Bài mới: a.Giới thiệu bài mới: Để rửa nhục cho cuộc xâm lược Đại Việt bị thất bại lần trước,với tham vọng dùng Đại Việt đánh chiếm các nước phía nam TQ..?. Nội dung: Hoạt động của GV Hoạ
Trang 1Tiết 21 Bài 12: ĐỜI SỐNG KINH TẾ, VĂN HÓA
II SINH HOẠT XÃ HỘI VÀ VĂN HÓA
2 Kiểm tra bài cũ:
- Nhà Lý đã làm gì để đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp ?
- Nêu tình hình thủ công nghiệp và thương nghiệp thời Lý ?
Dưới thời Lý xã hội
được phân chia thành
những tầng lớp nào?
So với thời Đinh- Tiền
Lêơ phân biệt giai cấp ở
Được cấp RĐ
Có nhiều ruộng
nhận đất
của làngxã nhận ruộng
của đ/c nộp
tô cho đ/c
2 Giáo dục và văn hóa.
Q.Lại HTCCNDgiàu
Địachủ
ND 18 tuổi trở lên
NDthường
NDkhông
có ruộng
ND táđiền
Trang 2- Năm 1075 mở khoa thi đầu tiên.
- Năm 1076 Quốc Tử Giám đượcthành lập
- Các ngành nghệ thuật, kiếntrúc, điêu khắc, ca nhạc, lễhội, rất phát triển
4 Củng cố:
-GV khắc sâu kiến thức trọng tâm của bài
- Xã hội thời Lý có nhiều tầng lớp
Trang 3Chương III NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN (THẾ KỶ XIII-XIV)
Tiết 22 Bài 13 NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỶ XIII
2 Kiểm tra bài cũ:
- Giáo dục, văn hoá thời Lý phát triển ra sao?
- Em có nhận xét gì về nghệ thuật thời Lý?
3 Bài mới:
a.Giới thiệu bài mới: Nhà Lý khi mới thành lập vua quan rất chăm lo đến việc phát
triển đất nước nhưng đến TKXII, nhà Lý đã đi xuống đến mức trầm trọng
dẫn tới hậu quả gì?
- Vua ăn chơi
- Lụt lội, hạn hán xảy ra
ND đấu tranh
- Nhà Trần buộc nhà Lý nhường ngôi
1 Nhà Lý sụp đổ
- Cuối TKXII nhà Lý ngàycàng suy yếu, chính quyềnkhông quan tâm đến đờisống của nhân dân
- Hậu quả: +Lụt lội, hạn hánxảy ra liên miên
+ Đời sống ND cực khổ ->nhiều nơi nổi dậy đấu tranh
- Tháng12/1226 Lý Chiêu
Trang 4- Dựa vào sơ đồ HS nhận xét.
2 Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền
a Sơ đồ bộ máy nhà nước :
- Đặt cơ quan thẩm hình viện
để xét xử việc kiện cáo
Vua (Thái Thượng Hoàng)
Các đạithần văn
Các đạithần võ
Quốc sử viện, Thái y viện,Tôn nhân phủ, Quan hà đê
sứ, Khuyến nông sứ, Đồn điền sứ,
12 lộ
Phủ(Tri phủ)
Châu, huyện(Tri châu, tri
Xã(Xã quan)
Trang 5- GV giới thiệu khái niệm
"Tư hữu"
*Giống: Vẫn theo mô hình
tổ chức bộ máy nhà nước thời Lý
Tiết 23 Bài 13 NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỶ XIII
II NHÀ TRẦN XÂY DỰNG QUÂN ĐỘI VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ
Ngày soạn:
Ngày dạy:
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Về kiến thức:
- Giúp học sinh nắm đượcTK XIII nhàTrần đã thực hiện những biện pháp tích cực để
XD quân đội và củng cố quốc phòng, phục hồi và phát triển kinh tế Do đó quân đội vàquốc phòng thời đó hùng mạnh, kinh tế phát triển
2 Về tư tưởng:
Trang 6- Giáo dục HS tự hào về LS dân tộc, và ý thức tự lập tự cường của ông cha ta thờiTrần.
2 Kiểm tra bài cũ:
- Nêu những nét chính về bộ máy nhà nước và hành chính thời Trần?
3 Bài mới:
a.Giới thiệu bài mới: Nhà Trần khi mới thành lập vua quan rất chăm lo đến việc XD
quân đội và phục hồi phát triển kinh tế
thanh niên khỏe mạnh ở
quê nhà Trần vào cấm quân
?
- Quân đội nhà Trần được
tuyển dụng theo cách nào?
- Em hiểu thế nào là quân
- Tăng độ tin cậy
- HSYK tìm hiểu thông tin SGK trả lời
- Thiên về người giỏi
- Vừa sản xuất vừa chiến đấu
- HS quan sát hình
- HS suy nghĩ trả lời
1 Nhà Trần xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng
- Xây dựng tình đoàn kết ởtrong quân đội
- Cho quân thường xuyênhọc binh pháp và luyện tập
Trang 7- Việc buôn bán với nước
ngoài thời kỡ này như thế
=> Nông nghiệp nhanhchóng phục hồi và phát triển
c Thương nghiệp
- Trong nước:
Chợ mọc lên nhiều,ThăngLong có 61 phố phường
- Nước ngoài:Việc buôn bán
diễn ra tấp nập+ Cửa biển Hội An (NghệAn)
+ Hội Triều (Thanh Hóa )+ Vân Đồn (Quảng Ninh )
4.Củng cố:
- GV khắc sâu kiến thức trọng tâm của bài học
- Nêu những chủ trương và biện pháp xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng của nhàTrần.KQ của những biện pháp đó ?
- Nhà Trần đã làm gì để phát triển kinh tế ? (HSYK trả lời)
Trang 92 Kiểm tra bài cũ:
- Nhà Trần đã làm gì để xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng?
- Để phục hồi và phát triển kinh tế nhà Trần đã làm gì ?
3 Bài mới:
a.Giới thiệu bài mới: Sau khi nắm chính quyền nhà Trần đã bắt tay vào xây dựng bộ
máy nhà nước, phục hồi sản xuất
b Nội dung:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung chính
Hoạt động 1
HD học sinh tìm hiểu âm
mưu xâm lược Đại Việt của
- Tại sao vua MC cho quân
đánh Đại Việt trước ?
- Trước khi vào nước ta
- HSYK tìm hiểu thông tinSGK trả lời
Á
- Vua Mông Cổ cho quânxâm lược Đại Việt để đánhlên phía Nam Trung Quốc
2 Nhà Trần chuẩn bị và tiến hành kháng chiến chống quân Mông Cổ
Trang 10đánh bại quân MC
- Gọi HS đọc
- Được tin quân MC xâm
lược nước ta vua Trần đã
- Cách đánh giặc thôngminh, chớp thời cơ Lấyyếu đánh mạnh, lấy ít địchnhiều
a Chuẩn bị
- Vua Trần ban lệnh sắmsửa vũ khí, quân đội ngàyđêm luyện tập
b Diễn biến
- Tháng 1/1258 do NgộtLương Hợp Thai chỉ huy 3vạn quân tiến vào nước ta
- Quân ta do vua Trần TháiTông trực tiếp chỉ huy thựchiện chủ trương “ vườnkhông nhà trống”
- Quân MC rơi vào tình thếkhó khăn, chớp thời cơquân ta tổ chức tổng phảncông ở Đông Bộ Đầu
c Kết quả
- Ngày 29/1/1258 quân MCphải rút khỏi Thăng Longđến Quy Hóa bị ta chặnđánh tan tác
4 Củng cố
- GV khắc sâu kiến thức trọng tâm của bài học
- Trình bày cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ năm 1258? (HSYK trả lời)
Trang 11MÔNG - NGUYÊN (THẾ KỶ XIII )
II CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ HAI CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC
2 Kiểm tra bài cũ:
- Trình bày cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ năm 1258?
3 Bài mới:
a.Giới thiệu bài mới: Để rửa nhục cho cuộc xâm lược Đại Việt bị thất bại lần trước,với
tham vọng dùng Đại Việt đánh chiếm các nước phía nam TQ
b Nội dung:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung chính
Hoạt động 1
HD học sinh tìm hiểu âm
mưu xâm lược Chăm pa và
Đại Việt của nhà Nguyên
- Tại sao nhà Nguyên cho
quân đánh Cham- pa trước ?
1 Âm mưu xâm lược Cham- pa và Đại Việt của nhà Nguyên
- Xâm lược Cham-pa vàĐại Việt để làm cầu nốithôn tính các nước phíaNam TQ
- Năm 1283, 1 vạn quân và
300 thuyền chiến do tướngToa Đô chỉ huy tiến hànhxâm lược Cham-pa
- Quân và dân Cham – pa
đó chiến đấu hết sức anhdũng buộc quân Nguyênphải rút về cố thủ
Trang 12- Sau khi biết quân Nguyên
có ý định xâm lược Đại Việt
- Em hãy trình bày diễn biến
của cuộc kháng chiến chống
quân Nguyên của vua tôi
GV khắc sâu việc giặc thất
bại trong việc bắt sống vua
tôi nhà Trần và bị rơi vào
- Yêu nước, căm thù giặc
- Ý chí quyết tâm đánhgiặc
- HS lắng nghe
- HSYK tÌm hiểu thông
2 Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến
- Triệu tập hội nghị vươnghầu ở bến Bình Than (ChíLinh - Hải Dương) bàn kếđánh giặc
- Giao trọng trách tổng chỉhuy quân đội cho TQT ôngsoạn HTS
- Năm 1285 triệu tập hộinghị Diên Hồng, các bô lão
về Thăng Long họp bàncách đánh giặc
- Tổ chức tập trận lớn vàduyệt binh ở Đông Bộ Đầu.Cho quân đóng giữ nhữngnơi hiểm yếu
3 Diễn biến và kết quả cuộc kháng chiến
a Diễn biến
-Tháng 1/1285, 50 vạnquân Nguyên do ThoátHoan chỉ huy tiến vào nước
ta
- TQT cho quân chặn giặc ởbiên giới, giặc mạnh , ta->Vạn Kiếp ,địch ->VạnKiếp, ta rút về Thăng Long-> Thiên Trường (NamĐịnh) thực hiện lệnh "Vườnkhông, nhà trống"
- T5/1285 ta phản công ởTây Kết, Hàm Tử, ChươngDương
-> giải phóng Thăng Long
b Kết quả:
Trang 13tin SGK trả lời - Gần 2 tháng phản công ta
đánh bại 50 vạn quânNguyên
4 Củng cố:
- GV khắc sâu kiến thức trọng tâm của bài học
- Kháng chiến lần 2 1285 =>ta giành thắng lợi vẻ vang Một số tấm gương tiêu biểucho lòng yêu nước như: Trần Quốc Tuấn, Trần Quốc Toản, Trần Bình Trọng, Trần ThủĐộ
Trang 14Tiết 26.Bài 14: BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC
MÔNG - NGUYÊN (THẾ KỶ XIII )
III CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ BA CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC
2 Kiểm tra bài cũ:
- Thuật lại cuộc kháng chiến lần 2 chống quân Nguyên của nhà Trần?
- Sau hai lần xâm lược
Đại Việt thất bại vua
Nguyên đã làm gì?
- GV hướng dẫn
Nờu những dẫn chứng về
việc Nguyên chuẩn bị chu
đáo cho cuộc xâm lược?
- Quân thuỷ: hàng trămthuyền chiến do Ô Mã Nhichỉ huy
- Quân lương: Trương Văn
Hổ chỉ huy
Trang 15Mặc dự chuẩn bị chu đáo
nhưng chúng đã bắt đầu
run sợ Vua HTL dặn con:
“Không được xem Giao
chiến thắng Vân Đồn tiêu
diệt đoàn thuyền lương
của Trương Văn Hổ
- GV tường thuật chiến
thắng Vân Đồn trên lược
đồ?
- Ô Mã Nhi được giao bảo
vệ đoàn thuyền lương, tại
sao lại về Vạn Kiếp với
thế của quân Nguyên ntn?
- Đợi mãi không thấy
đoàn thuyền lương đến
- HS trình bày diễn biến
- HS lắng nghe
- Ô Mã Nhi cho quân ta yếuhắn không bảo vệ đoànthuyền lương
- HS lắng nghe
- HSYK tìm hiểu thông tin SGK trả lời
- HS trả lời, nhận xét, bổsung
- HSYK tìm hiểu thông tinSGK trả lời
2 Trận Vân Đồn tiêu diệt đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ
- Địch: Do Ô Mã Nhi chủquan vội vã về hội quân ởVạn Kiếp
- Ta: Cử Trần Khánh Dưmai phục ở Vân Đồn tiêudiệt địch => thắng lợi
3 Chiến thắng Bạch Đằng lịch sử
- Địch: 1/1288 Thoát Hoanchia quân làm 3 đạo chiếmđóng TLong
- Ta: Kế hoạch "Vườnkhông nhà trống" -> địchgặp khó khăn rời TL ->Vạn Kiếp -> về nước
- Tháng 4/1288 Ô Mã Nhirút theo sông Bạch Đằng
Ta nhử địch vào sâu trậnđịa khi nước dâng cao, khinước rút ta phản công bắtsống Ô Mã Nhi
- Quân bộ do Thoát Hoan
Trang 16- Ý nghĩa trận Bạch Đằng
năm 1288?
- Nêu lên nguyên nhân
thắng lợi của chiến thắng
Bạch Đằng năm 1288?
nhà Nguyên
- HSYK tìm hiểu thông tin SGK trả lời
- Do sự lãnh đạo của TQT
- Sự đoàn kết của quân và dân ta
-KH“vườn không nhà trống”
chỉ huy bị ta chặn đánh tơi bời
*Ý nghĩa:
Đập tan âm mưu thống trị
và xâm lược của giặc Nguyên
* Nguyên nhân:
4 Củng cố:
- GV khắc sâu kiến thức trọng tâm của bài học
- Nhà Trần kiên quyết lãnh đạo quân dân chuẩn bị kháng chiến Quét sạch hơn 30
- Lập bảng thống kê về sự chuẩn bị của Mông – Nguyên trong ba lần xâm lược Đại Việt
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
- Làm BT 6,7 trang 39,40 ( VBT lịch sử) 5 Dặn dò: - Về nhà học kỹ bài - Làm tiếp bài tập còn lại - Xem trước bài 14 mục IV
Tiết 26 Bài 14: BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC
MÔNG - NGUYÊN (THẾ KỶ XIII )
IV NGUYÊN NHÂN THẮNG LỢI VÀ Ý NGHĨA LỊCH SỬ CỦA BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG - NGUYÊN
Ngày soạn:
Ngày dạy:
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Về kiến thức:
- Giúp học sinh hiểu vì sao ở TK XIII, trong ba lần kháng chiến chống quân XL Nguyên - Mông quân dân ĐV đều giành thắng lợi
- Ý nghĩa LS của ba lần kháng chiến chống XL Nguyên - Mông
Trang 172 Về tư tưởng:
- Bồi dưỡng lòng tự hào về truyền thống đánh giặc của DT
- Bài học kinh nghiệm về tinh thần đoàn kết của dân tộc
2 Kiểm tra bài cũ:
- Tường thuật trận Vân Đồn Nêu ý nghĩa của chiến thắng đó?
- Nêu diễn biến chiến thắng Bạch Đằng 1288?
+ ND thực hiện chínhsách "vườn .trống" Lần
2 các cụ bô lão quyếtđịnh (HNDH) quân sĩthích vào tay 2 chữ SátThát
- Vua Trần về địa phươngtìm hiểu chính sách của dân Giải quyết những bấthòa trong vương triều
-HSYK tìm hiểu thông tinSGK trả lời
+ Nghĩ ra cách đánh giặcđộc đáo sáng tạo
+ Là tác giả bài Hịchtướng sĩ, kế hoạchvườn
- HS suy nghĩ trả lời
1 Nguyên nhân thắng lợi
- Tất cả các tầng lớp nhândân đều tham gia đánh giặcbảo vệ quê hương đất nước
- Nhà Trần có sự chuẩn bịchu đáo về mọi mặt nhất làTrần Quốc Tuấn
- Do tinh thần hy sinh, ý chíquyết chiến, quyết thắngcủa toàn dân, của quân đội
và triều đình
- Chiến lược, chiến thuậtđúng đắn, sáng tạo (TrầnQuốc Tuấn, Trần QuangKhải, Trần Khánh Dư, TrầnNhân Tông)
Trang 18- Để lại bài học quý báu
về xây dựng khối đoànkết dân tộc chống giặcngoại xâm
2 Ý nghĩa lịch sử
a Đối với dân tộc
- Đập tan tham vọng và ýchí XL Đại Việt của đế chếNguyên, bảo vệ độc lập vàtoàn vẹn lãnh thổ của dântộc
- Nâng cao lòng tự hào, tựcường của dân tộc niềm tincho nhân dân
- Góp phần xây đắp truyềnthống quân sự VN
- Để lại bài học quý báu vềxây dựng khối đoàn kết dântộc chống giặc ngoại xâm
b Đối với thế giới
- Đập tan tham vọng vàngăn chặn âm mưu xâmlược của quân Nguyên đốivới NB và các nước phíaNam
4 Củng cố:
- GV khắc sâu kiến thức trọng tâm của bài học
- Nắm chắc 4 nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thắng lợi
- Công lao to lớn của Trần Quốc Toản
- Ý nghĩa lịch sử 3 lần k/c giành thắng lợi ? (HSYK trả lời)
- GV cho HS tham khảo mưu kế đánh giặc của THĐạo SGK TR/97
5 Dặn dò:
- Về nhà học kỹ bài
- Trả lời các câu hỏi 1,2 SGK TR/68
- Xem trước bài 15: Sự phát triển KT-VH thời Trần
Trang 19- Nắm được một số nét chủ yếu về tình hình kinh tế và xã hội của nước ta sau cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Nguyên lần thứ 3.
- Sự khác nhau về sự phân hoá các tầng lớp xã hội thời Trần
2 Về tư tưởng:
- Bồi dưỡng về công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước của ông cha, tự hào, gìn giữ vàphát huy nền văn hoá dân tộc
3 Về kĩ năng:
- Nhận xét, đánh giá các thành tựu kinh tế, văn hoá
- So sánh sự phát triển giữa thời Trần và thời Lý
2 Kiểm tra bài cũ:
- Vì sao cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông -Nguyên của nhà Trần giànhđược thắng lợi?
- Ý nghĩa và bài học kinh nghiệm của thắng lợi trong 3 lần kháng chiến đó là gì?
3 Bài mới:
a Giới thiệu bài mới: Các cuộc xâm lược của nhà Nguyên đó để lại nhiều hậu quả
nặng nề cho cho quốc gia Đại Việt Sau các cuộc kháng chiến chống Mông-Nguyênthắng lợi, nhà Trần làm gì để khôi phục hậu quả của chiến tranh và kết quả của cácchính sách đó đối với tình hình kinh tế-xã hội ra sao Đó là nội dung bài học mới
Sau chiến tranh ruộng đất
được chia làm mấy loại ?
So với thời Lý ruộng tư
dưới thờiTrần có gì khác?
Tại sao ruộng tư dưới thời
Trần lại phỏt triển nhanh?
- HSYK tìm hiểu thôngtin SGK trả lời
- HS suy nghĩ trả lời
-Do chính sách khuyếnkhích khai hoang
- Phát triển
1 Tình hình kinh tế sau chiến tranh
a Nông nghiệp :
- Khuyến khích sản xuất
mở rộng diện tích trồng trọt
- Đẩy mạnh khai khẩn đấthoang, thành lập làng xã,củng cố đê điều ,triệu tậpdân nghốo khai hoang lậpđiền trang
- Có 3 loại ruộng đất :+ Ruộng đất công của làngxã
+ Ruộng đất của vươnghầu, quý tộc
+ Ruộng đất tư hữu của địachủ
Trang 20Thương nghiệp thời Trần
sau chiến tranh có gì
- HS liên hệ
- HSYK tìm hiểu thôngtin SGK trả lời
- Ngày càng phát triểnmạnh
- HS đọc mục 2
- Tầng lớp thống trị vàtầng lớp bị trị
- HSYK tìm hiểu thôngtin SGK trả lời
- Xã hội phân hóa sâusắc thành nhiều tầng lớp
Nền nông nghiệp phục hồi
và nhanh chúng phát triển
b Thủ công nghiệp:
- TCN nhà nước: gốm trángmen, nghề dệt vải, rèn đúc
vũ khí, đóng thuyền đi biển
- TCN nhân dân: làm gốm,đúc đồng, rèn sắt, khắc vánin
Thể hiện trình độ kĩ thuậtcao của người thợ thủ công
c Thương nghiệp:
- Việc trao đổi buôn bándiễn ra tấp nập, chợ búamọc lên khắp nơi
- Việc buôn bán với nướcngoài được đẩy mạnh thôngqua cảng Vân Đồn (QN).Kinh tế được phục hồi vàphát triển nhanh chóng
2 Tình hình xã hội sau chiến tranh.
- XH ngày càng phân hóasâu sắc
* Tầng lớp bị trị:
- Nông dân
- Thợ thủ công và thươngnhân
- Nông nô, nô tì
4 Củng cố
- GV khắc sâu kiến thức trọng tâm của bài học (qua bản đồ tư duy)
- Em hãy nhận xét về tình hình kinh tế của Đại Việt sau chiến tranh ?
- Trình bày vài nét về xã hội thời Trần sau chiến tranh ? (HSYK trả lời)
- GV cho HS làm BT 1,2 tr41 VBT
5 Dặn dò