Bài 3 (10) đỗ nguyễn tiêu mi

- Nêu được đặc điểm của gia tốc trong chuyển động thảng nhanh dần đều, chậm dần đều, nêu được ý nghĩa các đại lượng vật lý trong công thức đó.. - Xây dựng được hệ thức giữa gia tốc, vận

Sinh viên thực hiện: Đỗ Nguyễn Tiểu Mi

Lớp: Sư phạm Vật Lý K37

GIÁO ÁN CHUYỂN ĐỘNG THẲNG BIẾN ĐỔI ĐỀU (tiết 1)

(Chương trình Vật lý lớp 10 cơ bản)

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Phát biểu được định nghĩa và viết dược biểu thức độ lớn của vận tốc tức thời

- Biểu diễn được vecto vận tốc tức thời

- Phát biểu được định nghĩa của chuyển động thẳng biến đổi dều, nhanh dần đều, chậm dần đều

- Nêu được đặc điểm của gia tốc trong chuyển động thảng nhanh dần đều, chậm dần đều, nêu được ý nghĩa các đại lượng vật lý trong công thức đó

- Viết được phương trình tọa độ của chuyển động thẳng nhanh dần đều, chậm dần đều

- Xây dựng được hệ thức giữa gia tốc, vận tốc và quãng đường đi được trong chuyển động nhanh dần đều và chuyển động chậm dần đều

2 Kỹ năng

- Áp dụng những công thức, phương trình để giải bài tập về chuyển động biến đổi đều

- Xây dựng và vẽ được đồ thị vận tốc của chuyển động thẳng biến đổi đều

II Chuẩn bị

1 Giáo viên

2 Học sinh

- Ôn lại kiến thức chuyển động thẳng đều

III Tiến trình dạy học

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Hoạt động 1: Ổn định lớp Kiểm tra bài cũ Đặt vấn đề

- Ổn định lớp Lớp trưởng báo cáo sĩ

số lớp

- Kiểm tra bài cũ

+ Chuyển động thẳng đều là gì?

+ Viết công thức tính vận tốc,

quãng đường đi được và phương trình

chuyển động của chuyển động thẳng

đều?

- Đặt vấn đề: Khi xét chuyển động

thẳng đều thì vận tốc của vật là như nhau

tại mọi thời điểm.Tuy nhiên, trong nhiều

trường hợp vận tốc của vật thay đổi theo

thời gian, đó là các chuyển động biến

đổi Chúng ta sẽ tìm hiểu biến đổi đơn

giản: chuyển động thẳng biến đổi đều

- Lớp trưởng báo cáo sĩ số lớp

Hoạt động 2: Tìm hiểu khái niệm vận tốc tức thời Chuyển động thẳng biến đổi đều

- Trong chuyển động thẳng đều vận

tốc là như nhau tại mọi thời điểm Do đó

vận tốc trung bình trên cả quãng đường s

cũng chính là vận tốc ứng với mỗi vị trí

trên quãng đường s Khi vật chuyển

động không đều thì vận tốc trung bình

không còn đúng để xác định vận tốc của

vật tại các thời điểm khác nhau Người

ta đưa ra khái niệm vận tốc tức thời để

đặc trưng cho vận tốc vật tại thời điểm

khác nhau

- Một vật đang chuyển động thẳng

không đều, muốn biết tại một điểm nào

đó xe đang chuyển động nhanh hay

chậm thì ta phải làm gì?

- Trong khoảng thời gian rất ngắn, t

kể từ lúc ở M, xe dời được một đoạn đường s là bao nhiêu

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

- Tại sao phải xét quãng đường vật đi

trong khoảng thời gian rất ngắn t ? Có

thể áp dụng công thức nào để tính vận

tốc?

- Viết biểu thức tính vận tốc tức thời

s

v

t





 Trong đó v là vận tốc tức thời

của vật chuyển động tại thời điểm đang

xét

- Vận tốc tức thời có phụ thuộc vào

việc chọn chiều dương của hệ tọa độ hay

không?

- Tại mỗi điểm trên quỹ đạo vận tốc

tức thời của vật không những có giá trị

nhất định mà còn có phương và chiều

xác định, vì vậy để đặc trưng cho chuyển

động cả về sự nhanh chậm về phương

chiều người ta đưa ra khái niệm vận tốc

tức thời: Vecto vận tốc tức thời của một

vật tại một điểm là một vecto có gốc tại

vật chuyển động, có hướng của chuyển

động và có độ dài tỉ lệ với độ lớn của

vận tốc tức thời theo một tỉ xích nào đó

- Chuyển động thẳng biến đổi là

chuyển động có quỹ đạo là đường thẳng

và có độ lớn của vận tốc tức thời luôn

luôn biến đổi Loại chuyển động thẳng

biến đổi đơn giản nhất là chuyển động

thẳng biến đổi đều

- Thảo luận nhóm: Thế nào là chuyển

động thẳng biến đổi đều?

+ Quỹ đạo của chuyển động?

- Vì để vận tốc thay đổi không đáng

kể, có thể dùng công thức tính vận tốc trong chuyển động thẳng đều

- Có phụ thuộc

- Đại diện nhóm trả lời:

+ Quỹ đạo chuyển động là đường thẳng

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

+ Tốc độ của vật thay đổi như thế + Tốc độ của vật hoặc tăng đều,

nào trong quá trình chuyển động?

+ Có thể phân chuyển động thẳng

biến đổi đều thành các dạng chuyển

động nào?

- Nhận xét và đưa ra khái niệm

hoặc giảm đều theo thời gian

+ Có thể chia chuyển động thẳng biến đổi đều thành chuyển động thẳng nhanh dần đều và chuyển động thẳng chậm dần đều

Hoạt động 3: Nghiên cứu chuyển động thẳng nhanh dần đều

- Để mô tả chính chất nhanh hay chậm

của chuyển động thẳng đều thì chúng ta

dùng khái niệm vận tốc Đối với chuyển

động thẳng biến đổi thì có dùng được

khái niệm vận tốc để môt tả chính chất

nhanh hay chậm của chuyển động

không?

- Dựa vào một khái niệm mới đó là

gia tốc Để đặc trưng cho chuyển động

biến đổi đều thì gia tốc phải như thế nào

trong quá trình chuyển động?

- Vậy gia tốc được tính như thế nào?

(Trong thí nghiệm 1 đại lượng nào là

không đổi?)

- Tỷ số

v t



 là một số không đổi nên được dùng để đặc trưng cho sự biến đổi

vận tốc trong chuyển động biến đổi đều

được gọi là gia tốc và ký hiệu là a

- Viết biểu thức tính gia tốc, từ đó nêu

định nghĩa và đơn vị của gia tốc

- Không Vì vận tốc luôn thay dổi

- Gia tốc phải không đổi trong suốt quá trình vật chuyển động

- Đại lượng v là một số không đổi

-

0 0

v v v

a

t t t





Gia tốc của chuyển động là đại lượng được xác định bằng thương số giữa độ biến thiên vận tốc và khoảng thời gian vận tốc biến thiên

Đơn vị: m/s2

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

- Dựa vào biểu thức hãy cho biết gia - Là đại lượng vecto Vì gia tốc phụ

tốc là đại lượng vô hướng hay đại lượng

vecto? Vì sao?

- Hãy cho biết phương và chiều của

vecto gia tốc trong chuyển động nhanh

dần đều Viết công thức của vecto gia

tốc

- Trong chuyển động thẳng đều thì gia

tốc bằng bao nhiêu?

* Tìm hiểu khái niệm vận tốc trong

chuyển động thẳng đều

- Thảo luận nhóm: Dựa vào biểu thức

gia tốc để xây dựng nên công thức tính

vận tốc trong chuyển động thẳng nhanh

dần đều

- Có thể biểu diễn vận tốc trong

chuyển động thẳng nhanh dần đều bằng

đồ thị được không? Chúng ta sử dụng hệ

trục tọa độ như thế nào?

- Vẽ đồ thị biểu diễn sự biến thiên vận

tốc theo thời gian Nhận xét

thuộc vào vận tốc nên gia tốc là đại lượng vecto

- Vì v>v0 nên vecto gia tốc cùng phương, chiều với vecto vận tốc

0 0

v v v

a





 



- Gia tốc bằng không vì vận tốc không đổi

- Đại diện nhóm lên bảng:

+ Từ biểu thức gia tốc

0 0

v v v

a

t t t





(*)

+ Ta lấy gốc thời gian ở thời điểm

t0 (t0 = 0) nên t = t + Thay vào (*) suy ra:

v= v0 +at (2) gọi là công thức tính vận tốc Cho ta biết vận tốc của vật ở những thời điểm khác nhau

- Có Sử dụng hệ tọa độ có trục tung

là vận tốc, trục hoành là thời gian

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Hoạt động 4 : Xây dựng công thức tính quãng đường đi trong chuyển động thẳng

nhanh dần đều và mối quan hệ a,v và s

- Hãy cho biết công thức tốc độ trung

bình trong chuyển động?

- Đối với chuyển động thẳng nhanh

dần đều vì độ lớn vận tốc tăng đều theo

thời gian, nên người ta chứng minh được

công thức tính tốc độ trung bình

0

tb v v

v

2





Kết hợp với công thức vận tốc hãy tìm ra công thức tính quãng

đường đi được trong chuyển động thẳng

nhanh dần đều

- Hình 2 là đồ thị vận tốc thời gian của

một thang máy trong 4 giây đầu kể từ

lúc xuất phát Hãy xác định gia tốc và

quãng đường đi được của thang máy

trong giây đầu tiên

- Tìm ra mối quan hệ giữa gia tốc, vận

tốc và quãng đường đi được

- Công thức v2  v20 2as là công

thức thể hiện mối quan hệ giữa gia tốc,

vận tốc và quãng đường đi được

- tb

s v t



- Ta có

2

0 1

2

Mà v = v0 + at Suy ra

2

0 1

s v t at

2

- Gia tốc của thang máy trong giây đầu tiên

2 0



Quãng đường thang máy đi được trong giây đầu tiên

2

0 1

s v t at

2

=

1

2 0.6.12 = 0.3 (m)

Ta có v = v0 + at

0

v v t

a



Thế t vào công thức

2

0 1

s v t at

2

Ta được v2  v20 2as

v (m/s)

0.6

0

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Hoạt động 5: Củng cố, dặn dò

- Viết công thức vận tốc tức thời của

vật chuyển động tại một điểm trên quỹ

đạo?

- Cho biết khái niệm của chuyển động

thẳng biến đổi và chuyển động thẳng

nhanh dần đều?

- Viết công thức tính vận tốc, gia tốc,

quãng dường đi được và công thức thể

hiện mối quan hệ giữa vận tốc, gia tốc và

quãng đường đi được trong chuyển động

thẳng nhanh dần đều

- Làm bài tập và chuẩn bị tiếp phần

còn lại của bài

IV Nội dung ghi bảng

I Vận tốc tức thời Chuyển động thẳng biến đổi đều

1 Độ lớn của vận tốc tức thời

Xét trong khoảng thời gian rất ngắn, kể từ lúc ở M, xe dời được một đoạn đường

s

 , đại lượng

s v t





 là vận tốc tức thời của xe tại M

2 Vecto vận tốc tức thời

Vecto vận tốc tức thời của một vật tại một điểm là một vecto có gốc tại vật chuyển động, có hướng của chuyển động và có độ dài tỉ lệ với độ lớn của vận tốc tức thời theo một tỉ xích nào đó

3 Chuyển động thẳng biến đổi đều

- Trong chuyển động thẳng biến đổi đều, tốc độ của vật hoặc tăng đều, hoặc giảm đều theo thời gian

v (m/s)

t (s) 0

- Có thể chia chuyển động thẳng biến đổi đều thành chuyển động thẳng nhanh dần đều và chuyển động thẳng chậm dần đều

II Chuyển động thẳng nhanh dần đều

1 Gia tốc trong chuyển động thẳng nhanh dần đều

a Khái niệm

Gia tốc của chuyển động là đại lượng được xác định bằng thương số giữa độ biến thiên vận tốc và khoảng thời gian vận tốc biến thiên

0 0

v v v

a





(m/s2)

b Vecto gia tốc

Khi vật chuyển động thẳng nhanh dần đều, vecto gia tốc có gốc ở vật chuyển động, có phương và chiều trùng với phương và chiều của vecto vận tốc và có độ dài tỉ

lệ với độ lớn của gia tốc theo một tỉ lệ xích

0 0

v v v

a





 



2 Vận tốc của chuyển động thẳng nhanh dần đều

a Công thức tính vận tốc

Công thức cho ta biết vận tốc của vật ở những thời điểm khác nhau

v = v0 + at

b Đồ thị vận tốc- thời gian

Đồ thị biểu diễn sự biến thiên của vận tốc tức thời

theo thời gian Đồ thị có dạng một đoạn thẳng

3 Công thức tính quãng đường đi được của chuyển động thẳng

nhanh dần đều

- Công thức tính quãng đường đi được

2

0 1

s v t at

2

- Quãng đường đi được trong chuyển động nhanh dần đều là một hàm số bậc hai của thời gian

4 Công thức liên hệ giữa gia tốc, vận tốc và quãng đường đi được của chuyển động thẳng nhanh dần đều v2  v20 2as

V Lưu ý và rút kinh nghiệm