Bạo lực học đường ở lứa tuổi vị thành niên hiện nay

Bạo lực học đường tác động trực tiếp đến tinh thần, thái độ học tập của học sinh và việc giảng dạy của thầy côgiáo.Có thể nói, bạo lực học đường không phải là vấn đềcủa riêng quốc gia nà

1.1 Khái niệm bạo lực

1.2 Khái niệm bạo lực học đường

2 Phân loại

3 Thực trạng

4 Nguyên nhân

4.1 Nguyên nhân từ bản thân học sinh

4.2 Nguyên nhân từ phía gia đình

4.3 Nguyên nhân từ phía nhà trường

4.4 Nguyên nhân từ phía xã hội

I Đặt vấn đề:

Trẻ em là chủ nhân tương lai của đất nước, là người sẽgóp phần xây dựng quê hương đất nước giàu mạnh trongtương lai Chính vì vậy mà giáo dục luôn là quốc sáchhàng đầu của mỗi quốc gia Tuy nhiên thực tế đáng buồnhiện nay là sự suy thoái đạo đức ở giới trẻ đang ngày mộtgia tăng và trở thành vấn nạn của toàn xã hội Ta có thểthấy rõ được điều này qua tình trạng bạo lực học đường.Tuy mức độ khác nhau nhưng cả thành thị và nông thôn,

cả đồng bằng và miền núi đều đã xảy ra những vụ liênquan đến bạo lực học đường

Bạo lực học đường không phải là một vấn đề mới mẻnhưng thời gian gần đây mới bùng phát một cách mạnh

mẽ, mức độ và tính chất của hành vi này ngày càng nguyhiểm Bạo lực học đường đang trở thành mối lo ngại củangành giáo dục, cha mẹ, học sinh và toàn xã hội

Bạo lực học đường tác động trực tiếp đến tinh thần, thái

độ học tập của học sinh và việc giảng dạy của thầy côgiáo.Có thể nói, bạo lực học đường không phải là vấn đềcủa riêng quốc gia nào mà đã trở thành vấn nạn của toàncầu

Vậy chẳng lẽ chúng ta ngồi nhìn đạo đức con em mìnhngày càng đi xuống, đánh đập lẫn nhau trong nhàtrường… Cho nên chúng ta cần tìm ra nguyên nhân củahiện tượng này, tìm ra những biện pháp có hiệu quả đểkhắc phục triệt để tình trạng bạo lực học đường

II NỘI DUNG CHÍNH:

1.Khái niệm:

1.1 Khái niệm bạo lực:

Có rất nhiều khái niệm khác nhau về bạo lực Dưới góc độ

Xã hội học thì khái niệm bạo lực được hiểu rộng hơn

Bạo lực là việc sử dụng vũ lực để gây thương tích chongười hoặc tài sản Bạo lực có thể gây ra đau đớn về thểchất và tinh thần cho người trực tiếp gây ra các hành vibạo lực cũng như cho người bị hại Cá nhân, gia đình,trường học, nơi làm việc, cộng đồng, xã hội và môi trường

- Tất cả đều có thể bị tổn thương do bạo lực gây ra

Bạo lực là một phương thức hành xử trong các mối quan

hệ xã hội và tồn tại từ rất lâu trong lịch sử Với bản chấtnhư vậy thì bạo lực cũng có thể là những hình thức chémgiết, đánh đập, hành hạ nhau về mặt thể xác nhưng cũng

có thể là trấn áp, đe dọa, gây sức ép về mặt tâm lý vàtinh thần

1.2 Khái niệm bạo lực học đường:

Bạo lực học đường: là một dạng thức của bạo lực trong xãhội Nó là những hành vi thô bạo, ngang ngược, bất chấpcông lý, đạo lý, xúc phạm, trấn áp người khác ( có thểdùng lời nói, hành động có hoặc không có vũ khí…) gâynên những tổn thương tinh thần và thể xác ở phạm vi cácmối quan hệ trong trường học ( giữa học sinh - học sinh,giáo viên – học sinh )

2.Phân loại bạo lực học đường:

Có 3 loại bạo lực học đường:

Bạo lực về thể xác: Là hành động sử dụng vũ lực,đánh đập, gây ra thương tích cho đối tượng bị bạolực và có thể dẫn đến những hậu quả xấu hơn

Bạo lực về tinh thần: la mắng, chửi bới, im lặngkhông nói chuyện trong thời gian dài

Bạo lực về ngôn ngữ: Là những lời nói lăng mạ, mắngnhiếc, hạ thấp bản thân của người khác

Hình thức thực hiện:

Chửi thề, nói xấu, chia rẽ bè phái, miệt thị

Nhắn tin hoặc gửi thư uy hiếp, bắt nạt, trấn lột đồ đạchoặc tiền bạc

Uy hiếp bằng hình ảnh, thông tin mang tính chất bạolực, đồi trụy trên mạng Internet

Dùng vũ lực như tát, đá, đấm, đánh, giật tóc, lột quần

áo, …

Quay video clip các hành vi bạo lực và đưa lên mạngInternet Các phương tiện sử dụng như: Dao, mã tấu, giàydép, sách vở, bút, kiếm, ống sắt, dao lam, mạng internet,điện thoại di động

3.Thực trạng:

Tình trạng bạo lực trong trường học đã và đang diễn raphổ biến trên khắp thế giới ở tất cả những cấp học, lớphọc khác nhau Bạo lực học đường không chỉ xảy ra ở họcsinh nam mà còn cả ở học sinh nữ; không chỉ giữa họcsinh với học sinh mà còn có bạo lực giữa học sinh với giáoviên

Tại Việt Nam, số liệu được Bộ Giáo dục và đào tạo ĐT) đưa ra gần đây nhất, trong một năm học, toàn quốcxảy ra gần 1.600 vụ việc học sinh đánh nhau ở trong vàngoài trường học (khoảng 5 vụ/ngày) Cũng theo thống kêcủa Bộ GD-ĐT, cứ khoảng trên 5.200 học sinh (HS) thì cómột vụ đánh nhau; cứ hơn 11.000 HS thì có một em bịbuộc thôi học vì đánh nhau; cứ 9 trường thì có một trường

(GD-có học sinh đánh nhau Bạo lực học đường đã trở thànhmối quan tâm của rất nhiều gia đình, các nhà trường và lànỗi trăn trở của toàn xã hội bởi hậu quả nghiêm trọng mà

nó gây ra

Một cuộc khảo sát do khoa Xã hội học, trường ĐHKHXHNV (ĐHQG HN) thực hiện vào năm 2008 tại 2 trườngTHPT thuộc quận Đống Đa (Hà Nội) về tình trạng bạo lực

nữ sinh đã cho thấy nhiều kết quả đáng lo ngại Cụ thể,

có đến 96,7% số học sinh trong mẫu được hỏi cho rằng, ởtrường các em có xảy ra hiện tượng nữ sinh đánh nhau.Mức độ bạo lực trong nữ sinh là 44,7% rất thường xuyên;38% thường xuyên; và 17,3% không thường xuyên.Kếtquả khảo sát cũng cho con số đáng lo khi có tới 64% các

em nữ được hỏi thừa nhận là đã từng có hành vi đánhnhau với các bạn khác Đáng chú ý, hầu hết nhữngchuyện đánh nhau lần đầu tiên đều diễn ra trong khuônviên trường học, và những lần đánh nhau tiếp theo thì đa

số lại diễn ra ngoài trường học

Với sự phát triển của công nghệ thông tin, với xu hướnggiáo dục mới, sự vô cảm của người lớn, chưa có biện phápchế tài các dịch vụ mạng để phát tán các video clip vềbạo lực học đường

Theo tổ chức y tế thế giới (WHO) tuổi vị thành niên nằmtrong độ tuổi từ 10 đến 18 tuổi Đây là lứa tuổi dễ xảy rahiện tượng khủng hoảng phát triển tâm lý: tò mò, manhđộng, muốn thử sức, ứng xử có xu hướng chống đối, hunghăng Chưa hoàn thiện về hành vi và nhận thức nên luônmuốn “khẳng định” cái tôi trưởng thành của bản thân.Nhu cầu khẳng định của các em trong lứa tuổi này rấtcao, lòng tự trọng và danh dự của bản thân dễ bị tổnthương

4.Nguyên nhân:

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến bạo lực học đường ởtuổi vị thành niên Nhưng theo như phân tích và tìm hiểu,nhóm chúng tôi đã xác lập được những nguyên nhân cơbản nhất dẫn đến hành vi có bạo lực Trước tiên phải kểđến là nguyên nhân:

4.1 Nguyên nhân từ bản thân học sinh:

Đây là nguyên nhân chủ quan và cũng là nguyên nhânquan trọng nhất Vì giai đoạn này là giai đoạn trẻ dễ xảy

ra hiện tượng khủng hoảng phát triển tâm lý Nhu cầukhẳng định cái tôi của các em trong lứa tuổi này rất cao(khẳng định quyền lực của mình đối với người khác), lòng

tự trọng và danh dự bản thân dễ bị tổn thương Hành vi

và nhận thức chưa được hoàn thiện

Theo Hope: Tham vọng, quyền lực và tư lợi là bản chất cơbản chứa đựng hành động xung đột của con người Ta cóthể hiểu như sau: Trong mỗi con người đều có hai thứkhông muốn và không cho phép người khác xâm phạm.

Đó là quyền lợi và danh dự của bản thân Chủ thể sẽ làmmọi thứ để bảo vệ và xây dựng quyền lợi, danh dự củamình Nếu người khác cố tình xâm phạm hoặc làm ảnhhưởng đến hai yếu tố này, chủ thể sẽ phản kháng gây raxung đột với đối tượng (Theo giáo trình Lý thuyết Xã hộihọc, th.s Vũ Thị Thùy Dung)

Ở đây, học sinh đang trong lứa tuổi muốn khẳng định vàthể hiện mình Vì vậy, chỉ cần những xích mích nhỏ,những ý kiến mà các em cho rằng ảnh hưởng đến quyềnlợi của mình, hoặc sự bất hòa trong giao tiếp khiến các

em thấy mình không được tôn trọng đều dễ dàng đẩy các

em tới hành vi xung đột với bạn bè Nếu lòng tự trọng vàkhả năng hành động của chủ thể càng cao thì xung độtxảy ra càng lớn Nhóm chúng tôi đã nghiên cứu mộttrường hợp cụ thể để làm rõ hơn trách nhiệm của cánhân, học sinh trong việc xảy ra bạo lực học đường

Trường hợp nữ sinh bị đánh hội đồng ở Trà Vinh Trên đây

là đoạn clip ghi lại cảnh một nhóm nữ sinh và một namsinh lao vào đánh hội đồng một nữ sinh khác Clip nàyđược xác nhận quay tại trường THCS Lý Tự Trọng, Thànhphố Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh Nguyên nhân dẫn đến việc nữsinh này bị đánh là do không làm theo yêu cầu của bạnlớp trưởng (Ban đầu, là yêu cầu đi mua đồ, tiếp sau đó làyêu cầu đánh một bạn khác trong lớp Hai yêu cầu nàybạn nữ kia đều không thực hiên) Áp dụng thuyết xungđột của Hope ta có thể dễ dàng nhận thấy như sau: Trongsuy nghĩ của mọi người và đặc biệt là các em học sinh thìlớp trưởng là người nắm quyền điều hành, quản lý lớp, chỉđạo (điều khiển) các thành viên trong lớp Đặc biệt tronggiai đoạn đang phát triển tâm lý, bạn lớp trưởng cho rằngmình hoàn toàn có quyền yêu cầu bạn nữ kia làm nhữngviệc trên Nhưng bạn ấy lại không làm, với địa vị của mộtlớp trưởng, em học sinh này cảm thấy quyền lực của bảnthân bị xem thường, danh dự của bản thân bị tổn hại.Chính điều này đã dẫn đến hành vi bị bạo lực của em đốivới bạn

Phân tích sâu hơn ta sẽ thấy, ở đây, ngoài hành độngxung đột của lớp trưởng với bạn nữ này, một số bạn kháccũng lao vào đánh bạn này cùng lớp trưởng Hiện tượngnày cũng có thể được giải thích bằng thuyết xung đột nhưsau:

Theo nội dung của thuyết xung đột về cấu trúc quyền lực,các nhà xã hội học hiện đại cho rằng: Quyền lực chính là

“phương tiện” của hành động xung đột Muốn thực hiệnhành vi xung đột cũng cần phải có quyền lực Ngoài rađiều kiện để có hành động xung đột là đương sự, có lý dokhách quan để giải thích cho hành vi xung đột của mình

và nhận được sự ủng hộ của mọi người xung quanh (Theo

lý thuyết Xã hội học hiện đại, Th.s Vũ Thị Thùy Dung)

Trong ví dụ trên, lớp trưởng đã dùng quyền lực của mìnhlôi kéo các bạn khác Đồng thời, đưa ra lí do khách quanrằng bạn nữ kia không tôn trọng mình, bạn ấy thật quáđáng… Nó tác động vào tâm lý của các bạn khác, khiếncho các bạn khác đồng cảm và ủng hộ, cùng thực hiệnhành vi xung đột với mình

4.2 Nguyên nhân từ phía gia đình:

Đó là khi cha mẹ ít quan tâm, không dành nhiều thời gainquan tâm chăm sóc con cái, bạo lực gia đình… Nhữngđiều này góp phần không nhỏ khiến trẻ có hành động bạolực

Áp dụng thuyết xung đột xã hội:

Trật tự xã hội và rối loạn xã hội: “Rối loạn xảy ra khi các

cá nhân ở vị trí nhất định của cấu trúc xã hội không thựchiện tốt chức năng của mình (Nguồn: Giáo trình lý thuyết

Xã hội học hiện đại)

Gia đình là một cấu trúc xã hội, trong đó, cha mẹ cónhiệm vụ dạy dỗ, giáo dục, làm gương và tao ra một môitrường trong sạch cho trẻ sống và phát triển Thế nhưng,cha mẹ lại không làm tốt nhiệm vụ của mình dẫn đến contrẻ cảm thấy bị bỏ rơi, thiếu thốn tình cảm Hành vi bạolực của cha mẹ sẽ hình thành những tính cách tiêu cực ởtrẻ như tính lì lợm, lì đòn, hay trả thù,… Từ đó những đứatrẻ ở trong cấu trúc xã hội ấy sẽ bị ảnh hưởng và nảy sinhhành vi bạo lực.

4.3 Nguyên nhân từ phía nhà trường:

Nhiều trường học còn nặng nề về giáo dục kiến thức vănhóa thay vì nhiệm vụ giáo dục con người Ngoài gia đình,nhà trường là nơi trẻ sinh hoạt thường xuyên nhất Vì vậy,việc quản lý không chặt chẽ từ phía nhà trường, sự thiếuquan tâm, theo dõi của giáo viên phụ trách lớp học, chưa

có nhiều giải pháp xử lý kịp thời đúng đắn… Chính nhữngđiều này khiến tình trạng bạo lực học đường dễ nãy sinh

và phát triển nhanh chóng

Áp dụng thuyết cấu trúc chức năng của Talcot Parsons:

Tiền đề thứ tư, trật tự về mặt cấu trúc chức năng: “Một bộphận trong hệ thống có ảnh hưởng đến bộ phận khác kể

cả về hình thức lẫn tính chất của hoạt động theo chứcnăng” Theo tiền đề này ta thấy: Nếu nhà trường có sựquản lý chặt chẽ, giáo viên có sự quan tâm, theo dõi lớpmột cách sát sao, chế tài của nhà trường đủ mạnh Đồngthời có những biện pháp tích cực, hiệu quả khi xảy ra bạolực học đường thì tình trạng bạo lực học đường trongphạm vi nhà trường sẽ giảm đi Tuy nhiên, ở đây, trongquá trình tìm hiểu chúng tôi nhận thấy rằng khi có bạo lựchọc đường xảy ra chế tài của nhà trường chưa đủ mạnh

để xử lý, giáo viên đôi khi còn coi nhẹ Chính những điềunày khiến tình trạng bạo lực học đường ngày càng trở nênnghiêm trọng

Ví dụ như trường hợp nữ sinh cấp 3 túm tóc, đánh cô giáongay trên bục giảng do bị ghi vào sổ đầu bài vào ngày23-1-2015 vừa qua (Báo giáo dục online) Áp dụng thuyếtxung đột xã hội, chiến tranh và tiến tới xung đột toàncầu: Nếu các thành viên của tổ chức không thừa nhậnhoặc ít thừa nhận quyền lực của tổ chức mình, khi đó tổchức thường gây một áp lực đủ mạnh để buộc cá nhânphải duy trì trật tự của tổ chức đó Trong trường hợp tổchức không đủ mạnh để gây áp lực đối với các thành viênthì khả năng rối loạn tổ chức khó tránh khỏi Ở đây, nữsinh kia đã tỏ ra xem thường quyền lực của giáo viên đốivới học sinh, không thực hiện nghĩa vụ của một học sinh

Vì vậy, cô giáo đã ghi tên em vào sổ đầu bài để răn đe vàcảnh cáo Nhưng hành động của cô giáo không đủ mạnh

để gây áp lực đối với em học sinh dẫn đến em học sinhnày phản kháng lại bằng cách đánh cô giáo gây ra tìnhtrạng rối loạn học đường

4.4 Nguyên nhân từ phía xã hội:

Những đồ chơi, truyện tranh, những bộ phim, clip, trò chơiđiện tử, phim ảnh mang tính chất bạo lực Chúng xuấthiện ồ ạt trên các phương tiện truyền thông mà không hề

có sự kiểm soát chặt chẽ của cơ quan chức năng Điềunày tác động đến tâm lý, nhận thức hành vi của trẻ Nókhiến bạo lực học đường gia tăng, xảy ra không chỉ ởtrong phạm vi nhà trường mà còn ngoài xã hội

Áp dụng thuyết xung đột xã hội, ta thấy:

Ở đây, đó là sự xung đột về mặt giá trị Trong khi giađình, nhà trường và xã hội luôn cố gắng hướng các emđến những giá trị nhân văn Thì những phim ảnh, trò chơiđiện tử tràn lan, không kiểm soát lại hình thành trongnhận thức của trẻ những giá trị khác (cụ thể ở đây là giátrị của xung đột: Dùng bạo lực để giải quyết vấn đề…)

Mà những giá trị này thì đa dạng phong phú và dễ thẩmthấu vào các em hơn so với những giá trị nhân văn đượcgiáo dục một cách khá khô khan

5 Hệ quả:

5.1 Ảnh hưởng đến bản thân học sinh:

Trong nhiều vụ bạo lực được nói tới không ít những vụbạo lực đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng về thểxác Từ những vết bầm tím đến những vết thương phảivào bệnh viện điều trị Tồi tệ hơn khi không ít vụ bạo lực

đã cướp đi sinh mạng của những học sinh vô tội để lại sựthiệt thòi, đau đớn cho gia đình

Những đứa trẻ bị bạo lực, nhất là bạo lực về tinh thần,bạo lực về ngôn ngữ thường cảm thấy tổn thương, chánnản, lo âu, cô đơn, suy sụp, … Thậm chí, tình trạng này cóthể kéo dài suốt cuộc đời Các em không dám ra ngoàichơi hoặc đến trường, không thể tập trung vào học hành.

Ở đây, ta có thể áp dụng lý thuyết tương tác ba ngôi củaH.Mead để thấy được điều này rất nguy hiểm Nó khiếncho đứa trẻ sợ hãi, lầm lì, ít nói Điều này thể hiện qua cái

“Me” của trẻ, Bạo lực học đường sẽ khiến cái “Me” của trẻnhận thức về đôi tay hay xã hội bị sai lệch và dẫn đến cái

“Me” không ổn

Bạo lực học đường không chỉ ảnh hưởng đến người bịđánh mà người đánh cũng phải gánh hậu quả Người bịđánh không những ảnh hưởng về mặt sức khỏe mà tâm lýcũng trở nên lo lắng, căng thẳng, sợ hãi, học sinh khôngthể học tập với kết quả tốt nhất có thể Thậm chí, sự căngthẳng quá mức về mặt tâm lý có thể buộc học sinh kếtthúc việc học của mình Người đánh có thể vì gây ra hành

vi bạo lực mà phải nhận kỷ luật đuổi học Từ đó, tương laicủa các em rẽ sang một bước ngoặt khác không mấy khảquan

5.2 Ảnh hưởng đến gia đình

Những hành vi bạo lực học đường của học sinh sẽ khôngthể làm cho các bậc phụ huynh vừa lòng