần này xin được trình bày chi tiết hơn ở chương 2 luận văn)

Trên đây chỉ là các hình thức rửa tiền điển hình, thường gặp chứ không bao gồm tất cả các hình thức mà tội phạm rửa tiền thực hiện Tuy vậy, một cách tổng quan có thể thấy các hình thức rửa tiền đều có những điểm chung là tội phạm tận dụng những thiếu hụt, yếu kém trong hệ thống pháp luật; những yếu kém trong quản lý của hệ thống tài chính, ngân hàng và mức độ quan tâm, cơ chế đấu tranh với hoạt động rửa tiền của mỗi quốc gia và các quốc gia trong từng khu vực cũng như trên toàn thế giới

1.1.3 Chu trình rửa tiền

Mục đích của hoạt động rửa tiền là che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền “bẩn” có được từ các “tội phạm nguồn” như bắt cóc tống tiền, tham nhũng, trốn thuế, buôn bán trái phép ma túy, vũ khí,… Để đạt được mục đích

đó, tội phạm rửa tiền thường thực hiện các hình thức rửa tiền (như đã nêu tại mục 1.1.2) qua một chu trình rửa tiền gồm ba giai đoạn gồm: (i) Sắp đặt, chạy chỗ (viết tiếng Anh là “Placement”); (ii) Sắp lớp, phân tán (viết tiếng Anh là

“Layering”); và (iii) Hòa nhập, quy tụ (viết tiếng Anh là “Integration”) để biến tiền, tài sản bất hợp pháp thành những đồng tiền hoặc tài sản có vẻ bề ngoài hợp pháp

(i) Giai đoạn sắp đặt, chạy chỗ: đây là giai đoạn đầu tiên của chu

trình rửa tiền, ở giai đoạn này tội phạm rửa tiền tìm cách đưa các khoản tiền, tài sản có nguồn gốc tội phạm vào hệ thống tài chính hợp pháp để chuẩn bị thực hiện bước tiếp theo Tội phạm có thể chia các khoản tiền lớn thành các khoản tiền nhỏ và gửi vào các tài khoản khác nhau tại một ngân hàng, hoặc nhiều tài khoản của các ngân hàng khác nhau Tội phạm cũng có thể thực hiện việc đổi từ đồng tiền này sang đồng tiền khác hoặc mua bán các công cụ thanh toán khác như mua chứng khoán, đổi séc, trái phiếu vô danh

(ii) Giai đoạn sắp lớp, phân tán: đây là giai đoạn thứ hai của chu trình

rửa tiền, ở giai đoạn này các khoản tiền đã được đưa vào hệ thống tài chính hợp pháp sẽ được chia nhỏ, dịch chuyển qua lại giữa các ngân hàng, giữa các quốc gia nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của các khoản tiền, tài sản

đó Tội phạm có thể sử dụng những khoản tiền đó để mua lại chứng khoán, đổi séc mua hợp đồng bảo hiểm, chuyển tiền điện tử đến các ngân hàng khác, hoặc chuyển tiền đến các quỹ từ thiện trá hình, hoặc thanh toán tiền cho hàng hóa, dịch vụ cho các công ty cung cấp hàng hóa, dịch vụ giả tạo

(iii) Giai đoạn quy tụ, hòa nhập: tại giai đoạn này các khoản tiền, tài

sản sẽ được đưa vào nền kinh tế một cách hợp pháp, chính thống để sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau nhằm tách xa hơn nữa nguồn gốc tội phạm của tiền và tài sản đó Việc thực hiện “hòa nhập” tiền, tài sản có thể thông qua hoạt động đầu tư trực tiếp vào các doanh nghiệp, mua bất động sản, mua chứng khoán, hàng hóa hoặc các tài sản có giá trị khác Đến đây các khoản tiển, tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp đã có hình thức như tiền, tài sản hợp pháp

Các giai đoạn trong chu trình rửa tiền nêu trên không phải luôn luôn được tách bạch một cách rõ ràng mà chúng có thể có những hành vi đan xen giữa các giai đoạn Điểm kết thúc của chu trình này sẽ là điểm bắt đầu của một giai đoạn, chu trình mới khi các khoản tiền, tài sản đó lại được tài trợ cho các tổ chức khủng bố, bắt cóc tống tiền, hoặc được đem hối lộ cho những cá nhân, tổ chức đã hỗ trợ, giúp sức cho các hoạt động tội phạm

1.2 Ảnh hưởng tiêu cực của rửa tiền

1.2.1 Rửa tiền ảnh hưởng tiêu cực đối với hệ thống tài chính, tiền tệ

để bảo vệ sự toàn vẹn của thị trường và khuôn khổ tài chính toàn cầu vì chúng

sẽ giúp ngăn ngừa lạm dụng hệ thống tài chính Hành động chống rửa tiền và chống tài trợ cho khủng bố không chỉ đáp ứng yêu cầu đạo đức mà còn là nhu cầu kinh tế của chính hoạt động kinh tế” [55]

Tiền “bẩn” được đưa vào hệ thống tài chính không vì mục đích lưu thông lành mạnh mà chỉ cho mục đích che giấu nguồn gốc bất hợp pháp nên

nó được luân chuyển qua lại vòng vèo, tạo ra sự phức tạp khó kiểm soát và quản lý Mặt khác, nếu tiền “bẩn” được đưa đến các hệ thống tín dụng “đen”

sẽ tạo ra một luồng tiền lưu thông ngầm mà hệ thống quản lý tài chính, tiền tệ không thể kiểm soát được Việc tội phạm đưa tiền bẩn thành công vào hệ thống tài chính chính thống hoặc tội phạm tạo ra và nuôi dưỡng được hệ thống ngân hàng, tín dụng ngầm hoạt động hiệu quả sẽ dẫn đến giảm sút hiệu lực của chính sách tiền tệ của mỗi quốc gia

Tiền “bẩn” được đem đi đầu tư, mua sắm không cho mục đích tìm kiếm lợi nhuận thực hoặc cho nhu cầu mua sắm thực, mà cho mục đích rửa tiền, do vậy tội phạm có thể đầu tư theo phong trào, tạo phong trào đầu tư để ẩn nấp trong đó, hoặc chấp nhận chi phí đầu tư và mua sắm cao hơn so với giá trị thực tế Điều này có thể tạo ra việc tăng giá không hợp lý, tạo ra các cơn sốt giả tạo, tạo ra các luồng tiền lưu thông giả tạo và ở mức độ rủi ro cao có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến cả nền kinh tế

Tội phạm rửa tiền tham gia vào hoạt động đầu tư, mua bán doanh nghiệp

sẽ tạo ra sự mất ổn định, sai lệch trong việc phân bổ, quản lý các nguồn vốn đầu tư phục vụ cho mục tiêu phát triển chung và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động lành mạnh của các doanh nghiệp khác Các giao dịch ngầm trốn thuế, hối lộ, trốn tránh sự quản lý của nhà nước sẽ tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh với các giao dịch hợp pháp, gây mất lòng tin với các nhà đầu trong nước và quốc tế Nếu hệ thống tín dụng đen, ngân hàng ngầm phát triển “hiệu quả” thì hệ thống tài chính, ngân hàng có thể bị ảnh hưởng, bị thao túng bởi các băng nhóm, tổ chức tội phạm

Chính phủ điều tiết chính sách tiền tệ dựa trên các dự báo từ các số liệu thống kê, xu hướng đầu tư, giá cả thị trường, tỷ giá, lãi xuất , hoạt động rửa

tiền sẽ làm những con số thống kê đó không phản ảnh đúng thực tế, thiếu chính xác, sai lệch dẫn đến làm giảm hiệu quả và có thể gây ra sai sót trong điều hành kinh tế vĩ mô của Chính phủ

1.2.2 Rửa tiền là nguyên nhân làm gia tăng tội phạm và gây ra những bất ổn về kinh tế, xã hội

Hoạt động rửa tiền “hiệu quả” sẽ khuyến khích và là một trong những nguyên nhân làm gia tăng các “tội phạm nguồn” như buôn bán ma túy trái phép, buôn bán vũ khí trái phép, buôn lậu, trốn thuế, gian lận thương mại, bắt cóc tống tiền, tham ô, hối lộ Ngoài ra, cơ chế PCRT lỏng lẻo, không hiệu quả còn là nguyên nhân thu hút các cá nhân, tổ chức tội phạm nước ngoài đến thực hiện hoạt động tội phạm Tội phạm gia tăng sẽ kéo theo các bất ổn về kinh tế, an toàn và an sinh xã hội, suy giảm lòng tin của người dân vào hệ thống chính quyền, suy giảm lòng tin của các nhà đầu tư vào một môi trường đầu tư an toàn và lành mạnh

Tội phạm rửa tiền không được kiểm soát hiệu quả cũng làm suy giảm uy tín của quốc gia đối với khu vực và quốc tế dẫn đến khó khăn trong việc thu hút các nguồn vốn đầu tư, hợp tác quốc tế nhằm xây dựng và phát triển kinh

tế đất nước

1.3 Hoạt động phòng chống rửa tiền trên thế giới

1.3.1 Các tổ chức quốc tế và các tổ chức khu vực tham gia hoạt động phòng, chống rửa tiền

1.3.1.1 Liên Hợp Quốc

Liên Hợp Quốc (tên tiếng Anh: United Nations) [45]: là tổ chức quốc tế

giữ một vị trí quan trọng về hoạt động chống rửa trên toàn cầu Với số lượng thành viên lớn, quy mô hoạt động rộng khắp thế giới, Liên Hợp Quốc có khả năng điều hành hiệu quả một chương trình toàn cầu về chống rửa tiền thông qua việc ban hành các Công ước quốc tế, các Nghị quyết có hiệu lực áp dụng

ở mỗi quốc gia và tổ chức thành viên Các công ước và chương trình chống rửa tiền quan trọng của Liên Hợp Quốc có thể kể đến là:

+ Công ước của Liên Hợp Quốc về chống buôn bán bất hợp pháp

ma túy và các chất hướng thần năm 1988 (Công ước Viên) [32] Công ước Viên chủ yếu đề cập đến các quy định chống buôn bán bất hợp pháp

ma túy và các vấn đề liên quan đến thi hành pháp luật, ngoài ra còn có một nội dung rất quan trọng đó là đã đề cập đến hoạt động rửa tiền và yêu cầu các nước hình sự hóa hoạt động đó Ngày 4/11/1997, Việt Nam

đã gia nhập Công ước Viên

+ Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia năm 2000 [33] Công ước Palecmo bao gồm nhiều điều khoản về chống tội phạm có tổ chức Về rửa tiền, Công ước Palecmo bắt buộc mỗi nước thông qua công ước phải hình sự hóa việc rửa tiền và quy định tất

cả các tội nghiêm trọng là tội phạm nguồn của tội rửa tiền; xây dựng các biện pháp để phòng ngừa và phát hiện mọi hành vi rửa tiền, kể cả nhận diện khách hàng, lưu giữ hồ sơ và báo cáo các giao dịch đáng ngờ Ngày 29/12/2011, Việt nam đã gia nhập Công ước Palecmo

+ Công ước Liên Hợp Quốc về chống tham nhũng năm 2003 [34] Mục đích chung nhất của Công ước là hình thành một khuôn khổ pháp lý toàn cầu cho sự hợp tác giữa các quốc gia trong hoạt động phòng, chống tham nhũng Công ước quy định về các biện pháp chống rửa tiền [34, Điều 14, khoản 1] gồm:

“1 Mỗi Quốc gia thành viên sẽ:

(a) Trong phạm vi thẩm quyền của mình, thiết lập một cơ chế giám sát và điều tiết toàn diện trong nước đối với các ngân hàng, các định chế tài chính phi ngân hàng, kể cả các cá nhân hay pháp nhân cung cấp dịch vụ chính thức hoặc không chính thức về chuyển tiền hoặc

vật có giá trị, và khi thích hợp, cả những cơ quan khác đặc biệt dễ liên quan đến rửa tiền, nhằm ngăn chặn, phát hiện mọi hình thức rửa tiền; cơ chế điều tiết và giám sát này phải nhấn mạnh đến các yêu cầu về xác định khách hàng và cả người sở hữu hưởng lợi khi thích hợp, lưu giữ hồ sơ và báo cáo về các giao dịch đáng ngờ; (b) Trên cơ sở không trái với Điều 46 của Công ước này, đảm bảo rằng các cơ quan hành chính, giám sát, thực thi pháp luật và các cơ quan khác chuyên về chống rửa tiền (bao gồm cả các cơ quan tư pháp nếu phù hợp với pháp luật quốc gia) có khả năng hợp tác và trao đổi thông tin ở cấp quốc gia và quốc tế trong phạm vi điều kiện

mà pháp luật quốc gia quy định và, nhằm mục đích này, xem xét thành lập một đơn vị tình báo tài chính để hoạt động như một trung tâm quốc gia để thu thập, phân tích và phổ biến thông tin về hoạt động rửa tiền tiềm tàng”

Ngày 10.12.2003 Việt nam đã ký công ước về phòng, chống tham nhũng với bảo lưu gửi kèm theo Văn kiện phê chuẩn ngày 19 tháng 8 năm 2009 Công ước này có hiệu lực thi hành đối với Việt Nam

+ Chương trình toàn cầu về chống rửa tiền của Liên Hợp Quốc (tên tiếng Anh là “The Global Programme against Money Laundering”) đặt trụ sở tại Bỉ, là một chương trình nghiên cứu và hỗ trợ với mục tiêu là tăng cường hiệu quả của các hoạt động quốc tế chống rửa tiền thông qua việc cung cấp kiến thức chuyên môn, đào tạo và tư vấn cho các nước thành viên theo yêu cầu về những lĩnh vực như tăng cường nhận thức; tăng cường năng lực thể chế, đặc biệt là việc thiết lập các đơn vị tình báo tài chính; cung cấp các chương trình đào tạo cho các nhà lập pháp, tư pháp, các cơ quan quản lý, thi hành pháp luật và khu vực tài chính tư nhân

1.3.1.2 Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế FATF

Lực lượng đặc nhiệm tài chính quốc tế FATF [47] - là lực lượng quốc tế

quan trọng, uy tín về chống rửa tiền và tài trợ khủng bố FATF hiện có 37 thành viên chính thức (gồm 35 quốc gia thành viên, 2 tổ chức khu vực) và 9

tổ chức là thành viên liên kết đại diện cho hầu hết các trung tâm tài chính lớn

ở tất cả các khu vực trên thế giới Mục tiêu của FATF là thiết lập các tiêu chuẩn và thúc đẩy thực hiện có hiệu quả các biện pháp pháp lý, điều tiết và hoạt động để chống rửa tiền, chống tài trợ cho khủng bố và các mối đe dọa liên quan khác đến tính toàn vẹn của hệ thống tài chính quốc tế

Thực hiện mục tiêu nêu trên, FATF đã xây dựng một loạt các Khuyến nghị được công nhận là tiêu chuẩn quốc tế về chống rửa tiền, tài trợ khủng bố

và phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt Được ban hành lần đầu tiên vào năm

1990, Bốn mươi Khuyến nghị FATF như là một sáng kiến để chống lại việc lạm dụng các hệ thống tài chính của người rửa tiền do buôn bán ma túy Năm

1996 - Các Khuyến nghị được sửa đổi nhằm phản ánh diễn biến về xu hướng rửa tiền và mở rộng phạm vi vượt ra ngoài hành vi rửa tiền có được từ ma túy Tháng 10/2001 - FATF mở rộng vai trò quyền hạn của mình nhằm xử lý vấn đề tài trợ khủng bố và phát triển 9 Khuyến nghị đặc biệt về tài trợ khủng bố Năm

2003, các Khuyến nghị trên, cùng 9 Khuyến nghị đặc biệt, đã được chỉnh sửa lần thứ hai Năm 2012, tiếp theo vòng 3 đánh giá đa phương, FATF đã rà soát

và sửa đổi, cập nhật lại các Khuyến nghị Các chuẩn mực đã sửa đổi nhằm giải quyết các hiểm họa mới phát sinh và tăng cường các nghĩa vụ hiện tại

Ngoài việc xây dựng các khuyến nghị, đưa ra các báo cáo, FATF còn theo dõi tiến bộ của các thành viên trong việc thực hiện các biện pháp cần thiết, rà soát các biện pháp chống rửa tiền, các biện pháp chống khủng bố và khuyến khích áp dụng và thực hiện các biện pháp thích hợp trên toàn cầu Phối hợp với các tổ chức quốc tế liên quan khác, FATF tổ chức đánh giá, xác

định các điểm yếu ở cấp quốc gia nhằm mục đích bảo vệ hệ thống tài chính quốc tế khỏi việc lạm dụng, sử dụng sai mục đích Sau đánh giá, FATF công khai danh sách các quốc gia có rủi ro về rửa tiền và tài trợ khủng bố theo các cấp độ rủi ro khác nhau và để ra khỏi danh sách này các quốc gia cần phải xây dựng và cam kết kế hoạch hành động

FATF có 03 danh sách đánh giá và xếp theo cấp độ rủi ro [56]:

Danh sách 1: Danh sách những quốc gia có rủi ro về rửa tiền và tài

trợ cho khủng bố gây bất ổn cho hệ thống tài chính quốc tế Theo

đó, các quốc gia thành viên và các quốc gia khác sẽ áp dụng các biện pháp đối kháng nhằm bảo vệ hệ thống tài chính quốc tế như: Hạn chế hoặc cắt đứt quan hệ ngân hàng đại lý, cấm mở văn phòng, chi nhánh của các định chế tài chính; Yêu cầu các định chế tài chính của mình lưu ý đặc biệt đến mối quan hệ kinh doanh và các giao dịch liên quan đến cá nhân, tổ chức ở các quốc gia này

Danh sách 2: Danh sách các quốc gia có thiếu hụt nghiêm trọng về

cơ chế chống rửa tiền, chống TTKB và không có tiến triển trong việc giải quyết những thiếu hụt hoặc không thực hiện đúng kế hoạch hành động đã cam kết với FATF)

Danh sách 3: Danh sách các nước có thiếu hụt về cơ chế chống rửa

tiền, chống TTKB, nhưng đã có cam kết cấp Chính phủ trong việc thực hiện Kế hoạch hành động Các quốc gia thuộc danh sách này phải chịu sự giám sát liên tục) Khi bị đưa vào danh sách này, quốc gia đó phải cam kết với FATF một kế hoạch hành động cần hoàn thành trong thời hạn cụ thể

1.3.1.3 Các tổ chức khu vực FSRBs

Các tổ chức khu vực FSRBs (tên tiếng Anh: FATF - Style Regional

Bodies, viết tắt là “FSRBs”) [57] Bên cạnh FATF thì còn có các tổ chức quốc

tế và khu vực khác được thành lập theo vùng địa lý hoặc theo những mục đích đặc thù của tổ chức tạo thành một mạng lưới toàn cầu để chống lại hoạt động rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ cho việc phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt Các tổ chức này cho đến thời điểm hiện tại bao gồm 09 nhóm như sau:

+ Nhóm chống rửa tiền Châu Á / Thái Bình Dương ( viết tắt là APG)

có trụ sở tại Australia;

+ Lực lượng đặc nhiệm Tài chính khu vực Caribê (viết tắt CFATF)

có trụ sở tại Tây Ban Nha, Trinidad và Tobago;

+ Tập đoàn Eurasian (viết tắt là EAG) có trụ sở tại Moscow, Nga; + Nhóm chống rửa tiền Đông và Nam Phi (viết tắt là ESAAMLG)

FATF và FSRBs là các tổ chức, các nhóm độc lập, không có sự phân cấp

tổ chức giữa FATF và FSRBs, mỗi một FSRB có thể tồn tại cho các mục đích đặc thù của mỗi tổ chức, tuy nhiên đều có một mục tiêu chung là chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố thông qua việc thúc đẩy việc thực hiện và tuân thủ các khuyến nghị về chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố của FATF, thực hiện các báo cáo, đánh giá nhằm chia sẻ thông tin cho các nước thành

viên thông tin về thủ đoạn, thực trạng, xu hướng và những diễn biến của hoạt động rửa tiền, và hỗ trợ các nước thành viên khắc phục những điểm yếu trong công tác chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố Việt Nam đã trở thành thành viên của APG từ tháng 5 năm 2007, như tất cả các thành viên APG khác, Việt Nam cam kết thực thi đầy đủ 40 khuyến nghị về chống rửa tiền và

9 khuyến nghị về chống tài trợ khủng bố của FATF

1.3.1.4 Ủy ban Basle về giám sát ngân hàng

Ủy ban Basle về giám sát ngân hàng (tên tiếng Anh là “The Basel Committee on Banking Supervision”, viết tắt là “Ủy ban Basle”) [58] Ủy ban Basle về giám sát ngân hàng được thành lập vào năm 1974 bởi Thống đốc ngân hàng trung ương của nhóm nước G10 Ủy ban Basle là cơ quan chuẩn mực toàn cầu đầu tiên về quy chế thận trọng của các ngân hàng và là diễn đàn hợp tác về vấn đề giám sát ngân hàng Nhiệm vụ của Ủy ban Basle là củng cố quy chế, giám sát và thực tiễn của các ngân hàng trên toàn thế giới với mục đích tăng cường sự ổn định về tài chính Các tiêu chuẩn và hướng dẫn quan trọng của Ủy ban Basle liên quan đến rửa tiền đó là (1) Bản tuyên bố các nguyên tắc về chống rửa tiền; (2) Các nguyên tắc cốt lõi dành cho ngành ngân hàng; (3) Chú ý xác đáng tới khách hàng

Việt nam chưa phải là thành viên của Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng, do đó không bị ràng buộc phải tuân thủ các quy định, hướng dẫn của

Ủy ban Basel Tuy nhiên, trong thời gian qua NHNN đã ban hành nhiều văn bản pháp luật và các quy định theo định hướng, hướng dẫn của Basel nhằm phát triển hệ thống tín dụng Việt nam theo chuẩn mực quốc tế

1.3.1.5 Hiệp hội Giám sát Bảo hiểm Quốc tế

Hiệp hội Giám sát Bảo hiểm Quốc tế (tên tiếng Anh là: The International Association of Insurance Supervisors, viết tắt là “IAIS”) [59]

Hiệp hội Giám sát Bảo hiểm Quốc tế được thành lập năm 1994, là một tổ chức thành viên tự nguyện của các giám sát viên bảo hiểm của trên 140 quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau Nhiệm vụ của IAIS là thúc đẩy giám sát có hiệu quả và toàn cầu về ngành bảo hiểm nhằm phát triển và duy trì thị trường bảo hiểm công bằng, an toàn và ổn định vì lợi ích và bảo vệ người mua bảo hiểm và góp phần ổn định tài chính toàn cầu

Tháng 01 năm 2002, IAIS phát hành tài liệu “Hướng dẫn số 5 - Những điểm hướng dẫn về chống rửa tiền dành cho các giám sát viên và các tổ chức bảo hiểm” Ngoài việc đưa ra biện pháp chống rửa tiền, IAIS đã đưa ra mức

độ ưu tiên cao cho việc chống lại hoạt động tài trợ cho khủng bố, do vậy, tháng 10 năm 2004, IAIS đã ban hành “Văn bản hướng dẫn về phòng, chống rửa tiền tài trợ khủng bố” để thay thế tài liệu hướng dẫn số 5 ban hành năm

2002 nêu trên

Hiện Cục Quản lý, Giám sát bảo hiểm thuộc Bộ Tài chính Việt nam đã là thành viên của IAIS

1.3.2 Thực tiễn hoạt động phòng chống rửa tiền trên thế giới

Với mức độ rủi ro ngày càng gia tăng từ các hoạt động rửa tiền, tài trợ khủng bố và khủng bố, cộng đồng quốc tế đã có nhiều hành động từ đơn phương đến đa phương để thực thi các biện pháp PCRT chống TTKB tại mỗi quốc gia và trên phạm vi toàn cầu

Liên Hợp Quốc có “Chương trình toàn cầu về chống rửa tiền của Liên Hợp Quốc”; Lực lượng đặc nhiệm tài chính về chống rửa tiền (FATF) và các

tổ chức khu vực FSRBs đã xây dựng và nỗ lực yêu cầu các nước thành viên, các quan sát viên áp dụng các tiêu chuẩn, khuyến nghị về PCRT của FATF FATF cũng duy trì việc đánh giá ba lần trong một năm và công khai danh sách những nước không tuân thủ các yêu cầu về AML hoặc không hợp tác đầy đủ trong cuộc chiến chống rửa tiền Việc bị xếp vào danh sách không

tuân thủ, không hợp tác sẽ ảnh hưởng tới uy tín của quốc gia đó và các thành viên FATF, FSRBs riêng lẻ cũng có thể áp đặt những biện pháp đối kháng

cụ thể đối với quốc gia không hành động để sửa chữa những khiếm khuyết trong công tác PCRT của mình

Ngoài các nỗ lực của các tổ chức quốc tế và khu vực thì các quốc gia cũng có những hành động quyết liệt nhằm điều tra, xử phạt các tổ chức và cá nhân liên quan đến các cáo buộc rửa tiền và tài trợ khủng bố Dưới đây là một

số vụ việc liên quan hoạt động PCRT và chống TTKB đã được các quốc gia điều tra, xử phạt và thông báo công khai

Tại Mỹ:

Theo tờ báo The Guardian đăng tải ngày thứ ba, 11 tháng 12 năm

2012 [60], ngân hàng HSBC đã phải trả 1,9 tỷ đô la Mỹ để xử lý các cáo buộc rửa tiền của Hoa Kỳ Tờ báo nêu “Theo các công tố viên Mỹ, ngân hàng này đã buộc phải trả 1,9 tỷ đô la để giải quyết các cáo buộc cho phép những kẻ khủng bố di chuyển tiền quanh hệ thống tài chính Một vài giờ sau khi giám đốc ngân hàng Stuart Gulliver nói rằng ông “xin lỗi sâu sắc” về những thất bại, trợ lý luật sư Lanny Breuer nói tại một cuộc họp báo ở New York rằng các nhà buôn ma túy Mexico đã gửi hàng trăm ngàn đô la mỗi ngày trong các tài khoản của HSBC Ít nhất 881 triệu đô

la tiền buôn bán ma túy đã được rửa trong các tài khoản của ngân hàng” Theo tờ Thanh niên đăng tin ngày 30 tháng 6 năm 2017 [61], Mỹ cáo buộc ngân hàng Trung Quốc rửa tiền giúp Triều Tiên “Thông cáo của Bộ Ngân khố Hoa Kỳ cho biết lệnh trừng phạt áp dụng đối với Công

ty hàng hải Dalian (Đại Liên) Global Unity và cáo buộc Ngân hàng Đan Đông rửa tiền cho Bình Nhưỡng Hai cá nhân liên quan là Tôn Vĩ và Lý Hoằng Nhật Theo lệnh trừng phạt, công ty và hai cá nhân này bị cấm

làm ăn với các công ty và những người có liên hệ với Mỹ”

Tại Singapore:

Theo Baomoi.com đăng tin ngày 02 tháng 12 năm 2016 [62], Singapore phạt các ngân hàng của Anh do vi phạm quy định chống rửa tiền, “Singapore đã mở cuộc điều tra liên quan đến các dòng quỹ bất hợp pháp liên quan đến Quỹ 1MDB - quỹ đầu tư thuộc sở hữu nhà nước Malaysia mang tên “Quỹ 1MDB” Cơ quan Quản lý tiền tệ Singapore (MAS) tức ngân hàng trung ương Singapore cho biết đã phạt tiền 2 ngân hàng của Anh là Standard Chartered và Coutts do vi phạm các quy định

về chống rửa tiền trong các giao dịch liên quan đến quỹ đầu tư “Quỹ 1MDB”

Theo tuyên bố của MAS, ngân hàng Standard Chartered bị phạt 5,2 triệu dollar Singapore (tương đương 3,65 triệu USD) trong khi ngân hàng Coutts bị phạt 2,4 triệu dollar Singapore”

Tại Tây Ban Nha:

Tạp chí điện tử tài chính thuộc Bộ Tài chính ngày 13 tháng 7 năm

2016 [63], có đăng tin Tây Ban Nha đã bắt giữ 11 người dính líu đến rửa tiền “Hãng tin AP ngày 12/7 đưa tin, cảnh sát Tây Ban Nha đã bắt giữ 11 người chủ yếu là người Nga và Ukraina, hoạt động trong một mạng lưới công ty xuyên quốc gia chuyển tiền từ Cyprus (Cộng Hòa Síp) và Đảo Virgin của Anh để mua bất động sản ở Tây Ban Nha Tội phạm Nga bắt đầu sử dụng Tây Ban Nha làm cơ sở hoạt động vào giữa những năm

1990 Chúng thu lợi từ các hoạt động bất hợp pháp ở Nga và dùng tiền đầu tư vào bất động sản Tây Ban Nha

Cảnh sát Tây Ban Nha cho hay, việc bắt giữ các đối tượng này được diễn ra tại Thành phố cảng Barcelona của Tây Ban Nha ngày 28/6 Nhóm tội phạm đã tiến hành hoạt động rửa tiền khoảng 10 triệu Euro (tương đương 11 triệu USD).”

Tại Ai-len:

Tờ thời báo The IRISH TIME của Ai-len, ngày 08 tháng 10 năm

2013 [64] có đăng tin: “AXA MPS Financial Limited, công ty bảo hiểm nhân thọ quốc tế tại Dublin, đã bị Ngân hàng Trung ương khiển trách và phạt 50.000 Euro vì hai lần vi phạm Đạo luật về Tội phạm Tài chính và Tài trợ Khủng bố năm 2010 Tổ chức dịch vụ tài chính đã bị phát hiện

đã vi phạm Đạo luật này hai lần Từ ngày 15 tháng 7 năm 2010 đến tháng 3 năm 2011, họ đã vi phạm các yêu cầu kiểm tra của khách hàng theo các mục 33 và 35 về xác minh khách hàng và xác minh chủ sở hữu quyền lợi Sự vi phạm xảy ra do sự tin tưởng của AXA vào bên thứ ba để thực hiện các yêu cầu kiểm tra của khách hàng khi bên thứ ba không đủ điều kiện để làm điều đó”

Tại Việt Nam:

Theo báo điện tử Vnexpress, thứ sáu, ngày 22 tháng 10 năm 2004 [65], đăng tin: Trùm ma tuý quốc tế từng đầu tư vào Khánh Hòa “Lê Thị Phương Mai - một trong hai nhân vật cầm đầu tập đoàn buôn lậu ma túy

và rửa tiền lớn - vừa bị cảnh sát Mỹ và Canada bắt cùng hàng trăm đối tượng khác Khi khám xét nhà riêng của Mai tại Ottawa (Canada), cảnh sát thu được một số giấy tờ có liên quan đến dự án đầu tư 25 triệu USD vào tỉnh Khánh Hòa Theo hồ sơ của Cục Điều tra liên bang Mỹ (FBI),

Lê Thị Phương Mai, 38 tuổi, cùng với Ze Wai Wong - 46 tuổi, người Trung Quốc là hai nhân vật đứng ra tổ chức một tập đoàn tội phạm quốc

tế lớn tại Bắc Mỹ, hoạt động theo quy trình khép kín từ sản xuất, tiêu thụ

ma túy đến rửa tiền”

Theo báo Tuổi trẻ online ngày 18 tháng 8 năm 2017 [66] đăng tin:

“Ngày 18-8, TAND cấp cao tại Hà Nội đã bác kháng cáo và tuyên giữ nguyên mức án sơ thẩm đối với 4 bị cáo trong đại án tham ô tài sản, rửa

tiền tại công ty TNHH MTV Vận tải Viễn dương (Vinashinlines) Các bị cáo Trần Văn Liêm, nguyên Tổng giám đốc Vinashinlines, có vai trò chính, bị cáo Giang Kim Đạt, nguyên quyền trưởng phòng kinh doanh Vinashinlines, có vai trò đồng phạm tích cực bị Hội đồng xét xử tuyên y

án sơ thẩm với mức án tử hình cho tội danh tham ô tài sản Tòa cũng tuyên giữ nguyên mức án chung thân đối với bị cáo Trần Văn Khương, nguyên kế toán trưởng Vinashinlines Bị cáo Giang Văn Hiển, bố Giang

Kim Đạt, bị tuyên phạt 12 năm tù cho tội rửa tiền

Hội đồng xét xử nhận định tội danh và các mức án mà Tòa cấp sơ thẩm đã tuyên phạt các bị cáo là có căn cứ pháp luật, không oan sai Các

bị cáo bị cơ quan tố tụng xác định đã có hành vi tham ô số tiền khoảng

16 triệu USD (tương đương 260 tỷ đồng) của Vinashinlines thông qua việc khai thác cho thuê 9 con tàu, nhận tiền chênh lệch “hoa hồng” từ các hợp đồng mua 3 tàu với các đối tác nước ngoài theo chỉ đạo của Trần Văn Liêm

Trong đó bị cáo Giang Kim Đạt chiếm đoạt hơn 255 tỉ đồng, Liêm chiếm đoạt 3,1 tỉ đồng, Trần Văn Khương chiếm đoạt 1,7 tỉ đồng Bị cáo Hiển đã mở 22 tài khoản, 92 lần nhận tiền từ Giang Kim Đạt để mua nhiều bất động sản, ô tô…”

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 Trong chương 1, tác giả tập trung nghiên cứu những vấn đề cơ bản, tổng quát về PCRT, bao gồm khái niệm, quy trình rửa tiền, các hình thức rửa tiền,

hệ thống các tổ chức PCRT trên thế giới và đưa ra một số ví vụ điển hình về việc các quốc gia đã mạnh tay xử phạt, cấm vận đối với các tổ chức cá nhân liên quan đến hoạt động rửa tiền

Thực tế nghiên cứu như nêu trên cho thấy các tổ chức quốc tế và các quốc gia còn có các định nghĩa khác nhau về “tội rửa tiền”, tuy nhiên theo

cách hiểu chung nhất và được thừa nhận rộng rãi “rửa tiền là hành vi che

đậy nguồn gốc bất hợp pháp của tiền, tài sản do tội phạm mà có, nhằm hợp pháp hóa tiền, tài sản đó”

Các vụ việc đã được điều tra và xét xử được nêu trên đây là một minh chứng rõ ràng và cụ thể cho mối liên hệ chặt chẽ giữa tội phạm nguồn và hoạt động rửa tiền Các cá nhân bị xét xử đã thực hiện các hành vi phạm tội liên quan đến buôn bán ma túy và tham ô tài sản, và sau đó là thực hiện hoạt động rửa tiền Các vụ việc này cũng chỉ ra phương thức, thủ đoạn rửa tiền và tính không bị hạn chế bởi biên giới lãnh thổ của hoạt động tội phạm Lê Thị Phương Mai sản xuất, buôn bán ma túy tại Bắc Mỹ, Canada nhưng đã thực hiện rửa tiền tại Việt Nam thông qua hình thức đầu tư khu nghỉ dưỡng tại Khánh Hòa Giang Kim Đạt tham ô, chiếm đoạt tại sản tại Việt Nam nhưng đã tự mình và thông qua bố ruột để đầu tư nhiều bất động sản tại Việt Nam, Singapore trước khi bị bắt tại Singapore và bị dẫn độ về Việt Nam

Hoạt động rửa tiền được các tổ chức quốc tế và các quốc gia đánh giá là rủi ro hiện hữu và có những ảnh hưởng tiêu cực, trực tiếp đến hệ thống kinh

tế - chính trị và sự an toàn xã hội của mỗi quốc gia cũng như trên phạm vi

trên toàn thế giới Do vậy, công tác phòng, chống rửa tiền sẽ không hiệu quả nếu chỉ thực hiện một cách đơn lẻ mà cần có cả sự quyết tâm của mỗi quốc gia cũng như sự hợp tác toàn cầu của tất cả các quốc gia

Đối với hệ thống pháp luật và công tác phòng chống rửa tiền ở Việt Nam, cụ thể là trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm, tác giả sẽ trình bày cụ thể ở chương 2 của luận văn này