giáo án ngữ văn 9 tuần 28

Kiến thức : - Tình mẫu tử thiêng liêng qua lời thủ thỉ chân tình của em bé với mẹ về những cuộc đối thoại tưởng tượng giữa em với những người sống trên “mây và sóng”.. Nếu em bé từ chối

Trang 1

Văn bản

R Ta-go

I Mục tiêu cần đạt:

1 Kiến thức :

- Tình mẫu tử thiêng liêng qua lời thủ thỉ chân tình của em bé với mẹ về những cuộc đối thoại tưởng tượng giữa em với những người sống trên “mây và sóng”

- Những sáng tạo độc đáo về hình ảnh thơ qua trí tưởng tượng bay bổng của tác giả

2 Kĩ năng :

a/ Kĩ năng bài học:

- Đọc – hiểu một văn bản dịch thuộc thể loại thơ văn xuôi

- Phân tích để thấy được ý nghĩa sâu sắc của bài thơ

b/ Kĩ năng sống:

3 Thái độ : Yêu thương mẹ của mình

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1/ Giáo viên:

a/ Các PP/ KTDH sử dụng: Vấn đáp, cặp đôi chia sẻ, động não

b/ Phương tiện dạy học: Sgk

c/ Giáo án : thiết kế giáo án trên word

2/ Học sinh: Soạn bài.

III Tổ chức hoạt động dạy và học

1 Oån định: Kiểm diện HS:

- Lớp 9/1, vắng:

2 Kiểm tra bài cũ : Đọc thuộc lịng bài thơ Nĩi với con của Y Phương và nêu ý nghĩa của bài

thơ đĩ?

3 Tổ chức bài mới:

a Giới thiệu bài mới

b Tổ chức hoạt động

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung:

Nhiệm vụ 1: Đọc văn bản.

- Hướng dẫn cách đọc bài thơ

- Gv đọc mẫu

- Gọi HS đocï

- Nhận xét

? Bài thơ là lời của ai nĩi với ai? Lời đĩ chia làm mấy

phần?

- Bài thơ của em bé nĩi với mẹ như một lời thủ thỉ, tâm

tình

- Lời em bé gồm 2 phần: phần 1 ( xanh thẳm), phần 2

(cịn lại)

Nhiệm vụ 2: HD tìm hiểu chung:

KT: động não

I Tìm hiểu chung :

1 Tác giả: Ra-bin-đra-nat Ta-go (1861 – 1941) là nhà thơ hiện đại lớn nhất của Ấn Độ, là nhà văn đầu tiên của Châu

Á được nhận Giải thưởng Nô-ben về văn học năm 1913

2 Tác phẩm: Bài thơ được xuất bản năm 1909, là một bài thơ văn xuôi nhưng văn có

NS: 1/03/2016 ND: 7/3 - 9/1 T2 7/3 - 9/2 T3

Tuần 28

Tiết 136

Trang 2

- Yêu cầu Hs đọc chú thích Sgk/87,88

- Trả lời câu hỏi:

+ Đôi nét về tác giả?

+ Đánh giá chung về phong cách thơ

tác giả

- Hs trả lời; Hs khác bổ sung

- Gv chốt lại

- Phương thức biểu đạt của bài thơ?

- Hướng dẫn HS tìm hiểu từ khĩ SGK

Hoạt động 2: HD đọc- hiểu văn

bản.

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu nội dung văn

bản

PP/KT: vấn đáp, động não.

? Những người trên mây, trong sĩng đã nĩi gì với bé?

(Học sinh đọc sgk)

? Thế giới mà họ vẽ ra như thế nào?

- HS suy nghĩ phát biểu

? Đĩ là một trị chơi Theo em cĩ đáng tham dự một trị

chơi như thế khơng?

? Em bé đã cĩ tâm trạng gì khi nĩi rằng "Nhưng làm thế

nào mình lên đĩ được? Mình ra ngồi đĩ được" ?

 Tâm trạng háo hức, bồn chồn, em muốn đi chơi ngay,

muốn đi luơn cùng mây và sĩng mà khơng một chút băn

khoăn, do dự.

? Họ đáp lại em bé như thế nào?

? Hãy đọc lại những lời em bé nĩi với mây và sĩng lời

nĩi đĩ cho thấy em bé cĩ sự lựa chọn như thế nào?

 Sau một hồi phân vân, em đã từ chối Nếu em bé từ

chối ngay lời rủ rê của những người sống trên mây và

trong sĩng thì tình cảm sẽ thiếu chân thực vì trẻ em nào

cũng rất ham chơi Em phần nào đã bị lơi cuốn, song

vấn đề là khơng thể đánh đổi thú vui chơi với việc xa rời

mẹ.

? Nêu cảm nhận của em khi đọc lời từ chối của em bé?

 - Yêu mây, sĩng, nhưng yêu mẹ hơn

- Là đứa con ngoan, hiếu thảo.

? Em bé đã tưởng tượng ra những trị chơi khác nhau

như thế nào? Hãy đọc thầm lời bé nĩi với mẹ về những

trị chơi do em tưởng ra

? Trị chơi được mơ tả như thế nào? Cĩ gì đặc biệt?

Phát hiện ra các hình ảnh, chi tiết thể thể hiện tình mẹ

con? Cảm xúc của em về những hình ảnh được mơ tả

qua lời em bé?

(Học sinh tưởng tượng, mơ tả, tái hiện lại từng trị chơi)

? Cảm nhận của em bé về cái hay trong câu thơ "con lăn,

lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lịng mẹ"

*Tích hợp: (Nguyên Hồng diễn tả cảm giác hạnh phúc

ngây ngất của em bé Hồng khi được sà vào lịng

mẹ )

Giảng : Câu thơ cuối nâng lên một tầm khái quát cao

âm điệu nhịp nhàng

- Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm

3 T ừ khĩ: Sgk

II Đọc - hiểu văn bản :

1 Nội dung :

- Lời rủ rê của những người sóng trên mây và trong sóng, sức hấp dẫn của những trò chơi đối với em bé

- Lời từ chối của em bé

- Trò chơi sáng tạo của em bé

- Tình cảm gắn bó của em bé với mẹ – cảm nhận của em về tình mẫu tử thiêng liêng đầy ý nghĩa

Trang 3

hơn: "Và khơng ai trên thế gian này, biết mẹ con ta ở

chốn nào" Hàm ý của câu thơ chính là "mẹ con ta" ở

khắp mọi nơi, khơng ai cĩ thể chia cách được tình cảm

mẹ con ta, và như vậy thì tình mẫu tử ở khắp nơi, thiêng

liêng, bất diệt Câu thơ đã khắc sâu và tơ đậm chủ đề

của tác phẩm.

? Qua phân tích, em thấy nội dung 2 phần của văn bản

cĩ điểm gì giống nhau?

- HS suy nghĩ, phát biểu, Gv nhận xét chốt lại bài học.

Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu nghệ thuật

văn bản

KT: cặp đôi chia sẻ.

? Hai phần của văn bản cĩ gì giống nhau và khác nhau?

( Về số dịng thơ, cách xây dựng hình ảnh, cách tổ chức

khổ thơ)? Tác dụng trong việc thể hiện chủ đề của bài

thơ?

? Câu thơ trong bài thơ cĩ gì đặc biệt?

- GV nhận xét chốt bài học

Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu ý nghĩa văn

bản:

KT: Trình bày một phút

-Nêu ý nghĩa của bài thơ?

Hoạt động 3: HD tổng kết:

-Trình bày chung về nội dung và nghệ

thuật của bài thơ

-Yêu cầu HS đọc ghi nhớ/789

2 Nghệ thuật :

- Bố cục bài thơ thành hai phần giống nhau ( thuật lại lời rủ rê – thuật lại lời từ chối và lí do từ chối – trò chơi do em bé sáng tạo) – sự giống nhau nhưng không trùng lặp về ý và lời

- Sáng tạo nên những hình ảnh thiên nhiên bay bổng lung linh, kì ảo song vẫn sinh động và chân thực và gợi nhiều liên tưởng

3 Ý nghĩa văn bản : Bài thơ ca ngợi ý nghĩa thiêng liêng của tình mẫu tử

III Tổng kết: Ghi nhớ :SGK/89.

IV Củng cố - hướng dẫn học sinh tự học ở nhà

1.Củng cố : Hs đọc diễn cảm bài thơ.

2.Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà

Bài học : Học thuộc lòng bài thơ, nội dung, nghệ thuật và ý nghĩa của bài thơ

Bài mới : Chuẩn bị bài: Ôn tập về thơ.

- Học thuộc tất cả các bài thơ đã học ở chương trình Ngữ văn 9 tập 2

- Trả lời các câu hỏi Sgk/89,90

Trang 4

1 Kiến thức : Hệ thống những kiến thức về các tác phẩm thơ đã học

2 Kĩ năng : Tổng hợp, hệ thống hóa kiến thức về các tác phẩm thơ đã học

1/ Giáo viên:

a/ Các PP/ KTDH sử dụng: Vấn đáp, cặp đôi chia sẻ., trình bày một phút b/ Phương tiện dạy học: Sgk, bảng phụ

2 Kiểm tra bài cũ : Đọc thuộc lòng bài thơ Mây và Sóng và cho biết

ý nghĩa của bài thơ đó

Hoạt động 1: Hệ thống các văn bản thơ hiện đại Việt Nam

PP/KT: vấn đáp, trình bày một phút, thảo luận.

- GV: Dựa vào kiến thức đã học hãy điền vào các cột trong bảng thống kê

- HS: Thống kê vào bảng

- GV: Nhận xét, bổ sung và sửa chữa.(bảng phụ)

S

T

Tác

phẩm Tác giả Nă m

sá ng tá c

Thể

chí ChínhHữu 1948 Tự do Vẻ đẹp giản dị củaanh bộ đội thời

chống Pháp và tình đồng chí sâu sắc, cảm động

Chi tiết, hình ảnh tự nhiên, bình dị, cô

cảm

2 Bài thơ

về

tiểu

đội

Phạm Tiến Duật

196

9 Tự do Vẻ đẹp hiên ngang,dũng cảm của người

lính lái xe Trường Sơn thời chống Mỹ

bình dị, giọng điệu và hình ảnh thơ độc đáo

NS: 1/03/2016

ND: 11/3 - 9/1 T1 7/3 - 9/2 T4

Tuần 28

Tiết 137

Trang 5

3 Đoàn

thuyền

đánh

cá

Huy Cận 1958 chữ7 Vẻ đẹp tráng lệ,giàu màu sắc lãng

mạn của thiên nhiên, vũ trụ và con người lao động mới

Từ ngữ giàu hình ảnh, sử

biện pháp ẩn dụ, nhân hóa

lửa BằngViệt 1963 hợp 7,Kết

8 chữ

Tình cảm bà cháu và hình ảnh người bà giàu tình thương và đức hy sinh

kết hợp với cảm xúc, tự sự, bình luận

hát ru

những

Nguye

ãn Khoa Điềm

197

1 yếu làChủ

8 chữ

Tình yêu thương con và ước vọng của người mẹ dân tộc Tà- ôi trong cuộc kháng chiến chống Mỹ

Giọng thơ tha thiết, hình ảnh giản dị, gần gũi

trăng ãn DuyNguye 1978 chữ5 Gợi nhớ những nămtháng gian khổ của

người lính, nhắc nhở thái động sống:

“Uống nước nhớ nguồn”.

Gịong thơ hồn nhiên, hình ảnh gợi cảm

7 Con cò Chế

Lan Viên

196

2 Tự do Ca ngợi tình mẹ và ýnghĩa lời ru đối với

cuộc sống con người

sáng tạo ca

pháp ẩn dụ, triết lí sâu sắc

xuân

nho

nhỏ

Thanh Hải 1980 chữ5 Cảm xúc trước mùaxuân thiên nhiên và

khát vọng làm mùa xuân nho nhỏ dâng hiến cho đời

Hình ảnh đẹp, gợi cảm, so sánh và ẩn dụsáng tạo, gần gũi với dân ca

9 Viếng

lăng

Bác

Viễn Phương 1976 chữ8 Lòng thành kính vàniềm xúc động sâu

sắc đối với Bác khi vào thăm lăng Bác

Giọng điệu trang trọng, thiết tha, sử dụng nhiều ẩn dụ, gợi cảm

1

0 Sang thu ThỉnhHữu 1977 chữ5 Cảm nhận tinh tếcủa tác giả về sự

chuyển biến của thiên nhiên lúc sang thu

Hình ảnh thơ giàu sức gợi cảm

1

1 với conNói PhươngY 1980 Tự do Tình cảm gia đình ấmcúng, truyền thống

cần cù, sức sống mạnh mẽ của quê hương và dân tộc, sự gắn bó với truyền thống

Từ ngữ, hình ảnh giàu sức gợi cảm

Trang 6

Hoạt động 2: Câu hỏi 2 - SGK/89.

PP/KT: vấn đáp.

- GV: Nền văn học nước ta từ sau

Cách mạng tháng 8 đến sau 1975

được chia thành mấy giai đoạn?

Hãy sắp xếp các tác phẩm văn

học ở bảng trên theo từng giai

đoạn?

- HS: trả lời:

- GV: Nêu các nội dung cơ bản của

thơ từ sau 1945?

- HS: trả lời:

Hoạt động 3: Câu hỏi 3,4 - SGK/90.

PP/KT: Thảo luận.

- GV: Nhận xét về điểm giống và

khác nhau trong nội dung và cách

biểu hiện tình mẹ con trong các bài

thơ: Khúc hát ru , Con cò, Mây và

sóng?

- HS: Thảo luận, trình bày

- GV: Nhận xét

Hoạt động 4: Câu hỏi 5- SGK/90

PP/KT: vấn đáp.

- GV: Hãy nhận xét bút pháp xây

dựng hình ảnh thơ trong các bài :

Đồng chí, Đoàn thuyền đánh cá,

Aùnh trăng, Bài thơ về ?

- HS: Trả lời

+ Từ 1945 - 1954: Đồng chí

+ Từ 1954 - 1964: Đòan thuyền đánh cá, Bếp lửa, Con cò

+ Từ 1964 - 1975: Khúc hát ru , Bài thơ về tiểu đội

+ Sau 1975: Aùnh trăng,Viếng lăng

Bác, Mùa xuân nho nhỏ, Nói với

con, Sang thu

Phản ánh tư tưởng, tình cảm, tâm hồn con người trong 1 thời kì lịch sử nhiều biến động:

+ Tình cảm yêu nước, yêu quê hương

+ Tình đồng chí, sự gắn bó với cách mạng, lòng kính yêu Bác + Tình cảm gắn bó bền chặt, yêu thương như tình mẹ con, tình bà cháu

Câu h ỏi 3,4 - SGK/90.

* Giống: Ca ngợi tình mẹ con đằm thắm, thiết tha; dùng lời ru của mẹ hoặc lời ru nói với mẹ

* Khác:

+ Khúc hát ru : sự thống nhất giữa tình yêu con và yêu quê hương

+ Con cò: Khai thác tứ thơ từ hình tượng con cò trong ca dao để ngợi ca mẹ

+ Mây và sóng: Hóa thân vào lời trò chuyện hồn nhiên, ngây thơ của bé thể hiện tình yêu mẹ thắm thiết

- GV: Các bài Đồng chí, Ánh trăng, Bài thơ về viết về đề tài gì ?

- GV: Các bài thơ trên có những nét chung và riêng như thế nào?

+ Giống: Ca ngợi người lính cách

mạng với vẻ đẹp trong tính cách và tâm hồn

+ Khác: Khai thác hình ảnh người lính với những nét riêng và đặt trong những hoàn cảnh khác nhau

Câu h ỏi 5- SGK/90

+ Đồng chí: Sử dụng bút pháp hiện thực

+ Đoàn thuyền đánh cá: bút pháp tượng trưng, phóng đại, liên tưởng, so sánh

+ Bài thơ về : bút pháp

Trang 7

hiện thực, miêu tả cụ thể, chi tiết

+ Aùnh trăng: bút pháp gợi tả, không đi vào chi tiết mà hướng tới nghĩa khái quát và biểu tượng của hình ảnh

1.Củng cố : Nêu chủ đề một bài thơ mà em thích, đọc theo trí nhớ bài

thơ đó

Bài học : Ôn lại các bài thơ để kiểm tra 1 tiết

Bài mới : Chuẩn bị bài: Nghĩa tường minh và hàm ý ( tt)

- Kiểm tra 15 phút phần tiếng Việt

- Điều kiện sử dụng hàm ý

- Xem trước các bài tập Sgk/90, 91,92

Tiếng Việt

1 Kiến thức : Hai điều kiện sử dụng hàm ý liên quan đến người nói và người nghe

2 Kĩ năng : Giải đoán và sử dụng hàm ý

3 Thái độ : Ứng xử tốt trong giao tiếp

1/ Giáo viên:

a/ Các PP/ KTDH sử dụng: Vấn đáp, cặp đôi chia sẻ, động não

b/ Phương tiện dạy học: Sgk, bảng phụ

2 Kiểm tra bài cũ :

- Thế nào là nghĩa tường minh và hàm ý?

- Hãy tìm hàm ý của những câu sau:

a/ Bây giờ đã 10 giờ rồi.

b/ Cĩ cơng mài sắt cĩ ngày nên kim

NS: 1/03/2016

ND: 11/3 - 9/1 T2 9/2 T3

Tuần 28

Tiết 138

Trang 8

Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm

hiểu điều kiện sử dụng hàm ý.

PP/KT: động não, vấn đáp.

- Gọi HS đọc đoạn trích

- Tìm những câu chứa hàm ý có trong

đoạn trích?

? Câu: “Con chỉ nữa thôi” có hàm

ý gì?

- Trả lời: Con không được ở nhà với

thầy u nữa

? Vì sao chị Dậu không dám nói thẳng

với con mà phải dùng hàm ý ?

- Vì sợ cái Tí buồn và phản đối

? Câu: “Con sẽ ăn thôn Đoài” hàm

ý như thế nào?

- U đã bán con cho nhà cụ Nghị

? Hàm ý trong câu nói nào của chị

Dậu rõ hơn? Vì sao chị Dậu phải nói

rõ hơn như vậy?

- Cái Tí chưa hiểu ý của mẹ ở câu 1

? Chi tiết nào chứng tỏ cái Tí đã hiểu

hàm ý trong câu nói của mẹ?

? Vậy khi sử dụng hàm ý cần có

những điều kiện nào?

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS làm

BT-SGK

PP/KT: Cặp đội chia sẻ, thực hành, vấn

đáp.

BT1:

-HS đọc yêu cầu bài tập

- Trả lời tại chỗ

? Người nĩi, người nghe trong những câu in đậm (SGK)

là ai ?

? Xác định hàm ý?

? Người nghe cĩ hiểu hàm ý hay khơng? Chi tiết chứng

tỏ điều đĩ?

BT2:

- HS đọc bài tập

- 2 HS trao đổi trả lời câu hỏi bài tập 2

- GV nhận xét chốt lại

BT3: HS suy nghĩ trả lời tình huống SGK/92.

I Điều kiện sử dụng hàm ý.

Để sử dụng một hàm ý cần cĩ 2 điều kiện:

- Người nĩi (người viết) cĩ ý thức đưa hàm ý vào câu nĩi

- Người nghe (người đọc) cĩ năng lực giải đốn hàm ý

II Luyện tập:

BT1:

a -> Mời ông họa sĩ - cô kĩ

sư vào nhà uống nước chè (anh thanh niên nói) -> đạt mục đích

b -> khước từ lời đề nghị cho những thứ đồ gỗ

c -> Họan Thư rồi cũng có lúc rơi vào hoàn cảnh bị đọa đày như thế – đó là hậu quả mà Hoạn Thư gây ra

BT2:

- Hàm ý: Nhờ anh Sáu chắt nước cơm dùm

- Bé Thu nói vậy vì bé Thu

không chịu gọi anh Sáu là “ba”.

- Hàm ý ấy không đạt được mục đích vì anh Sáu không làm theo lời cầu khiến của cô

BT3: HS tự suy nghĩ câu trả

lời có hàm ý từ chối

BT 4: Qua sự so sánh của Lỗ Tấn cĩ thể

nhận ra hàm ý: tuy hy vọng nhưng chưa thể nĩi thực hay hư, nhưng nếu cố gắng thực hiện thì cĩ thể đạt được

Trang 9

BT 4: Cặp đơi chia sẻ, tìm hàm ý trong câu nĩi của Lỗ

Tấn

1.Củng cố : HS làm bài tập.

Bài học : Xác định điều kiện và chỉ ra hàm ý được sử dụng trong một đoạn văn tự chọn; làm bài tập 5

Bài mới : Chuẩn bị bài: Kiểm tra Văn (phần thơ)

Ôn tất cả các bài thơ đã học cùng nội dung, nghệ thuật và ý nghĩa của từng bài

I Mục tiêu đề kiểm tra:

1 Kiến thức :

- Kiểm tra và đánh giá kết quả học tập các tác phẩm thơ hiện đại Việt Nam trong chương trình Ngữ văn lớp 9, học kì II

2 Kĩ năng bài học: Rèn luyện và đánh giá kĩ năng viết văn (sử dụng từ ngữ, viết câu, đoạn văn và bài văn)

3 Thái độ : Nghiêm túc khi làm bài

II Hình thức đề kiểm tra:

-Hình thức: trắc nghiệm và tự luận.

-Cách tổ chức kiểm tra: cho học sinh làm bài kiểm tra trong 45 phút

III.Thiết lập ma trận:

- Liệt kê tất cả các chuẩn kiến thức, kĩ năng của nội dung thơ hiện đại đã học sau đĩ chọn các nội dung cần đánh giá và thực hiện các bước thiết lập ma trận đề kiểm tra

- Xác định khung ma trận

IV Đề kiểm tra :

Mức độ

Chủ đề

Nhận biết Thơng hiểu Vận

dụn g thấp

Vận dụng cao

Tổng cộng

N TL T N T L T N TL

NS: 1/03/2016

ND: 12/3 - 9/1 T4 9/2 T2

Tuần 28

Tiết 139

Trang 10

1 Mùa xuân

nho nhỏ

(Thanh Hải)

- Số câu:

- Số điểm:

Viết đoạn văn phân tích nội dung và nghệ thuật 1

2 Viếng lăng

Bác (Viễn

Phương

- Số câu:

- Số điểm:

Hoàn cảnh sáng tác

1 1

Tìm khổ thơ thể hiện tình cảm của tác giả đối với Bác Hồ

1 2

2 3

3 Sang thu

(Hữu Thỉnh)

- Số câu:

- Số điểm:

Từ ngữ thể hiện cảm xúc, hình ảnh thơ thú vị 2

1

Nêu hiểu biết về 2 câu thơ cuối

1 2

3 3

4/ Nói với

con(Y Phương)

- Số câu:

- Số điểm:

Tác giả, tác phẩm

và nội dung câu thơ

2 1

Cội nguồn sinh dưỡng của con người

1

Tổng số câu:

Tổng số điểm:

4 2

2 2

2 4

1 2

9 10

A PHẦN TRẮC NGHIỆM: (2điểm)

Khoanh tròn vào một chữ cái in hoa mở đầu câu trả lời em cho là đúng

Caâu 1: Trong khổ thơ đầu bài thơ “Sang thu”, từ ngữ nào thể hiện cảm xúc bâng khuâng

của nhà thơ trước tín hiệu chuyển mùa từ hạ sang thu:

Câu 2: Dòng thơ gợi cảm giác giao mùa thú vị, nên thơ là:

A Sông được lúc dềnh dàng B Chim bắt đầu vội vã

C Có đám mây mùa hạ D Vắt nửa mình sang thu

Câu 3: Dòng thơ:“Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương” trích trong bài thơ nào, của

ai?

A Mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hải B Viếng lăng Bác – Viễn Phương

C Nói với con – Y Phương D Con cò – Chế Lan Viên

Câu 4: Dòng thơ:“Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương” diễn đạt ý nghĩa:

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	263,5 KB