- Xem lại kiến thức về văn thuyết minh, soạn bài “Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh” IV.. Mục tiêu: Giúp HS - Hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật tr
Trang 1Ngày soạn:8/08/2015
Tuần 1
Tiết: 1, 2
Bài 1
Văn bản
Lê Anh Trà
I Mục tiêu: Giúp HS
- Thấy được vẻ đẹp trong phong cách HCM là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, thanh cao và giản dị
- Từ lòng kính yêu, tự hòa về Bác, HS có ý thức tu dưỡng, học tập, rèn luyện theo gương Bác
II Chuẩn bị:
GV: SGK, SGV, giáo án, tài liệu liên quan
HS: SGK, tìm hiểu nội dung, soạn bài
III Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS.
3 Bài mới:
GTB: SGV / 4
Hoạt động của GV Hoạt động của
HS
Nội dung
HĐ1: Hướng dẫn đọc, xem chú
thích
- Hướng dẫn đọc, gọi HS đọc,
nhận xét, giải thích từ khó
HĐ2: Tìm hiểu văn bản
? Vốn tri thức văn hóa nhân loại
của HCM sâu rộng như thế nào
- Liên hệ dẫn chứng thêm
? Vì sao Người lại có được vốn tri
thức sâu rộng như vậy
- Theo dõi, lần lượt đọc
- Nhận xét
- Nghe
- Dựa vào sgk trả lời, nêu dẫn chứng
- Dựa vào nội dung sgk và vốn kiến thức
I Đọc, chú thích:
II Tìm hiểu văn bản:
1 Sự tiếp thu tinh hoa văn
hóa của HCM kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại:
- Tiếp xúc với nhiều nền văn hóa từ phương Đông tới phương Tây:
+ Nói, viết thạo nhiều thứ tiếng
+ Qua công việc, qua lao động
+ Học hỏi, tìm hiểu
- Tiếp thu có chọn lọc:
+ Không bị ảnh hưởng + Tiếp thu cái đẹp, cái hay;
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH
Trang 2? Lối sống rất bình dị, rất VN, rất
phương Đông của Bác được biểu
hiện như thế nào
? Vì sao có thể nói lối sống của
Bác là sự kết hợp giữa giản dị và
thanh cao.
- Nhận xét, khái quát, sơ lược
phân tích 2 câu thơ của NBK:
mùa nào thức ấy, không đòi hỏi
cầu kì, cuộc sống gắn với thú quê
bình dị mà sang trọng, thanh cao.
- Đọc thêm một số dẫn chứng
? Nêu cảm nhận của em về những
nét đẹp trong phong cách HCM
? Để làm nổi bật vẻ đẹp phong
cách HCM, tác giả đã dùng những
biện pháp nghệ thuật nào
HĐ 3: Tổng kết
- Khái quát nội dung bài học
? Rút ra ý nghĩa của việc học
tập, rèn luyện theo phong cách
HCM.
- Tóm lại: cần phải hòa nhập với
khu vực và quốc tế nhưng cũng
cần phải giữ gìn và phát huy bản
sắc dân tộc.
- Liên hệ, giáo dục tư tưởng cho
HS
HĐ 4: Luyện tập
- Nêu yêu cầu sgk
giải thích
- Lần lượt nêu các biểu hiện
- Thảo luận nhóm (3/)
- Nghe
- Nêu theo cảm nhận
- Tìm dẫn chứng
- Nghe, đọc ghi nhớ
- Suy nghĩ, trao đổi cặp (2/)
- Về nhà làm
phê phán hạn chế, tiêu cực
2 Nét đẹp trong lối sống
giản dị mà thanh cao của chủ tịch HCM:
- Nơi ở, nơi làm việc đơn sơ: nhà sàn
- Trang phục hết sức giản dị: quần áo bà ba, dép lốp, …
- Ăn uống đạm bạc: cá kho, rau luộc, …
→ không phải là lối sống khắc khổ, không làm cho khác đời, là cách sống có văn hóa
4 Nghệ thuật:
- Kết hợp kể và bình luận
- Chọn lọc những chi tiết tiêu biểu
- Đan xen thơ, dùng từ Hán việt
- Đối lập
Ghi nhớ: SGK /8
III Luyện tập:
- “Bác Hồ đó chiếc áo nâu
giản dị
………mát hồn”
(Tố Hữu)
- ………
4 Củng cố:
Khái quát lại nội dung chính, rút ra ý nghĩa bài học
5 Hướng dẫn:
Trang 3- Học bài, tìm thêm tư liệu có liên quan đọc.
- Soạn bài “Các phương châm hội thoại”.
IV Rút kinh nghiệm:
………
………
Tiết 3
I Mục tiêu: Giúp HS
- Nắm được nội dung phương châm về lượng và phương châm về chất
- Biết vận dụng phương châm này trong giao tiếp
II Chuẩn bị:
GV: SGK, SGV, giáo án
HS: SGK, tìm hiểu ví dụ, làm bài tập
III Tiến trình lên lớp:
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ:
? Nét đẹp trong phong cách HCM được thể hiện ở những điểm nào Từ đó rút
ra ý nghĩa của việc học tập, rèn luyện theo phong cách HCM.
3 Bài mới:
Hoạt động của GV Hoạt động của
HS
Nội dung
HĐ 1: Tìm hiểu phương châm về
lượng
- Chia lớp thành 2 dãy, mỗi dãy ứng
với 1 ví dụ
? Khi An hỏi “học bơi ở đâu?” mà
Ba trả lời “ở dưới nước” thì câu trả
lời có đáp ứng điều mà An muốn biết
không
- Giải thích thêm
? Từ đó có thể rút ra bài học gì về
giao tiếp.
? Vì sao truyện này lại gây cười Lẽ
ra anh “lợn cưới” và anh “áo mới”
phải hỏi và trả lời như thế nào để
người nghe đủ biết được điều cần hỏi
- Đọc đoạn đối thoại
không
khi giao tiếp,
cần nói đúng vào nội dung giao tiếp, không thiếu.
- Đọc (kể) lại truyện
- Lần lượt giải thích, trả lời
I Phương châm về lượng:
VD: sgk / 8
1 Đoạn đối thoại:
Thiếu nội dung
2 Truyện cười
“Lợn cưới, áo mới”
Thừa nội dung
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
Trang 4và cần trả lời.
? Như vậy, cần phải tuân thủ yêu cầu
gì khi giao tiếp
- Hệ thống hóa, tóm lại: trong giao
tiếp, không nên nói nhiều hơn
những gì cần nói.
HĐ 2: Tìm hiểu phương châm về
chất
? Truyện cười này phê phán điều gì
? Như vậy, trong giao tiếp có điều
gì cần tránh.
- Đặt tình huống:
+ Nếu không biết chắc một tuần
nữa lớp sẽ tổ chức cắm trại thì em có
thông báo điều đó (chẳng hạn nói:
“tuần sau lớp sẽ cắm trại” với các
bạn cùng lớp không?
+ Nếu không biết chắc vì sao bạn
mình nghỉ học thì em có trả lời với
thầy cô là bạn ấy nghỉ học vì ốm
không?
- So sánh để làm rõ sự khác nhau
giữa yêu cầu được nêu ra ở ví dụ và
2 tình huống vừa nêu:
+ Yêu cầu ở ví dụ (truyện cười):
trong giao tiếp, đừng nói những
điều mà mình không tin là đúng sự
thật Ta không nên nói những gì trái
với điều mà ta nghĩ.
+ Yêu cầu ở tình huống: trong giao
tiếp, đừng nói những điều mà mình
không có bằng chứng xác thực Ta
không nên nói những gì mà mình
chưa có cơ sở để xác định là đúng.
Nếu cần nói điều đó thì phải báo cho
người nghe biết rằng tính xác thực
của điều đó chưa được kiểm chứng.
Chẳng hạn: nếu không biết chắc vì
khi giao tiếp,
cần nói đúng vào nội dung giao tiếp, không thừa.
- Nghe
- Đọc ghi nhớ
- Đọc truyện cười
→ Phê phán tính nói khoác
→ tránh nói
những điều mà mình không tin
là đúng hay không có bằng chứng xác thực.
- Lần lượt xác định từng tình huống
→ không
→ không
Ghi nhớ: sgk / 9
II Phương châm về chất:
VD: sgk / 9
Truyện cười
“ Quả bí khổng lồ”
→ Phê phán tính nói khoác
Trang 5sao bạn mình nghỉ học thì không nên
nói với thấy cô là bạn bị ốm, mà nên
nói hình như (em nghĩ) bạn ấy
ốm.)
- Hệ thống hóa kiến thức
HĐ 3: Hướng dẫn làm bài tập
- Cho HS làm theo nhóm
? Các từ ngữ trên đều chỉ những cách
nói liên quan đến 1 phương châm hội
thoại đã học Đó là phương châm hội
thoại nào
? Phương châm hội thoại nào đã
không được tuân thủ
- Đọc ghi nhớ
- Lần lượt đọc, xác định yêu cầu các bài tập
- Làm theo nhóm (2/), mỗi nhóm 1 câu
- Đứng tại chỗ chọn nhanh
→ phương châm
về chất
- Xác định, trả lời
Ghi nhớ: sgk / 10
III Luyện tập:
1 Phân tích lỗi:
Thừa: a nuôi ở nhà
b có 2 cánh
2 Chọn từ ngữ thích
hợp:
a Nói có sách, mách có chứng
b Nói dối
c Nói mò
d Nói nhăng nói cuội
e Nói trạng
→ phương châm về chất
3 Truyện cười “có
nuôi được không?”
Không tuân thủ phương châm về lượng
4 Củng cố:
? Thế nào là phương châm về lượng, phương châm về chất.
5 Hướng dẫn:
- Học bài, hoàn chỉnh các bài tập.
- Xem lại kiến thức về văn thuyết minh, soạn bài “Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh”
IV Rút kinh nghiệm:
………
………
Tiết 4
I Mục tiêu: Giúp HS
- Hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh làm cho văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn
- Biết cách sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh
SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT
TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
Trang 6II Chuẩn bị:
GV: SGK, SGV, giáo án
HS: SGK, ôn kiến thức lớp 8, soạn bài
III Tiến trình lên lớp:
1.Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số
2.Kiểm tra bài cũ:
? Nêu khái niệm phương châm về lượng, phương châm về chất Cho ví dụ.
3.Bài mới:
Hoạt động của GV Hoạt động
của HS
Nội dung
HĐ 1: Ôn lại kiến thức về kiểu văn
bản thuyết minh
? Văn bản thuyết minh là gì
? Đặc điểm chủ yếu của văn bản
thuyết minh là gì
- Gợi ý: + VBTM có những tính
chất gì?
+ Nó được viết ra nhằm
mục đích gì?
? Các phương pháp thuyết minh là
gì
HĐ 2: Đọc và nhận xét kiểu văn
bản thuyết minh có sử dụng một số
biện pháp nghệ thuật
? Văn bản thuyết minh đặc điểm gì
của đối tượng
? Văn bản có cung cấp được tri
thức khách quan về đối tượng
không Đặc điểm ấy có dễ dàng
thuyết minh bằng cách đo đếm, liệt
kê không
? Vấn đề sự kì lạ của Hạ Long là
vô tận được tác giả thuyết minh
bằng cách nào
- Nhớ và nhắc lại
- Lần lượt trả lời theo gợi ý
→ Mục đích:
cung cấp tri thức khách quan
- Lần lượt nêu
- Đọc văn bản
- Lần lượt xác định trả lời
→ có
→ không
- Xác định, trả lời
I Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh:
1 Ôn tập văn bản thuyết
minh:
- Khái niệm: là văn bản trình bày tính chất, cấu tạo, … của
sự vật nhằm cung cấp tri thức, hướng dẫn cách sử dụng cho con người
- Phương pháp: định nghĩa, phân loại, nêu VD, liệt kê, số liệu, so sánh
2 Viết văn bản thuyết minh
có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật:
Văn bản:
Hạ Long– Đá và Nước
- Thuyết minh: sự kì lạ của
Hạ Long
- Phương pháp: giải thích, phân tích, liệt kê, …
Trang 7VD: nếu như chỉ dùng phương
pháp liệt kê: Hạ Long có nhiều
nước, nhiều đảo, nhiều hang động
lạ lùng thì đã nêu được sự kì lại
của Hạ Long chưa Tác giả hiểu
sự kì lại này là gì?
- Yêu cầu HS gạch dưới câu văn
nêu khái quát sự kì lạ của Hạ
Long
? Để cho sinh động, tác giả còn
vận dụng biện pháp nghệ thuật
nào
? Tác giả đã sử dụng các biện pháp
tưởng tượng, liên tưởng như thế
nào để giới thiệu sự kì lạ của Hạ
Long
? Tác giả đã trình bày được sự kì lạ
của Hạ Long chưa Trình bày được
như thế là nhờ biện pháp gì
- Hệ thống hóa kiến thức
HĐ 3: Hướng dẫn làm bài tập
- Cho HS thảo luận
- Nhận xét, sửa chữa
- Nghe
- Trả lời theo hiểu biết
→ “Chính
Nước … có tâm hồn.”
→ nhân hóa,
so sánh, liên tưởng, tưởng tượng.
→ Nước tạo
nên sự di chuyển và khả
chuyển theo mọi cách tạo nên sự thú vị của cảnh sắc.
Tùy theo gốc
độ và tốc độ
…lạ lùng, …
- Khái quát lại
- Đọc ghi nhớ
- Đọc văn bản
- Thảo luận câu hỏi sgk theo nhóm (3/), trình bày
- Biện pháp nghệ thuật: nhân hóa, so sánh, liên tưởng, tưởng tượng
Ghi nhớ: sgk /13
II Luyện tập:
1 Văn bản:
“Ngọc Hoàng xử tội ruồi xanh”
a Có tính chất thuyết minh
thể hiện ở chỗ giới thiệu loài
ruồi rất có hệ thống.
Phương pháp: định nghĩa,
phân loại, số liệu, liệt kê.
b Sử dụng biện pháp nghệ
thuật: nhân hóa, có tình tiết.
c Tác dụng: gây hứng thú
cho người đọc.
4 Củng cố:
? Khi thuyết minh một vấn đề trừu tượng ta phải làm gì.
?Sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh có tác dụng gì.
Trang 85 Hướng dẫn:
- Học bài, làm bài tập 2.
- Soạn bài “Luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh”.
IV Rút kinh nghiệm:
………
………
Tiết 5
I Mục tiêu: Giúp HS
- Hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh làm cho văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn
- Biết cách sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh
II Chuẩn bị:
GV: SGK, SGV, giáo án
HS: SGK, ôn kiến thức lớp 8, soạn bài
III Tiến trình lên lớp:
1.Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số
2.Kiểm tra bài cũ:
? Nêu khái niệm phương châm về lượng, phương châm về chất Cho ví dụ.
3.Bài mới:
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung
HĐ 1: Kiểm tra việc chuẩn bị ở nhà
của HS trên cơ sở phân 2 nhóm lập
2 dàn ý chi tiết
- Cùng HS xác định yêu cầu về nội
dung thuyết minh, hình thức, …,
lập dàn ý, viết mở bài
HĐ 2: Trình bày và thảo luận.
- Cùng HS nhận xét, sửa chữa, bổ
sung
- Chuẩn bị ở nhà theo hướng dẫn
- Các nhóm trao đổi, rút ra dàn bài chung
- Lần lượt từng nhóm trình bày dàn
ý chi tiết, biện pháp nghệ thuật
- Ghi vào tập
I Chuẩn bị ở nhà:
Đề bài:
1 Thuyết minh cái nón.
2 Thuyết minh cái quạt
II Luyện tập trên lớp:
Dàn ý:
1 Thuyết minh cái
nón
Mở bài: Giới thiệu
chung về chiếc nón.
Thân bài:
+ Lịch sử chiếc nón.
+ Chủng loại, cấu
LUYỆN TẬP
SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT
TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
Trang 9- Nhận xét chung về cách sử dụng
biện pháp nghệ thuật, hiệu quả sử
dụng và hướng dẫn cách làm cho
HS
- Đọc đoạn mở bài
- Thực hiện theo hướng dẫn
tạo.
+Qui trình làm.
+ Giá trị kinh tế, văn hóa, nghệ thuật của chiếc nón.
Kết bài: Cảm nghĩ
chung về chiếc nón trong đời sống hiện tại.
2 Thuyết minh cái quạt
(Tương tự như trên)
4 Củng cố:
GV nhấn mạnh tác dụng của các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh.
5 Hướng dẫn:
- Học bài, đọc bài đọc thêm, tự luyện tập.
- Đoc, soạn bài Đấu tranh cho một thế giới
hòa bình.
IV Rút kinh nghiệm:
………
Trình ký: …/8/2016
Huỳnh Thị Thanh Tâm