giao an hóa học lớp 10 cơ bản cả năm

Cung cấp đầy đủ chi tiết các bài giáo án hóa học 10 của cả năm. có đi kèm đề kiểm tra 1 tiết theo chương, lời giải và thang điểm rõ ràng. Giao án có áp dụng các phương pháp mới, có biểu thời gian đầy đủ

Trang 1

Tiết 01

10A12

HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG SÁCH GIÁO KHOA, TÀI LIỆU, PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP MÔN HÓA HỌC

1.MỤC TIÊU

a Về kiến thức:

- Nắm được các nội dung kiến thức trong chương trình hóa học lớp 10

- Hiểu rõ cách học, nắm được cách giải bài tập

- Nắm được nội dung do bộ giáo dục giảm tải không dạy- học

3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

a Kiểm tra bài cũ:

Không kiểm tra

b Dạy nội dung bài mới:

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung chính

Hoạt động 1( 10’): Tìm hiểu chương

trình SGk phục vụ học tập

GV: Yêu cầu học sinh nghiên cứu toàn

bộ sách giáo khoa và cùng thảo luận

Nội dung học những gì, gồm bao nhiêu

chương?

HS nghiên cứu sách giáo khoa, thảo

luận nội dung được học trong chương

GV: Sách giáo khoa là phương tiện

giúp cho HS tiếp cận nhanh với kiến

thức

Cho HS thảo luận các phương pháp sử

dụng sách giáo khoa hiệu quả?

I Hướng dẫn sử dụng SGK 1.Giới thiệu chương trình SGK

- Chương trình gồm 70 tiết 7 chương học

- Nội dung là những kiến thức cơ sỏ quantrọng của hóa học Nghiên cứu về các nhómchất

- Có một số nội dung và một số bài đượcgiảm tải cắt giảm

2 Hướng dẫn sử dụng SGK, tài liệu học tập

a.Nghiên cứu SGK:

- Hiểu chính xác, đầy đủ nội dung của bàihọc

- Xác định trình tự logic của bài học

- Chuẩn bị các tài liệu, đồ dùng học tập cầnthiết cho bài (chuẩn bị của giáo viên và học

Trang 2

HS cùng thảo luận phương pháp sử

GV: Cho HS thảo luận những kinh

nghiệm học hóa hay, cùng tham khảo

và chia sẻ kinh nghiệm học tập với các

bạn

HS: Thảo luận

sinh)

- Sử dụng SGK để trực quan hoá kiến thức

- Sử dụng tranh, hình vẽ, mô tả thí nghiệmtrong SGK để mô phỏng kiến thức lí thuyết

- Sử dụng bảng số liệu thống kê trong SGK

để diễn giải kiến thức

b Sử dụng tài liệu trong học tập

Sử dụng tài liệu tham khảo trong quá trìnhhọc để bổ sung kiến thức thực tế, một số kiếnthức đã học ở chương trình lớp dưới để khắcsâu bài học

Sử dụng sách bài tập để giải các bài tập trongchương theo nội dung của bộ

II Phương pháp học tập môn hóa học

- Nghiên cứu bài trước khi đến lớp

- Hoạt động nhóm: Trong giờ học khi GV đặt

ra những câu hỏi HS thảo luận với nhau vàvới GV qua đó lĩnh hội nội dung

- Nắm chắc nội dung kiến thức trong SGK

- Học thuộc bài, trả lời các câu hỏi cuối bài

từ nội dung lý thuyết tìm thêm các ví dụ trongthực tế để khắc sâu kiến thức

- Ôn lại các kiến thức đã học ở lớp dưới để bổsung cho nội dung bài học

c Củng cố, luyện tập: (3’)

Hệ thống lại các kiến thức trong bài Các kiến thức trong chương trìnhlướp 10

d Hướng dấn học sinhtự học ở nhà(2’):

- Xem lại các kiến thức đã học

- Chuẩn bị bài ôn tập đầu năm những kiến thức ở lớp 8 và 9

Trang 3

- Rèn thái độ làm việc khoa học, nghiêm túc, sáng tạo.

- Xây dựng thái độ học tập tích cực, chủ động, hợp tác, có kế hoạch

2 CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS

a Chuẩn bị của GV

Các câu hỏi và bài tập nhằm để củng cố kiến thức đã học ở chương trình hoá học THCS

b Chuẩn bị của HS

Xem lại các kiến thức hoá học đã học ở THCS

Lồng nội dung kiểm tra vào bài học

b Dạy nội dung bài mới:

Hoạt động 1( 7’): Nhắc lại các khái

niệm về chất,nguyên tử, nguyên tố

GV: Yêu cầu học sinh nhắc lại các khái

niệm: nguyên tử, phân tử, nguyên tố hoá

học, đơn chất, hợp chất, nguyên chất và

hỗn hợp lấy ví dụ

HS: Phát biểu, đưa ra ví dụ

GV: Cho học sinh quan sát sơ đồ để

phân biệt các khái niệm:

Hoạt động 2( 3’): Nhắc lại khái niệm

hóa trị của một nguyên tố

GV: Nêu hóa trị của nguyên tố?

I ÔN TẬP CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN.

1 Các khái niệm về chất

- Nguyên tử: là hạt vô cùng nhỏ và trung hòa

về điện, gồm hạt nhân mang điện tích dương

và vỏ tạo bởi những electron mang điện tíchâm

2 Hóa trị của một nguyên tố.

Hóa trị của nguyên tố là con số biểu thị khảnăng liên kết của nguyên tử nguyên tố nàyvới nguyên tử của nguyên tố khác

- Hóa trị của các nguyên tố được tính theo H( 1 đơn vị) và O ( 2 đơn vị)

Trang 4

Hoạt động 3( 4’): Tìm hiểu về định

luật bảo toàn khối lượng

GV: yêu cầu HS nêu định luật bảo toàn

khối lượng?

HS: trả lời.

Hoạt động 4( 6’): Mối quan hệ giữa

các đại lượng

GV: yêu cầu hs đưa ra các mối quan hệ

bằng cách viết các công thức liên quan

giữa các đại lượng trên

HS: Ghi các công thức:

Hoạt động 5( 5’): Nhắc lại công thức tỉ

khối của khí

GV: Yêu cầu hs nhắc lại định nghĩa về tỉ

khối của chất khí ghi công thức tính ?

HS: Nêu định nghĩa và ghi công thức

tính tỉ khối của khí A so với khí B

GV: Nếu khí B là không khí thì tỉ khối

của A so với không khí được tính theo

a

=

→

3 Định luật bảo toàn khối lượng:

Trong một phản ứng hóa học, tổng khốilượng các chất sản phẩm bằng tổng khốilượng của các chất phản ứng

4 Mối quan hệ giữa khối lượng chất (m),

khối lượng mol (M), số mol chất (n), số phân tử chất (A), thể tích chất khí ở đktc (V).

N

A

→ A = n.N ( N = 6.1023 phân tử , nguyên tử

5 Tỉ khối hơi của khí A so với khí B

B

A B

A

M

d / =

- MA là khối lượng mol của khí A

- MB là khối lượng mol của khí B

29 /KK A A

4 , 6

28

4 , 22

Trang 5

d Hướng dấn tự học ở nhà( 2’)

- Xem lại các kiến thức đã học

- Chuẩn bị bài của chương trình lớp 10 Chuẩn bị - Học bài”Thành phần nguyên tử”

Trang 6

- Khối lượng nguyên tử tập trung ở hạt nhân, khối lượng các electron là không đáng kể.Biết được:

- Đơn vị khối lượng, kích thước của nguyên tử; kí hiệu, khối lượng và điện tích củaelectron, proton và nơtron

b Về kĩ năng

- Quan sát mô hình thí nghiệm, rút ra nhận xét

- So sánh khối lượng của electron với proton và nơtron

- So sánh kích thước của hạt nhân với electron và với nguyên tử

- Tính được khối lượng và kích thước của nguyên tử

- Xem lại các kiến thức hoá học đã học ở THCS

3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

b Dạy nội dung bài mới.

Hoạt động 1(3’): Tìm hiểu vài nét lịch

sử về quan niệm cấu tạo nguyên

tử

GV: Cho HS đọc một vài nét lịch sử

trong quan niệm về nguyên tử từ thời

Đê-mô-crit đến giữa thế kỷ 19 Từ đó

đặt vấn đề: các chất được cấu tạo nên từ

I THÀNH PHẦN CẤU TẠO CỦA NGUYÊN TỬ.

Trang 7

các hạt vô cùng nhỏ bé không thể phân

chia được nữa, đó là nguyên tử Điều đó

còn đúng nữa hay không?

Hoạt động 2(3’):Tìm hiểu quá trình

GV: Trên đường đi của tia âm cực nếu ta

đặc một chong chóng nhẹ, thấy chong

chóng quay, chứng tỏ điều gì ?

GV: Hạt vật chất trong tia âm cực có

mang điện hay không ? nếu có thì mang

điện tích dương hay âm ? làm thế nào để

chứng minh được điều này ?

GV: Kết luận : Ta gọi những hạt tạo

thành tia âm cực l electron (kí hiệu l e)

Electron có mặt ở mọi chất nó là một

trong những thành phần cấu tạo nên

nguyên tử của mọi nguyên tố hóa học

Hoạt động 3(5’): Khối lượng và điện

tích của electron

GV: Yêu cầu HS lên bảng ghi khối

lượng và điện tích của electron

HS: ghi vào vở.

Hoạt động 4(4’): Sự tìm ra hạt nhân

nguyên tử

GV: Đặt vấn đề nguyên tử trung hòa về

điện, vậy nguyên tử đã có phần mang

điện tích âm là electron thì chắc phải có

phần mang điện tích dương Phần mang

điện tích dương phân tán trong cả

nguyên tử hay tập trung ở một vùng nào

đó của nguyên tử ? Làm thế nào để

chứng minh ?

HS: Nhận xét từ hiện tượng được mô tả.

Hoạt động 5(10’): Cấu tạo hạt nhân

nguyên tử

GV: Hạt nhân nguyên tử còn phân chia

1 Electron.

a Sự tìm ra electron.

Tia âm cực có các đặc tính sau:

- Tia âm cực là chùm hạt vật chất có khốilượng và chuyển động với vận tốc lớn

- Khi không có tác dụng của điện trường và

từ trường thì tia âm cực truyền thẳng

- Tia âm cực là chùm hạt mang điện tíchâm

⇒Những hạt tạo thành tia âm cực gọi là

electron, kí hiệu là e

b) Khối lượng và điện tích của electron.

Người ta coi qe = 1,602.10-19 C là điện tíchđơn vị kí hiệu là e0

qe =

1-2 Sự tìm ra hạt nhân nguyên tử.

-Hiện tượng hầu hết hạt nhân đều xuyênthẳng qua lá vàng chứng tỏ nguyên tử cócấu tạo rỗng

-Hiện tượng một số ít đi lệch hướng banđầu hoặc bị bật lại sau chứng tỏ ở tâmnguyên tử là hạt nhân mang điện tíchdương

- Xung quanh hạt nhân có các electron tạonên vỏ nguyên tử

- Khối lượng của nguyên tử hầu như tậptrung ở hạt nhân

3 Cấu tạo hạt nhân nguyên tử

a Sự tìm ra proton

- Hạt proton l một thành phần cấu tạo của

m e = 9,1094.10 -31 kg

q e = -1,602.10 -19 C

Trang 8

được nữa hay không ? nó được cấu tạo

từ những hạt nhỏ hơn ? Làm thể nào để

chứng minh ?

GV: Trình bày kết quả thí nghiệm của

Rơ-đơ-pho, thí nghiệm của Chat-uých

Dẫn dắt HS đến kết luận về thành phần

hạt nhân nguyên tử gồm những gì

HS: Ghi kết luận và nhận xét.

GV: Từ các thí nghiệm trên, cho HS kết

luận về thành phần cấu tạo hạt nhân

nguyên tử ?

Hoạt động 6(5’): Kích thước và khối

lương của nguyên tử

GV: Hướng dẫn HS nghiên cứu SGK để

tìm hiểu về kích thước của nguyên tử

GV: thông báo:

- Đường kính nguyên tử khoảng 10-1nm

- Đường kính của hạt nhân nguyên tử

GV: Yêu cầu HS cho biết công thức và

đơn vị tính khối lượng nguyên tử ? cho

ví dụ ?

GV: Chú ý HS khối lượng được dùng

trong bảng tuần hoàn là khối lượng

hạt nhân nguyên tử kí hiệu bằng chữ p

- Có khối lượng và điện tích là:

b Sự tìm ra nơtron

- Khi dùng hạt α bắn phá hạt nhân nguyên

tử beri thấy xuất hiện một hạt khác có khốilượng xấp xỉ khối lượng của proton, nhưngkhông mang điện được gọi là hạt nơtron kíhiệu là n

gần bằng 1u

- Hạt nơtron cũng là một thành phần cấutạo của hạt nhân nguyên tử

c Cấu tạo của hạt nhân nguyên tử

Hạt nhân nguyên tử được tạo thành bởi cáchạt proton và nơtron Vì nơtron khôngmang điện, số proton trong hạt nhân phảibằng số đơn vị điện tích dương của hạtnhân và bằng số electron quay xung quanhhạt nhân

II KÍCH THƯỚC VÀ KHỐI LƯỢNG

CỦA NGUYÊN TỬ

1 Kích thước

Để biểu thị kích thước nguyên tử và các hạtp,n e, người ta dùng đơn vị nanomet (viếttắt là nm)

Kết luận: Các electron có kích thước rất

nhỏ bé chuyển động xung quanh hạt nhântrong không gian rỗng của nguyên tử

2 Khối lượng

- Khối lượng nguyên tử: mNT = mp+mn+me

- Đơn vị khối lượng nguyên tử kí hiệu là

Trang 9

tương đối gọi là nguyên tử khối đồng vị cacbon 12

1u = 1 , 6605 10 kg

12

kg 10 9265 ,

Trang 10

1 MỤC TIÊU

a Về kiến thức:

Hiểu được :

− Nguyên tố hoá học bao gồm những nguyên tử có cùng số đơn vị điện tích hạt nhân

− Số hiệu nguyên tử (Z) bằng số đơn vị điện tích hạt nhân và bằng số electron có trongnguyên tử

− Xác định số electron, số proton, số nơtron khi biết kí hiệu nguyên tử ngược lại

- Nhận biết phóng xạ là tác nhân gây ô nhiễm môi trường, không khí, đất, nước

- Biện pháp xử lí chất thải nhà máy điện nguyên tử là cần đào sâu, chôn chặt trong longđất trong khối bê tông

Ôn tập các khái niệm về cấu tạo nguyên tử

b Dạy nội dung bài mới.

Hoạt động 1(5’): Tìm hiểu về điện tích

Trang 11

mang điện Mỗi hạt p mang điện tích 1+.

Vậy số đơn vị điện tích hạt nhân phải bằng

số hạt nào trong hạt nhân ?

GV: Nếu hạt nhân có Z proton thì điện

tích hạt nhân bằng bao nhiêu và số đơn vị

điện tích hạt nhân bằng bao nhiêu ?

GV:Điện tích của mỗi hạt e là 1- mà

nguyên tử trung hoà về điện Vậy có nhận

xét gì về số p và e trong nguyên tử ?

GV:

VD: cho nguyên tử nitơ có điện tích hạt

nhân 7+ Hỏi nguyên tử nitơ có bao nhiêu

hạt p và e ?

GV: Biểu thức liên hệ giữa số đơn vị địên

tích hạt nhân Z, số p và số e ?

Hoạt động 2(10’): Tìm hiểu về số khối

GV: Yêu cầu HS nêu định nghĩa về số

khối A và ghi công thức tính số khối A

HS: Nêu định nghĩa và ghi công thức số

GV: Gọi HS nêu định nghĩa về nguyên tố

hoá học và cho ví dụ minh hoạ ?

GV: Trình bày để HS hiểu được định

-Số đơn vị điện tích hạt nhân bằng sốproton (p)

-Nếu hạt nhân có Z proton thì điện tích hạtnhân là Z+ và số đơn vị điện tích hạt nhânbằng Z

-Số đơn vị điện tích hạt nhân Z = Số p =

A = Z + N Z: Số ĐVĐT hạt nhân N: Số hạt nơtron 1

Số khối A = Z + N = 11+12 = 23

Kết luận:

Số đơn vị điện tích hạt nhân Z và số khối

A đặc trưng cho hạt nhân và cũng đặctrưng cho nguyên tử, vì khi biết Z và A ta

Ví dụ: Tất cả các nguyên tử có cùng sốđơn vị điện tích hạt nhân là 11 đều thuộcnguyên tố natri Chúng đều có 11p, 11e

2 Số hiệu nguyên tử

Số đơn vị điện tích hạt nhân nguyên tử củamột nguyên tố được gọi là số hiệu nguyên

Z = p = e

Trang 12

nghĩa số hiệu nguyên tử, kí hiệu nguyên tử

sau đó hướng dẫn HS tự đọc thí dụ trong

SGK

Hoạt động 5(5’): Tìm hiểu về kí hiệu

nguyên tử

Gv: yêu cầu HS nghiên cứu SGK để làm

rõ quy luật kí hiệu nguyên tử

GV: yêu cầu HS làm ví dụ sau:

VD: Cho nguyên tử nguyên tố có 11p và

X: kí hiệu hố học của nguyên tố

A: Số khốiZ: Số hiệu nguyên tử

Trang 14

- Ôn tập các khái niệm về cấu tạo nguyên tử

Lồng vào khi dạy nội dung bài mới

Hoạt động 1(5’): Tìm hiểu khái niệm

đồng vị

GV: Cho HS giải bài tập: Hãy tính số

proton, nơtron của: 1 H

- Các nguyên tử trên có khối lượng

như thế nào ? Tại sao ?

GV: Các nguyên tố trên thuộc cùng

một nguyên tố hoá học (nguyên tố

hidro) được gọi là đồng vị Vậy hãy

III ĐỒNG VỊ.

Proti : Chỉ có 1p, không có nĐơteri: 1p, 1n

Triti: 1p, 2n

- Đều có cùng 1p nên có cùng điện tích hạtnhân

- Chúng có khối lượng khác nhau vì hạt nhân

của chúng có số nơtron khác nhau

Khái niệm:

- Các đồng vị của cùng một nguyên tố hóahọc là những nguyên tử có cùng số protonnhưng khác nhau về số nơtron, do đó số khối

A của chúng khác nhau

Trang 15

cho biết khái niệm về đồng vị ?

HS: Trả lời.

Hoạt động 2(10’): Tìm hiểu khái

niệm nguyên tử khối

GV: Cho HS nêu định nghĩa về nguyên

tử khối

HS: Trả lời

GV: Tại sao khối lượng của nguyên tử

coi như bằng tổng khối lượng của các

hạt cấu tạo nên hạt nhân nguyên tử ?

HS: Trả lời

GV: Khối lượng của nguyên tử có thể

coi như số khối có đúng không ?

HS: Trả lời

Hoạt động 3(5’): Ví dụ

GV:Áp dụng: Biết nguyên tử Al có

13p, 14n Tính nguyên tử khối của Al

và tỉ số khối lượng của e trong nguyên

tử so với khối lượng toàn nguyên tử ?

HS: Thảo luận.

Hoạt động 4(5’): Nguyên tử khối

trung bình

GV: Hầu hết các nguyên tố hóa học là

hỗn hợp của nhiều đồng vị nên nguyên

tử khối của nguyên tố là nguyên tử

khối trung bình của hỗn hợp các đồng

vị tính theo phần trăm số nguyên tử

- Khối lượng của nguyên tử coi như bằng

tổng khối lượng của các proton và nơtrontrong hạt nhân nguyên tử Vì khối lượng của equá nhỏ bé

- Khi không cần độ chính xác cao ta có thể

coi khối lượng nguyên tử bằng số khối vì mp,

10 20284 , 45

10 01184235 ,

0

−

= 0,000262

2 Nguyên tử khối trung bình.

Nguyên tử khối của mỗi nguyên tố là nguyên

tử khối trung bình của hỗn hợp các đồng vị cótrong tự nhiên của nguyên tố đó, có tính đến

tỉ lệ phần trăm số nguyên tử của mỗi đồng vị

A =

i

i i

x x

x

x A x

A x A

2 1

2 2 1 1

+ +

=

100

2 2 1

1x A x A i x i

Nguyên tử khối trung bình của clo là:

Trang 16

Áp dụng: Trong tự nhiên, 35Cl

17 chiếm75,77%, 37Cl

37 23 , 24 35 77 ,

Phát biểu nào sau đây không đúng?

A Nguyên tử là một hệ trung hòa về điện

B Trong nguyên tử hạt nơtron và hạt proton có khối lượng xấp xỉ nhau

C Trong một nguyên tử, nếu biết số proton có thể suy ra số notron

D Trong một nguyên tử, nếu biết số proton có thể suy ra số electron

Câu 2:

Phát biểu nào sau đây không đúng?

A Nguyên tử được cấu thành từ các hạt cơ bản là proton, notron và electron

B Hạt nhân nguyên tử được cấu thành từ các hạt proton và nơtron

C Vỏ nguyên tử được cấu thành bởi các hạt electron

D Nguyên tử được có cấu trúc đặc khít, gồm vỏ nguyên tử và hạt nhân nguyêntử

Câu 3:

Hạt nhân nguyên tử được cấu tạo bởi

A Các hạt electron và proton B Các hạt proton

C Các hạt proton và nơtron D Các hạt electron

Câu 4:

Các đồng vị của nguyên tố hóa học được phân biệt bởi yếu tố nào dưới đây?

Câu 5:

Phát biểu nào dưới đây không đúng?

A Khối lượng nguyên tử vào khoảng 10-26 kg

B Khối lượng hạt proton xấp xỉ bằng khối lượng hạt nơtron

C Khối lượng nguyên tử tập trung chủ yếu ở hạt nhân nguyên tử

D Trong nguyên tử, khối lượng electron bằng khối lượng proton

Trang 17

- Ôn tập các khái niệm về cấu tạo nguyên tử

b Dạy nội dung bài mới

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt

Hoat động 1(10’) : Yêu cầu HS trả lời

những câu hỏi sau:

1 Cho biết thành phần cấu tạo nguyên

tử, khối lượng, điện tích các hạt cấu tạo

nên nguyên tử ?

2 Hãy cho biết mối quan hệ các hạt

trong nguyên tử với số đơn vị điện tích

hạt nhân Z, mối quan hệ giữa Z và số

khối A ?

Áp dụng: Cho nguyên tử oxi có số đơn

vị điện tích hạt nhân 8 Hỏi nguyên tử

oxi có bao nhiêu hạt p và e ?

3 Hãy trình bày kí hiệu nguyên tử ?

1 Nguyên tử được tạo nên bởi electron

và hạt nhân được tạo nên (proton và nơtron).

Trang 18

định nghĩa nguyên tố hoá học ? đồng

vị ? công thức tính nguyên tử khối trung

10 0064 , 0

−

= 0,00027

Nhận xét : Khối lượng của các e quá nhỏ bé.

→ khối lượng nguyên tử coi như bằng khốilượng của hạt nhân nguyên tử (bỏ qua khốilượng các e)

Bài 2:

A =

i

i i

x x

x

x A x

A x A

2 1

2 2 1 1

+ +

=

100

730 , 6 41 012 , 0 40 258 , 93

=39,1

3484≈39 % đồng vị 39K

≈3.10-23 (cm3)

r = 3 4

10 3

3 −

≈1,93.10-8 (cm)

c Củng cố , luyện tập(5’)

Giáo viên dùng các phiếu học tập để củng cố nội dung bài học

Hoat động 5(8’): Làm Bt trong phiếu học tập trong 7’

sau đó giáo viên chữa nhanh

GV: Phát phiếu học tập có nội dung như ở dưới và yêu cầu HS chia nhóm thảo luận và

làm bài

HS: Thảo luận và làm bài tập sau đó cử đại diện lên bảng làm bài

PHIẾU HỌC TẬP

Bài 1:

Trang 19

Tổng số hạt cơ bản (p,n,e) trong nguyên tố X là 155, trong đó số hạt mang điện nhiều hơn

số hạt không mang điện là 33 hạt Tính số khối của X

Bài 2:

Tổng số hạt proton, notron, electron của nguyên tố X là 21 Tính Z của nguyên tố đó

Bài 1:

Gọi số hạt proton và nơtron của nguyên tố đó lần lượt là Z và N

Vì số hạt proton bằng electron nên ta có :

2Z + N = 155 Z = 472Z – N = 33 N = 61

Số khối của X là:

A = Z + N = 47 + 61 = 108

Bài 2:

Gọi số hạt proton và nơtron của nguyên tố đó lần lượt là Z và N

Vì số hạt proton bằng electron nên ta có :

2Z + N = 21 ⇒N = 21 − 2Z

Từ nguyên tố thứ 2 đến 82 trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, ta có thể áp dụng:

5 , 1

- Về học bài và làm các bài tập 3,4,6 SGK trang 18

- Nghiên cứu trước bài “Cấu tạo vỏ nguyên tử”

Trang 20

ễn tập cỏc khỏi niệm về cấu tạo nguyờn tử

3 TIẾN TRèNH BÀI DẠY:

Hoạt động của giỏo viờn và học sinh Nội dung chớnh

Hoạt động 1 (3’):Nhắc lại kiến thức cú

Hoạt động 2(7’):Tỡm hiểu sự chuyển

động của cỏc electron trong nguyờn tử

-GV cho HS quan sỏt mẫu hành tinh

nguyờn tử theo Rơ-dơ-pho

(E.Rutherford) Bo (N Bohr) và Zom–

mơ-phen (A Sommerfeld)

Nguyên tử cấu tạo gồm có 2 phần chính:+ Vỏ nguyên tử đợc cấu tạo bởi các (e) vôcùng nhỏ, mang điện tích âm và chuyển

động rất nhanh xung quanh hạt nhân

+ Hạt nhân nguyên tử gồm có hạt protonmang điện tích dơng và hạt notron khôngmang điện

I SỰ CHUYỂN ĐỘNG CỦA CÁC

ELECTRON TRONG NGUYấN TỬ.

- Mô hình hành tinh nguyên tử theo:

Rơ-dơ-pho (E.Rutherford)

Bo (N Bohr) và Zom–mơ-phen (A Sommerfeld)

Trang 21

-HS quan sỏt sơ đồ và dựa vào SGK nờu

ưu nhược điểm về loại mụ hỡnh này?

-GV nhắc lại ý chớnh về ưu nhược điểm

-GV: Sự chuyển động của cỏc electron

trong nguyờn tử như thế nào?

+ Như đó biết: số e = số p = Z = STT

ng.tố trong bảng HTTH

Vậy cỏc electron phõn bố trong lớp vỏ

nguyờn tử như thế nào? Cú tuõn theo qui

- Electron xa hạt nhõn cú mức năng

lượng cao hơn, nhưng bị hạt nhõn hỳt

yếu hơn, do đú dễ tỏch ra khỏi vo

Cỏc electron ở phõn lớp s gọi là electron

s trờn mỗi phõn lớp cú mức năng lượng

* Không đầy đủ để giải thớch mọi tớnhchất của nguyờn tử

- Theo quan điểm hiện nay

+ Các electron chuyển động rất nhanh (tốc độ hàng nghìn km/s) trong khu vực xung quanh hạt nhân nguyên tử không theo những quĩ đạo xác định tạo nên vỏ nguyên tử.

II LỚP ELECTRON VÀ PHâN LỚP ELECTRON.

1 Lớp electron

a Ở trạng thái cơ bản, electron lần lợt chiếm các mức năng lợng từ thấp đến cao

và sắp xếp thành từng lớp

b Cỏc electron trờn cựng một lớp cú mức năng lượng gần bằng nhau

c Mỗi lớp electron tơng ứng với một mứcnăng lợng

- Các mức năng lợng của các lớp đợc xếptheo thứ tự tăng dần từ thấp đến cao,nghĩa là tính từ lớp sát hạt nhân các lớpelectron đợc đánh số và đặt tên nh sau:Thứ tự lớp: n = 1 2 3 4 5 6 7Tên lớp t/ứng: K L M N O P Q

Trang 22

Giáo viên dùng các phiếu học tập để củng cố nội dung bài học

Hãy điền vào các ô trống:

Trang 24

ễn tập cỏc khỏi niệm về cấu tạo nguyờn tử

3 TIẾN TRèNH BÀI DẠY:

b Dạy nội dung bài mới

Hoạt động của giỏo viờn và học sinh Nội dung chớnh

Hoạt động 1(10): Tỡm hiểu về số e

tối đa trờn mỗi lớp

GV cho HS sinh đọc SGK, vấn đáp:

Lớp có đủ số (e) tối đa gọi là lớp (e) đã bão hoà.

1 Số electron tối đa trên mỗi phõn lớp:

Trang 25

Hoạt động 2(10’) : Vớ dụ minh họa

GV làm thí dụ minh hoạ:

* Phõn lớp là tập hợp cỏc electron cú mứcnăng lượng bằng nhau

* Sự khỏc nhau giữa lớp và phõn lớp:

LớP PHâN LớPGIốNG

NHAU

* Lớp và phân lớp đềunói đến năng lợngelectron trong cấu tạo vỏnguyên tử

* Electron ở trên các lớp,các phân lớp khác nhauthì có năng lợng khácnhau

KHáCNHAU

* Trong mộtlớp có thể

đợc phânthành nhiềuphân lớpnhỏ hơn Số

e tối đa thoả

mãn côngthức

2n2.VD:

2.n2= 2

42=2.16=32( lớp N, n=4)

*Các phânlớp có thểnằm trongmột lớp.Số

e tối đatrên mỗiphân lớpkhác nhauthì khácnhau: s2,

Trang 26

- Thứ tự các mức năng lượng của các electron trong nguyên tử.

- Sự phân bố electron trên các phân lớp, lớp và cấu hình electron nguyên tử của 20nguyên tố đầu tiên

- Đặc điểm của lớp electron ngoài cùng: Lớp ngoài cùng có nhiều nhất là 8 electron(ns2np6), lớp ngoài cùng của nguyên tử khí hiếm có 8 electron (riêng heli có 2 electron).Hầu hết các nguyên tử kim loại có 1, 2, 3 electron ở lớp ngoài cùng Hầu hết cácnguyên tử phi kim có 5, 6, 7 electron ở lớp ngoài cùng

b.Về kĩ năng:

- Viết được cấu hình electron nguyên tử của một số nguyên tố hoá học

- Dựa vào cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử suy ra tính chất hoá học cơbản (là kim loại, phi kim hay khí hiếm) của nguyên tố tương ứng

Hoạt động 1(7’): Tìm hiểu mức năng

lượng trong nguyên tử

GV: Treo lên bảng sơ đồ phân bố mức

năng lượng của các lớp và các phân lớp

hướng dẫn HS đọc SGK để biết các quy

luật sau:

- Các e trong nguyên tử ở trạng thái cơ

bản lần lượt chiếm các mức năng lượng

I.THỨ TỰ CÁC MỨC NĂNG LƯỢNG

TRONG NGUYÊN TỬ.

Trang 27

từ thấp đến cao.

-Mức năng lượng của các lớp tăng theo

thứ tự từ 1 đến 7, và của phân lớp tăng

theo thứ tự từ s, p, d, f

- Thực nghiệm xác định mức năng lượng

phân lớp 3d cao hơn mức năng lượng

GV: Chiếu lên màn cấu hình e nguyên

tử của 20 nguyên tố đầu BTH

HS: Quan sát.

GV: Cho HS biết cấu hình e của nguyên

tử biểu diễn sự phân bố e trên phân lớp

thuộc các lớp khác nhau

HS: Ghi định nghĩa cấu hình e.

GV: Nêu các quy ước viết cấu hình e.

HS: Ghi các quy ước:

Cấu hình electron của nguyên tử biểu diễn

sự phân bố electron trên các phân lớp thuộccác lớp khác nhau

+) Quy ước:

- Số thứ tự lớp e được ghi bằng các chữ số(1, 2, 3…)

- Phân lớp e được ghi bằng các chữ cáithường (s, p, d, f)

- Số e dược ghi bằng số ở phía trên bên phảicủa phân lớp (s2p6 )

+)Cách viết cấu hình electron:

+ Phân lớp p chứa tối đa 6e

+ Phân lớp d chứa tối đa 10e

+ Phân lớp f chứa tối đa 14e

- Bước 3:

Viết cấu hình electron biểu diễn sự phân bố

Trang 28

Hoạt động 4(3’): Hướng dẫn HS làm 1

số ví dụ minh họa

GV: Hướng dẫn HS viết cấu hình

electron của kali

HS: nghe giảng.

GV: Yêu cầu HS viết cấu hình e của một

vài nguyên tử: Na, Cl, He, Fe,Cu, Cr

HS: Làm bài vào vở.

GV: Giới thiệu cách viết cấu hình

electron thu gọn.Cho ví dụ cụ thể sau đó

yêu cầu HS tự viết cho các nguyên tố

còn lại trong ví dụ trên

VD:

Na (Z=11): [Ne]3s1

HS: Làm bài vào vở.

Hoạt động 5(3’): Nhận xét

GV: Yêu cầu HS nhận xét về electron

cuối cùng của các nguyên tố trên được

điền vào phân lớp nào?

HS: Đưa ra nhận xét: electron cuối cùng

của nguyên tố He, Na được điền vào

phân lớp s, electron cuối cùng của

nguyên tố Cl, Fe, Cu, Cr được điền vào

GV: Chia lớp thành 4 nhóm viết lần lượt

cấu hình e của 20 nguyên tố đầu trong

BHTTH và xác định nguyên tố đó là

nguyên tố s, p, d hay f

HS: Thảo luận nhóm và làm bài.

GV:Hướng dẫn HS kiểm tra kết quả dựa

vào bảng cấu hình electron nguyên tử

(1s2s2p3s3p3d4s4p4d4f )

Chú ý:

- Với nguyên tử có cấu hình electron nguyên

tử (n-1)d4ns2 và (n-1)d9ns2 do có sự chắnmức năng lượng nên viết lại là (n-1)d5ns1 và(n-1)d10ns1

Cu (Z=29): 1s22s22p63s23p64s2 3d9 n.tố d

1s22s22p63s23p63d104s1

Cr (Z=24): 1s22s22p63s23p64s23d4

n.tố d 1s22s22p63s23p63d54s1

Vậy:

Nguyên tố s là những mà nguyên tử có e cuối cùng được điền vào phân lớp s.

Nguyên tố p là những mà nguyên tử có e cuối cùng được điền vào phân lớp p.

Nguyên tố d là những mà nguyên tử có e cuối cùng được điền vào phân lớp d.

Nguyên tố f là những mà nguyên tử có e cuối cùng được điền vào phân lớp f.

2 Cấu hình electron của 20 nguyên tố

đầu.

(SGK)

Trang 29

của 20 nguyên tố đầu (SGK).

Hoạt động 7 (4’) : Tìm hiểu đặc điểm

e lớp ngoài cùng.

GV:Yêu cầu HS sau khi viết cấu hình

electron của 20 nguyên tố đầu hãy nhận

xét về số electron thuộc lớp ngoài cùng

và quan hệ giữa số electron thuộc lớp

ngoài cùng với loại nguyên tố (kim loại,

phi kim hay khí hiếm)

HS: Thảo luận nhóm và trả lời.

3 Đặc điểm của lớp electron ngoài cùng.

- Các nguyên tử có 1, 2, 3 electron ở lớpngoài cùng dễ nhường electron là nguyên tửcủa các nguyên tố kim loại (trừ H, He và B)

- Các nguyên tử có 5, 6, 7 electron ở lớpngoài cùng dễ nhận electron là nguyên tửcủa các nguyên tố phi kim

- Các nguyên tử có 4 electron ở lớp ngoài cùng dễ nhường electron có thể là nguyên

tử của các nguyên tố kim loại hoặc phi kim

- Biết cách viết cấu hình e của nguyên tử khi biết Z

- Dựa vào số e lớp ngoài cùng để dự đoán tính kim loại, phi kim của một nguyên tố.Giáo viên sử dụng bài tập 1, 2, 3 SGK để củng cố bài cho học sinh

d Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (2’)

- Học bài và làm các bài tập 4,5,6 SGK trang 28 Nghiên cứu trước bài “Luyện tập cấutạo vỏ nguyên tử”

Định dạng
Số trang	58
Dung lượng	845,5 KB

giao an hóa học lớp 10 cơ bản cả năm

TÍNH KIM LOẠI, TÍNH PHI KIM