giáo án vật lý 9 10

Trong đó việc đổi mới phương pháp dạy học môn vật lí theo chươngtrình đổi mới sách giáo khoa thì học sinh phải chủ động tiếp thu kiến thức, đàosâu kiến thức bài học thông qua sự hướng dẫ

Phòng giáo dục và đào tạo huyện Thanh oai

Trường THCS Phương Trung

Phòng GD ĐT Thanh Oai Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt NamTrường THCS Phương Trung Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Năm học 2014-2015

SƠ YẾU LÍ LỊCH

Họ và tên : Nguyễn Thị Thanh Tâm

Ngày, tháng , năm sinh: 9-12-1982

Năm vào ngành : 1-11-2012

Chức vụ : Giáo viên

Đơn vị công tác : Trường THCS Phương Trung

Trình độ chuyên môn : Đại học lý

PHẦN I MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài :

1.1.Cơ sở lí luận

Nghị quyết hội nghị lần thứ 2 của ban chấp hành trung ương khóa VIII về

những giải pháp chủ yếu trong giáo dục và đào tạo đã chỉ rõ: “ Đổi mới mạnh

mẽ phương pháp giáo dục, đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo cho người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện

và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho học sinh”.

Cùng với sự đổi mới phát triển của đất nước, nền giáo dục Việt Nam cónhững biến đổi sâu sắc về mục tiêu, nội dung sách giáo khoa và cả phương phápgiáo dục, một trong những đổi mới cơ bản hiện nay là đổi mới mục tiêu dạy học

ở trường phổ thông THCS Ngành giáo dục đã tiến hành cải cách sách giáo khoa

ở các bậc học Sách giáo khoa mới được biên soạn trên hình thức đổi mớiphương pháp dạy và học trên cơ sở lấy học sinh làm trung tâm Nhìn chung, giáoviên và học sinh đã quen dần với nội dung và phương pháp mới của sách giáokhoa mới Trong đó việc đổi mới phương pháp dạy học môn vật lí theo chươngtrình đổi mới sách giáo khoa thì học sinh phải chủ động tiếp thu kiến thức, đàosâu kiến thức bài học thông qua sự hướng dẫn của giáo viên, chủ yếu là thựcnghiệm hơn thuyết giảng, nhằm giúp các em tự giác học tập, độc lập suy nghĩ vàtích cực học tập trên lớp và ở nhà để giúp học sinh hiểu sâu, nhớ lâu những kiếnthức đã được thầy cô giảng dạy

Vật lí học là cơ sở của nhiều ngành kĩ thuật quan trọng Sự phát triển củakhoa học vật lí gắn bó chặt chẽ và có tác động qua lại trực tiếp với sự tiến bộ củakhoa học kĩ thuật Vì thế, những hiểu biết và nhận thức về vật lí có giá trị to lớntrong đời sống và sản xuất, đặt biệt trong công cuộc xây dựng đất nước

Bên cạnh đó, môn vật lí có vai trò quan trọng trong việc thực hiện mụctiêu đào tạo của trường trung học cơ sở Chương trình vật lí trung học cơ sở cónhiệm vụ cung cấp cho học sinh một hệ thống kiến thức vật lí cơ bản, ở trình độnày bước đầu hình thành ở học sinh những kĩ năng cơ bản phổ thông vá thóiquen làm việc khoa học, góp phần tạo ra ở các em năng lực nhận thức và cácphẩm chất nhân cách mà mục tiêu giáo dục đề ra

Đổi mới phương pháp dạy nhất là tăng cường hướng dẫn học sinh thựchành thí nghiệm, giáo viên phải làm sao phát huy tính tích cực chủ động lĩnh hộitri thức của học sinh Giáo viên với vai trò là người chỉ đạo giúp học sinh giảiquyết vấn đề mới nẩy sinh hoặc mâu thuẫn nhận thức

1.2

Cơ sở thực t ế:

Sau một thời gian giảng dạy Vật lý ở trường THCS Phương Trung ,THCSLiên Trung (Đan Phượng )và đến thăm quan một số trường khác trong huyệnnữa,tôi nhận thấy một số điều sau:

Vật lý cũng như các môn học khác, có vai trò tác động đến con ngườikhông chỉ về trí tuệ mà còn cả về tư tưởng, tình cảm Bên cạnh đó, còn góp phần

xây dựng con người phát triển hoàn thiện về: “ĐỨC-TRÍ-THỂ-MĨ” Ở những

mức độ khác nhau Mặc dù có vai trò, chức năng, nhiệm vụ quan trọng tronggiáo dục thế hệ trẻ, nhưng hiện nay, việc dạy học Vật lý chưa hoàn thành tốt vaitrò của mình và một thực tế đáng buồn là học sinh không thích học môn Vật lý,

sợ học môn Vật lý Các em tiếp thu kiến thức một cách hời hợt, thiếu chính xác,thiếu hệ thống Vì đa phần các em cho rằng học Vật lý phải ghi nhớ quá nhiềukiến thức khô khan, không chịu vận dụng vào thực tế

Tình trạng trên do nhiều nguyên nhân gây nên song cơ bản không phải dobản thân môn Vật lý mà do quan niệm, phương pháp dạy học chưa phù hợp,chưa đáp ứng được yêu cầu môn học đề ra Giáo viên dạy Vật lý chưa phát huyđược thế mạnh của bộ môn, chưa chỉ ra cho các em nhận thức được đây là bộmôn khoa học, cần phải nghiên cứu nghiêm túc, có sự so sánh vận dụng linhhoạt ,gắn kết liên môn với các môn học khác và vận dụng càng nhiều với thực tếthì càng dễ dàng tiếp thu,ghi nhớ sâu được kiến thức Giáo viên chưa tích cựcthay đổi phương pháp dạy học trong giờ học nên để học sinh rơi vào tình trạngthụ động, chưa phát huy được tính tích cực của học sinh làm cho không khí họctập tẻ nhạt,giờ học trở nên khô khan, nặng nề

Từ thực trạng của vấn đề trên, tôi chọn giải pháp "tích hợp kiến thức liên

môn trong giảng dạy bộ môn Vật lý ở trường THCS" để nhằm trao đổi với

đồng nghiệp về việc vận dụng phương pháp trên để giải quyết một vấn đề cụ thể.Nhằm giúp giáo viên Vật lý có thể áp dụng vào giảng dạy môn Vật lý một cáchsinh động, giúp cho học sinh hứng thú hơn với bộ môn Vật lý trong chương trìnhcấp THCS

2 Mục đích viết sáng kiến kinh nghiệm

Do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan tác động đến cách học vật lý và thực hành vật lý trong nhà trường làm nảy sinh tâm lí không thích học vật lý và lúng túng trong các tiết học có thí nghiệm Để góp phần khắc phục hạn chế đó trong phạm vi đề tài này, tôi không có tham vọng lớn chỉ mong rằng qua các tiết

có sử dụng tích hợp kiến thức liên môn với các môn học như Ngữ Văn,lịch sử , sinh học,mĩ thuật… Và qua nhiều tiết học có sự kết hợp như vậy học sinh thêmyêu thích học Vật lý, kết quả học tập của học sinh được nâng cao hơn

3 Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu được đề tài tôi đã sử dụng một số phương pháp sau:

3.1.Phương pháp đọc tài liệu:

Phương pháp đọc tài liệu là phương pháp tìm tòi thu thập thông tin cần thiết Đây là phương pháp không thể thiếu khi nghiên cứu các đề tài khoa học Tôi đã thu thập và đọc tài liệu sau:

1 Sách giáo viên vật lí 9 – NXB giáo dục

2 Sách giáo khoa vật lí 9,sinh học,văn học,mĩ thuật,lịch sử các khối lớp – NXB giáo dục, Một số vấn đề đổi mới phương pháp dạy học môn vật

3.2 Phương pháp dự giờ, rút kinh nghiệm:

Tôi đã dự giờ các anh chị đồng nghiệp trong trường và các trường xung quanh

tiếp thu cách dạy học tích hợp liên môn trong dạy học Vật lý

3.3 Phương pháp điều tra thực tiễn:

Tôi đã sử dụng phương pháp này để điều tra thực trạng học môn vật líđặc biệt là về kĩ năng thực hành thí nghiệm của học sinh

Về phía giáo viên còn khó khăn khi dạy tiết học có thí nghiệm thực hành

3.4 Phương pháp kiểm tra , đối chiếu, so sánh:

Tôi thường xuyên kiểm tra kĩ năng thực hành của học sinh, so sánh, đốichiếu qua từng giai đoạn nghiên cứu nhằm rút kinh nghiệm trong quá trình giảngdạy

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

- Học sinh lớp 9A1 trường THCS Phương Trung

- Phạm vi nghiên cứu : Trong suốt năm học 2014-2015

5 Kế hoạch nghiên cứu

PHẦN II NỘI DUNG

I-CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN:

1- Cơ sở lí luận:

- Dạy học liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng trong dạyhọc nói chung và dạy học Vật lý nói riêng, đây được coi là một quan niệm dạyhọc hiện đại, nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, đồng thời nâng cao chấtlượng giáo dục

- Dạy học liên môn là hình thức tìm tòi những nội dung giao thoa giữa cácmôn học với môn Vật lý, những khái niệm, tư tưởng chung giữa các môn học,tức là con đường tích hợp những nội dung từ một số môn học có liên hệ vớinhau “Từ những năm 60 của thế kỉ XX, người ta đã đưa vào giáo dục ý tưởngtích hợp trong việc xây dựng chương trình dạy học Tích hợp là một khái niệmcủa lí thuyết hệ thống, nó chỉ trạng thái liên kết các phần tử riêng rẽ thành cáitoàn thể, cũng như quá trình dẫn đến trạng thái này”

Từ năm học 2012 – 2013, bộ GD&ĐT đã đưa vấn đề vận dụng kiến thứcliên môn vào giảng dạy trong các trường phổ thông Tuy nhiên đây là một hìnhthức dạy học mới, giáo viên chưa được tiếp xúc nhiều và chưa có kinh nghiệmgiảng dạy Vì vậy việc vận dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy các bộ môncòn gặp nhiều khó khăn lúng túng

2 Phân tích thực trạng của vấn đề nghiên cứu

2.1.

Về phía học sinh:

Trước hết, các chủ đề liên môn, tích hợp có tính thực tiễn nên sinh động, hấpdẫn đối với học sinh, có ưu thế trong việc tạo ra động cơ, hứng thú học tập chohọc sinh Học các chủ đề tích hợp, liên môn, học sinh được tăng cường vận dụngkiến thức tổng hợp vào giải quyết các tình huống thực tiễn, ít phải ghi nhớ kiếnthức một cách máy móc

Điều quan trọng hơn là các chủ đề tích hợp, liên môn giúp cho học sinh khôngphải học lại nhiều lần cùng một nội dung kiến thức ở các môn học khác nhau,vừa gây quá tải, nhàm chán, vừa không có được sự hiểu biết tổng quát cũng nhưkhả năng ứng dụng của kiến thức tổng hợp vào thực tiễn

Về phía giáo viên :

Giáo viên luôn có tinh thần sáng tạo, tìm tòi giải pháp cho học sinh thínghiệm thực hành để các em làm quen dần với khoa học, qua đó nhằm rèn thêm

kĩ năng và thao tác trên dụng cụ

Bên cạnh đó, khả năng của giáo viên còn hạn chế trong việc tự làm thiết bịdạy học, hạn chế về thời gian, kinh phí…

Đối với giáo viên thì ban đầu có thể có chút khó khăn do việc phải tìm hiểu sâuhơn những kiến thức thuộc các môn học khác Tuy nhiên khó khăn này chỉ làbước đầu và có thể khắc phục dễ dàng bởi hai lý do:

Một là, trong quá trình dạy học môn học của mình, giáo viên vẫn thường xuyên

phải dạy những kiến thức có liên quan đến các môn học khác và vì vậy đã có sự

am hiểu về những kiến thức liên môn đó;

Hai là, với việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, vai trò của giáo viên

không còn là người truyền thụ kiến thức mà là người tổ chức, kiểm tra, địnhhướng hoạt động học của học sinh cả ở trong và ngoài lớp học;

Vì vậy, giáo viên các bộ môn liên quan có điều kiện và chủ động hơn trong sựphối hợp, hỗ trợ nhau trong dạy học

Ông Nguyễn Xuân Thành, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo

dục Trung học (Bộ GD-ĐT): Dạy học tích hợp, liên

môn xuất phát từ yêu cầu của mục tiêu dạy học phát

triển năng lực học sinh, đòi hỏi phải tăng cường yêu

cầu học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết những

vấn đề thực tiễn

Như vậy, dạy học theo các chủ đề liên môn không những giảm tải cho giáo viêntrong việc dạy các kiến thức liên môn trong môn học của mình mà còn có tácdụng bồi dưỡng, nâng cao kiến thức và kĩ năng sư phạm cho giáo viên, góp phầnphát triển đội ngũ giáo viên bộ môn hiện nay thành đội ngũ giáo viên có đủ nănglực dạy học kiến thức liên môn, tích hợp Thế hệ giáo viên tương lai sẽ được đàotạo về dạy học tích hợp, liên môn ngay trong quá trình đào tạo giáo viên ở cáctrường sư phạm

Giáo viên có gặp khó khăn?

Khó khăn của giáo viên hiện nay nếu có chỉ là vấn đề tâm lí Về thực chất thìkhông có nhiều khó khăn cả về kiến thức lẫn phương pháp dạy học

Hơn nữa, từ nhiều năm nay, Bộ GD-ĐT đã chỉ đạo tích hợp nhiều nội dung giáodục vào quá trình dạy học các môn học trong trường phổ thông như: giáo dụcđạo đức, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; giáo dục pháp

luật; giáo dục phòng chống tham nhũng; giáo dục chủ quyền quốc gia, tàinguyên và môi trường về biên giới, biển, đảo; sử dụng năng lượng tiết kiệm vàhiệu quả; bảo vệ môi trường; đa dạng sinh học và bảo tồn thiên nhiên; ứng phóvới biến đổi khí hậu, phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai; giáo dục an toàn giaothông

Về dạy học kiến thức liên môn, Bộ cũng đã tổ chức tập huấn giáo viên về rà soátchương trình, SGK, xây dựng các chủ đề liên môn

Để chuẩn bị cho năm học này, vừa qua Bộ GD-ĐT cũng đã tập huấn giáo viên

về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá theo định hướng pháttriển năng lực học sinh, trong đó tập trung xây dựng các chủ đề dạy học trongmỗi môn học và chủ đề tích hợp, liên môn phù hợp với phương pháp dạy họctích cực và phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của địa phương, nhà trường Bêncạnh tập huấn giáo viên cốt cán

Tới đây, Bộ sẽ ban hành văn bản "Hướng dẫn nội dung sinh hoạt tổ/nhóm

chuyên môn và tham gia diễn đàn trên mạng về đổi mới phương pháp dạy học

và kiểm tra, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh trong trường phổ thông".

Mục đích là để nâng cao chất lượng sinh hoạt tổ/nhóm chuyên môn trong trườngphổ thông, tập trung vào thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra,đánh giá theo định hướng phát triển năng lực học sinh; đồng thời giúp cho cán

bộ quản lý, giáo viên bước đầu chủ động lựa chọn nội dung, xây dựng các chủ

đề dạy học trong mỗi môn học và các chủ đề tích hợp, liên môn

Mặt khác xây dựng kế hoạch dạy học phù hợp với các chủ đề theo hình thức,phương pháp, kỹ thuật dạy học và kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển nănglực học sinh, tạo tiền đề tích cực cho việc triển khai thực hiện đổi mới chươngtrình và SGK giáo dục phổ thông sau năm 2015

2.3 Về cơ sở vật chất :

Ngay từ đầu năm, nhà trường đã kiểm tra, giám sát việc sử dụng đồ dùngthiết bị dạy học Trường có trang bị thiết bị thực hành nhưng chất lượng chưacao Bên cạnh đó, không có phòng học thí nghiệm nên cũng khó khăn cho giờdạy Vật lý

Hầu như chưa có định hình, kinh nghiệm về dạy học có tích hợp liên môn trongdạy học Vật lý

dạy của giáo viên trên lớp giúp giờ học sinh động và mang lại hiệu quả cho giờhọc.Các em học sinh đang trong lứa tuổi thích khám phá ,thích tham gia vào cáchoạt động sáng tạo như tự tạo đồ dùng thí nghiệm đơn giản hoặc tìm kiếm ởxung quanh cuộc sống hằng ngày.

Hàng năm, Sở giáo dục và Đào tạo Hà Nội , phòng giáo dục huyện ThanhOai đều có tổ chức các chuyên đề tập huấn cho giáo viên môn Vật lý với mụcđích nâng cao chất lượng học tập ở bộ môn này

có thể mang từ nhà hoặc tự làm nên nếu như giáo viên dặn dò tỉ mỉ và hướngdẫn các em cuối các tiết học chuẩn bị cho tiết học sau thì các em rất tích cựctham gia

Khi được phân công dạy môn Vật lý tại lớp 9A1, ngay từ đầu năm tôi đã tiếnhành khảo sát thực tế, kết quả như sau:

Số học sinh thích học môn vật lý là: 10 em

Số học sinh thấy bình thường là : 18 em

Số học sinh sợ học vật lý là : 17 em

3 Các giải pháp : Một số nội dung tích hợp cụ thể:

3.1 Tích hợp với môn Ngữ Văn:

Trong bài 48.MẮT, SGK Vật lý 9,giáo viên có thể tích hợp với môn NgữVăn để tạo nên những cảm xúc mới lạ và ghi nhớ kiến thức của giờ học mộtcách hết sức tự nhiên mà vẫn sâu sắc , nó góp phần làm cho bài giảng trở nênsinh động và hấp dẫn, nâng cao hứng thú học tập của học sinh.Giáo viên có thểvận dụng một số bài thơ ,câu thơ trong thơ Quang Dũng có hình tượng đôi mắt

để thay đổi không khí học tập thú vị hơn,bớt khô khan máy móc,chẳng hạn như:Trương Quang Cảm đã từng có bài viết rất hay :

Trong thơ Quang Dũng hình tượng đôi mắt cứ lặp đi lặp lại với nhiềudáng vẻ khác nhau Năm 1948 rời Tây Tiến, ngồi ở Phù Lưu Chanh trong nỗinhớ khôn nguôi về chốn cũ, Quang Dũng đã sáng tác bài thơ Tây Tiến Bài thơ

đã khắc họa chân dung người lính Tây Tiến bằng hai bút pháp tả thực và lãngmạn Ở bút pháp tả thực, người lính Tây Tiến hiện lên với bao nỗi gian khổnghiệt ngã như bị bệnh sốt rét và thương hàn khiến tóc người nào người nấy đều

rụng hết và da người nào người nấy bủng như da chanh xanh như tàu lá Còn ởbút pháp lãng mạn tác giả tả đôi mắt của họ mở to ,sáng quắc, trừng trừng, dữdội tỏ rõ khí phách oai hùng Thế nhưng bên trong họ lại có trái tim đong đầythương nhớ tình tứ:

Tây Tiến đoàn quân không mọc tóc

Quân xanh màu lá dữ oai hùm

Mắt trừng gởi mộng qua biên giới

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm

Bên cạnh đôi mắt oai hùng, ta còn bắt gặp đôi mắt tràn đầy tình cảm với baothương nhớ, biết buồn cô quạnh trong những sáng heo may, biết mong chờ bêndòng sông mưa rơi lớp lớp.Đó là hình ảnh đôi mắt trong bài thơ Đôi bờ đượcsáng tác 1948:

Thương nhớ ơ hờ thương nhớ ai?

Sông xa từng lớp lớp mưa dài

Mắt kia em có sầu cô quạnh

Khi chớm heo về một sớm mai?

Khác với hai đôi mắt trên, ở bài Mắt người Sơn Tây, tác giả sáng tác năm 1949trong hoàn cảnh cuộc kháng chiến chống Pháp đi vào hồi quyết liệt,khói lửachiến tranh mịt mù Ngoài tên đề nhấn mạnh đến Mắt người Sơn Tây, trong bàithơ tác giả còn nhắc đi nhắc lại hai lần hình tượng đôi mắt Một là cùng với vầngtrán yêu thương vương mang cả đất trời quê hương, đôi mắt bấy giờ lại tỏa raánh buồn dìu dịu của hồn quê Tây Phương:

Vầng trán em mang trời quê hương

Mắt em dìu dịu buồn Tây Phương

Tôi nhớ xứ Đoài mây trắng lắm

Em đã bao ngày em nhớ thương?

Hai là hình tượng đôi mắt của nỗi niềm u uẩn lưu lạc khôn khuây trong nhữngngày quê hương đầy bóng giặc:

Đôi mắt người Sơn Tây

U uẩn chiều lưu lạc

Buồn viễn xứ khôn khuây

Cùng năm 1949 tác giả còn sáng tác bài Lính râu ria Bài thơ vừa mang tính tự

sự vừa mang tính trữ tình Ở tính tự sự Quang Dũng kể không gian là bên bờsông vắng , một cái quán tản cư nhỏ.Thời gian là một đêm khuya khoắt.Nhữngngười lính đi ngang qua đó , người thì gọi cà phê, người thì gọi thuốc lá Cómột anh lính tuổi vừa ba mươi hỏi chị chủ quán bán cho li rượu và hỏi cháu bé

ngủ ở đâu? Rồi anh bế con chị…Kế đến tác giả tả đứa bé năm tháng tuổi vớicái má hồng như trái mận, nụ cười chúm chím dễ thương sao Đặc biệt QuangDũng cũng không quên tả đôi mắt Đôi mắt của đứa bé sáng trong đẹp, nhìntrông như sao trời:

Khuya khoắt bờ sông vắng

Lửa hồng quán tản cư

Lính mấy chàng vất vả

Tìm sống một đêm thơ

Một người kêu cà phê

Một anh gọi thuốc lá

Một người nhìn sau trước…

….

Chị ơi! Cháu ngủ đâu

Rồi anh bế con chị

Anh lim dim cúi đầu

Cô bé cười chúm chím

Mắt non nhìn như sao

Đôi mắt nhìn như sao

Má hồng như trái mận

…

Và cũng năm 1949, trong một chuyến đi công tác ở Đan Nê, nhà thơ đã cảm xúcsáng tác bài Nhớ Quang Dũng nhớ đến một mái nhà tranh ở cuối làng Nhớ đếngia cảnh rất nghèo khó Nhớ một mẹ già đang bị sốt Nhớ bữa cơm đạm bac màngon miệng Nhớ mẹ già nghèo tốt bụng tiền cơm không lấy Và đặc biệt nhớđôi mắt sáng trong tươi trẻ của đứa cháu gái mồ côi:

Cháu mồ côi - cháu gái

Mắt sáng trong đang tập đánh vần

Trong bài Hồng Phú Châu Giang sáng tác năm 1957, nhà thơ ghi nhận lại mộtchặng dài của thời gian thay đổi của quê hương từ những ngày kháng chiếnchống Pháp cho đến những năm sau hòa bình 1954 Trong tất cả những ghi nhậnkhó quên ấy, Tác giả cũng không quên chú ý đến đôi mắt đẹp của những cô hàngtạp hóa ở Hồng Phú( nay là Phủ Lí tỉnh Hà Nam):

Hồng Phú, những cô hàng tạp hóa

Mắt đẹp nhìn bâng khuâng

Quang Dũng và Hữu Loan là hai người bạn, trước 1954 cả hai cùng gia nhậpquân đội tham gia kháng chiến chống Pháp Sau hòa bình lập lại, cả hai cùng lậnđận Hữu Loan về quê làm lao động chân tay thồ đá, còn Quang Dũng thì ngàyngày đi lượm củi lá khô giúp vợ đun bếp Những ngày lận đận ấy QuangDũng không liên lạc được với Hữu Loan, ông phải gởi nỗi thương, nỗi xót, nỗinhớ và cả niềm khâm phục trong bài Nhớ bạn sáng tác năm 1965 Trong bài

thơ ấy tác giả cũng nhắc đến hình ảnh đôi mắt,nhưng không phải đôi mắt sángtrong hay đôi mắt u buồn mà là đôi mắt có màu cao xanh bề thế rộng lớn của datrời để xứng hợp với hình ảnh đôi vai, hình ảnh con chim phượng hoàng, và conchim đại bàng :

…

Ai mắt đọng da trời

Đôi vai rộng

Đã thồ bao đá núi

Mồ hôi uổng tháng ngày

Con chim phượng hoàng

Con chim đại bàng

Nuốt lửa kiếm rau

Ngày trọn bữa…

Càng về sau trong thơ Quang Dũng , hình ảnh đôi mắt mang một dáng vẻ triết lívới đời Điều đó chúng ta có thể thấy rõ nhất trong Hai bai thơ tình được tác giảviết kết hợp vừa thơ, vừa thơ văn xuôi Ở đó người đọc có thể bắt gặp đôi mắt

mơ màng trong khói thuốc chiều sông hoặc đôi mắt khóc hết đến hết nước mắtcho đời :

Khói thuốc chiều sông hỡi dáng người

Phượng nào đôi mắt ngó xa xôi

Có ai thấu được niềm u uẩn

Từng lắng nhiều phen những mảnh đời

…

Thời đại bao lần khô nước mắt

Hoa đèn riêng gửi chút tâm tư

Ngắn dài đã học người thiên cổ

Vạn đại sầu lên chẳng bến bờ

Bên cạnh hình ảnh đôi mắt mang dáng vẻ triết lí , trong bài Hai bài thơ tình, tácgiả còn xem đôi mắt là một nghệ thuật của cái đẹp Cùng với mái tóc dài, vầngtrán cao, đôi mắt có sức quyến rủ say mê:

Vầng trán em cao, sáng ngời linh hồn Ôi đẹp và say đôi mắt

…Đường về quê hương mùa lúa chín

Chim ngói bay vào thửa tám thơm

Em đã đi về xem gặt lúa

Làng anh bừng sáng cả đường thơm

Mẹ đã chiều em như gái nhỏ

Thềm cao em bước mắt tươi cười

Như vậy ta thấy thơ Quang Dũng, trong cái hùng có đôi mắt, trong cái bi có đôimắt,trong cái vui có đôi mắt, trong cái đẹp có đôi mắt, trong hiện tại có đôi mắt ,trong quá khứ kỉ niệm có đôi mắt,trẻ con có đôi mắt trẻ con, người yêu có đôimắt của người yêu…Tựu trung trong thơ Quang Dũng hình tượng đôi mắt cứ lặp

đi lặp lại và trở thành hệ thống hình tượng ám ảnh trong thế giới nghệ thuật củaông Ta có thể chia hình tượng đôi mắt trong thơ Quang Dũng ra như sau:Đôimắt mang thuần tính hội họa và đôi mắt thể hiện tính triết lí, nhân sinh quancuộc đời Người ta thường nói ‘thi trung hữu họa” Quang Dũng là nhà thơ, điềunày ai cũng biết, nhưng bên cạnh đó Quang Dũng còn là một họa sĩ tài hoa Hailĩnh vực này cùng tồn tại trong con người Quang Dũng nên trong thơ ông giàuhình ảnh, màu sắc Ai cũng biết họa chân dung một con người, cái khó nhất là ởđôi mắt Đôi mắt như thế nào để thể hiện rõ niềm vui, nỗi buồn hay cá tính củangười ấy Cái đó thật là khó vì “đôi mắt là cửa sổ của tâm hồn” Nhà thơ QuangDũng chịu ảnh hưởng của cái phần con người họa sĩ mang trong mình ấy nênkhi tả chân dung một con người ông thường hay nói đến đôi mắt Đôi mắt trongthơ ông dường như đã thể một cách nhạy cảm các cung bậc tâm hồn ông – mộtnhà thơ mà cuộc đời đã không công bằng phải chịu nhiều nỗi thăng trầm…

Từ những yếu tố hình tượng nghệ thuật đôi mắt có tính hệ thống nói trên, tathấy một trong những biểu hiện tư tưởng nghệ thuật của Quang Dũng là thôngqua đôi mắt, tác giả muốn nói đến cái đẹp ở chân dung, đẹp ở tấm lòng, đẹpở”giữ tình người cho đẹp”./

Trương Quang Cảm

Học sinh sẽ chú ý lắng nghe, khi được gọi nhận xét, các em có khả năngnhận xét được khi liên tưởng đến những sự vật hiện tượng đang học bằng hìnhảnh miêu tả của các bài thơ.Mà chúng ta đều đã biết thơ văn dễ đi vào trí nhớ vàtình cảm của con người nên kiến thức bài học cũng tự nhiên ngấm sâu vào cácem

Nhìn chung có rất nhiều kiến thức để vận dụng văn học trong giảng dạy

bộ môn Vật lý Ta có thể đưa vào bài giảng một câu thơ, một đoạn văn hay một

trích đoạn nhằm giúp học sinh có thể nêu ra một kết luận khái quát cụ thểhóa.Giáo viên có thể sử dụng linh hoạt một trong các đoạn trích thơ văn hay sau:

Những người con mắt lá răm

Đôi mày lá liễu đáng trăm quan tiền.

Có nàng đẹp nhờ hai con mắt to tròn đen láy, trông hiền lành, ngây thơ như mắt chim bồ câu:

Cổ tay em trắng như thể gương tàu

Đôi mắt bồ câu làm cho phải khổ.

Hay sáng ngời, lấp lánh như ánh sao khuya :

Nhấp nhánh là nhấp nhánh ơi

Mắt người lấp lánh như sao trên trời

Nhớ người lắm lắm người ơi!

Và cuối cùng là con mắt, người đông phương chúng ta không cần phải đọc sách Tây phương mới biết "con mắt là cửa sổ của linh hồn" Chẳng thế, các cụ ta xưa

đã biết nhìn vào mắt nhau để đoán biết tình ý Sau giây phút thăm dò "Mắt anh anh liếc, mắt nàng nàng đưa", khi đã chịu ai rồi thì từ đấy người con trai mới bắtđầu mơ mộng, thôi thì thương ai từ cái tóc thương đi:

Một thương tóc bỏ đuôi gà

Hai thương ăn nói mặn mà có duyên

Ba thương má lúm đồng tiền

Bốn thương răng nhánh hạt huyền kém thua

Năm thương cổ yếm đeo bùa

Sáu thương nón thượng quai tua dịu dàng

Bẩy thương nết ở khôn ngoan

Tám thương ăn nói lại càng thêm xinh.

Chàng thương hơn nữa vì nàng còn sống độc thân, chàng mới được phép ước ao,

hy vo.ng Nhưng còn một điểm tối hậu, quyết định cả số mệnh cuộc tình củachàng.? Thì đây, chàng đã bắt được tín hiệu "con mắt có tình", ngầm cho phép tiến tới của nàng Ôi ! thương biết mấy "con mắt có tình với ai" kia:

Chín thương cô ở một mình

Mười thương con mắt có tình với aị

Ngay cả trường hợp có nàng chưa hề biết tình ý của đối phương, nhưng trong cuộc gặp gỡ, một khi nàng đã chịu ai rồi, đã nhắm ai rồi thì liền biết lợi dụngđôi mắt đẹp của mình đẻ tấn công Đôi mắt nhấp nháy, lóng lánh, đong đưa

chiếu vào mắt ai như mời gọi, hứa hẹn khiến đối phương như bị ma lực hớp hồn, khó lòng mà tránh khỏi cạm bẫy của tình trường:

Hoa thơm hoa ở trên cây

Con mắt em lúng liếng

Dạ anh say lừ đừ.

Như vậy ta thấy rằng: Sử dụng tích hợp kiến thức văn học trong giảng dạyVật lý không những giúp các em nắm vững nhanh chóng, nhớ lâu bài học màcòn góp phần củng cố thêm kiến thức văn học, tạo điều kiện cho học sinh hìnhthành phương pháp liên hệ trong quá trình học tập của mình

3.2 Tích hợp với môn Mĩ thuật:

Không những môn Vật lý chỉ gần gủi trong nội dung kiến thức với mônNgữ văn mà còn có nhiều nội dung liên quan đến kiến thức môn Mĩ thuật.Đây là một phương pháp dạy học hiện đại trong dạy học Vật lý, giúp học sinhphát triển toàn diện về mọi mặt Phần lớn các bài học Vật lý đều cần có nhữngtranh ảnh minh hoạ Giáo viên có thể đưa ra những tranh, ảnh thể hiện hiện nộidung phù hợp với từng bài ,sau đó sẽ giải thích về những nội dung được thể hiệntrong tranh Cuối cùng, đặt một số câu hỏi giúp học sinh nhận thức vấn đề và rút

ra kết luận cần thiết.Hoặc kích thích sáng tạo ở học sinh bằng cách cho các emtham gia vẽ tranh ảnh minh hoạ cho các bài học,giáo viên sẽ chấm điểm.Nhưvậy kho tư liệu của thầy cô cũng càng ngày càng phong phú,học sinh thêm hứngthú với các tiết học Vật lý hơn,không còn sợ học nữa,tự nhiên tiếp thu kiến thứctốt hơn

Vật lý giúp học sinh hình thành tư duy logic,tư duy khoa học ,từ đó học Văn dễ hơn,nhớ lâu hơn,đầy đủ hơn Ngược lại Văn học, Mĩ thuật làm cho các

sự vật ,hiện tượng, các kiến thức của Vật lý dễ dàng thấm vào tiềm thức của con người

3.3 Tích hợp với môn Lịch sử:

Nói về sự hỗ trợ của Lịch sử đối với các môn học khác, G Elton đã nói

“Nhà sử học cũng có thể dạy cho các khoa học khác rất nhiều điều Anh ta có thể