chương 4 Quản trị học

Có thể xem văn hóa doanh nghiệp hay bản sắc doanh nghiệp là hệ thống các chuẩn mực về tinh thần và vật chất, quy định mối quan hệ, thái độ và hành vi ứng xử của tất cả các thành viên tro

Trang 1

Chương 3: Văn hĩa của tổ chức và mơi trường kinh doanh

Chương 3 : VĂN HÓA CỦA TỔ CHỨC VÀ

MÔI TRƯỜNG KINH DOANH

_

Nội dung chính Môn học: Quản Trị Học

1 Văn hóa của tổ chức

1.1 Khái niệm và đặc điểm

1.2 Ảnh hưởng của văn hóa doanh nghiệp tới tiến trình quản lý doanh nghiệp

1.3 Các yếu tố hình thành văn hóa doanh nghiệp

2 Môi trường kinh doanh

2.1 Khái niệm môi trường kinh doanh của một doanh nghiệp

2.2 Phân loại

2.2.1 Căn cứ theo phạm vi và cấp độ của môi trường

A Môi trường bên ngoài

B Môi trường bên trong

2.2.2 Căn cứ theo mức độ phức tạp & mức độ biến

động của môi trường

2.3 Giảm bớt bất trắc bằng quản lý môi trường

Trang 2

Văn hóa doanh nghiệp là gì?

NGÔ MINH KHÔI

Trong lịch sử, có rất nhiều doanh nghiệp tên tuổi lẫy lừng, tồn tại hàng trăm năm hay gần trăm năm vẫn không ngừng phát đạt như hãng Ford, Fiat, Honda, Sony, Philips Ngược lại, không ít các doanh nghiệp mới sinh ra đã chết yểu, hay phất lên một thời gian rồi lụn bại dần Có nhiều cách lý giải hiện tượng này, trong đó một nguyên nhân rất cơ bản là văn hóa Các nhà kinh tế thế giới đều chung một quan điểm rằng, sở dĩ các hãng kinh doanh thịnh vượng lâu bền là do họ đã thiết lập và duy trì được một nền văn hóa doanh nghiệp của riêng mình

Có thể xem văn hóa doanh nghiệp (hay bản sắc doanh nghiệp) là hệ thống các chuẩn mực về tinh thần và vật chất,

quy định mối quan hệ, thái độ và hành vi ứng xử của tất cả các thành viên trong doanh nghiệp, hướng tới những giá trị tốt đẹp được xã hội đồng tình, tạo ra nét riêng độc đáo, đồng thời là sức mạnh lâu bền của doanh nghiệp thể hiện qua sức mạnh sản phẩm của doanh nghiệp trên thương trường Những chuẩn mực

đó được quy định trên cơ sở đặc điểm riêng về loại hình và ngành hàng của từng doanh nghiệp và các thể chế văn hóa xã hội nơi doanh nghiệp hoạt động, nên nó không giống nhau đối với các doanh nghiệp Văn hóa doanh nghiệp tạo nên hình tượng hay biểu tượng của doanh nghiệp, đồng thời nó cũng

"đúc" nên những nét nhân cách, phong thái riêng rất dễ nhận

Trang 3

ra của các thành viên của doanh nghiệp ở trong xã hội Cho nên không thể có một chuẩn mực chung về văn hóa doanh nghiệp cho mọi xí nghiệp Phải có sự nghiên cứu công phu và quá trình đúc rút kinh nghiệm bền bỉ mới mong tạo được những tập tục, tập quán hay truyền thống quý báu trong nếp sống của tập thể và mỗi thành viên

Chúng tôi xin mạo muội đưa ra một số nội dung về văn hóa doanh nghiệp, mong được trao đổi :

Trước hết, văn hóa doanh nghiệp thể hiện ở hệ thống các

quan điểm (hay định hướng) phát triển doanh nghiệp về lâu dài đã thấm sâu vào thực tiễn doanh nghiệp để làm ra hàng hóa, dịch vụ có chất lượng cao Đây là tư tưởng chiến lược, là nền móng văn hóa doanh nghiệp mà từ giám đốc đến nhân viên đều coi là mục tiêu sự nghiệp của mình Ví dụ : quan điểm tất cả vì uy tín và tăng trưởng của doanh nghiệp ; quan

điểm đoàn kết cộng đồng ; công việc của một người liên quan mật thiết đến nhiều người ; quan điểm luôn luôn sáng tạo, đổi mới ; tư tưởng hướng về cơ sở, phục vụ tối đa cho sản xuất kinh

doanh; quan điểm lấy thực tế làm thước đo công việc ; tư tưởng công bằng trong phân phối thành quả lao động, sòng phẳng, rõ ràng về tài chính; quan điểm phát huy dân chủ

Văn hóa doanh nghiệp thể hiện ở hệ thống các ký hiệu ,

biểu trưng cho doanh nghiệp như : hình ảnh, biểu tượng chung,

ngày truyền thống doanh nghiệp Đó còn là kiểu mẫu, quy cách thống nhất, mang nét đặc trưng của đơn vị, từ đồng phục,

Trang 4

biển tên từng người cho đến phong bì, giấy viết thư, phong bao dùng để phát lương hoặc các thiết bị đặc biệt khác Nói chung, ngay từ yếu tố hình thức bên ngoài cũng phải theo mẫu quy định và được sử dụng rộng rãi, liên tục, không thay đổi, tạo thành ấn tượng xã hội, thành niềm tự hào của các thành viên trong doanh nghiệp và gia đình họ từ đời này qua đời khác

Hệ thống tập quán về thái độ và hành vi ứng xử hàng ngày của mỗi thành viên là một bộ phận tạo nên văn hóa doanh nghiệp Các nguyên tắc đó gồm: quy định về bảo mật, về giờ giấc làm việc, nghỉ ngơi ; quy định về trang phục, đồng phục, phù hiệu, tư thế, tác phong khi làm việc ; các nguyên tắc về giao dịch, tiếp khách ; nguyên tắc và hình thức tuyên dương khen thưởng; nguyên tắc về ghi chép chứng từ, báo cáo, ghi nhật ký sản xuất ; nội quy sử dụng, bảo quản máy móc, thiết

bị, về bảo vệ môi trường, phòng chống cháy, sử dụng điện nước tất cả các quy định này phải rõ ràng, tránh chung chung, có kèm theo thưởng phạt, trở thành quy tắc văn hóa, thành nếp sống tự thân của mỗi thành viên trong doanh nghiệp

Văn hóa doanh nghiệp còn là nền nếp tài chính doanh nghiệp như : kỷ luật về chấp hành định mức khoán ; cách thức tính tiền lương, tiền thưởng, các quy định về tạm ứng, thanh toán, vay vốn ; nguyên tắc hạch toán, kiểm toán, những quy định về xử lý rủi ro các nguyên tắc tài chính muốn trở thành văn hóa phải luôn hướng về sự minh bạch, cần kiệm và công

Trang 5

Để biến một doanh nghiệp thành một thực thể văn hóa, không phải cứ định ra vô số những quy tắc này nọ, mà cốt yếu là làm sao biến các quy tắc đó thành cuộc sống, thành sức mạnh cạnh tranh và trường tồn của doanh nghiệp Trong quá trình tạo dựng nền văn hóa doanh nghiệp này, vai trò của những người lãnh đạo có tính quyết định Một hành vi nhỏ của người lãnh đạo như xin lỗi công khai những sai sót của mình trước cấp dưới, đi thăm nhân viên bị đau ốm đều tạo nên hiệu quả to lớn trong việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp

Trang 6

Chương 3 : VĂN HÓA CỦA TỔ CHỨC VÀ

MÔI TRƯỜNG KINH DOANH

Trang 7

 Trong lịch sử, có rất nhiều doanh nghiệp tên

tuổi lẫy lừng, tồn tại hàng trăm năm hay gần

trăm năm vẫn không ngừng phát đạt như hãng

Ford, Fiat, Honda, Sony, Philips

 Ngược lại, không ít các doanh nghiệp mới sinh

ra đã chết yểu, hay phất lên một thời gian rồi

lụn bại dần

 Có nhiều cách lý giải hiện tượng này, trong đó

một nguyên nhân rất cơ bản là văn hóa

 Các nhà kinh tế thế giới đều chung một quan

vượng lâu bền là do họ đã thiết lập và duy trì

được một nền văn hóa doanh nghiệp của riêng

mình.

Th.S Trần Minh Thư

Trang 8

1.VĂN HÓA CỦA TỔ CHỨC

1.1 KHÁI NIỆM & ĐẶC ĐIỂM

Văn hóa doanh nghiệp là “ hệ thống tư duy” (“Chuẩn

con người trong một doanh nghiệp nhất định đã được nâng lên thành phong cách chung của mọi thành viên

VĂN HÓA DOANH NGHIỆP là gì?

CÂY SỒI Văn hóa Doanh Nghiệp

Tầng 1: Chia sẻ kiểu THÁI ĐỘ

HÀNH VI hay VẬT DỤNG

QUY PHẠM HÀNH ĐỘNG

Tầng 2: Chia sẻ kiểu

LẬP LUẬN/SUY NGHĨ và các GIÁ TRỊ

GIÁ TRỊ

Tầng 3: Chia sẻ các nền tảng

QUI ĐỊNH, NIỀM TIN (gốc rễ văn hóa)

CHUẨN MỰC

Tập thể

Trang 9

• Hệ thống những QUI ĐỊNH, MONG MUỐN

của tổ chức, yêu cầu các thành viên phải thực hiện

• -> Thường được viết thành NỘI QUI ,

• ĐIỀU LỆ

• -> Được PHÁT BIỂU CHÍNH THỨC &

• được ĐỒNG Ý ù trong các cuộc họp

CHUẨN MỰC ( Gốc CÂY SỒI )

GIÁ TRỊ

GIÁ TRỊ ( Thân CÂY SỒI ) là nền tảng của văn hóa doanh nghiệp, được xác định trên cơ sở những CHUẨN MỰC (quan niệm/niềm tin -

Gốc/re ã CÂY SỒI ) được giữ vững, định hướng

cho hành vi/ thái độ

-> GIÁ TRỊ là những thống nhất về QUAN

Trang 10

QUI PHẠM HÀNH ĐỘNG

( Tàng lá CÂY SỒI ) là những thống nhất

về THÁI ĐỘ và HÀNH VI , giúp chúng

ta quyết định hay thực hiện trong các

hoạt động tương tác hàng ngày của mọi thành viên trong tổ chức.

Văn hóa của một doanh nghiệp thường được thể hiện trong 7 đặc tính sau đây :

1 Mức độ tự quản cá nhân

2 Mức độ tiêu chuẩn hóa

3 Yểm trợ

4 Sự đồng nhất hóa với tổ chức

5 Thưởng phạt

6 Mức độ chấp nhận xung đột

7 Mức độ chấp nhận may rủi

Trang 11

Tình huống

TỔ CHỨC A

Đây là một cơ sở sản xuất,

có những qui tắc và điều lệ bao

quát đòi hỏi nhân viên phải

tuân thủ Những nhà quản trị

trông coi nhân viên chặt chẽ để

tránh những sai lệch Mỗi

người có rất ít phạm vi hoạt

động đối với công việc của

mình

Nhân viên đươc chỉ thị trình bất

cứ một vấn đề bất thường nào

lên cấp trên của mình để cấp

nầy giải quyết Thành phần

quản trị không tin vào sự thật

thà và liêm khiết của nhân

viên, vì vậy mà sự kiểm soát

chặt chẽ Những nhà quản trị

và nhân viên được tuyển mộ

vào hãng từ khi họ mới vào

nghề Họ được thuyên chuyển

qua các bộ phận theo một qui

chế đều đặn, là nhân viên tổng

quát hơn chuyên môn Cố

gắng, trung thành, cộng tác và

tránh sai lầm là những đức tinh

được đề cao và khen thưởng

TỔ CHỨC B

Đây cũng là một xí nghiệp sản xuất nhưng chỉ có rất ít qui tắc và điều lệ

Những nhân viên chăm làm và đáng tin cậy, vì vậy sự giám thị rất lỏng lẻo Họ được khuyến khích tự giải quyết các khó khăn và được tự do hỏi ý kiến các nhà quản trị nếu cần Họ cũng dược khuyến khích phát triển tài năng chuyên môn của họ

Những sự khác biệt cá nhân hay ngành được coi như tự nhiên Thăng thưởng thường dành cho những người đóng góp nhiều nhất vào tổ chức, ngay cả khi họ được bị nhìn nhận là có những ý kiến lạ lùng, những cử chỉ khác thường, và những tập quán làm việc không theo qui ước

Bảng 3.1: Mơ tả hai đơn vị văn hĩa khác biệt

Trang 12

1 Thấp Sự tự quản cá nhân cao

2 Thấp Cơ chế cao

3 Thấp Hỗ trợ cao

4 Thấp Đồng nhất hóa cao

5 Thấp Phần thưởng thực hiện cao

6 Thấp Chịu đựng những xung đột cao

7 Thấp Chấp nhận những may rủi cao

Hình 3 – 1: Định nghĩa các đặc điểm văn hóa của một tổ chức

Trang 13

1.2 ẢNH HƯỞNG CỦA VĂN HÓA/PHONG CÁCH DOANH NGHIỆP TỚI TIẾN TRÌNH QUẢN LÝ

nhuận càng lớn rủi ro càng cao) Những quyết định phải nhấn mạnh tính cách lâu dài hoặc tính cách

ngắn hạn ít may rủi,

những nhà quản trị cấp dưới Chọn những người cĩ

đủ khả năng cho một chức vụ và sẽ được chấp nhận

Mức độ tự do được chỉ định trong cơng việc của nhân viên Văn hĩa của một tổ chức cịn đưa ra tiêu

chuẩn để đánh giá thành tựu nhân viên

được sử dụng? Những qui tắc, điều khiển nào thích hợp? Sự thơng tin liên lạc được mở rộng như thế

nào? Cĩ thể loại bỏ bất đồng hay khơng

việc của mình đến mức nào? Hay phải dùng những

phương pháp kiểm tra từ bên ngồi?

Việc xây dựng phong cách doanh nghiệp có lợi gì?

Trang 14

CHUẨN MỰC VÀ TRUYỀN THỐNG TỔ CHỨC

CHUẨN MỰC GIÁ TRỊ

QUI PHẠM HÀNH ĐỘNG

Hình thành nên TRUYỀN THỐNG của tổ chức theo thời gian

VĂN HÓA TỔ CHỨC : là chất keo kết dính các thành viên của

tổ chức lại với nhau với mục tiêu phát triển chung của tổ chức

Làm GIẢM tính HỖN TẠP

Làm TĂNG tính ĐOÀN KẾT

TRÁNH XUNG ĐỘT , TẠO SỰ PHỐI HỢP ĂN Ý

Trang 15

Bảng 3.2 – Những đặc điểm về giá trị chung của

các công ty Nhật Bản và Hoa Kỳ

Lĩnh vực Doanh nghiệp Hoa kỳ Doanh nghiệp Nhật Bản

Chế độ làm thuê suốt đời

Công việc khá ổn định và an toàn đối với người lao động ( không bị sa thải nếu không bị kỷ luật )

3 Thái độ

đối với

công việc

Trách nhiệm cá nhân Trách nhiệm tập thể

Trung thành với nhóm

Định hướng vào nhiệm vụ

Người công nhân không bằng lòng khi tổ chức can thiệp vào cuộc sống riêng của họ

Mối quan hệ giữa doanh nghiệp và công nhân được nhân cách hóa

Công nhân có khuynh hướng tự coi là một thành viên trong doanh nghiệp

Gia trưởng

.Công nhân mong muốn tổ chức quan tâm đến những công việc riêng của họ

6 Tranh

đua nội bộ

Sự tranh đua giữa các cá nhân diễn ra khá mạnh mẽ và rộng rãi

Sự tranh đua giữa những công nhân trong cùng nhóm ở mức rất thấp Nhưng sự tranh đua giữa những người khác nhóm, khác tổ chức diễn ra rất gay gắt

Trang 16

1.3 CÁC YẾU TỐ HÌNH THÀNH PHONG CÁCH

DOANH NGHIỆP

Chế độ đề xuất sáng kiến của phong trào v.v… và các ngày kỷ niệm

Các phong trào và ngày kỷ niệm của công ty

Hệ thống quản lý tổ chức

Môi trường xã hội

Quan niệm của người sáng lập

Quy phạm hành động tháng ngày

Quan niệm kinh doanh

Cột trụ tinh thần của công

ty

Cá tính mạnh mẻ của người sáng lập

Tư thế đối với cơng việc và khách hàng thường ngày

SỰ HÌNH THÀNH PHONG CÁCH – VĂN HÓA CỦA XN

Trang 17

XÂY DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP

Ý tưởng của người sáng lập

Nhóm nồng cốt lập ra bản sơ thảo về triết lý doanh

nghiệp và văn hóa công ty

Thăm dò thu thập ý kiến đóng góp của các thành viên

với các ý tưởng trên

Nhóm nồng cốt kết hợp ý kiến của ban lãnh đạo và

người lao động thành một văn bản hoàn chỉnh hơn

(Quá trình quy chế hóa )

Ban lãnh đạo xem xét các ý kiến đóng góp & phê chuẩn

Kế hoạch hành động phối hợp các nguồn lực

để thực thi chương trình

Phổ biến rộng khắp công ty (Quá trình xã hội hóa) Động viên, giám sát sự thi hành (Quá trình định hướng) Thu thập sự phản hồi, các số thống kê về mức độ thực thi

Trang 18

CHỨC NĂNG của VĂN HÓA DOANH NGHIỆP

 Tạo sự khác biệt giữa các tổ chức

 Tạo ra tính đồng nhất giữa các thành viên.

 Hướng tới sự thống nhất các mục tiêu giữa

mục tiêu chung của tổ chức và mục tiêu của

cá nhân.

 Góp phần tạo ra giá trị nhân văn trong kinh

doanh nói riêng và các tổ chức nói chung,

tạo ra những nền tảng đạo đức cho xã hội

VĂN HÓA MẠNH, VĂN HÓA YẾU (1)

• Văn hóa mạnh với những giá trị cơ bản của nó tác động một cách sâu rộng đến tổ chức Nó ảnh hưởng đến hành

vi toàn tổ chức vì mức độ chia sẻ cao tạo ra bầu không

khí dẫn dắt hành vi cư xử Văn hóa mạnh thể hiện mức độ đồng tình cao giữa các thành viên trong tổ chức.

•

– Văn hóa mạnh : khi những giá trị then chốt được giữ

vững, rất khó lay chuyển, và được chia sẻ rộng rãi trong

doanh nghiệp

Trang 19

VĂN HÓA MẠNH, VĂN HÓA YẾU (2)

• Văn hóa yếu có mức độ chia sẻ những vấn

đề chung rất yếu không có sự định hướng rõ

ràng Các hành vi cư xử trong tổ chức chỉ

mang tính chất cá biệt của cá nhân hay

nhóm Và đôi khi các mục tiêu đi ngược nhau, không có tính thống nhất

•

– Văn hóa mạnh, Văn hóa yếu của tổ chức

không nói lên được tính thuận lợi hay bất

lợi đối với tổ chức nó còn tùy thuộc vào các

đặc điểm văn hóa đó là tích cực hay tiêu

cực

• 1 Tuyển chọn nhân sự cho tổ chức.

3 Đánh giá khen thưởng cho việc thực hiện tốt

công việc.

• 5 Trung thành với những giá trị quan trọng và làm rõ

• những điều cấm kỵ

• 7 Luôn tạo những họat động tập thể vui nhộn

DUY TRÌ VĂN HÓA DOANH NGHIỆP

Định dạng
Số trang	30
Dung lượng	0,93 MB