GIAO AN 10 CO BAN - CA NAM

Kỹ năng: HS được rèn luyện kĩ năng để giải được các bải tập có liên quan đến các kiến thức sau: điện tích hạt nhân, số khối, kí hiệu nguyên tử, đồng vị, nguyên tử khối, nguyên tử khối tr

Trang 1

> ⁄2fgruyên Minh Fam _FIOPTF Gritu DPhoug — 2008-2009

A MUC TIEU:

1 Kiến thức: Hệ thống lại các kiến thức đã học gồm:

- Nguyên tử, nguyên tố hoá học, hóa trị của các nguyên tố

- Định luật bảo toàn khối lượng, mol

2 Kỹ năng: Nhó và vận dụng

3 Thái độ:

Ngày soạn Dv

ÔN TẬP ĐẦU NĂM z#¿

B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Đảm thoại + diễn giảng

C CHUAN BI:

Giáo viên: Giáo án

Học sinh: Ôn lại các kiên thức cũ

D TIỀN TRÌNH BÀI DẠY :

1 On định lớp:

II Kiểm tra bài cũ: Không

III Nội dung bài mới:

1.Đặt vấn đề: Chúng ta hệ thống hoá lại một số kiến thức cơ bắn đã học

2 Nội dung bài mới:

* HS: Trả lời như bên

1 Nguyên tử: Gồm hạt nhân mang điện tích dương và lớp vó có một hay nhiều electron mang điện tích âm

* Electron: Ki hiéu e, dién tích Ï-

* Hạt nhân nguyên tử: Gồm 2 loại hại:

- Proton (p): Mang điện tích dương, có điện tích l+

= Nơtron (n): Không mang điện

Thế nảo là to hoá học ? Vì sao tính chất hoá học của

các nguyên tử của củng một nguyên tố hoá học lại

giống nhau ?

2 Nguyên tổ hoá học: Là tập hợp các những nguyên tử

có củng số hạt profon trong hạt nhân

=> Những nguyên tử của củng một nguyên tố hoá học đều

có tính chất hoá học giống nhau

- Hoá trị là gì 2

- Hoá trị của các nguyên tố được xác định trên cơ sở

nào ?

- Trong công thức bên em hãy cho biết mối liên hệ giữa

a, b, x và y ? Mối liên hệ đó có ý nghĩa như thế nào ?

3 Hoá trị của một nguyên tố

- Hoá trị của một nguyên tố là con số biếu thị khả năng liên kết của nguyên tử nguyên tố nảy với nguyên tử của

nguyên tố khác

- Hoá trị của một nguyên tố được xác định theo hoá trị

của nguyên tố hiđro (được chọn làm đơn vị) và của O (là

ssa 1 cas

Trang 2

- Thế nào là khối lượng mol ? - Khối lượng mol (M) của một chất là khối lượng tính

bằng gam của 6.10” nguyên tử hoặc phân tử của chất đó

- Thể tích mol của chất khí là thể tích chiếm bởi 6.10?”

- Thế nào là thể tích mol của chất khí ? Thể tích mol phân tử của chất khí đó Ở đkc: Thể tích mol của chất khí

của chất khí ổ đkc là bao nhiêu lít 2 là 22,4 lit |

= Môi liên hệ giữa khối lượng, thể tích và lượng chât:

- Em hãy cho biết mối liên hệ giữa khối lượng chất (m),

lượng chất (n), thể tích chất khí ở đkc và số phân tử của

2 Tính hoá trị của các nguyên tố:

a Cacbon trong các hợp chat: CH,, CO, CO, b Sắt trong các hợp chất: FeO, Fe,O;

3 Hãy giải thích vì sao:

a Khi nung canxicacbonat (đá vôi) thì khối lượng chất rắn sau phản ứng giảm ?

b Khi nung một miếng đồng thì khối lượng chất rắn sau phản ứng tăng ?

4 Hãy tính:

a Thể tích cúa hỗn hợp khí gồm có 6,4 gam O; và 22,4 gam khí N¿

b Hỗn hợp chất rắn gồm 0,2 mol Fe và 0,3 mol Cu

V DẶN DÒ:Về nhà ôn lại: Tỉ khối của chất khí, nồng độ của dung dịch, sự phân loại chất vô cơ và bảng

tuần hoàn các nguyên tố hoá học

TS Te

35a 2 CREO

Trang 3

A MUC TIEU:

2 Nguyen Minh Fam _FIOPTF Gritu tong — 2008-2009

Ngày soạn: /,

ON TAP DAU NAM cave)

1 Kiến thức: Hệ thống lại các kiến thức đã học gồm: Tỉ khối của chất khí, dung dịch, phan loai chat v6 co, bang

tuần hoản các nguyên tố hoá học

2 Kỹ năng: Nhó và vận dụng

3 Thái độ:

B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Đảm thoại + diễn giảng

C CHUAN BI:

Học sinh: Ôn lại các kiên thức cũ

D TIỀN TRÌNH BÀI DẠY:

1 On định lớp:

1.Đặt vấn đề: Chúng ta tiếp tục hệ thống hoá lại một số kiến thức cơ bắn đã học

HOAT DONG CUA THAY VA TRO NOI DUNG KIEN THUC

- Thế nảo là tí khối ?

- TỈ khối hơi của khí A đối với khí B, đối với không

khí cho ta biết được điều gì ?

6 Tỉ khối của chất khí:

* TÍ khối của khí A đối với khí B cho biết khí A nặng

hay nhẹ hơn khí B bao nhiêu lần

dy Ma

M3

Mạ: Khối lượng mol của khí A; Mạ là khối lượng mol của khí B

* TÍ khối hơi của khí A đối với không khí cho biết khí A

nang hay nhẹ hơn không khí bao nhiêu lần

Mẹ dane =

29

- Dung dich la gi ?

- Thế nảo là độ tan của một chất trong nước ?

- Các yếu tổ nào ảnh hướng đến độ tan của các chât

ran va chat khi trong nuốc ?

- Để biếu thị nồng độ của dung dịch người ta thường 7 Dung dịch * Độ tan của một chất trong nước (S) được tính bằng số

gam của chất đó hoà tan trong 100 gam nước để tạo thành dung dịch bão hoà ổ một nhiệt độ xác định

* Những yếu tố ảnh hưởng đến độ tan:

- Độ tan của chất rắn trong nước phụ thuộc vảo nhiệt độ Nhìn chung, khi tăng nhiệt độ thì độ tan của chất rắn cũng tăng theo

- Độ tan của chất khí trong nước phụ thuộc vảo nhiệt độ

và áp suất Độ tan của chất khí trong nước thưởng tăng

khi giẩm nhiệt độ và tăng áp suất

* Nông độ dung dịch

- Nông độ phần trăm (C%) của một dung dịch cho biết

039 3 CREO

Trang 4

- Hãy nhắc lại công thức tính C% và Cụ ?

M

Ha m,„: Khối lượng chất tan (g) mya: Khối lượng dung dịch (g)

- Nồng độ mol (C„) của một dung dịch cho biết số mol chất tan có trong | lit dung dich

Cụ Vv n: Số mol chất tan

V: Thể tích dung dịch (1)

- Dựa vào tính chất hoá học người ta chia các hợp chất

vô cơ làm bao nhiêu loại ?

- Hãy nhắc lại tính chất hoá học tiêu biểu của các hợp

d Muối: NaCl, CuSO, Có thể tác dụng với axit —

muối mới và axit mới; Có thể tác dụng với bazơ — muối mới và bazơ mới

- Thế nảo là ô nguyên tố ? Chu kì ? Nhóm ?

9 Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học

1 Có các chất khí riêng biêt sau: H;„, NHI;, SO; Hãy tính:

a Tỉ khối của mỗi khí trên đối với khí N‹

b Tỉ khối của mỗi khí trên đối với khí không khí

2 Làm bay hơi 300 gam nước ra khỏi 700 gam dung dịch muối 12%, nhận thấy có 5 gam muối kết tinh tách

ra khói dung dịch Hãy xác định C% của dung dịch muối bão hoà trong điều kiện nhiệt độ của thí nghiệm

3 Trong 800 ml dung dich NaOH co 8 gam NaOH

a Tính nồng độ mol của dung dịch NaOH

b Phái thêm bao nhiêu ml nước vào 200 ml dung dịch NaOH để có dung dịch NaOH 0,1M ?

V DAN DÒ: Về nhà xem trước bài Thành phần nguyên tử

ssa 4 cae

Trang 5

Ngày soạn Dv THANH PHAN CAU TAO NGUYEN TU

A MUC TIEU:

1 Kiến thức: Biết được:

- Nguyên tử gồm hạt nhân mang điện tích dương và vỏ electron của nguyên tử mang điện tích âm

- Hạt nhân gồm các hạt proton và nơtron

- Ký hiệu, khối lượng và điện tích của electron, proton vả nơtron

2 Ky nang:

- HS biét ding cdc don vi do lvéng nhu: u, dtdt, nm, A và biết cách giải các bài tập quy định

- HS biết nhận xét để rút ra kết luận về thành phần cấu tạo của nguyên tử, hạt nhân nguyên tử

3 Thái độ: Học sinh tin tưống rằng nguyên tử có thật

B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Đàm thoại + sử dụng phương tiện dạy học trực quan

C CHUAN BI:

Giáo viên: Tranh vẽ phóng to các mô hình trên hoặc phần mềm mô phỏng thí nghiệm: Su tim ra electron, m6 hinh thí nghiệm khám phá hạt nhân nguyên tử (nếu có)

Học sinh: Xem trước bài

1 On định lóp:

II Nội dung bài mới:

1.Đặt vấn đề: Từ thời cổ Hy Lạp, các nhà thần học theo trưởng phái Đê-mô-crit các chất đều có cấu tạo tử những

phân tử rất nhỏ được gọi là Atomos, nghĩa là không thể phân chia được nữa, đó là các nguyên tử Vậy nguyên tử có

thành phần cấu tạo như thế nào ? Kích thước và khối lượng là bao nhiêu ?

Hoạt động 1: GV cùng HS đọc một vải nét lịch sử I THANH PHAN CAU TAO NGUYEN TU:

trong quan niệm về nguyên tử tử thời Đê-mô-crit đến 1 Electron:

giữa thế ký 19 Từ đó đặt vấn dễ: các chất được cấu tạo | a Sy tim ra electron: (Mô tả thí nghiệm SGK)

nên từ các hạt vô cùng nhỏ bé không thế phân chia * Đặc điểm của tia âm cưc:

được nữa, đó là nguyên tử Điều đó còn đúng nữa ha ° Buy Ẻ y - La chum hạt vật chât có khôi lượng va chuyền động với soe at kt ack AS ` 2 4A Pe

Hoạt động 2: GV treo hình 1.3 (SGK) lên bảng, dân - Tia âm cực truyền thắng khi không có điện trường và bị dắt HS ngược dòng lịch sử để tìm hiểu các thí nghiệm Í Ieeh về phía cực dương trong điện trường

của Tôm xơn theo cách dạy học nêu van de - Tia âm cực là chim hat mang điện tích âm, mỗi hạt có

khối lượng rất nhỏ được gọi là electron, ký hiệu là e

b Khối lượng và điện tích của electron:

- GV giới thiệu khối lượng và điện tích của electron Khối lượng: m, = 9,1094.10?! kg

Điện tích: q, = - 1,602.10”? C

Kí hiệu điện tích: Diện tích của electron được dùng làm

điện tích đơn vị, ký hiệu e¿ Điện tích của electron ký

hiệu là -e; và quy ước bằng 1-

2 Sự tìm ra hạt nhân nguyên tử:

Œ482 5 aa

Trang 6

vậy nguyên tử đã có phần mang điện tích âm là

electron thì chắc phải có phần mang điện tích dương

Phần mang điện tích dương phân tán trong trong cả

nguyên tứ hay tập trung ở một vùng nào đó của nguyên

tử ? Làm thế nào để chứng minh?

nhân nguyên tử rút ra:

- Nguyên tử có cấu tạo rỗng

- Hạt nhân nguyên tứ (mang điện tích dương) nằm ổ tâm của nguyên tử

- Lớp vỏ của nguyên tử (mang điện tích âm) gồm các

electron chuyến động xung quanh hạt nhân

Hoạt động 4: Hạt nhân nguyên tứ là phần tử không

con phân chia được nữa hay hạt nhân được cấu tạo từ

những hạt nhỏ hơn Làm thể nào để chứng minh?

GV trình bày kết quá thí nghiệm của Rơ-đơ-pho, thí

nghiệm của Chatuých Dẫn dắt HS đến kết luận về

Dién tich quy wdc: 1 +

- Các hạt electron và proton có trong thành phần của mọi

c Cấu tạo hạt nhân nguyên tử:

Hạt nhân nguyên tử được tạo thành bởi các hạt proton và

nơtron Vì nơtron không mang điện, số proton trong hạt

nhân phải bằng số đơn vị điện tích dương của hạt nhân vả

bang s6 electron quay xung quanh hạt nhân

Hoạt động 5:

- GV hướng dẫn HS cùng nghiên cứu SGK để tìm hiểu

kích thước của nguyên tử

- Gv cho HS sử dụng phiếu học tập sau: Hãy đọc các

thông tin trong SGK (trang 7) và điền vào bảng dưới

- Các nguyên tứ khác nhau có kích thước khác nhau

- Kích thước của hạt nhân nhỏ hơn kích thước của nguyên tử rất nhiều (đưởng kính vào khoảng 10° nm)

- Kích thước của electron và của proton nhỏ hơn rất nhiều (đường kính khoảng 10” nm)

Trang 7

Hoạt động 6: GV thông báo để biếu thị khối lượng

của nguyên tử, phân tử và các hạt p, n và e người ta 2 Khối lượng:

dùng đơn vị khối lượng nguyên tử kí hiệu là u còn gọi - Để biểu thị khối lượng, người ta dùng đơn vị khối

Vậy u la gi ? lu= 12 khôi lượng của một nguyên tứ lu = — khối lượng của một nguyên tử đồng vị '?C

đồng vị °C (Nguyên tử này có khối lượng 19,9206.107? kg)

Thực nghiệm đã xác định được khối lượng của một 19.9206.10 ??

nguyên tử C 1a 19,9206.107’ kg Vay lu bằng bao lu = ——s_

1 Các hạt cấu tạo nên hạt nhân của hầu hết các nguyên tử là:

A Electron va proton B Proton va notron

C Notron va electron D Electron, proton va notron

Chon dap an dung

2 Các hạt cấu tạo nên hầu hết các nguyên tử là:

A Proton và electron B Notron va electron Notron va proton

C Notron va proton D Notron, proton va electron

Chon dap an dung

3 Nguyên tử có đường kính lớn gấp khoảng 10.000 lần đường kính của hạt nhân Nếu ta phóng đại hạt nhân lên thành một quả bóng có đường kính 6 cm thì đường kính của nguyên tử sẽ là:

Trang 8

HAT NHAN NGUYEN TU - NGUYEN TO HOA HOC

ĐỒNG VỊ {#4

A MUC TIEU:

1 Kiến thức: HS hiểu:

- Điện tích của hạt nhân, số khối của hạt nhân nguyên tử là gì ?

- Định nghĩa nguyên tố hoá học trên cơ sở điện tích hạt nhân Thế nảo là số hiệu nguyên tử Kí hiệu nguyên tử cho ta

biết điều gì

2 Kỹ năng: HS được rèn luyện kĩ năng để giải được các bải tập có liên quan đến các kiến thức sau: điện tích hạt

nhân, số khối, kí hiệu nguyên tử, đồng vị, nguyên tử khối, nguyên tử khối trung bình của các nguyên tố hóa học

3 Thái độ: Giáo dục cho học sinh về lòng tin vào khả năng của con người có thể tìm ra cấu tạo nguyên tử, bản chất của thế giới vật chất

B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Đàm thoại + trao đổi

C CHUAN BI:

Học sinh: HS học kĩ phần tống kết của bải 1

nhân nguyên tử p vả n nhưng chÍ có p mang điện Mỗi

hạt p mang điện tích là I+ Vậy, suy ra số đơn vị của

điện tích hạt nhân bằng số p Nguyên tử trung hoà về

điện Điện tích mỗi hạt e là I- Suy ra trong một

nguyên tử số p = số e Khái quát hoá cho điện tích hạt

nhân là Z-+ thì số đơn vị điện tích hạt nhân là Z Từ đó

giúp HS lập biếu thức liên hệ giữa số đơn vị điện tích

hạt nhân, số proton Z„ số electron

- GV lấy thí dụ bên và yêu cầu HS giải quyết

I HAT NHAN NGUYEN TU:

1 Dién tich hat nhan:

a Proton có điện tích 1+, nếu hạt nhân có Z proton thì điện tích của hạt nhân bằng Z-+ và số đơn vị điện tích hạt

Thí dụ: Số đơn vị điện tích hạt nhân của nguyên tử N là

7, vậy nguyên tứ N có 7 proton va 7 electron

Hoạt động 2:

- GV định nghĩa số khối

- HS vận dụng định nghĩa để giải quyết thí dụ bên 2 Số khối:

a Số khối (ký hiệu A) là tống số hạt proton (ký hiệu là

Z) và tổng số hạt nơtron (ký hiệu là N) của hạt nhân đó

Thí dụ: Hạt nhân nguyên tử oxi có 6 proton và 6 nơtron,

vậy số khối hạt nhân nguyên tử oxi:

35a 8 CREO

Trang 9

A=8+8=16

- GV nhấn manh: Sé6 don vi dién tich hat nhan Z va sé

khối A là những đặc trưng của hạt nhân, cũng chính là

đặc trưng của nguyên tử, vì vậy khi ta biết Z và A của

một nguyên tử ta biết được số p, số e và cả số n của

nguyên tử đó:

N=A-Z

b Số đơn vị điện tích hạt nhân Z và số khối A đặc trưng

cho hạt nhân và cũng đặc trưng cho nguyên tử, vì khi biết

Z và A của một nguyên tử sẽ biết được số proton, số electron và cả số nơtron của nguyên tử đó (N = A - Z2 Thí dụ: Nguyên tử Na có A = 23 và Z.= I1 ® Nguyên tử

Na có IIp, IIe và l2n

Hoạt động 3:

- GV định nghĩa nguyên tố hoá học là gì và lấy thí dụ

bên để minh hoạ cho định nghĩa

- GV nhấn mạnh: Người ta thấy tính chất riêng biệt của

nguyên tứ chí được giữ nguyên khi điện tích hạt nhân

nguyên tử đó được bảo toàn Nếu điện tích hạt nhân

nguyên tử bị thay đối thì tính chất của nguyên tử cũng

thay đối theo

- GV giúp HS phân biệt khái niệm nguyên tứ và

nguyên tỐ

II NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC:

1 Định nghĩa: Nguyên tố hoá học là những nguyên tử

có cùng điện tích hạt nhân

Thí dụ: Tất cá các nguyên tử có cùng số đơn vị điện tích

hạt nhân là 11 đều thuộc nguyên tố Na

Hoạt động 4:

- Gv nêu định nghĩa về số hiệu nguyên tử

- GV giới thiệu cách kí hiệu hoá học đây đủ của một

nguyên tố Sau đó GV lấy ví dụ bên và yêu cầu HS giải

quyết

Số đơn vị điện tích hạt nhân nguyên tử của một nguyên

tố được gọi là số hiệu nguyên tử của nguyên tố đó

Ký hiệu trên cho biết: Số hiệu nguyên tử của Na la 11 >

số đơn vị điện tích hạt nhân của nguyên tử là 11, trong hạt nhân có 11p và vó electron của nguyên tử Na có 11 electron Trong hạt nhân của nguyên tử Na có 12 (23 - 11

= 12) notron

IV CUNG CO

1 Cac cau sau dung hay sai ?

a) Hai nguyên tử có điện tích hạt nhân bằng nhau có thể có số khối A khác nhau

b) Hai nguyên tử có số điện tích hạt nhân Z khác nhau có thể có số khối A bằng nhau

2 Xác định điện tích hạt nhân, sô proton, s6 nơtron, sô electron của các nguyên tứ sau:

Trang 10

- Thế nào là nguyên tử khối ? Cách tính nguyên tử khối trung bình các nguyên tế

2 Kỹ năng: HS được rèn luyện kĩ năng để giải được các bải tập có liên quan đến các kiến thức sau: Đồng vị, nguyên

tử khối và nguyên tử khối trung bình

3 Thái độ:

B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY:

C CHUAN BI:

Học sinh: Bài cũ và các kiến thức có liên quan

1 On định lớp:

¬ Ä ne ~ z * oA z A RK RK RK z ^

II Kiểm tra bài cũ: Xác định điện tích hạt nhân, số proton, số nơtron, số electron của các nguyên tử sau:

71; > Li, sLI1, ;Mg, 5,Ca 197 3 24 40

1 Đặt vấn đề: Chúng ta tiếp tục tìm hiểu về đồng vị, nguyên tứ khối, nguyên tử khối trung bình của nguyên tử

Hoạt động 1: GV cùng HS giải quyết bải tập: Hãy

tính số p, số n của proti, đơteri, triti theo các kí hiệu

nguyên tử sau: ,H , +H › Ni

GV ?

- Các nguyên tứ trên là những nguyên tử khác nhau,

nhưng chúng đều thuộc nguyên tố hiđro Vậy các

nguyên tử trên giống và khác nhau ổ điểm nào ?

III Đồng vị:

Các đồng vị của củng một nguyên tố hoá học là những nguyên tử có cùng số proton nhưng khác nhau về số nơtron, do đó số khối A của chúng khác nhau

+ Khối lượng của nguyên tử hiđro (còn gọi là khối

lượng nguyên tử tuyệt đối của hiđro) là 1,6728.1077 kg

= lu

+ Nguyên tử khối là khối lượng tương đối của nguyên

tứ

- GV giới thiệu khái niệm Nguyên tử khối

<= GV lưu ý HS là nguyên tử khối không có thứ

nguyên

IV NGUYÊN TỬ KHỐI VÀ NGUYÊN TỬ KHỐI

TRUNG BINH CUA CAC NGUYEN TO HOA HOC

1 Nguyên tử khối: Nguyên tử khối là khối lượng tương

đối của nguyên tử

=> Nguyên tử khối của một nguyên tử cho biết khối lượng

nguyên tử đó nặng gấp bao nhiêu lần đơn vị khối lượng

nguyên tử

* Vì khối lượng của electron quá nhỏ bé so với khối lượng của hạt nhân nên ta có thế bổ qua khối lượng của

electron

=> KLNT = Tống khối lượng của các hạt p và n

* Nguyên tử khối coi như bằng số khối (khi không cần độ

3s 10 cas

Trang 11

- GV lấy thí dụ bên và yêu cầu HS xác định nguyên tử

Hoạt động 3:

- GV dẫn dắt vấn đề: Vì hầu hết các nguyên tố hoá học

là hỗn hợp của nhiều đồng vị nên nguyên tử khối của

nguyên tế đó là nguyên tử khối trung bình của hỗn hợp

các đồng vị Lưu ý HS trong các sách trước đây người

ta còn ký hiệu nguyên tử khối trung bình là: M

- GV hướng dẫn HS cùng tính thí dụ trong SGK

2 Nguyên tử khối trung bình:

a Dựa vào % sô nguyên tử các đông vị:

X, Y: Nguyên tử khối của đồng vị X, Y

a, b: Phần trăm số nguyên tử của đồng vị X, Y

Thí dụ: Clo là hỗn hợp của 2 đồng vị bền 0 Cl chiém

75,77% và ;}CÌ chiếm 24,23% Tính nguyên tử khối

trung binh cua clo

b Đồng vị là những nguyên tố có cùng điện tích hạt nhân Z

c Đồng vị là những nguyên tô có cùng sô khôi A

d Đồng vị là những nguyên tử có cùng điện tích hạt nhân Z

e Đồng vị là những nguyên tử có cùng sô khôi A

V DAN DO:1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 trang 13-14 SGK va 1.7-1.18 SBT

ee en i a ee

3s 11 cas

Trang 12

A MUC TIEU:

1 Kiến thức: HS hiểu và vận dụng các kiến thức:

- Thành phần công thức nguyên tử

Luyén tap: THANH PHAN NGUYEN TU

- Số khối, nguyên tử khối, nguyên tế hoá học, số hiệu nguyên tử, kí hiệu nguyên tử, đồng vị, nguyên tử khối trung

bình

2 Ky nang:

- Xác định số e, p, n và nguyên tử khối khi biết kí hiệu nguyên tử

- Xác định nguyên tử khối trung bình của nguyên tố hoá học

3 Thái độ: Học sinh tin tưổng rằng nguyên tử có thật

C CHUAN BI:

Giáo viên: Chuẩn bị trước bài luyện tập

Học sinh: Ôn lại lí thuyết đã học

D TIẾN TRÌNH BÀI DẠY :

1 On định lóp:

Il Noi dung bai moi:

- GV tổ chức thảo luận chung vấn đẻ: Nguyên tử có

thành phần cấu tạo như thế nào ?

- HS: Trả lời

- GV: Tống kết theo sơ đồ như bên

A KIEN THUC CAN NAM

1 Nguyên tử được tạo nên bởi electron và hạt nhân

Hạt nhân được tạo nên bởi proton và notron

Vỏ nguyên tử m,* 0,00055u

gồm cac electron de = 1- (dvadt)

Nguyên tử m,* lu

Proton Hat nhan dp = 1+ (dvdt)

- HS nhắc lại các mối quan hệ giữa: Số đơn vị điện tích

hạt nhân Z„ số p, số e; Số khối A với số hạt p, n

- HS nhắc lại các định nghĩa: Nguyên tử khối trung

- Nguyên tố hoá học là những nguyên tử có củng số Z

- Các đồng vị của một nguyên tố hoá học lả các nguyên

tử có củng số Z„ khác số N

3 Số hiệu nguyên tử Z và số khối A đặc trưng cho

cas 12 cas

Trang 13

Hoạt động 3: Em hãy cho biết đại lượng nào đặc trưng

- GV hỏi thêm: Em có nhận xét gì về khối lượng của

electron so với khối lượng của toàn bộ nguyên tử ?

B BÀI TẬP

- Bài 1: Theo sé ligu 6 bang 1 bai 1, trang 8:

a Hay tinh khdi luong (g) cla nguyén ti nito (gdm 7

proton, 7 notron, 7 electron)

b Tính tỉ số khối lượng của electron trong nguyên tứ nitơ so với khối lượng của toàn bộ nguyên tử

Giải

a Khối lượng của nguyên tử nitơ

Khối lượng của 7p: 1,6726.1077.7 = 11,7082.10”? kg

Khối lượng của 7n: 1,6748.10”7.7 = 11,7236.10°’ kg

Khối lượng của 7e: 9,1094.10!.7 = 0.0064.107” kg

Hoạt động 6:

HS nêu định nghĩa về nguyên tố hoá học và lấy ví dụ

đối với K để minh hoa

Hoạt động 5: kali, biết rằng trong tự nhiên thành phần trăm các đồng

HS vận dụng quy tắc tính nguyên tử khối trung bình để vị của kali là: 93,258% lo K ; 0,012% lộ K và 6,730%

giải quyết CAI

a Dinh nghia nguyén t6 hoa hoc

b Kí hiệu nguyên tử cho biết những đặc trưng gì của nguyên tử, lấy thí dụ với nguyên tử K

IV CỦNG CỐ: Trong tiết luyện tập

V DAN DO:BTVN 1.19 — 1.24 Sách bài tập hoá học lớp 10

3s 13 cas

Trang 14

A MUC TIEU:

CAU TAO VO NGUYEN TU

- Trong nguyên tử, electron chuyển động quanh hạt nhân tạo nên vỏ nguyên tử

- Cấu tạo vó nguyên tử Lớp, phân lớp electron Số electron tối đa có trong một phân lớp, một lớp

2 Kỹ năng: HS được rèn luyện kĩ năng để giải các bải tập liên quan đến các kiến thức sau: Phân biệt lớp clectron vả phân lớp clectron; Cách kí hiệu các lóp, phân lớp; Số electron tối đa trong một phân lớp, trong một lớp; Sự phân bố electron trên các lớp (K, L, M ) và phân lớp (s, p, d, Ð

3 Thái độ: Tin tướng vào khả nang cua con người trong việc khám phá ra các quy luật tự nhiên

II Kiểm tra bài cũ:

Il Noi dung bai moi:

M6 hinh mau hanh tinh

nguyén ti cua Ro-do-pho,

Bo va Zom-mo-phen

- GV dat van dé: Vay cac electron dude phan bố

xung quanh hạt nhân theo quy luật nao ?

+ £ z z z Ẩ A ^

đọc SGK đề qua đó rút ra được các kêt luận như bên

I SU CHUYEN DONG CUA CAC ELECTRON TRONG

GV: Tại sao trong nguyên tứ, mỗi e lại có khu vực

tổn tại ưu tiên của mình ?

— Do mỗi e có một năng lượng riêng — trong

nguyên tử có thế có nhiều lớp electron

GV: Lấy thí dụ mô tả thể nào là năng lượng thấp, II LOP ELETRON VA PHAN LOP ELECTRON:

1 Lớp electron:

Các electron trong nguyên tử ở trạng thái cơ bản lần lượt

chiếm các mức năng lượng tử thấp đến cao và sắp xếp thành từng lớp

Cac electron 6 gan nhan hơn liên kết bền chặt hơn với hạt nhân Vì vậy electron ở lớp trong có mức năng lượng thấp

asa 14 cas

Trang 15

2 Wguyén Minh Fam _FIOPTS Griéu Phoug — 2008-2009

hon so với ổ các lớp ngoài

Các electron trên cùng một lóp có mức năng lượng gân

em biết được các quy ưóc sau:

- Mỗi lớp e lại được chia thành các phân lớp e Các e

trong mỗi phân lớp có mức năng lượng bằng nhau

- Các phân lớp được kí hiệu bằng các chữ cái thường:

Mỗi lớp electron lại được chia thành các phân lớp electron

* Cac electron trên củng một phân lớp có mức năng lượng

gần bằng nhau

* Các phân lớp được ký hiệu bằng các chữ cái thường s, p,

, ö phân lớp p được gọi là các electron p

III SO ELECTRON TOI DA TRONG MOT PHAN LOP, Hoạt động 5: MỘT LỚP

- GV cung cấp cho HS biết số electron tối đa có

trong các phân lớp s, p, d, £ Phân lớp electron bao

hoà

- HS: Xác định số electron tối đa có trongcác lớp K,

L,M

- GV ?: Qua việc tính số electron tối đa có trong các

lớp K (n= I),L(n=2) vàM (n =3), em hãy cho

biết có sự liên hệ như thế nảo giữa số thứ tự của lớp n

với số electron tối đa có trong lóp nơtron đó ?

—2n”

- HS: Vận dụng công thức tính số electron tối đa

trong lớp thứ n để tính số electron tối đa có trong lớp

N(n=4)

Hoạt động 6: GV cho HS nghiên cứu bảng 2 SGK

Hoạt động 7:

- GV: Làm thí dụ minh hoạ về sự sắp xếp các

electron vảo các lớp của nguyên tử ‘SN

- HS: Lập luận theo mẫu như trên để sắp xếp các

electron vảo các lớp của nguyên tử ;2 Mg

s* Số electron tối đa trong một phân lớp: - Phân lớp s chứa tối đa 2 electron

- Phân lớp p chứa tối đa 6 electron

- Phân lớp d chứa tối đa 10 electron

- Phân lớp f chứa tối đa 14 electron

* Phân lớp electron đã đú số electron tối đa gọi là phân

- Lớp thứ n có n phân lớp

- Lớp thứ n chứa tối đa 2n” electron

Lóp electron đã đủ số electron tối đa gọi là lớp electron bão hoà

Thí dụ: Xác định số lớp electron của các nguyên tử

Trang 16

sự phân bố các electron trên các lớp của nguyên tử s* Số đơn vị điện tích hạt nhân cửa N là 7 ® hạt nhân có 7

nits và magie để củng cố kiến thức của phân này proton, vỏ nguyên tử có 7 electron được phân bố như sau: 2

electron trên lớp K (n = 1), 5 electron trên lớp L (n =2)

1 Dựa vào đâu đề sắp xếp các electron theo từng lớp trong vó nguyên tứ ? Các electron thuộc lớp K hay lớp

L liên kết với hạt nhân chặt chẽ hơn ?

2 Trong nguyên tứ, electron quyết định tính chất hoá học của một nguyên tố ?

3 Số đơn vị điện tích hạt nhân của nguyên tử flo là 9 Trong nguyên tử flo, số electron ở phân mức năng lượng cao nhất là:

Chon dap an dung

4 Các electron của nguyên tử nguyên tố X được phân bố trên 3 lớp, lớp thứ 3 có 6 electron Số đơn vị điện tích hạt nhân nguyên tử của nguyên tố X là:

Trang 17

Ngày soạn Dv

CAU HINH ELECTRON NGUYEN TU (Tit y)

A MUC TIEU:

1 Kiến thức: HS biết: Quy luật sắp xếp các electron trong vỏ nguyên tử của các nguyên tố

2 Kỹ năng: HS vận dụng: Viết cấu hình electron nguyên tử của 20 nguyên tố dầu

3 Thái độ:

C CH UAN BỊ: Photo ra khố lớn, treo bảng để dạy học:

- Sơ đồ phân bố mức năng lượng của các lóp và các phân lớp

- Báng: Cấu hình electron nguyên tử của 20 nguyên tố đầu

1 On định lớp: Chào hỏi, điểm danh

II Kiểm tra bài cũ: Dựa vào đâu để sắp xếp các electron theo từng lớp trong vỏ nguyên tử ? Các electron thuộc lớp

K hay lớp L liên kết với hạt nhân chặt chẽ hơn ?

HS đọc SGK để biết các quy luật bên

chiếm các mức năng lượng tử thấp đến cao

s Từ trong ra ngoài, mức năng lượng của các lớp n tăng theo thứ tự tử 1 đến 7 và năng lượng của phân lớp tăng theo thứ tự s, p, d, £

J

4f

4 4d

4p 3d

\— 4s 3p

II CẦU HÌNH ELECTRON CỦA NGUYÊN TỬ

Hoạt động 2: 1 Cấu hình electron của nguyên tử: Dùng để biểu diễn

- GV treo bắng Cấu hình electron nguyên t của 20 | sự phân bố electron trên các phân lớp thuộc các lớp khác

3s 17 cRE

Trang 18

cách biểu diễn sự phân bố electron trên các lớp vả

phân lớp

- GV giới thiệu phương pháp viết cấu hình electron

của nguyên tử và viết cấu hình electron của H dé

- GV khái quát hoá: Tương tự như vậy ta cùng có

nguyên tố họ d, họ f Vậy thế nảo là nguyên tố họ d,

ho f?

Quy ude:

- Số thứ tự lớp electron được ghi bằng chữ số (1, 2, 3, 4 )

- Phân lóp được ghi bằng các chữ cái thưởng (s, p, d,

- Số electron trong một phân lớp được ghi bằng số ở phía

trên bên phải của phân lớp (s”, p” ) s* Phương pháp viết cấu hình electron của nguyên tử:

Bước I1: Xác định số electron của nguyên tử

Bước 2: Các electron lần lượt được phân bố vào các phân lớp theo chiều tăng của năng lượng trong nguyên tử (1s 2s 2p 3s 3p 4s 3d 4p 5s ) và tuân theo quy tắc sau: Phân lớp s chứa tối đa 2 electron, phân lớp p chứa tối đa 6 electron, phân lớp d chứa tối đa 10 electron, phân lớp f chứa tối đa

14 electron

Bước 3: Viết cấu hình electron biếu diễn sự phân bố electron thuộc các lớp khác nhau (1s 2s 2p 3s 3p 3d 4s 4p 4d 4f 5s )

›;Fe: Mức năng lượng: 1sˆ2s”2p°3s”73p”4s?3d” — là nguyên

Hoạt động 3: GV cho HS biết người ta còn có thể

viết cấu hình electron theo lớp GV lấy một thí dụ

mẫu rồi ra bài để HS tự làm

2 Cấu hình electron nguyên tử của 20 nguyên tố đầu

(SGK)

< Chú ý: Có thế viết cấu hình electron theo lớp

Thí dụ: Cấu hình electron của Na là 1s?2s72p”3s' hay có thể

viết theo lớp là 2, 8, I

Hoạt động 4:

- GV hướng dẫn HS nghiên cứu báng Cấu hình

electron của 20 nguyên tố đầu tiên để tìm xem

nguyên tử chí có thể có tối đa bao nhiêu electron ở 3 Đặc điểm của lớp electron ngoài cùng

- Đối với nguyên tử của tất cả các nguyên tố, lớp electron

ngoài củng có nhiều nhất là 8 electron

- Các nguyên tử có § electron ở lớp ngoải cùng (ns”np”) va

œ4 18 cas

Trang 19

lớp ngoài cùng

- GV cho HS biết các nguyên tử có 8 electron ở lớp

ngoài củng (nsˆnp”) và nguyên tứ He (1s”) không

tham gia vào các phần ứng hoá học (trử trong một số

trưởng hợp đặc biệt) vì cấu hình electron của các

nguyên tử này rất bền Đó là các nguyên tử của

nguyên tố khí hiếm

- GV đặt các câu hỏi sau:

+ Hãy xác định các kim loại thông dụng sau: Na,

Mg, Al, K, Ca có bao nhiêu electron ổ lớp ngoài

cùng ?

+ Các phi kim như: N, O, F, P, CI có bao nhiêu

electron ở lớp ngoài củng ?

- GV cùng HS tống kết để rút ra nhận xét về số

electron ở lớp ngoài củng của nguyên tử các nguyên

tố kim loại, phi kim

- GV bố sung: Các nguyên tử có 4e ở lớp ngoài cùng

có thể là kim loại hoặc phi kim

nguyên tử He (1s”) không tham gia vào các phân ứng hoá

học (trử trong một số trưởng hợp đặc biệt) vì cấu hình

electron của các nguyên tử này rất bền Đó là các nguyên tử của nguyên tố khí hiếm Trong tự nhiên, phân tử khí hiếm chí có một nguyên tử

- Các nguyên tử có 1, 2, 3 electron ở lớp ngoài cùng dễ

nhưởng electron là nguyên tử của các nguyên tố kim loại (tri H, He va B)

- Các nguyên tử có 5, 6, 7 electron ở lớp ngoài cùng dễ nhận electron thưởng là nguyên tử của các nguyên tố phi

kim

- Các nguyên tử có 4 electron ngoải cùng có thể là nguyên

tử của nguyên tế kim loại hoặc phi kim (xem bằng HTTH)

= Khi biết cấu hình electron của nguyên tử có thể dụ đoán được loại nguyên lố

IV CUNG CO

1 Cách viêt câu hình electron của nguyên tô

2 Biết cấu hình electron cúa nguyên tứ thì có thể biết được loại nguyên tố ?

V DAN DO: BTVN 1 — 3( SGK)

œ4 19 cas

Trang 21

tố kim loại, phi kim

- GV bố sung: Các nguyên tử có 4e ở lớp ngoài cùng

Iv CUNG CO

1 Đặc điểm cúa lớp electron ngoài cùng ?

2 Một số nguyên tố có cấu hình electron như sau:

Trang 22

LUYEN TAP: CAU TAO VO NGUYEN TU czy

A MUC TIEU:

1 Kiến thức: HS nắm vững:

- Vỏ nguyên tử gồm có các lớp và phân lớp electron

- Các mức năng lượng của lớp, phân lớp Số electron tối đa trong một lớp, một phân lớp Cấu hình electron của

nguyên tứ

2 Kỹ năng: HS được rèn luyện về một số dạng bải tập liên quan đến cấu hình electron lớp ngoải củng của 20 nguyên

tố đầu Từ cấu hình electron của nguyên tử suy ra tính chất tiêu biếu của nguyên tố

3 Thái độ: Nghiêm túc

C CH UAN BI:

- GV cho HS chuẩn bị trước bải luyện tập

- Sơ đồ phân bố mức năng lượng của các lóp và các phân lớp

s* GV tố chức tháo luận chung cho cả lóp để củng ôn Bảng: Lớp và phân lớp electron

lại kiến thức theo hệ thống câu hỏi

“ GV đặt hệ thống các câu hỏi sau:

- Về mặt năng lượng, những e như thế nảo thì được

xếp vào cùng một lớp, cùng một phân lớp ?

- Số e tối đa ở lớp n là bao nhiêu ?

- Lớp n có bao nhiêu phân lớp ? Lấy thí dụ khi n = l1,

- Số e tối da 6 mỗi phân lớp là bao nhiêu ? nguyên tố

- Mức năng lượng của các lớp, các phân lớp được

xếp theo thứ tự tăng dẫn, được cụ thể như thế nào ?

Chí vào sơ đỗ treo bảng để trả lời

- Quy tắc viết câu hình e nguyên tử của một nguyên

tố

- Số e lớp ngoải cùng ổ nguyên tử một nguyên tố cho

biết tính chất hoá học điển hình gì của nguyên tử

Trang 23

Hoạt động 2: GV tổ chức cho HS cùng lảm bải tập,

em nao làm xong trước và làm đúng có thế lên trình

bày GV dành nhiều thời gian giúp HS yếu

- GV ? Những electron có đặc điểm như thế nào thì

dé dang tham gia vào các phản ứng hoá học ?

- HS: Lấy thí dụ để minh hoa cho nhận định trên

- GV ?: Để biết một nguyên tử có bao nhiêu lớp

electron, lớp ngoài cùng có bao nhiêu electron,

nguyên tố đó là kim loại hay phi kim chúng ta phải

dựa vào đâu 2

- HS: Viết cấu hình electron và giải quyết các yêu

cầu mà bải toán đặt ra

- HS dựa trên cơ số số electron tối đa có trong các

phân lớp để giải quyết bài tập bên

B BÀI TẬP

Bài 1: 7ế nào là nguyên tố s, p, d, ƒ?

Bài 2: Các electron thuộc lớp K hay lóp L liên kết voi hat

nhân chat che hon ? Vi sao ?

Trả lời Các electron thuộc lớp K liên kết với hạt nhân chặt chẽ hơn,

vì gần hạt nhân hơn và mức năng lượng thấp hơn

Bài 3: 7rong nguyên tử, những electron cửa lóp nào quyết

định tính chất hoá học của nguyên tử nguyên tố do ? Lay

thí dụ mình hoa

Trả lời Trong nguyên tử, những electron ổ lớp ngoải cùng quyết

định tính chất hoá học của nguyên tử nguyên tố đó

Thí dụ: Oxi có óc, lưu huỳnh cũng có 6e ổ lớp ngoài cùng

nên đều thể hiện tính chất của phi kim

Bài 4: Vỏ của một nguyên tử có 20 electron Hi:

d Nguyên tử đó có bao nhiễu lớp electron ?

b Lúp ngoài củng có bao nhiêu electron ?

c Nguyên tố đó là kim loại hay phi kim ?

a Nguyén tu photpho co bao nhiéu electron ?

b Số hiệu nguyên t của photpho la bao nhiéu ?

c Lóp electron nào có mức năng lượng cao nhất ?

d Có bao nhiều lóp electron, môi lóp có bao nhiễu electron ?

e Photpho là nguyên tố kim loại hay phi kim ? Vi sao ? Trả lời

a Ngeuyén tii photpho co 15 electron

b Số hiệu nguyên tử của photpho là 15

e Lớp thứ 3 có mức năng lượng cao nhất

d Có 3 lớp; cấu hình electron theo lớp: 2, 8, 5

e Photpho là phi kim, vì có 5 e ở lớp ngoài củng

Bài 7: Cấu hình elecfron của nguyên tử cho ta biết những

thông tin gi ? Cho thi du

Trả lời

Người ta dùng cấu hình electron của nguyên tử để biếu diễn

4# 23 CREO

Trang 24

HS tự giải quyết bải tập bên

- Cấu hình electron được viết dựa trên cơ sở nảo ?

- Căn cứ vào đâu mà ta có thể viết được cấu hình

electron đầy đủ khi biết cấu hình electron lớp ngoài

Bài 9: Co biết tên, kí hiệu, số hiệu nguyên tỉ của:

a 2 nguyên tố có số electron ngoài cùng là tối da

b 2 nguyên tố có l electron Ở lóp ngoài củng

c 2 nguyên tố có 7 electron Ó lóp ngoài củng

1 Cách viêt câu hình electron của nguyên tô

2 Biết cấu hình electron cúa nguyên tứ thì có thể biết được loại nguyên tố ?

V DAN DO: BTVN 1.47 — 1.52 trang 11 Sách bài tập hoá học 10 (NXB GD)

6s 24 caso

Trang 25

Ngày soạn Dv LUYEN TAP: CAU TAO VO NGUYEN TU «2

A MUC TIEU:

1 Kiến thức: HS giấi được các bải toán liên quan đến cấu tạo nguyên tử như: Toán xác định số khối, nguyên tử khối

và viết được cấu hình electron của các nguyên tế để xác định nguyên tố đó là nguyên tố kim loại hay phi kim

2 Kỹ năng: Giái toán hoá học

3 Thái độ: Nghiêm túc trong học tập

C CH UAN BỊ: GV cho HS chuẩn bị trước bải luyện tập

D TIEN TRINH BAI DAY :

1 On định lớp: Điểm danh

1 Đặt vấn đề: Chúng ta tiếp tục ôn lại những kiến thức đã học

b Viét cau hinh electron nguyên tử của nguyên tố đó

(Cho biết: Các nguyên tố có số hiệu nguyên tử tử 2 đến 82

N | trong bằng tuần hoàn thi 1< zŠ 1,5)

- GV ? Em hãy lập phương trình liên hệ giữa các ấn

Z.N,E? Ta có thế giải để xác định được trực tiếp

các ấn trên chí dựa vào 1 phương trình đó hay không Mặt khác ta có: l< x< 1,52 1< 13-22 | 1,5

?

- GV hưởng dẫn HS tìm giới hạn trên và giới hạn =3,7<Z<4,33® 4= 4 (Vi 4 nguyên dương)

dưới của Z và kết hợp với Z là một số nguyên dương | Thay ⁄ = 4 vào ) oN=5S

để xác định Z Từ Z tìm ra N Vậy nguyên tử khôi là 4 1 § = 9

2, x ` - „ Ấ ì 122 «2

- HS viết cầu hình electron sau khi đã xác định được b Câu hình electron Is“2s

Z

Bài 11: Nguyên tử của một nguyên tố X có cấu tạo bởi

115 hạt Hạt mang điện nhiều hơn hạt không mang điện

là 25 hạt

a Tìm A, Z của nguyên tử X?

b Viết cấu hình electron của nguyên tử X?

c Cho biết nguyên tố đó là kim loại? Là phi kim? Là khí

Trang 26

- GV ?: Để tìm ra A và Z ta phải biết những giá trị gi

?

- HS: Lập 2 phương trình liên hệ giữa 2 ấn Z và N

Sau khi có Z và N, học sinh xác định số khối A, viết

cấu hình electron và xác định nguyên tố này là

nguyên tố kim loại hay phi kim dựa vảo đặc điểm của

GV: Yêu cầu HS cho biết:

- Thành phần cấu tạo của nguyên tử?

a Xác định số điện tích hạt nhân của A, B biết rằng phân

lớp 3p của hai nguyên tử hơn kém nhau 1 e

b Nguyên tố nào là kim loại? Là phi kim? Là khí hiếm?

c X, Y là 2 đồng vị của A có tổng số khối bằng 72 Hiệu

số nơtron của X, Y bằng 1/10 điện tích hạt nhân của B

IV CỦNG CỐ: Trong tiết luyện tập

V DẶN DỎ: BTVN 1.53 — 1.58 trang 11 Sách bài tap hoa hoc 10 (NXB GD)

(35 26 CREO

Trang 27

- Giúp học sinh tự kiếm tra và hệ thống lại toàn bộ kiến thức của chương I

- Phát hiện những sai lệch trong việc tiếp thu kiến thức của học sinh để kịp thời uốn nắn, sửa chữa

- Điều chỉnh phương pháp dạy học phù hợp với năng lực tiếp thu kiến thức của học sinh

2 Ky nang:

- Trả lời được các câu hỏi trắc nghiệm và tự luận có liên quan

- Viết được cấu hình electron khi biết số thứ tự của nguyên tố Giải được các bài toán liên quan đến nguyên tử

B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Kiểm tra trắc nghiệm kết hợp với kiểm tra tự luận

1 Đặt vấn đề:

DE KIEM TRA MOT TIET

A/ PHAN TRAC NGHIEM

Câu 1: Ý nghĩa của số hiệu nguyên tử cho biết:

Số proton trong hạt nhân nguyên tử L]

Số đơn vị điện tích hạt nhân nguyên tử L]

Số nơtron trong hạt nhân nguyên tử

Vị trí của nguyên tố trong bảng tuần hoàn L]

Số lớp electron trong nguyên tử

Hãy chọn những câu trả lời sai và đánh dấu X vào ô LÌ]

Câu 2: Chọn câu đúng trong các câu sau và đánh dấu X vào ô L]

Đồng vị là những nguyên tử có cùng điện tích hạt nhân L]

Đồng vị là những nguyên tử có cùng số khối A của hạt nhân L]

Đồng vị là những nguyên tử có cùng vị trí L]

Đồng vị là những nguyên tử có cùng số proton nhưng khác nhau về số khối A

Câu 3: Cấu hình electron ở trạng thái cơ bản (ghi ở cột bên trái) là của nguyên tử (ghi ở cột bên phải):

Trang 28

Câu 1: Viết cấu hình electron của các nguyên tử sau: ¡Na, ;Mg, ¡;S, ¡;CL, ¡¿Ne, „Ar

Cho biết nguyên tử nảo là nguyên tử kim loại ? Là nguyên tử phi kim ? Là nguyên tử khí hiếm 2?

Câu 2: Một nguyên tứ ó lớp thứ 3 (lóp M) là lớp ngoài cùng có 7 electron

Viết cấu hình electron của nguyên tử đó

Có thể tính được khối lượng của nguyên tử đó không ? Vi sao ?

Câu 3:

a Tống số proton, nơtron, và electron trong nguyên tử của một nguyên tố nhóm VA là 46 Viết cấu hình electron và

xác định khối lượng nguyên tử của nguyên tố đó

b Cho 2 nguyên tố X và Y cùng thuộc một nhóm A của 2 chu kì liên tiếp nhau Tống số proton của X và Y là 26 Xác định tên nguyên tố X, Y và viết cấu hình electron của chúng

Trang 29

- Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tổ hoá học vào bảng tuần hoản

- Cấu tạo của bắng tuần hoản

2 Kỹ năng: HS vận dụng: Dựa vào các dữ liệu ghi trong ô và vị trí của ô trong bảng tuần hoàn để suy ra được các thông tin về thành phần nguyên tử của nguyên tố nằm trong ô

3 Thái độ: GD cho học sinh tin tưổng vào khoa học, chân lí khoa học Tĩnh thần làm việc nghiêm túc, sáng tạo, đức

tính cần củ, tỉ mí, chịu khó

C CH UAN BI:

Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học va chân dung Men-de-lé-ép

1 On định lóp:

II Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra

1 Cac nguyên tổ được sắp xếp theo chiêu tăng dân của điện

Hoạt động 1: GV hướng dẫn HS nghiên cứu SGK để biết sơ

+ Điện tích hạt nhân của một số nguyên tô trong cùng một hàng , a uk rg yo ne

ne LS 3 Cac nguyén té co sé electron hoa tri trong nguyên tứ như

trong một ô nguyên tố như kí hiệu hoá học, số hiệu

nguyên tử, nguyên tử khối trung bình, tên nguyên tố

NGUYEN TO HOA HOC

Cấu hình electron S6 oxi hoa

œ4» 29 œ8®›

Trang 30

- GV giới thiệu: Mỗi hàng ngang là một chu kì, dựa

vào nguyên tắc sắp xếp hãy nêu định nghĩa chu kì ?

- GV nhận xét số lượng các nguyên tố trong mỗi chu

kì 2

a Định nghĩa: Chu kỳ là dãy các nguyên tố mà nguyên tử của chúng có cùng số lớp electron, được xếp theo chiều điện tích hạt nhân tăng dân

GV giới thiệu khái quát tử chu kì 1 đến chu kì 7

b Giới thiệu các chu kỳ:

- Chu kì 1: Gồm 2 nguyên tố ,H và ;He

- Chu kì 2: Gồm § nguyên tố 3Li — ;ạNe

- Chu kì 3: Gồm § nguyên tố 1oNa — ;;Ar

trong mỗi chu kì

- GV: Chọn mỗi chu kì là một nguyên tố đứng đầu

tiên, một nguyên tố đứng gần cuối và một nguyên tố

đứng cuối cùng để yêu cầu HS viết cấu hình electron

nguyên tử của chúng rồi yêu cầu HS nhận xét: Số lớp

e, nguyên tố nảo là nguyên tố kim loại , phi kim hay

- Chu kỷ I, 2, 3 là các chu kỷ nhỏ

- Chu kỳ 4, 5, 6, 7 là các chu kỷ lớn

<“ Nhận xét:

- Các nguyên tố trong củng một chu kỷ có số lớp electron

bằng nhau và bằng số thứ tự của chu kỳ

- Mỏ đầu chu kỳ là một kim loại kiềm, gần cuối chu kỷ lả

halogen (trử chu kỳ L); cuối chu kỳ là khí hiếm

- Dưới bằng có 2 họ nguyên tố: Lantan và Actini

bao nhiêu electron ?—> Có 2 lớp electron, lớp ngoài cùng là lớp L (n = 2) có tối đa 2.2? = 8 electron

5 Các nguyên tố Na, Mg, AI, Sĩ, P, S, CI, Ar thuộc chu kì 3 Lớp electron ngoài cùng có số electron tối đa là:

Trang 31

- Nguyên tắc sắp xếp các nguyên tố hoá học trong nhóm nguyên tế

- Phân loại được các nguyên tố hoá học theo nhóm và theo khối

2 Kỹ năng: HS vận dụng: Dựa vào các dữ liệu ghi trong ô và vị trí của ô trong bảng tuần hoàn để suy ra được các thông tin về thành phần nguyên tử của nguyên tố nằm trong ô

tính cần củ, tỉ mí, chịu khó

C CH UAN BI:

Bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học và chân dung Men-de-lé-ép

D TIEN TRINH BAI DAY :

1 On định lóp:

II Kiểm tra bài cũ: Các nguyên tố Li, Be, B, C, N, O, F, Ne thuộc chu kì 2 Hỏi lớp electron ngoải củng là lớp nao,

có tối đa bao nhiêu electron ?

- GV yêu cầu HS dựa vào BTH và tìm hiểu SGK để

trả lời các câu hỏi:

+ Nhóm nguyên tế là gì ?

+ Các nhóm nguyên tế được chia thành mấy loại ?

+ Có bao nhiêu nhóm A, đặc điểm cấu tạo của

nguyên tử các nguyên tố nhóm A ?

+ Có bao nhiêu nhóm B, đặc điểm cấu tạo nguyên tử

các nguyên tố nhóm B

- GV lưu ý HS: Nhóm A còn được gọi là phân nhóm

chính, nhóm B con gọi là phân nhóm phụ

- GV giới thiệu cách phân loại các nguyên tố theo

khối Trong mỗi trường hợp lấy một thí dụ để minh

hoa

3 Nhóm nguyên tố

“+ Dinh nghĩa: Nhóm nguyên tố là tập hợp các nguyên tố

mà nguyên tử có cấu hình electron tương tự nhau, do đó có tính chất hoá học gần giống nhau và được xếp thành một

cột

‹* Nhận xét: Nguyên tử các nguyên tố trong củng một nhóm có số electron hoá trị bằng nhau và bằng số thứ tự của nhóm (trừ một số ít ngoại lệ)

s* Phân loại theo nhóm:

- Nhóm A: Gồm 8 nhóm tử IA — VIIA (Có chứa các nguyên tố s và p)

- Nhóm B: Gồm § nhóm tử IB — VIHIB (Mỗi nhóm là một cột, riêng nhóm VIIIB có 3 cột)

s4 Phân loại theo khối:

- Khối các nguyên tố s (là khối những nguyên tế mà nguyên tử có các electron cuối củng điền vào phân lớp s) gồm các nguyên tố nhóm IA va ITA

Thi du: ,,Na: 1s’2s’2p°3s' — 1a nguyén t6 ho s 6 nhém IA

- Khối các nguyên tố p (là khối những nguyên tố mà nguyên tử có các electron cuối củng điền vào phân lớp p) gồm các nguyên tố nhóm IIIA đến VIHA (trừ He)

Thí dụ: ;„S: 1s”2s”2p”3s?3p? — là nguyên tố họ p ổ nhóm

3s 3Ì œ8

Trang 32

- Khối các nguyên tố d (là khối những nguyên tố mà

- GV: Các nguyên tố xếp ổ cuối bắng đều là các nguyên tử có các electron cuối cùng điền vào phân lớp d) nguyên tố f, được xếp thảnh 2 hàng: gồm các nguyên tố thuộc các nhóm B

+ Họ Lantan gồm 14 nguyên tố, bắt đầu tử Cs (Z = Thí du: ,Fe: 1s”2s'2p”3s”3pˆ3d”4s” — là nguyên tố họ d 6 58) đến Lu (Z.= 71) Các nguyên tố nảy có tính chất | nhom VIIIB

hoá học rất giống với La - Khối các nguyên tố f (là khối những nguyên tố mả

+ Họ Lantan gồm 14 nguyên tố, bắt đầu tử Th(Z—= | nguyên tử có các electron cuối cùng điền vào phân lớp

90) đến Lr (Z.—= 103) Các nguyên tố này có tính chất | gồm các nguyên tố nhóm B, xếp thành 2 hàng ở cuối bằng,

hoá học rất giống với Ac chúng là 2 họ Lantan và Actini

Iv CUNG CO

1

a Nhóm nguyên tố là gì ?

b Bang tuần hoàn các nguyên tế có bao nhiêu cột 2? — 18 cột

c Bảng tuần hoàn có bao nhiêu nhóm A ? — § nhóm A

d Bằng tuần hoàn gồm có bao nhiêu nhóm B ? Các nhóm B gồm bao nhiêu cột ? —> Có 8 nhóm B, gồm 10 cội

e Những nhóm nảo chứa nguyên tố s ? Những nhóm nảo chứa nguyên tố p ? Những nhóm nảo chứa nguyên tố d ? — Nhóm IA và IIA chứa nguyên tế s Từ nhóm IIIA— VIIIA chứa nguyên tố p (trừ He) Từ nhóm IIB — IIB chứa

nguyên tế d

2 Hãy cho biết quan hệ giữa số thứ tự của nhóm A và số electron hoá trị của nguyên tử các nguyên tố trong nhóm ?

— Số tí của nhóm A trùng với số electron hoá trị của các nguyên tố trong nhóm

3 Hãy cho biết số electron thuộc lớp ngoải cùng của nguyên tử các nguyên tố Li, Be, B, C,N, O, F, Ne ? — lelectron

Trang 33

Ngày soạn Dv

SỰ BIẾN ĐỒI TUẦN HOÀN CẤU HÌNH

ELECTRON NGUYEN TU CUA CAC NGUYEN TO HOA HOC

A MUC TIEU:

1 Kiến thức: HS biết:

- Cấu hình electron nguyên tử của các nguyên tố hoá học có sự biến đổi tuần hoản

- Số electron lớp ngoài củng quyết định tính chất hoá học của các nguyên tế thuộc nhóm A

2 Kỹ năng: HD vận dụng: Nhìn vào vị trí của một nguyên tố trong nhóm A suy ra được số electron hoá trị của nó Từ

đó, dự đoán tính chất của nguyên tố

II Kiểm tra bài cũ: Viết cấu hình electron nguyên tử của các nguyên tố: ,;Na, ;;Mg, ¡:Al, ;zSỉ, ¡;P, ,S, ;;CL, ;Ar Em

có nhận xét gì về sự biến đối số eleetron ở lớp ngoài cùng của nguyên tử các nguyên tố trên ?

1 Đặt vấn đề: Cấu hình clectron nguyên tử của các nguyên tố hoá học có biến đổi tuần hoàn hay không ? Giữa cấu

hình electron của nguyên tử với tính chất của các nguyên tố trong trong chu kì và trong nhóm A có mối liên hệ với nhau như thế nào ? Vấn đề đó sẽ được giải quyết trong bải học hôm nay

HOAT DONG CUA THAY VÀ TRÒ NOI DUNG KIEN THUC

| SU BIEN DOI TUAN CAU HINH ELECTRON NGUYEN

TU CUA CAC NGUYEN TO HOA HOC

Hoat dong 1:

- GV chi vao bang cau hinh electron lớp ngoài

củng của nguyên tử các nguyên tế nhóm A và hỏi:

Xét cấu hình electron nguyên tử của các nguyên

tố lần lượt qua các chu kì 2, 3, 4, 5, 6, 7, em có

nhận xét gì về sự biến thiên của số electron lớp

ngoải củng của nguyên tử các nguyên tố trong

nhóm A

- GV bố sung thêm: Như vậy sự biến đổi tuần

hoàn về cấu hình electron lớp ngoài củng của

nguyên tử các nguyên tố khi điện tích hạt nhân

tuần hoản tính chất của các nguyên tế

Nhận xét: Cấu hình clectron lớp ngoài cùng của nguyên tử

các nguyên tố trong củng một nhóm A duoc lap di lap lai sau mối chu kì — chúng biến đổi một cách tuần hoàn

Ầ A A Ae A ` A A ` “4

Kêt luận: % biển đổi tuán hoàn về cấu hình electron lớp

6s 33 CRE

Trang 34

tăng dân chính là nguyên nhân của sự biển đối tuần hoàn tính

chat cua cac nguyen tế

Hoat d6ng 2: GV va HS dua vao bang 5 (SGK),

củng tháo luận theo các câu hói sau:

- Em có nhận xét gì về số e lớp ngoài củng của

nguyên tử các nguyên tố trong cùng một nhóm A

?

<= GV bố sung: Chính sự giống nhau về cấu hình

electron lớp ngoài củng của nguyên tử là nguyên

nhân cửa sự giếng nhau về tính chất của các

c GV bổ sung: Cac electron hoa tri cia cac

nguyên tố thuộc 2 nhóm IA, IIA [a electron s, cac

nguyên tố đó là nguyên tố s Các electron hoá trị

của nguyên tố thuộc 6 nhóm A tiếp theo là các

electron s và p, các nguyên tế đó là các nguyên tố

a Nguyên tử các nguyên tố trong cùng một nhóm A có củng

số electron lớp ngoài càng = Tính chất hoá học của các nguyên tổ trong cùng một nhóm A giống nhau

b Số stt cua nhom A = sé electron 6 lép ngoài cùng

= số electron hod tri

c Cac electron hoa tri cua céc nguyén t6 thudc 2 nhém IA, ITA

là electron s, các nguyên tố đó là nguyên tố s Các electron hoá trị của nguyên tố thuộc 6 nhóm A tiép theo 1a cac electron s va

p, các nguyên tố đó là các nguyên tế họ p (trừ He)

Hoạt động 3: GV và HS cùng thảo luận về nhóm

VIIA

- GV giới thiệu: Nhóm VIIIA là nhóm khí hiếm

gồm các nguyên tố: He, Ne

- GV?: Em có nhận xét gì về số electron lớp

nhóm này ?

= GV bố sung: Nguyên tế có 8 e ở lớp ngoài

củng là nguyên tế có cấu hình e bền vững Cấu

hình với 2 e lớp ngoài củng của He cũng là cấu

hình bền vững

2 Một số nhóm A tiêu biểu

a Nhóm VIIIA (nhóm khí hiếm)

- Gồm các nguyên tố: He, Ne, Ar, Kr, Xe và Rn

- Có 8e ổ lớp ngoài cùng: ns”np° (trừ He), đó là cấu hình

- GV giới thiệu: Nhóm IA là nhóm kim loại kiềm

gồm các nguyên tố: Na, K (Lưu ý: không có H

trong nhóm kim loại kiềm)

- GV ?: Em có nhận xét gì về số electron lớp

nhóm này 2

<= GV bố sung: Cấu hình electron lớp ngoài cùng:

ns' Vì vậy trong các phản ứng hoá học, các kim

loại kiềm có khuynh hướng nhường dile dé dat

đến cấu hình e của khí hiếm Do đó, trong các hợp

chất, các kim loại kiềm chỉ có hoá tri 1

- GV hướng dẫn HS đọc SGK để biết ở dạng đơn b Nhóm !A (nhóm kim loại kiềm)

- Gồm các nguyên tố: Li, Na, K, Rb, Cs và Er

- Có le ổ lớp ngoài củng: ns' > trong các phản ứng hoá học

nguyên tử nguyên tố các kim loại kiềm có khuynh hướng nhưởng đi le để đạt đến cấu trúc electron bền vững của khí hiểm

MM'+le

=> Trong các hợp chất các nguyên tố kim loại kiềm chỉ có hoá

tri 1

- Các kim loại kiềm là các kim loại điển hình:

+ Tác dụng mạnh với oxi tạo thành các oxit bazở tan trong nước: Na;O, K›;O

+ Tác dụng mạnh với nước ở nhiệt độ thường — H; + hiđroxit

kiểm mạnh: NaOH, KOH

3s 34 cas

Trang 35

Zz , ` 7 ae Rien ~ r Az

chat, các kim loại kiêm thê hiện những tính chat

sư `

của kim loại điển hình

+ Tác dụng với phi kim khác tạo muối: NaCl, K;S

= GV bố sung: Cấu hình electron lớp ngoài cùng:

ns”np` Vì vậy trong các phản ứng hoá học, các

halogen có khuynh hướng nhận thêm le dé dat

đến cấu hình e của khí hiếm Do đó, trong các hợp

chất với kim loại, các halogen có hoá trị l

- GV hướng dẫn HS đọc SGK để biết ở dạng đơn

chất, các halogen thế hiện những tính chất của phi

ox `

kim điển hình

c Nhóm VIIA (nhóm halogen)

- Gồm các nguyên tố: F, CI, Br, I và At

- Có 7 electron ở lớp ngoài cùng: nsˆnp` ® trong các phản ứng

hoá học các nguyên tử halogen có khuynh hướng thu thêm le

để đạt đến cấu trúc electron bền vững của khí hiếm

- Là những phi kim dién hinh:

+ Tác dụng với kim loại > mudi: KCL, KI

+ Tác dụng với H; tạo ra những hợp chất khí: HF, HCI, HBï,

HI Trong dung dịch nước chúng là những axit

+ Hidroxit của các halogen là những axit: HCIO, HCIO:

A Số electron như nhau

B Có số lớp electron như nhau

C Có số electron thuộc lớp ngoài cùng như nhau

D Cùng số electron s hay p

2 Sự biến biến thiên tính chất của các nguyên tố thuộc chu kì sau được lặp lại tương tự như chu kì trước đó

là do:

A Sự lặp lại tính chât kim loại của các nguyên tô chu kì sau so với chu kì trước

B Sự lặp lại tính chất phi kim của các nguyên tố chu kì sau so với chu kì trước

C Sự lặp lại câu hình electron lớp ngoài cùng của các nguyên tổ chu kì sau so với chu kì trước (ở 3

chu kì đầu)

D Sự lặp lại tính chất hoá học của các nguyên tố chu kì sau so với chu kì trước

3 Những nguyên tô thuộc nhóm A nào là các nguyên tô s, nguyên to p ? Số electron thuộc lớp ngoài cùng trong nguyên tử của các nguyên tố s và p khác nhau như thế nào ?

Hãy xác định số electron hoá trị của từng nguyên tử

Hãy xác định vị trí của chúng (chu kì, nhóm) trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học

V DAN DO: BTVN: 2.20 — 2.29 trang 16 Sach bai tap hod hoc 10 - Nha xuat ban GD

39) 35 cRE

Trang 36

SU BIEN DOI TUAN HOAN TINH CHAT CUA CAC NGUYEN TO

HOÁ HỌC - ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN 4z

- Sự biến thiên tính chất của oxit và hiđroxit của các nguyên tố nhóm A

2 Kỹ năng: Vận dụng quy luật đã biết đế nghiên cứu các bảng thống kê tính chất, tử đó học được quy luật mới

3 Thái độ: Tin tưởng vào khả năng của con người có thể tìm ra được quy luật khách quan về sự biến đối tính chất

của các nguyên tố hoá học Giải thích được sự biến đối tuần hoàn các tính chất đó

C CH UAN BI: Photocopy cac hinh va bang sau lam đồ dùng dạy học

Hãy xác định vị trí của chúng (chu kì, nhóm) trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học

Hoạt động 1: GV lấy các thí dụ bên và cho HS

biết rằng: Na và Mg thế hiện tính kim loại, Cl và O

thể hiện tính phi kim

- GV ?: Vay em hãy cho biết đặc trưng của tính

kim loại là gì ?

- GV cho biết: Về khá năng nhường e thì Na dể

dàng nhường e hơn so với Mg và người ta nói rằng

Na có tính kim loại mạnh hơn so với Mg

- GV ?: Vay theo em, căn cứ vào đâu để người ta

xác định tính mạnh yếu của một kim loại ?

- GV phát vấn tương tự với tính phi kim

I TINH KIM LOAI, TINH PHI KIM

Nguyên tử càng dễ mất electron thì tính kim loại của nguyên

tố đó cảng mạnh Ngược lại nguyên tử cảng dễ thu electron,

tính phi kim của nguyên tố đó càng mạnh

Hoạt động 2:

s* GV yêu cầu HS tìm hiếu SGK:

- Hãy cho biết: Ở chu kì 3, nguyên tố nảo có tính

kim loại mạnh nhất ? Có tính phi kim mạnh nhất 2

- Phát biếu quy luật biến đối tính kim loại-phi 1 Sự biến đổi tính chất trong một chu kỳ

Trong một chu kỳ, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân, tính kim loại của các nguyên tố yếu dân, đồng thời tính phi kim mạnh dân

Thí dụ:

(35 36 CREO

Trang 37

kim của các nguyên tố theo chu kì ?

Giải thích: Trong một chu kỳ, khi đi từ trái qua phải, điện tích hạt nhân tăng dần nhưng số lóp electron của nguyên tử

các nguyên tố bằng nhau, do đó lực hút giữa hạt nhân với các electron ở lớp ngoài củng tăng lên làm cho bán kính nguyên

tử giảm dần, nên khả năng nhường olectron (đặc trưng cho

iảm dân, đồng thời khả năng thu electron (đặc trưng cho tính phi kim của nguyên

to) lăng dan

tính kim loại của nguyên tô

Hoạt động 3:

s* GV yêu cầu HS tìm hiếu SGK:

- Hãy cho biết: Ở nhóm [A, nguyên tố nảo có tính

kim loại mạnh nhất ? Có tính phi kim mạnh nhất ?

2 Sự biến đổi tính chất trong một nhóm A Trong một nhóm A, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân, tính kim loại của các nguyên tố mạnh dần, đồng thời tinh phi kim yếu dần

- Phát biểu quy luật biến đối tính kim loại-phi Thí dụ:

Trong 1 nhóm A: Z+ — tính kim loại Ì đồng Na Tính kim loai ting dan

thời tinh phi kim Rb | Tính phi kim giảm dan

- Hãy giải thích quy luật biến đối tính kim loại - Cs

cũng tăng làm bán kính nguyên tử các nguyên tô tăng

nhanh và chiếm ưu thế hơn nên khả năng nhường electron

của các nguyên tô càng tăng lên - tính kim loại tăng và khá

2 Viết cấu hình electron của ;¿S Để đạt được cấu hình electron cúa khí hiếm gần nhất trong bảng tuần hoàn, nguyên tứ lưu huỳnh nhận hay nhường bao nhiêu electron ? Lưu huỳnh thể hiện tính chất kim loại hay

Trang 38

SU BIEN DOI TUAN HOAN TINH CHAT CUA CAC NGUYEN TO

HOÁ HỌC - ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN 4z

A MUC TIEU:

- Thế nảo là tính kim loại, tính phi kim của các nguyên tố Sự biến đối tuần hoàn tính kim loại và tính phi kim Khái

niệm độ âm điện Sự biến đối tuần hoàn độ âm điện Sự biến đối tuần hoàn hoá trị cao nhất đối với oxi và hoá trị với hidro

- Sự biến thiên tính chất của oxit và hiđroxit của các nguyên tố nhóm A

2 Kỹ năng: Vận dụng quy luật đã biết dé nghiên cứu các bảng thống kê tính chất, tử đó học được quy luật mới

3 Thái độ: Tin tưởng vào khả năng của con người có thể tìm ra được quy luật khách quan về sự biến đối tính chất

của các nguyên tố hoá học Giải thích được sự biến đối tuần hoàn các tính chất đó

C CH UAN BI: Photocopy cac hinh va bang sau lam đồ dùng dạy học

- GV hướng dẫn HS đọc để hiếu khái niệm

độ âm điện trong SGK

- GV?: Độ âm điện có liên quan đến tính

kim loại, tính phi kim như thế nào ?

3 Độ âm điện

a Khái niệm: Độ âm điện của một nguyên tu đặc trưng cho khả

năng hút electron của nguyên tử đó khi hình thành liên kết hoá

học

=> Dộ âm điện của nguyên tứ càng lớn thì tính phi kim của nó càng mạnh Ngược lại, độ âm điện của nguyên tứ cảng nhó thì tính kim loại của nó cảng mạnh

Hoạt động 5: GV củng HS dùng bảng độ

âm điện trong SGK để thảo luận về sự biến

đổi độ âm điện theo chiều điện tích hạt nhân

tăng dân

- GV?: Nhìn vào bang giá trị độ âm điện

của nguyên tử một số nguyên tố hoá học, em

có nhận xét gì về quy luật biến đối độ âm

điện theo chu kì, theo nhóm A 2

- GV ?: Quy luật biến đối độ âm điện có

phủ hợp hay không với sự biến đối tính kim

loại, tính phi kim của các nguyên tố trong

một chu kì và trong một nhóm A ?

b Bằng độ âm điện Trong một chu kỳ, khi đi từ trái sang phải theo chiều tăng của điện tích hạt nhân, giá trị độ âm điện của các nguyên tử nói chung tang dan

Trong một nhóm A, khi đi từ trên xuống dưới theo chiều tăng của điện tích hạt nhân, giá trị độ âm điện của các nguyên tố nói

chung giảm dần

Kết luận: Tính kim loại, tính phi kim của các nguyên tố biến

đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân

(35 38 CRED

Trang 39

Hoạt động 5: GV hướng dẫn HS dùng bằng 7

trong SGK để nghiên cứu và trả lời các câu hỏi

sau:

- Nhìn vào bảng biến đổi hoá trị của các nguyên

tố trong chu kì 3 trong oxit cao nhất, trong hợp

chất với hidro, em phat hiện ra quy luật biến đổi

gì theo chiều tăng của điện tích hạt nhân ?

- GV giúp HS rút ra được nhận xét: Trong chu

kì 3, đi từ trái — phải, hoá trị cao nhất của các

nguyên tố trong hợp chất với oxi tăng lần lượt từ

1 đến 7 còn hoá trị của các phi kim trong hợp

chất khí với hiđro giảm dẫn từ 4 đến 1

I HOA TRI CUA CAC NGUYEN TO

của các nguyên tố trong hợp chất với oxi tăng lần lượt tử l7, con

hoá trị của các nguyên tố phi kim trong hợp chất với hiđro giảm tử

4—1

Hoạt động 6:

- GV giúp HS dùng bảng 8 trong SGK để

nhận xét về sự biến đối tính chất của oxit và

hiđroxit của các nguyên tố nhóm A trong

chu kì 3 theo chiều điện tích hạt nhân tăng

Nhan xét: Trong một chu kỳ, khi từ trái sang phải theo chiêu tăng

của điện tích hạt nhân, tính bazơ của các oxit và hiđroxit tương ứng

yếu dân, đồng thời tính axit của chúng mạnh dẫn

Hoạt động 7:

- GV tổng kết: Trên cơ sở khảo sát sự biến

đổi tuần hoàn của cấu hình electron nguyên

tử, bán kính nguyên tứ, độ âm điện, tính kim

loại và tính phi kim của các nguyên tố hoá

học, ta thấy tính chất của các nguyên tố hoá

học biến đối theo chiều điện tích hạt nhân

tăng, nhưng không liên tục mà tuần hoản

- GV hướng dẫn HS đọc để hiếu và phát

biểu đúng định luật tuần hoàn về các nguyên IV ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN

Tính chất của các nguyên tố và đơn chất, cũng như thành phan

và tính chất của các hợp chất tạo nên từ các nguyên tố đó biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên

tử

IV CỦNG CÔ

1 Những tính chất nào sau đây biến đổi tuần hoàn:

a Hoá trị cao nhât đồi với oxi

d Số lớp electron

b Nguyên tử khối c Số e lớp ngoài cùng

e Số electron trong nguyên tử

2 Các nguyên tố halogen được sắp xếp theo chiều bán kính nguyên tử giảm dần (từ trái sang phải như sau):

Trang 40

Ý NGHĨA CỦA BANG TUẦN HOÀN

CÁC NGUYÊN TÔ HOÁ HỌC

A MỤC TIỂU:

1 Kiến thức: Củng cố các kiến thức về bảng tuần hoản và định luật tuần hoản

2 Kỹ năng: HS được rèn luyện kĩ năng để giải dude cdc bai tập liên quan đến bảng tuần hoàn: Quan hệ giữa vị trí và công thức; Quan hệ giữa vị trí và tính chất; So sánh tính chất của một nguyên tố với các nguyên tố lân cận

3 Thái độ:

B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY: Thảo luận

C CH UAN BI:

GV soạn câu hỏi cho HS ôn tập tử sau bài 9 về:

- Cấu tạo nguyên tử

- Bang tuan hoan

- Sự biến đối tuần hoản tính chất của các nguyên tố hoá học

II Kiểm tra bài cũ: Cho day chat sau: Li,O BeO BO; CO, NO,

Xác định hoá trị của các nguyên tố trong hợp chất với oxi và hiđro

1 Đặt vấn đề: Vị trí của một nguyên tố trong bảng tuần hoàn cho chúng ta biết được thông tin gì về nguyên tố đó Ngược lại, khi biết số hiệu nguyên tử của một nguyên tố ta có thẾ suy ra được vị trí của nguyên tố đó trong bảng tuàn hoàn hay không ? Van dé nay sẽ được giải quyết ổ bài hôm nay

HOAT DONG CUA THAY VÀ TRÒ NOI DUNG KIEN THUC

Hoat dong 1: I QUAN HE GIUA VI TRI CUA NGUYEN TO VA CAU

- GV dat vấn đề: Biết vị trí của một nguyên tố trong | TẠO NGUYÊN TỬ CỦA NÓ

bảng tuần hoàn, có thế suy ra cấu tạo nguyên tử của

nguyên tố đó không ?

- HS trình bày phương hướng giái quyết

+ Biết stt của nguyên tố thì suy ra được: Số đơn vị

Thí dụ 1: Biết nguyên tô có số thứ tự là 19 thuộc chu ky 4,

nhóm IA, có thế suy ra:

- Nguyên tử của nguyên tế đó có 19 proton, 19 electron

- Nguyên tử đó có 4 lớp electron (vì số lớp electron bằng stí

Thí dụ: Nguyên tố K có số thứ tự là 19, thuộc chu kì

4, nhóm TA Vị trí nảy giúp ta biết được gì về cấu tạo

nguyên tứ cúa nó 2

- HS giải quyết vấn đẻ của chu kỳ)

- Có một electron ở lớp ngoài cùng = nguyên tô K

Thí dụ 2: Biết cấu hình electron nguyên tử của một nguyên

Tiêu đề	Giao An 10 Co Ban - Ca Nam
Thể loại	Giáo án

Định dạng
Số trang	146
Dung lượng	11,07 MB