Tiết 78 Rút gọn câu

* Câu a lược bỏ được chủ ngữ vì nó là câu nói của chung mọi người... Bài học:Khi nói hoặc viết, có thể lược bỏ một số thành phần của câu, tạo thành câu rút gọn.. Việc lược bỏ một số thàn

Ph ũng GD TP Bắc Ninh TRƯỜNG THCS PHONG KH ấ

Nguyễn Thị Phương

Thuý

Năm học 2008 - 2009

Câu “ Ngọc Hà” bị lược bỏ vị ngữ.

“ Ngọc Hà Hoa bừng nở.

Vườn xuân tím hồn ta…”

Hai dòng thơ trên có 3 câu Em có nhận xét

gì về cấu tạo ngữ pháp của các câu đó?

vÝ dô:

Tiết 78 :RÚT GỌN CÂU

I Thế nào là rút gọn câu?

*Ví dụ 1:

1 Ví dụ:

a) Học ăn, học nói, học gói, học mở.

( Tục ngữ )

b) Chúng ta học ăn, học nói, học gói, học mở.

Nhận xét: Câu a vắng chủ ngữ.

Câu b có chủ ngữ.

* Câu a lược bỏ được chủ ngữ vì nó là câu nói của chung mọi người

- Người Việt Nam, Em, Chúng em…

* Ví dụ 2

a) Hai ba người đuổi theo nó Rồi ba bốn người, sáu bảy người.

(Nguyễn Công Hoan ) b) - Bao giờ cậu đi Hà Nội ?

- Ngày mai.

Nhận xét:

+ Câu a lược bỏ vị ngữ.

+ Câu b lược bỏ cả chủ ngữ và vị ngữ.

a) Hai ba người đuổi theo nó Rồi ba bốn người, sáu

bảy người

b) - Bao giờ cậu đi Hà Nội ?

- Ngày mai

mình đi Hà Nội.

2 Bài học:

Khi nói hoặc viết, có thể lược bỏ một số thành phần của câu, tạo thành câu rút gọn Việc lược bỏ một số thành phần câu thường nhằm những mục đích sau:

- Làm cho câu ngắn gọn hơn, vừa thông tin được nhanh, vừa tránh lặp những từ ngữ đã xuất hiện trong câu đứng trước;

- Ngụ ý hành động, đặc điểm nói trong câu là của chung mọi người (lược bỏ chủ ngữ).

Đâu là câu rút gọn trả lời cho câu hỏi “ Hằng ngày, cậu dành thời gian cho việc gì nhiều nhất?”

A.Hằng ngày mình dành thời gian cho việc đọc sách nhiều nhất.

B Đọc sách là việc mình dành nhiều thời

gian nhất.

C Đọc sách.

Bài tập nhanh

II Cách dùng câu rút gọn

1 Ví dụ:

* Ví dụ 1: Sáng chủ nhật, trường em tổ

chức cắm trại Sân trường thật đông vui

Chạy loăng quăng Nhảy dây Chơi kéo co.

* Nhận xét:

- Các câu đều thiếu chủ ngữ.

- Không nên rút gọn như vậy làm cho câu khó hiểu.

Tiết 78 :RÚT GỌN CÂU

I Thế nào là rút gọn câu?

* Ví dụ 2:

- Mẹ ơi, hôm nay con được một điểm 10

- Con ngoan quá ! Bài nào được điểm 10 thế?

- Bài kiểm tra toán.

- Bài kiểm tra toán

Nhận xét: Câu trả lời của người con không lễ phép.

Bài tập nhanh:

Có một bạn học sinh viết như sau: Câu tục ngữ

“ Uống nước nhớ nguồn” nêu lên bài học về

lòng biết ơn sống có tình nghĩa Nguồn là nguồn nước, nguồn gốc, cội nguồn Là vong ân bội

nghĩa

Em có nhận xét gì về cách viết câu của bạn?

ạ.

mẹ ạ.

2.Bài học:

Khi rút gọn câu, cần chú ý:

- Không làm cho người nghe, người đọc hiểu sai hoặc hiểu

không đầy đủ nội dung câu nói;

- Không biến câu nói thành một câu cộc lốc, khiếm nhã.

III Luyện tập

Bài 1/16:Trong các câu tục ngữ sau,câu nào là câu rút gọn?

Những thành phần nào của câu được rút gọn? Rút gọn câu như vậy để làm gì?

A Người ta là hoa đất.

B Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

C Nuôi lợn ăn cơm nằm, nuôi tằm ăn cơm đứng

D Tấc đất tấc vàng.

 Rút gọn chủ ngữ

Bài 2/16 : Tỡm cõu rỳt gọn, khụi phục thành phần bị rỳt gọn Cho biết vỡ sao

trong thơ, ca dao thường cú nhiều cõu rỳt gọn như vậy ?

Bước tới đốo ngang búng xế tà,

Cỏ cõy chen đỏ, lỏ chen hoa

Lom khom dưới nỳi, tiều vài chỳ, Lỏc đỏc bờn sụng, chợ mấy nhà

Nhớ nước đau lũng, con quốc quốc, Thương nhà mỏi miệng, cỏi gia gia

Dừng chõn đứng lại, trời, non, nước, Một mảnh tỡnh riờng, ta với ta

( Bà Huyện Thanh Quan )

Tụi

Thấy

Thấy

Thấy

Tụi

Tụi

Tụi

Nhúm 1,2,3 làm bài tập 3/17

Nhúm 4,5,6 làm bài tập 4/18

Để tránh lặp từ; thơ, ca dao thường chuộng cách diễn

đạt xúc tích vả lại số chữ trong câu bị hạn chế.

Bài 3/17:

Cậu bé và người khách trong câu truyện hiểu lầm nhau bởi vì câu bé khi trả lời người khách, đã 3 lần dùng câu rút gọn khiến người khách hiểu sai ý nghĩa

- Mất rồi ( - ý cậu bé: Tờ giấy mất rồi.

- Người khách hiểu: Bố cậu bé mất rồi.)

- Thưa…tối hôm qua.

(ý cậu bé: Tờ giấy mất tối hôm qua

Người khách hiểu: Bố cậu bế mất tối hôm qua

-Cháy ạ.(ý cậu bé: Tờ giấy mất vì cháy

Người khách hiểu: Bố cậu bé mất vì cháy

B ài học: Phải cẩn thận khi dùng câu rút gọn

vì dùng không đúng có thể gây hiểu lầm.

Bài 4/18

Việc dùng câu rút gọn của anh chàng phàm

ăn đều có tác dụng gây cười và phê phán + Vì rút gọn đến mức không thể hiểu được

và rất thô lỗ.

Hình thức trao đổi thảo luận nhóm, viết bài tập thể.

- Chủ đề: Học sinh vui tết không vi phạm tệ nạn xã hội.

Bài 6:

Có bạn nói câu “Mùa xuân” trong hai trường hợp sau đều là câu rút gọn Ý kiến của em thế nào?

a)- Em thích nhất mùa nào trong năm?

- Mùa xuân

b)Mùa xuân! Mỗi khi hoạ mi tung ra những tiếng hót vang lừng, mọi vật như có sự thay đổi kì diệu

( Võ Quảng )

Về nhà

- Học bài và làm bài tập còn lại

- Chuẩn bị: Câu đặc biệt.