TLBG hai dua tre p2

Hôm nay là phiên ch “mà bán hàng c ng ch ng n thua gì”... Nh ng gi đây, ánh sáng y ch là bóng m kí c trong đêm... Liên đã ch ng ki n nh ng.

PH N 2:

TR NG TÂM KI N TH C:

1 Di n bi n tâm tr ng và v đ p tâm h n nhân v t Liên tr c thiên nhiên, con ng i ph huy n lúc ngày

tàn, trong đêm t i và khi chuy n tàu đêm qua ph huy n

2 Phân tích hình nh thiên nhiên và con ng i ph huy n nghèo lúc chi u t i Chú ý làm rõ nh ng nét đ c

s c trong ngh thu t miêu t c a tác gi

3 Ngh thu t kh c h a và Ủ ngh a bi u t ng c a hình t ng chuy n tàu đêm qua ph huy n

4 Nh ng đ c s c v t t ng và ngh thu t c a truy n Hai đ a tr

5 Tình c m nhân đ o và c m quan hi n th c c a Th ch Lam trong tác ph m Hai đ a tr

6 Ch t th trong truy n ng n Hai đ a tr (Hai đ a tr là m t bài th tr tình đ m bu n)

I VÀI NÉT V TÁC GI VÀ TÁC PH M

1 Vài nét v tác gi :

2 Vài nét v tác ph m:

III PHÂN TÍCH:

A DI N BI N TÂM TR NG C A LIểN TR C PH HUY N NGHÈO LÚC NGÀY TÀN VÀ TRONG ểM T I (B C TRANH THIểN NHIểN VẨ I S NG PH HUY N):

“Hai đ a tr ” ngoài vi c m ra b c tranh thiên nhiên, còn đi sâu vào tái hi n b c tranh chân th c v đ i

s ng ph huy n nghèo và ch qua b c tranh đó, ngòi bút nhân đ o, cái nhìn tinh t , nh y c m c a Th ch Lam m i có d p phát huy đ y đ nh t.Cu c s ng con ng i ph huy n trong th gi i “chìm chìm, nh t nh t”

và v ng l ng c a bu i chi u t i đ c d ng lên b ng nh ng nét kí ho r t đ i chân th c và đ c nhà v n g i

g m qua cái nhìn ngây th c a ch em Liên Trong con m t c a hai đ a tr , t c nh v t cho đ n c nh sinh

ho t n i ph huy n, đâu đâu c ng g i lên s tàn t , qu n quanh, b t c

1 M đ u là khung c nh ngày tàn

S tàn t đ c c m nh n b t đ u b ng m t hình nh: m t bu i chi u tà, kho ng th i gian v n d kh i d y nhi u n i ni m trong tâm h n con ng i Bu i chi u quê l ng l khép l i b ng “ti ng tr ng thu không” báo

hi u ngày tàn Nh ng ánh sáng y u t c a thiên nhiên r i c ng t t d n Th i đi m hoàng hôn đã tr thành kho ng th i gian đ c bi t g n bó v i v n ch ng Kho nh kh c giao thoa gi a ánh sáng và bóng t i, gi a s

s ng náo nhi t và s yên l ng l i tàn luôn gây cho lòng ng i n i bu n th m thía Xuân Di u, thi s c a

nh ng v n th xôn xao, r o r c xuân tình, đ m say c nh s c c ng đã h n m t l n c m th y “Không gì bu n

b ng nh ng bu i chi u - Mà ánh sáng hoà cùng bóng t i”ầ “Không gian xám t ng s p tan thành l ”

HAI A TR (PH N 2)

TÀI LI U BÀI GI NG

ây là tài li u đi kèm v i bài gi ng Hai đ a tr (Ph n 2) thu c khóa h c Luy n thi THPT qu c gia PEN-C: Môn Ng v n

(Th y Ph m H u C ng) t i website Hocmai.vn

2 C nh ch c ng tàn

Cái bu n c a hình nh chi u tàn đây d ng nh đ c c ng h ng, đ c nhân lên v i hình nh c a m t

bu i ch tàn: “Ch h p gi a ph vãn t lâu Ng i v h t và ti ng n ào c ng m t Trên đ t ch còn rác

r i: v

b i, v th , lá nhãn và lá míaầ” Không khí náo nhi t, nh n nh p ng i mua k bán đã l ng xu ng, ch còn

l i s tr ng v ng qu nh hiu Có gì vui h n là c nh ch đông, có gì bu n h n là c nh ch tàn: Khung c nh

“Ch t t” trong th oàn V n C náo nhi t là th mà c ng không c u vãn đ c c nh tàn t , hiu h t, khi

“Nh ng ng i quê l l t tr ra v ": "Ánh d ng vàng trên c kéo lê thê - Lá đa r ng t i b i quanh quán ch ”

Gi a khung c nh ch tàn y, tâm h n nh y c m c a Liên đã nh n ra th mùi v r t riêng c a x s “Cái mùi cát b i quen thu c quá” mà Liên t ng “là mùi riêng c a đ t, c a quê h ng này”chính là mùi v quen thu c

c a nghèo kh , l m than, b t c Hi n th c cu c s ng trong tác ph m c a Th ch Lam không ph i là s cày

x i ng n ngang nh ng m nh đ i đau th ng, bi đát, qu n qu i nh cu c đ i nhân v t c a Nam Cao, Ngô

T t T ầ Hi n th c trong tác ph m c a Th ch Lam đ c th hi n qua nh ng chi ti t bình th ng, gi n d

nh trên nh ng l i có s c ám nh đ c bi t cho tâm h n ng i đ c

3 B c tranh v ki p ng i tàn

i li n v i hình nh chi u tàn, ch tàn là hình nh nh ng ki p ng i tàn nh là linh h n, là đ nh cao c nh quan b c tranh chân th c v đ i s ng ph huy n nghèo Trong khung c nh chi u tàn, ph huy n tiêu đi u sau phiên ch vãn ng i, cu c s ng sinh ho t v t v , đ n đi u c a nh ng ng i dân nghèo kh lam l hi n lên đáng th ng bi t bao

a ó là m y đ a tr con nhà nghèo ven ch cúi lom khom trên m t đ t đi l i tìm tòi “chúng nh t nh nh thanh n a, thanh tre hay b t c th gì có th dùng đ c c a ng i bán hàng đ l i” Hình nh nh ng đ a tr con ngây th cúi đ u tìm ki m nh ng v t d ng nh nhoi vô ngh a lý đem l i cho ng i đ c c m nh n:

d ng nh gánh n ng cu c đ i c ng đang đè n ng lên đôi vai chúng Cái vô t , h n nhiên, tinh ngh ch v n

có nh ng đ a tr đã s m m t đi b i đ i s ng kh n kh , tàn t n i ph huy n

b ó là ch TỦ “Su t ngày đi mò cua b t tép, t i đ n ch m i d n cái hàng n c” Cái c a hàng c a ch

c ng nghèo nàn nh cu c đ i c a ch Nó ch là m t cái chõng tre, m t ít đ đ c đi u đóm, t t th y v a đ

m t chuy n đ i đ u, xách tay c a ch và th ng cu bé “ch ki m đ c bao nhiêu nh ng chi u nào ch c ng

d n hàng t ch p t i cho đ n đêm”

c Cùng v i s ph n c a ch Tý là s ph n c a bác ph Siêu v i gánh hàng ph leo lét ánh l a ó là th hàng dù ngon nh ng “là m t th qùa xa x ” v i ng i dân ph huy n cho nên “bóng bác mênh mang ng

xu ng m t

vùng và kéo dài đ n t n hàng rào” S kéo dài c a cái bóng d ng nh c ng là s kéo dài c a n i bu n, s

b t c tàn t trong cu c đ i bác

d Gia đình bác x m:

“Ng i trên manh chi u, cái thau s t tr ng đ tr c m tầ th ng con bò ra đ t, ngh ch nh t nh ng rác b n vùi trong cát bên đ ng”, th nh tho ng “m y ti ng đàn b u b t trong yên l ng” càng g i lên c m giác đ n đi u hiu h t

e Hai ch em Liên:

V i “cái c a hàng t p hoá nh xíu, m Liên d n ngay t khi c nhà b Hà N i v quê , vì th y Liên m t

vi c” Hôm nay là phiên ch “mà bán hàng c ng ch ng n thua gì” Qu ng đ i u th ch n đô th náo

nhi t, đ y ánh sáng ch là bóng m ký c trong Liên Cô tr thành ng i con gái đ m đang và d ng nh

ph i s m lo toan, già đi tr c tu i

f Hình nh bà c Thi nghi n r u, h i điên v i dáng đi “l o đ o” l n vào bóng t i và “ti ng c i khanh khách” ó có l là ti ng c i duy nh t c a các nhân v t trong tuy n Nh ng ti ng c i y không mang l i cho m i ng i c m giác vui lây Trái l i, nó gây cho Liên s s hãi B i trong ti ng c i y d n nén, ch t

ch a bao n i đ ng cay, t i nh c, b t c Vì v y, bà c Thi là hi n thân c a ki p ng i tàn i vào nh ng s

ph n nh bé, nh ng cu c đ i th ng c a ng i dân trên ph huy n, Th ch Lam đã nhóm lên đó ch t th

c a đ i th ng, ch t th c a lòng tr c n, c a s đ ng c m, chia s nhân đ o

4 B c tranh đêm t i mênh mông c a đ t tr i ph huy n

Khi ánh chi u đã t t thì bóng t i p xu ng Tâm tr ng c a ch em Liên l i xoay quanh cái qu ng sáng thu

nh xung quanh ng n đèn con trên chõng hàng n c m c a ch Tý.C ph huy n gi ch thu nh vào cái

ng n đèn con leo l t y, còn xung quanh, bóng t i làm ch t t c “t i h t c , con đ ng th m th m ra sông, con đ ng qua ch v nhà, các ngõ vào làng l i càng s m đen h n n a”, bên c nh có gánh ph bác Siêu,

ng n đèn Hoa K v n nh c a Liênầ T t c m y đ m sáng, h t sáng th a th t tù mù Nh ng h t sáng nh nhoi y ch ng th làm cho đêm sáng ra, mà trái l i càng khi n cho đêm t i thêm m t mùng dày đ c

5 Nh p s ng qu n quanh, đ n đi u, b t c

Trong bóng t i y là nh ng cu c đ i bóng t i qu n quanh, b t c Hình nh ng n đèn con c a ch Tý ch chi u sáng m t vùng đ t nh đ c nh c đi nh c l i nhi u l n là m t hình nh có s c g i t đ c bi t Hình

nh y có ý ngh a nh m t bi u t ng v ki p ng i nh bé, vô danh, vô ngh a, s ng leo l t trong đêm t i mênh mông c a xã h i c không có h nh phúc, không có t ng lai Hình nh y c ng g i v nh p s ng l p

đi l p l i m t cách u o i, đ n đi u,bu n chán, b t c ngày này sang ngày khác không có gì thay đ i úng

nh T H u đã vi t:

“Gi a dòng ngày tháng âm u đó

Không đ i nh ng mà trôi c trôi”

Nh ng ng i dân nghèo kh trong c nh y v n m h bâng qu “mong đ i cái gì đó t i sáng cho s s ng nghèo kh hàng ngày c a h ” “M t cái gì đó” là cái gì v y? R t mông lung, m h , đi u đó càng nói lên tình c nh t i nghi p c a nh ng ng i s ng mà không bi t cu c s ng c a mình ra sao

=> Th ch Lam là m t nhà v n lãng m n nh ng có nhi u trang r t hi n th c B c tranh đ i s ng nghèo nói trên là m t trong nh ng trang tiêu bi u nh t Nó đã nói lên đ c m t cách th m thía và ám nh tình tr ng

cu c s ng âm u, mòn m i, b t c c a ng i dân nghèo, đ ng th i bày t t m lòng xót th ng bao la c a tác

gi đ i v i nh ng ki p ng i s ng “tù mù” y (ch dùng c a Nguy n Tuân)

B DI N BI N TÂM TR NG C A LIÊN LÚC CHUY N TẨU ểM QUA PH HUY N:

1 Liên h i t ng v k ni m tu i th t i sáng tr c đây Hà N i

Liên và An ng i th y mùi ph th m và nh l i khi Hà N i “ch đ c h ng nh ng th quà ngon l nh

th ầ đ c đi ch i B H , u ng nh ng c c n c l nh xanh đ ” Liên bâng khuâng nh v “Hà N i nhi u đèn quá, t o nên m t vùng sáng r c và l p lánh” Nh ng gi đây, ánh sáng y ch là bóng m kí c trong đêm

2 Liên ch đ i tàu - h ng v t ng lai, khao khát s đ i thay

Và trong b i c nh c a b c tranh ph huy n t i t m, tù túng, v n là ng i có trái tim r t nh y c m nên Liên

đã đ l i cho tâm h n mình v t ra kh i hi n th c ng t ng t, v n t i m t gi c m , m t khát v ng khác v i

c nh s ng nghèo nàn, t m t i, b t c hi n t i Liên ng i ch đ i đoàn tàu, không ph i đ đi bán hàng, không

ph i vì nhu c u v t ch t, b i không mong gì ai mua n a mà vì m t lí do khác “mu n đ c nhìn chuy n tàu,

đó là ho t đ ng cu i cùng trong đêm” Ngh a là Liên khát khao kh c kho i, háo h c ch mong m t s đ i thay, khao khát m t cái gì khác th ng khu y đ ng cái không khí đ n đi u, bu n t , qu n quanh, tù túng, l i

t t d n trong đêm t i Th c ch t đó là nhu c u khát v ng v tinh th n, nhu c u đ c s ng dù trong kho nh

kh c b ng m t th gi i khác “v i ti ng còi rít lên, tàu ch y r m r v i nh ng toa tàu sang tr ng đèn đi n sáng tr ng Trong đó có nh ng con ng i g i v Hà N i huyên náo và vui v ” Con tàu nh đem m t chút

th gi i khác đi qua, m t th gi i khác h n đ i v i Liên, khác h n cái v ng sáng ng n đèn ch Tý và ánh l a bác Siêu leo l t gi a cái đêm t i mênh mông c a đ t tr i ph huy n Liên hân hoan, ngây ng t ng m nhìn chuy n tàu đó

3 N i bu n th t v ng:

Ni m vui s ng duy nh t ch đ i trong m t ngày đã đi qua nhanh chóng, ph huy n l i chìm đi trong đêm

t i Liên càng c m th y bu n h n khi tr v v i hi n t i Trong gi c m ch p ch n, cô bé ph huy n nh

c m th y mình s ng gi a bao nhiêu s xa xôi không bi t, nh chi c đèn con c a ch Tý ch chi u sáng m t vùng đ t nh Th là khát v ng đã tr thành th t v ng Liên bâng khuâng, ng m ngùi, nu i ti c

C GIÁ TR NHÂN O C A TÁC PH M:

1 Qua tâm tr ng c a ch em Liên, Th ch Lam mu n b c l nh ng ý ngh kín đáo, nh nhàng nh ng th m thía bi t bao cho tâm h n ng i đ c ó là tác gi mu n bày t n i ni m xót th ng đ i v i nh ng ki p

ng i nh bé vô danh, không bao gi bi t đ n ánh sáng, h nh phúc Trong xã h i c , có bi t bao con ng i

nh th H ph i s ng cu c đ i t nh t vô ngh a, đ n trong m c ng không bi t m gì h n m t chuy n tàu đêm v t qua ph huy n tiêu đi u, l i t t c a cu c đ i mình Cu c s ng c a h c ng s “m c lên, r đi, mòn

ra, m c ra” trong t m t i đói ngèo, bu n chán n i ph huy n và nói r ng ra là trên đ t n c l m than nô l

2 Qua đó Th ch Lam đ ng th i c ng mu n đánh th c, lay t nh nh ng tâm h n đang u o i, l i tàn ng n l a

c a lòng khát khao đ c s ng m t cu c s ng có ý ngh a h n, khao khát đ c thoát ra kh i cu c s ng t m

t i, tù đ ng, mòn m i đang mu n chôn vùi h Ph i có s th c t nh c a “cái tôi” cá nhân m i có đ c ni m xót th ng và s lay t nh đáng quý y truy n này, Th ch Lam đã đ t t t c trong m t cái nhìn già d n

tr c tu i trong đôi m t tr th i u y d ng nh t tác ph m đã vút lên ti ng kêu hãy c u l y nh ng đ a

tr ; tr l i cho chúng s h n nhiên, vô t v n có, đ ng bi n chúng tr thành nh ng ki p ng i tàn

IV TÀI LI U THAM KH O:

B NHẨ V N NGUY N TUÂN VI T V TH CH LAM:

K Th i gian trong truy n ng n Hai đ a tr (Tr nh Ng c Trâm):

L V đ p tính cách và tâm h n nhân v t Liên trong truy n ng n “Hai đ a tr ” c a Th ch Lam

“V n h c và cu c s ng là hai vòng tròn đ ng tâm mà tâm đi m là con ng i” Nh n đ nh c a Nguy n Minh Châu đã kh c h a thiên ch c c a v n ch ng chính là t m g ng ph n ánh trung thành hi n th c cu c s ng khách quan qua l ng kính ch quan c a ng i ngh s Dù đ c sáng tác b ng b t c th lo i nào và trong

b t c th i đ i nào, ngòi bút c a các nhà v n luôn h ng đ n cu c s ng v i t t c nh ng n i ni m, dù là vui

t i yêu đ i hay đau kh đ n ph n u t c a con ng i ây c ng chính là m nh đ t c i ngu n màu m đã

đ c các nhà v n đào sâu và khai phá t muôn thu c a v n ch ng

Th nh ng, c ng n m trong quan đi m đó, các sáng tác c a Th ch Lam l i mang m t d u n r t riêng v i bút pháp v a hi n th c l i v a tr tình mà tiêu bi u h n c chính là truy n ng n “Hai đ a tr ” Qua không gian m t ph huy n nghèo xác x tr c cách m ng tháng 8 n m 1945, Th ch Lam đã kh c h a nên nh ng nét đ p trong tính cách và tâm h n c a nhân v t Liên - m t cô bé h n nhiên, đáng yêu, giàu tình ng i và

nh ng khát khao th m kín

B ng nh ng nét phác th o c b n nh ng r t đ m s c, Th ch Lam đã t c t o nên nh ng nét đ p trong tính cách c a Liên ó là hi n thân c a m t cô bé giàu lòng nhân h u và tình yêu th ng nh ng c nh đ i kh n khó T n sâu trong trái tim non n t c a Liên là s rung c m d t dào và xót xa tr c nh ng ki p ng i nghèo

kh Bày lên tr c m t Liên là hình nh c a “nh ng đ a tr con nhà nghèo đi nh t nh nh nh ng thanh tre, thanh n a” còn sót l i sau khi đã vãn ch chi u ó c ng là hình nh đ y đau xót c a m con ch Tí, bác Siêu và gia đình bác x m v i gánh n ng c m, áo, g o, ti n trên vai đã ch ng bao gi có th thoát kh i vòng

đ i nghèo khó quanh qu n.Liên trông th y t t c nh ng con ng i y trong m t bu i chi u bu n m đ m

n i ph huy n nghèo x xác Trong lòng Liên trào dâng m t “lòng th ng” vô h n, m t n i ni m xót xa không gì t xi t B i l , nh ng c nh đ i kh n khó y c ng không ngo i tr gia đình Liên ra kh i vòng tay oan nghi t c a nó khi mà v i gánh n ng v t ch t đang đè nén, h đã b xé l đ n nghi t ng T n i bu n

đ n s tr c th i kh c c a ngày tàn, Liên đã h ng n i bu n c a mình sang nh ng ng i dân nghèo n i

ph huy n c ng nh đ ng c m v i nh ng c nh đ i lam l c c c Trái tim Liên đã hòa chung nh p đ p v i con ng i ph huy n-m t nh p đ p sâu l ng, nh nhàng mà u t ngh n khôn nguôi r i nh ng tình c m

y s đ c phân ch t thành m t n i u s u đ m đ c trong tâm h n Liên Liên th ng ng i là th , đau xót cho nh ng ki p kh tri n miên là th mà c ng đành ph i l ng l ng làm thinh đ cho tình th ng chôn ch t

n i đáy m t không th b t lên thành nh ng hành đ ng cao đ p N i đ i c c c đã ch m nh ng nanh vu t

s c l nh c a nó đ n bên gia đình Liên, đ n bên tâm h n ngây th giàu tình c m c a Liên Tâm h n y mãi

c ng ch có th là ti ng khóc th ng th m l ng cho nh ng ki p ng i l m than-m t ti ng khóc bu n trong

b t c khi mà “chính ch c ng không có ti n đ cho” nh ng đ a tr y m t chút ni m an i m ng manh

Nh ng c ng chính t trong b t c, tuy t v ng, t m lòng c a Liên l i hi n lên tr c m t chúng ta v i đ y đ

v đ p c a m t viên ng c ng i t a Không nh ng th , viên ng c y còn nh đ c ph lên m t l p men đ p

d u b i tình th ng yêu em và t m lòng hi u th o v i cha m c a Liên Liên không quãng đêm khuya nh c

m t b a vây xung quanh mình, v n ch u khó cùng An trông hàng giúp m M t Liên đã n ng tr u sau m t ngày dài v i bao lo toan, m t m i Th nh ng v i m t tình th ng cha, tình yêu m cùng s c m thông sâu

s c tr c nh ng khó kh n c a cha m , Liên v n âm th m làm vi c t ngày này sang ngày khác ôi m t y

đã m b ng trong nh ng tình th ng dào d t đ i v i cha m , v i An và đ i v i t t c nh ng c nh đ i lay l t

n i ph huy n Tình c m y sâu r ng, bao la t a h nh m t dòng n c su i ch y tràn trong tâm h n Liên,

nh làn gió mát d u vút bay ph trùm c ph huy n Nh nhàng và êm ái, tình c m c a Liên đã đan đ y c không gian u t i, b c l nên m t tính cách đ p soi r i c màn đêm m m tầ

Nh ng n u ch xét đ n tính cách c a Liên thôi thì qu là m t s thi u xót to l n khi mà tâm h n ch v n r ng

ng i m t nét đ p ngây th và giàu m m ng T chính lòng th ng ng i và tình yêu thiên nhiên, Liên đã

t vun tr ng cho tâm h n mình thêm phong phú, c m xúc b n thân thêm tinh t và sâu s c Tình yêu đ i đã

kh i ngu n cho t t c nét đ p thánh thi n trong tâm h n c a Liên “Liên th y bu n man mác tr c cái gi

kh c c a ngày tàn” b i l s tàn l i đ n thu n c a th i gian luôn g i bu n th m th m trong lòng nh ng

ng i có đ i s ng n i tâm sâu s c H n th n a, cái th i kh c đ n côi y luôn làm lòng ng i g i nh đ n

k ni m sum h p gia đình trong quây qu n m cúng v i nh ng tình thân b n ch t Th nh ng gia đình Liên nào có đ c ni m h nh phúc nh nhoi y khi mà gánh n ng v t ch t có h buông tha cho h , trói bu c h vào vòng m u sinh riêng l Thi u h i m tình thân vào th i kh c hiu qu nh nh t trong ngày dài, làm sao Liên có th tránh cho mình m t n i bu n sâu l ng? N i bu n y dâng đ y trong m t ch , tràn ra c không gian đ cùng hòa m t n t tr m bu n v i ph huy n đìu hiu tìm s khuây kh a trong tâm h n, Liên đã

h ng n i bu n đ n nh ng n i xa xôi đ đ m chìm trong trí t ng t ng giàu m m ng “Liên l ng ng c nhìn lên các vì sao đ tìm sông Ngân Hà và con v t theo sau ông Th n Nông” Liên th h n mình theo b u

tr i bao la, đ đêm t i và nh ng vì sao xoa d u tâm h n mình Có l ch th y lòng mình c ng b t tr u n ng

h n khi mà ánh sáng c a “vòm tr i hàng ngàn vì sao ganh nhau l p lánh” và “v t sáng c a con đom đóm”

đã soi vào m t mình m t chút m áp, m t chút an i và m t chút c ao Anh sáng, và ch có th là ánh sáng

hi m hoi n i ph huy n t i t m tù túng này, là th duy nh t th p lên ni m hy v ng nh nhoi trong tâm trí Liên T ánh sáng c a thiên nhiên, Liên l i m v “Hà N i xa x m, Hà N i sáng r c, vui v và huyên náo”

v i ánh sáng r c r c a tháng ngày quá kh êm đ m và tràn đ y h nh phúc Còn gì ti c nu i h n nh ng ngày tháng đã qua, Liên đ c h ng t t c ni m h nh phúc c a tr th : cùng ba m và em “đi ch i B H

u ng nh ng c c n c l nh xanh đ ” Hi u m t cách đ n gi n, h nh phúc trong quá kh c a Liên không b t ngu n đ n thu n t ni m vui v t ch t mà chính là t ni m h nh phúc gia đình khi đ c bên nhau, cùng

h ng nh ng ni m vui không d t Nh ng bi n c không ng đã b t Liên ra kh i Hà N i yêu d u, r i xa

ni m h nh phúc gi n d y m t cách đ n đau “Vùng sáng r c và l p lánh” trong nh ng k ni m u th gi

đã l i t t theo khung tr i t i t m chung quanh ph huy n- m t khung tr i ch t h p v n ngày đêm c t nh ng

v t th ng lòng sâu cay vào trái tim non n t c a Liên Liên càng đau đ n bao nhiêu thì ng n l a c m trong ch l i càng cháy khát b y nhiêu, nh mu n thiêu r i c không gian chán ch ng, bu n t n i ph huy n r i khi ng n l a y bùng cháy mãnh li t nh t trong m t c m khôn nguôi, Liên đã khát khao

b ng rát m t t ng lai t i sáng s soi r i cho nh ng s ki p l m than kh n kh v n c mãi m i mòn trong

m t ao đ i ph ng l ng T t c nh ng c m th m kín y, nh ng khát khao cháy b ng y v n c ngày đêm

âm m t ni m hy v ng trong tâm h n Liên, gi đây đã theo đoàn tàu “sáng tr ng” và “huyên náo” bay v

nh ng chân tr i vô đ nh c a m ng t ng m t mi n đ t r t xa x mầ oàn tàu y c ng t Hà N i đ n,

c ng l i t m t mi n kí c r t xa xôi đã đem nh ng gam màu t i t n đi m xuy n vào cu c s ng th c t i t

nh t c a Liên, đ Liên l i có th s ng trong m t mi n kí c đ p dù ch trong phút giây ng n ng i R i khi đoàn tàu đã đi xa trên con đ ng b t t n c a nó, nh ng m c v n m h mong manh gi đây l i r i vào

vô v ng

Nh ng do đó trong th t v ng s n y m m hy v ng Và t trong hy v ng, ta l i phát hi n và thêm trân tr ng

m t tâm h n đ p v n luôn luôn t a sáng ch ng l i đêm đen, tuôn trào không bao gi c n m t ngu n s ng

đ y nh ng c m , làm b ng lên s c s ng t trong s điêu tàn c a ngh ch c nhầ

Qua nh ng đi u trên, ta càng th u rõ nh ng v đ p trong tính cách và tâm h n c a nhân v t Liên B ng m t ngh thu t miêu t n i tâm đ c s c, Th ch Lam đã t c t o nên nh ng nét đ p y t m t viên ng c quý v i gam màu d u nh và đ ng nét thanh tao Viên ng c y s còn mãi t a ánh sáng êm đ p trên n n hi n th c

xã h i đ y ngang trái, b t c ng đi tr c m t c a Liên tuy còn t m t i nh ng nh ng c m đã th t s

m ra trên con đ ng y m t ít ánh sáng, m t ít t ng lai Và b t c ai trong chúng ta m t khi đã đ c qua câu chuy n c a Liên s có m t ni m tin r ng: dù bu i chi u hôm y c ng nh bu i chi u c a nh ng ngày hôm sau có l i tàn đi trong v ng d ng cháy b ng hay đêm t i t nh m ch thì tâm h n và tính cách c a Liên

s còn mãi ng i t a sâu s c trong lòng t t c chúng ta./

Th ch Lam xu t hi n trên v n đàn Vi t Nam 1930 - 1945 nh m t làn “gió đ u mùa” tinh khi t, êm nh

Ng i đ c v n Th ch Lam c m nh n đ c m t tình ng i đ m th m trong m t gi ng v n tha thi t Cái đ p

t lan to , “ti m tàng trong m i v t bình th ng” khi n cho “lòng ng i thêm trong s ch và phong phú

h n” Th ch Lam đã kh i g i ánh sáng cho nh ng tâm h n t ngay nh ng m ng đ i chìm trong bóng t i Truy n ng n Hai đ a tr - câu chuy n v hai ch em ph huy n nghèo - nh m t bài th th m đ m tình

ng i Th gi i tr th g i l i cho m i chúng ta nh ng rung đ ng êm đ m mà sâu s c, m ra nh ng suy t

v thân ph n con ng i

Trong v n xuôi Vi t Nam nh ng n m 30 c a th k XX, có l khó ai tìm ra đ c nh ng nét đ p ti m n trong cái bình th ng gi i nh Th ch Lam Các nhà v n T l c V n đoàn, nh ng anh em c a Th ch Lam

c ng hay nói v c nh nhà quê, ng i nhà quê nh ng đã t c đi v h n nhiên t i t n chân th c c a cu c

s ng y, thay vào đó là nh ng cái nhìn có ph n xa l , k c , đôi chút khinh mi t Có l , trong s anh em h Nguy n T ng, Th ch Lam là ng i s ng sâu n ng h n c v i kí c tu i th c a mình Trong tâm t c a nhà v n, ph huy n C m Giàng (H ng Yên) và ng i ch t n t o đã tr thành chu i k ni m đ p đ nh t, khi n cho ông khi vi t v hình nh ph huy n v n còn v n nguyên nh ng n t ng sâu đ m c a tu i th Hai ch em Liên và An chính là nh ng gì Th ch Lam yêu m n, g n bó thu thi u th i

Ng i đ c không th nào quên n t ng v m t không gian ph huy n chuy n d n vào bóng đêm Nh ng

âm thanh c a m t ngày s p t t cùng v i m t ph ng tây cháy r c gieo vào lòng ng i n i bu n m h M t phiên ch chi u tàn, d m đ a tr nh t nh nh nh ng th v ng vãi xung quanh ch không ch đánh đ ng tình th ng c a cô bé Liên đ y lòng tr c n mà còn khi n chúng ta c ng b i h i vì nh ng nét thân thu c c a quê h ng, m t “m i riêng c a đ t, c a quê h ng này” Tài n ng c a Th ch Lam đã giúp chúng ta nh n ra cái h n quê h ng dìu d u th m vào t ng c nh v t và nh ng sinh ho t ban đêm c a nh ng con ng i ph huy n T t c nh ng gì nhà v n mô t đ u h t s c bình th ng trong m t câu chuy n không có c t truy n Khung c nh và nh ng con ng i đ u nh h ng vào m t ch đích c a nhà v n: kh c ho nh ng nét bình d ,

l ng l trong m t không khí xã h i đang chìm trong bóng đêm dày đ c c a cu c s ng qu n quanh không l i thoát

Nh ng nhân v t ph huy n: m con ch Tý v i hàng n c, bác Siêu bán ph , gia đình bác X m t ng y nhân v t đã làm nên cái đ c tr ng c a ph huy n ó là nh ng con ng i đang l m l i trong cu c m u sinh, tâm tr ng lúc nào c ng lo toan và nh n nh n H cùng ch đ i, không ph i là nh ng ng i khách mà chính

là đang mòn m i hy v ng Nh ng cu c đ i trong bóng t i y, c ng gi ng nh không gian ph huy n kia, dày đ c t m t i nh ng v n loé lên ánh sáng c a m t th gi i khác, m t th ánh sáng mong manh nh ng không h l m t t

Không ph i ng u nhiên nhà v n đã miêu t cu c s ng ph huy n g n v i ba th i đi m n i ti p: hoàng hôn -

t i - khuya Bóng t i càng dày đ c bao nhiêu thì khát v ng h ng v ánh sáng càng kh c kho i b y nhiêu Ễnh đ r c c a bu i hoàng hôn d u đ p nh ng l i gieo vào lòng cô bé Liên n i bu n man mác vì cu c s ng

c a hai đ a tr trong m t gia đình sa sút đã mang s n nh ng d v c a bóng t i ó là th i đi m b t đ u

nh ng lo toan c a th gi i ng i l n nên “bóng t i ng p đ y d n” đôi m t Liên Liên đã ch ng ki n nh ng

con ng i “đi l n vào bóng t i”, “t t đi vào bóng đêm” và r i t bóng t i mênh mông l i hi n lên nh ng bóng đ i ch p ch n ánh sáng ng n đèn, b p l a Ánh sáng c a th c t i ch còn là “ngu n sáng” xa l c a

nh ng vì sao trên tr i Là nh ng “khe sáng”, “qu ng sáng”, “h t sáng” mong manh c a nh ng con ng i cùng s ng n i ph huy n nghèo S s ng nh n mình trong ánh sáng nh ng v n không xua tan đ c nh ng

ám nh bóng t i Nó ch đánh th c nh ng hoài ni m tu i th Nh ng ngày tháng êm đ m c a ch em Liên khi c nh nhà ch a sa sút “Vùng sáng r c và l p lánh” c a quá kh là m t t ng ph n đ c t ngh a cho tâm

tr ng c a Liên: “ êm t i đ i v i Liên quen l m, ch không s nó n a” ó là s ch p nh n, là th c t đáng

bu n mà Th ch Lam đã nh n ra t cu c s ng c a hai đ a tr Hoàn c nh không cho phép hai ch em Liên -

An đ c s ng bình th ng nh bao đ a tr khác, tu i th c a nh ng đ a tr con nhà nghèo không có ánh sáng, đang c n c i d n cùng bóng t i Ph i ch ng vì v y mà cô bé Liên d đ ng lòng tr c n tr c “m y đ a

tr con nhà nghèo”, còn An dù thèm nh p b n cùng đám tr con ch i đùa, nh ng nh l i m d n nên đành

ng i im C nh nghèo d khi n t o ra m c c m, dù cho là nh ng đ a tr Th ch Lam d ng nh không mu n

đ cho nh ng c m giác bi k ch đè n ng lên s ph n nh ng con ng i nghèo kh , b ng thái đ trân tr ng, ông đã nâng đ cho các nhân v t c a mình, v c d y nh ng khát khao đ i đ i ngay trong nh ng kho nh kh c ánh sáng mong manh nh t: “Ch ng y ng i trong bóng t i mong đ i m t cái gì t i sáng cho s s ng nghèo kh hàng ngày c a h ”

“M t cái gì t i sáng h n”, b n thân h c ng không h bi t tr c, ch là nh ng trông ngóng m h Nhà v n không th ch ra “con đ ng sáng” cho nh ng con ng i nghèo kh y Có l , ông c ng không m h , o

t ng nh nh ng cây bút T l c V n đoàn khác nh Khái H ng, Nh t Linh, Hoàng o đ mong ch m t thay đ i theo khuynh h ng c i l ng, m t tình th ng b thí n a v i Ông c ng không trông ch nhi u vào ho t đ ng c a “H i Ễnh sáng” do các anh em c a ông t ch c s c i thi n cu c s ng dân nghèo B ng

tr c giác và s nh y c m c a tâm h n ngh s giàu yêu th ng, Th ch Lam đã phát hi n nh ng n i l c đ

v n lên c a con ng i t chính n n cu c s ng nghèo kh Ông đã di n gi i sâu s c b ng hình t ng chuy n tàu đêm ngang qua ph huy n

Chuy n tàu y là ho t đ ng cu i cùng v đêm c a ph huy n, là d p cu i cùng đ cho nh ng ng i bán hàng đêm nh ch em Liên mong “may ra còn có m t vài ng i mua” Nh ng v t lên cu c s ng th ng nh t mà

n i th t v ng l n h n ni m hy v ng, là s háo h c trông đ i chuy n tàu “mang ánh sáng c a m t th gi i khác đi qua” đ con ng i không đánh m t ni m tin vào s s ng Vì v y Th ch Lam đã dành nh ng câu

v n th t tinh t đ di n t c m giác đ i ch Liên và An c bi t, cô bé Liên đã chi m đ c nhi u c m tình ng i đ c Không ch vì Liên là ng i ch l n đ m đang, tay hòm chìa khoá c a m , vì d u cho cô bé Liên có t hào v chi c chìa khoá đeo vào chi c dây xà tích b c thì đi u y ch làm ng i đ c bu n và

th ng c m cho m t cô bé s m già tr c tu i i u mà Th ch Lam làm cho ng i đ c yêu m n nhân v t chính là kho nh kh c ông giúp phát hi n v đ p giàu n tính c a nhân v t: “Liên kh qu t cho em, vu t l i mái tóc t ( ) Qua k lá c a cành bàng, ngàn sao v n l p lánh; m t con đom đóm bám vào d i m t lá, vùng sáng nh xanh nh p nháy r i hoa bàng r ng xu ng vai Liên khe kh , th nh tho ng t ng lo t m t Tâm

h n Liên yên t nh h n, có nh ng cv m giác m h không hi u” ây là trang v n đ m ch t th , đem đ n s

ng t ngào c a tình c m nhà v n dành cho Liên, t o ra c m xúc đ ng đi u ng i đ c M t cô bé giàu m ng

m , t h ng không th đ tâm h n ng p d n trong bóng t i ó là ti n đ đ Liên có th c m nh n ánh sáng chuy n tàu đêm khác h ng m i ng i: Liên l ng theo m t ng Hà N i xa x m, Hà N i sáng r c,vui v và huyên náo Con tàu nh đã đem m t chút th gi i khác đi qua” Ễnh sáng r c r c a con tàu mang hình nh

ch a đ ng khát v ng v t ng lai, đánh th c s c s ng mãnh li t c a tâm h n Liên Không ph i m t l n Liên đón nh n ánh sáng y mà đêm nào cô c ng đ c s ng trong nh ng gi phút m t ng này M c lãng

m n bao gi c ng là c s c a hành đ ng Th ch Lam đã đem đ n m t thông đi p giàu Ủ ngh a v con

ng i, t o nên giá tr nhân v n c a tác ph m: hãy tin t ng và trân tr ng khát v ng c a con ng i, d u th c

t i còn đ y bóng t i nh không gian ph huy n nghèo kia, nh ng con ng i dù trong hoàn c nh nào c ng

v n h ng v ánh sáng C m quan lãng m n không cho phép nhà v n đi xa h n, nh ng c ng giúp cho ng i

đ c thêm yêu m n nh ng con ng i nghèo kh đ y hy v ng

T tình c m dành cho nh ng con ng i bé nh , Th ch Lam còn làm s ng d y nh ng tình c m g n bó v i quê h ng, m nh đ t và con ng i bình d mà thân th ng Có th xem đó là m t khía c nh khácc a tâm

h n nhân ái Th ch Lam Ông nói v nh ng c m nh n c a hai ch em c ng là phát hi n v m i quan h g n

k t gi a con ng i v i m nh đ t D ng nh nh ng h ng v bình th ng, mùi đ t, mùi ch c ng là m t

ph ng di n c a tâm h n hai đ a tr , c ng là s tha thi t trìu m n c a nhà v n h ng v vùng đ t C m Giàng t ng l u d u tu i th Nh ng chi ti t bình th ng nh t n i ph huy n còn lan to c m giác m áp ân tình c a Th ch Lam đ n t n bây gi Bóng t i mênh mông là mi n đ i không th lãng quên và không đ c phép lãng quên, b i đó có nh ng con ng i mà nhà v n th ng m n nh t

Huy n Kiêu, m t ng i b n c a Th ch Lam đã r t có lí khi cho r ng “Th ch Lam là m t ng i Vi t Nam thành th c nh t”, có l b i nhà v n đã yêu cu c s ng và nh ng con ng i nghèo kh qua nh ng trang v n

th m đ m tình ng i, nh ng trang v n “r t nhi u Th ch Lam trong đó” chân c m t nh ng trang v n

Th ch Lam s còn làm cho nhi u th h ng i đ c còn b i h i xúc đ ng./

N Tinh th n lãng m n trong Hai đ a tr (Tu Lãng)

i v i tôi, Th ch Lam là nhà v n hi m hoi c a Vi t Nam luôn bi t cách th trôi n i ng i đ c chúng ta theo nh ng dòng v n man mác, d u nh đ r i “c ng đo t” chúng ta m t cách tài tình V n ch ng ông là

m t dòng h ng thoang tho ng gi n d nh ng luôn bu c ng i ta quay l i đ nh , đ suy ng m V i cách nhìn và s tri n khai ngh thu t riêng bi t gi a m t bên mà khuynh h ng lãng m n đ c đ t trên bàn vi t

T l c v n đoàn mà ông thu c lo i tr c t và m t bên là áp l c c a th i đ i đau đ n c n s th t, Th ch Lam

đã t o d ng cho mình m t m h c riêng: hi n đ i mà truy n th ng, Tây ph ng mà v n r t Ễ ông đ y,

ng i ta không ch nhìn ra s th c cu c đ i mà còn th y đ c nh ng gi c m lãng m n c a con ng i dù cho h có b b r i trong nghèo kh

M t Th ch Lam nh th , nh ng b đ i x r t không công b ng trong nhà tr ng ph thông c truy n

ng n Hai đ a tr c a ông, ng i ta ch nhìn th y phía “hi n th c”, “s ph n ánh” H ch th y đó là b c tranh c a m t ph huy n nghèo lay l t đau kh tr c Cách m ng, và nhân v t Liên c ng th , cô bé hi n lên trong m t nhìn “t l i” c a th i đ i ch là hi n thân c a m t s ph n giàu hi v ng nh ng đau kh và th t

v ng Trong khi đó, không h nh m l n tu i tác c a nhân v t mà ông khai sinh, nhà v n Th ch Lam đã g i Liên là ”ch ” và đ t toàn b cu c s ng ph huy n t đôi m t c a cô bé này đ tri n khai câu chuy n lãng

m n nh ng giàu ch t hi n th c c a mình

Qu th c, Hai đ a tr r t đ m ch t hi n th c Hi n th c th hi n đ m đ c trong chi ti t miêu t , trong h

th ng các nhân v t truy n Khung c nh Hai đ a tr xác x , tiêu đi u và ng p đ y bóng t i Th gi i nhân v t

hi n hình h u h t là nh ng cu c đ i bóng t i: đám tr con nh ch nhác nh t rác m t ch , m con ch Tí v i

m t gia tài nghèo nàn th m h i, bác X m mù ch bi t b n b t m y ti ng đàn trên chi c chi u rách v i cái thau s t tr ng ch ti n th ng n m tr ng tr tr c m t, r i bà c Thi h i điên điên, bác ph Siêu gánh ph

đi bán rongầ Có th nói, nh p th c a ph huy n trong Hai đ a tr ph p ph ng m t s s ng tàn l i, khu t

l p Nó xào x c, u t i và hiu qu nh Trong cái ao tù y, theo dòng ch y th i gian, nh ng con ng i có tên

l n không tên c hi n ra nh nh ng v n đ i bé nh âm th m, yên l ng nhi u h n là c đ ng, n u c đ ng thì kh khàng, sè s , ch m ch m, t t : g ng nh , cúi nhìn, l ng ng c m t lên, g ng nh ng i, kh

qu tầ H ngh nhi u h n nói, n u nói thì nh nh , ch m rãi, bâng qu , v n v , h ,ầ h i cho có chuy n,

và đáp c ng vì th ph ng l ng, nh t nh o, r i r c H ho t đ ng theo m t n p sinh ho t có ph n máy móc, quán tính, d n hàng ch đ i r i d p hàng, gánh ph ra ph r i k u k t gánh tr v D ng nh đ i v i h ,

cu c s ng ch ng bao gi đem l i m t c may, vì th h không có nh ng d n v t n i tâm, hay nh ng gi ng

xé v món n áo c m h , an ph n là l s ng C th , h s ng l ng l , bình t nh, nh n nh n, m t s nh n

nh n b t đ c d c a ki p ng i Mong c c a h vì th ch là n i kh c kho i m h , ch p ch n và vu v

Ph n l n các nhân v t trong Hai đ a tr đ c Th ch Lam l c gi n t i đa đ ch còn l i t a h nh nh ng cái bóng th m trong m t v tr bóng t i r ng l n vô cùng

Th nh ng, t t c đi u y không t c đo t đi đ c tinh th n lãng m n in đ m m t cách n t ng trong thiên truy n ng n đ c bi t này

B c tranh thiên nhiên trong Hai đ a tr m đ u là nh ng dòng v n đ y ch t th y là nh ng dòng v n đi sâu tìm ki m ch t th c a cu c s ng nông thôn mà ng i đ c th ng th y trong các trang v n c a T l c

v n đoàn “M t chi u êm nh ru, v i gió nh , v i ch nhái kêu ran và c khi bóng t i n lan lên m t đ t,

b u tr i, hàng ngàn v n sao đã chi chít m c Tr i đã b t đ u đêm, m t đêm mùa h êm nh nhung và tho ng qua gió mát” Qua nh ng dòng ch đ n gi n, “b c tranh quê” bình d l i tr nên r t đ i thân thi t và nên th

V tr ngh thu t c a Hai đ a tr là v tr c a bóng t i, hay nói đúng h n đó là m t th gi i có s xung đ t

rõ r t gi a ánh sáng và bóng t i Ch n cái “gi kh c c a ngày tàn” đ kh i đ u trang truy n và đ t nhân v t

c a mình vào lòng đêm th m th m, bí m t và ng p tràn bóng t i, nhà v n đã r t “hi n th c” trong vi c miêu

t ki p s ng con ng i Trên cái n n ki n trúc c b n: sáng và t i, Th ch Lam đã tri n khai cu c s ng cho các nhân v t c a mình, t đó làm b t lên nh ng đi u bi thi t mà nhà v n mu n g i g m

Lúc hoàng hôn, tuy các nhà lên đèn, nh ng ngu n sáng v n không đ xua tan bóng t i khi n nh ng “hòn đá hãy còn m t bên t i” Lúc b t đ u đêm thì đ ng ph và các ngõ con d n d n ch a đ y bóng t i Bác hàng

ph lom khom nhóm l a, bóng bác mênh mông ngã xu ng đ t m t vùng và kéo dài ra t n đ ng xa Ch em Liên ng i d i g c bàng t i Con đ ng th m th m ra sông, con đ ng qua ch v nhà, các ngõ vào làng

s m đen h n L i đi c a con ng i đã t i, mà ngay c âm thanh c a ti ng tr ng c m canh đánh tung lên m t

ti ng r i c ng chìm vào ngay trong bóng t i Các c a hàng c m ga c ng im l ng t i đen Ngay c con tàu

c ng loáng qua nh m t gi c m r i b bóng đêm nu t ch ng D ng nh v tr ngh thu t c a Hai đ a tr

là v tr c a bóng t i t quê đ ng ru ng mênh mang c yên l ng n m trong bóng t i đã đành mà ngay c đôi m t con ng i c ng ng p đ y bóng t i K t thúc tác ph m là s “t ch m ch và đ y bóng t i”

Th nh ng, không ch có bóng t i, ánh sáng c h c ng đi tìm ch đ ng c a mình trong Hai đ a tr ,ầ

nh ng nó ch mong manh y u đu i nh là nh ng d u hi u c a s s ng ó là nh ng v t sáng c a đom đóm bay là là trên m t đ t cành cây, đó là nh ng ngôi sao ganh nhau l p lánh Nh ng cái ánh tr i y ch là s n

ph m thiên t o nh t nh t xa v i Trong lây l t l i tàn, nh ng đ m sáng c a con ng i th p lên có l ít nhi u xua đi v u ám c a bóng đêm, nh ng qu th c, cái hiu h t l ng l và nh nhoi c a nó ch có Ủ ngh a nh là

d u hi u c a s sinh t n c a con ng i mà thôi Nó y u t, le lói Ng n đèn ch Tí ch là m t “qu ng sáng

nh nhoi” trên m t đ t ng p tràn bóng đêm B p l a bác Siêu ch là “m t ch m l a nh và vàng, l l ng đi