+ Biết cách xác định vị trí của vật trong không gian vật làm mốc và thước đo, hệ tọa độ.. Kĩ năng Liên hệ thực tế xác định mốc thời gian, vật làm mốc hệ quy chiếu của môt số chuyển động
Trang 1Sở GD&ĐT tỉnh Quảng Ngãi
Trường THPT Số 2 Mộ Đức
Người soạn: Lê Đức Trọng
Tiết 1.
CHUYỂN ĐỘNG CƠ
Quảng Ngãi, ngày 20 tháng 8 năm 2018
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
+ Nêu được khái niệm chuyển động cơ
+ Nêu được khái niệm chất điểm
+ Nêu được khái niệm quỹ đạo
+ Biết cách xác định vị trí của vật trong không gian (vật làm mốc và thước đo, hệ tọa độ)
+ Biết cách xác định thời gian trong chuyển động ( mốc thời gian và đồng hồ) + Phân biệt được thời điểm và khoảng thời gian
+ Biết được cách chọn hệ quy chiếu
2 Kĩ năng
Liên hệ thực tế xác định mốc thời gian, vật làm mốc hệ quy chiếu của môt số chuyển động cơ trong thực tế
3 Thái độ
+ Nghiêm túc trong giờ học, chú ý nghe giảng và tích cực xây dựng bài
+ Tạo hứng thú cho người học về bài học, môn học
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
Các tài liệu liên quan tới môn học để giới thiệu cho học sinh
2 Học sinh
Trang 2III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Thờ
i
gian
Hoạt động của giáo viên Hoạt độg của học sinh Ghi
chú
5
phút
Hoạt động 1: Ổn định tổ chức
Học sinh mới nhập học tại trường
+ Ổn định tổ chức
+ Giới thiệu bản thân
+ Tìm hiểu lớp (Sỉ số, ban cán sự
lớp)
+ Lớp trưởng báo cáo sỉ số, thành viên ban cán sự
5
phút
Hoạt động 2: Giới thiệu chương trình học, tài liệu học tập, chương
“ Động học chất điểm”
+ Giới thiệu chương trình Vật lý
lớp 10 THPT
+ Giới thiệu tài liệu học tập: sách
giáo khoa, sách bài tập,…
+ Giới thiệu chương 1: Động học
chất điểm
10
phút
Hoạt động 3: Giới thiệu bài học, tìm hiểu các khái niệm: Chuyển
động cơ, chất điểm, quỹ đạo
+ Giới thiệu bài học
+ Yêu cầu học sinh nêu một số
chuyển động quan sát được trong
thực tế
+ Đặt câu hỏi: Vậy, một vật khi
nào được coi là chuyển động?
+ Thông báo: chuyển động của vật
như trên gọi là chuyển động cơ
của một vật Vậy, chuyển động cơ
của một vật là sự thay đổi vị trí
của vật đó so với các vật khác
theo thời gian Yêu cầu học sinh
nhắc lại
+ Đặt câu hỏi: Xét một xe chạy
trên đường, vị trí của xe so với các
cây cối ven đường như thế nào?
+ Đặt câu hỏi: Vậy vị trí của xe so
với cây cối ven đường nói trên là
vị trí của đầu xe, mui xe hay bộ
phận nào của xe?
+ Thông báo: Vì xe có kích thước
+ Trả lời câu hỏi giáo viên:
Lá rơi, xe ô tô chạy trên đường, chim bay, …
+ Trả lời câu hỏi giáo viên:
Một vật được coi như là chuyển động khi vị trí của vật so với vật khác thay đổi theo thời gian
+ Trả lời câu hỏi giáo viên:
Vị trí của xe thay đổi so với cây cối ven đường
+ Trả lời câu hỏi giáo viên
Sử dụng phươn
g pháp trình bày nêu vấn đề và phươn
g pháp thông báo-thu nhận
Trang 3nên không thể xác định vị trí
chính xác của xe, để hạn chế điều
đó, xét khái niệm chất điểm
+ Xét ví dụ ô tô chạy trên đường
từ Quy Nhơn- Hà Nội, nếu vẽ trên
bản đồ thì ô tô chỉ có thể biểu diễn
bằng một chấm nhỏ Vậy, khi nào
một vật chuyển độngđược coi như
là một chất điểm?
+ Đưa ra một số chú ý:
Khi một vật được coi là chất
điểm thì khối lượng của vật coi
như tập trung lại chất điểm đó
Phạm vi nghiên cứu của
chương: Các vật coi như là chất
điểm
+ Thông báo khái niệm quỹ đạo:
Là tập hợp tất cả vị trí của chất
điểm chuyển động
+ Một vật chuyển động được coi như là một chất điểm nếu kích thước của nó rất nhỏ so với độ dài đường đi
20
phút
Hoạt động 4: tìm hiểu cách xác định vị trí của vật trong không
gian và thời gian trong chuyển động, hệ quy chiếu
+ Nêu vấn đề: chuyển động cơ của
một vật là sự thay đổi vị trí của vật
đó so với các vật khác theo thời
gian Vậy, làm thế nào để xác định
vị trí của vật và thời gian trong
chuyển động
* Cách xác định vị trí của vật
trong không gian
+ Đặt câu hỏi: Trên các đoạn
đường lộ, có các trụ nhỏ gọi là
móc lộ giới, trên một mốc lộ giới
có ghi: “ Hồ Chí Minh 798km”,
cho biết ý nghĩa?
+ Thông báo: Vậy các chữ viết
trên mốc lộ giới chỉ vị trí của nó
trên đường, được xác định bằng
cách chọn một địa danh làm mốc
và một hướng , sau đó đo khoảng
cách từ địa danh đó tới mốc lộ
giới
+ Đặt câu hỏi: Tương tự như trên,
nếu biết quỹ đạo l của một vật,
làm cách nào để xác định vị trí của
vật
+ Trả lời câu hỏi giáo viên: vị trí đang đứng cách thành phố
Hồ Chí Minh 798km nếu đi theo hướng nhìn thấy mốc lộ giới
+ Trả lời câu hỏi giáo viên:
Nếu đã biết quỹ đạo của một vật, ta chỉ cần chọn một vật làm mốc và một chiều dương
Sử dụng phươn
g pháp trình bày nêu vấn đề và phươn
g pháp thông báo-thu nhận
Trang 4+ Nêu vấn đề: Nếu không biết quỹ
đạo chuyển động của vật thì làm
thế nào để xác định vị trí của vật?
+ Đưa ra ví dụ muốn khoan một lỗ
đóng đinh trên tường phải xác
định khoảng cách từ điểm đó đến
2 mép tường Lúc đó ta xem mép
tường như một hệ tọa độ vuông
góc
+ Vẽ hình, Yêu cầu học sinh phát
biểu cách xác định vị trí điểm cần
xác định
* Cách xác định thời gian trong
chuyển động
+ Đặt câu hỏi:Tương tự như xác
định vị trí, để xác định thời gian
cần làm gì?
+ Yêu cầu học sinh quan sát bảng
1.1-Bảng giờ tàu trong sách giáo
khoa, xác định thời điểm tàu tới
các địa danh tương ứng và khoảng
thời gian tàu chạy giữa 2 địa danh
+Yêu cầu học sinh phân biệt “thời
điểm” và “khoảng thời gian”
* Hệ quy chiếu
+ Thông báo các thành phần của
hệ quy chiếu: Một vật làm mốc,
một hệ tọa độ gắn với vật làm
mốc; một mốc thời gian và một
đồng hồ
+ Đưa ra một số chú ý: Trong
nhiều bài toán cơ học, khi nói về
hệ quy chiếu người ta chỉ đề cập
đến hệ tọa độ, mốc tọa độ, mốc
thời gian mà không đề cập đến
đồng hồ
trên quỹ đạo là có thể xác định vị trí của vật bằng cách dùng thước đo chiều dài đoạn đường từ vật làm mốc tới vật
+ Trả lời câu hỏi giáo viên: Chọn chiều dương trên các trục Ox, Oy; chiếu vuông góc điểm cần xác định xuống 2 trục Ox, Oy ta được hai tọa
độ của điểm cần xác định vị trí
+ Trả lời câu hỏi giáo viên: Chọn mốc thời gian, dùng đồng hồ đo khoảng thời gian trôi đi kể từ mốc thời gian + Thực hiện các yêu cầu của giáo viên
Trang 5+Yêu cầu học sinh vận dụng xác
định hệ quy chiếu của một số
chuyển động thực tế
5
phút Hoạt động 5: củng cố kiến thức, giao bài tập về nhà
+ Củng cố kiến thức
+Yên cầu học sinh hoàn thành các
bài tập trong sách giáo khoa
IV RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
………
………