Hình t ng cây đàn ghi ta và ti ng đàn ghi ta c a Lor-ca... "Li-la li-la li-li-la" viva Lorca lili-la Lorca lili-la lili-la lili-la...
Trang 1I TR NG TÂM KI N TH C VÀ PH M VI RA :
1 Hình t ng Lor-ca: cu c đ i, s ph n, s b t t c a Lor-ca
2 B n s c dân t c c a hình t ng Lor-ca
3 Hình t ng cây đàn ghi ta và ti ng đàn ghi ta c a Lor-ca
4 Nh ng đ c s c v t t ng và ngh thu t c a bài th
5 C m nh n đ c nh ng đo n th tiêu bi u
6 Hoàn c nh ra đ i, ý ngh a l i đ t , tính nh c c a bài th
7 T m lòng tri âm sâu s c c a Thanh Th o đ i v i ng i ngh s thiên tài
A VÀI NÉT V TÁC GI VÀ TÁC PH M:
B NHAN VÀ L I T C A BẨI TH :
C O N 1:
D O N 2:
Tây Ban Nha hát nghêu ngao
b ng kinh hoàng
áo choàng bê b t đ
Lorca b đi u v bãi b n chàng đi nh ng i m ng du
- Tây Ban Nha / hát nghêu ngao => LORCA v i tâm h n thanh th n và c t cách t do hi n lên nh m t
ng i du ca hát lên bài ca lãng t
- T “kinh hoàng” (ho ng h t, ghê s t t đ ) g i liên t ng đ n không khí kh ng b c ng th ng d d i c a
ch đ đ c tài, c ng g i liên t ng đ n b u không gian kinh hoàng nh ng n t ng ch t chóc- nh t là khi
đ t bên c nh “áo choàng bê b t đ ” và “ti ng ghita ròng ròng máu ch y”
- đây nhà th nh nh p thân vaò hình t ng, đ ng th i c ng t phân thân đ tr i nghi m đ n t n cùng hai tâm tr ng- tâm tr ng c a LORCA và tâm tr ng c a dân t c Tây Ban Nhamà LORCA là đ i di n u tú N i kinh hoàng c a dân t c Tây Ban Nha không ch là vì cái ch t c a LORCA mà còn vì cách ng x tàn b o,
vô nhân đ o tr c khát v ng t do c a con ng i
- kh th đ u, hình nh “áo choàng đ g t” g i ra c t cách t do và tính cách d d i, phong cách anh hùng và cá tính ngh s thì kh th này, hình nh “áo choàng bê b t đ ” l i g i t m th m k ch c a con
ng i mang khát v ng t do “Áo choàng đ g t” là m t bi u t ng có ch c n ng khái quát, “áo choàng bê
b t đ ” l i là m t s ki n c th (LORCA b đi u v bãi b n)
ẨN GHITA C A LORCA (PH N 2)
Giáo viên: PH M H U C NG TÀI LI U BÀI GI NG
ây là tài li u đi kèm v i bài gi ng àn ghita c a Lorca (Ph n 2) thu c khóa h c Luy n thi THPT qu c gia PEN-C: Môn
Ng v n (Th y Ph m H u C ng) t i website Hocmai.vn
Trang 2=> Thanh Th o không đi sâu miêu t s ki n LORCA b gi t mà ch g i m t n t ng d d i v nó đ biêt
hi n c m xúc đau đ n c a chính mình và g i n i đau trong lòng ng i đ c Song trong c m nh n và bi u
hi n c a Thanh Th o, n i đau không ph i đi u cu i cùng đ ng l i Cái đ ng l i sau cùng là ni m tin vào s
b t t c a LORCA
- Hình nh so sánh đ c bi t: “chàng đi nh ng i m ng du” Trong không khí c a đo n th , “đi” là m t hành đ ng th đ ng c a đôi chân (vì con ng i th xác đã b b t, b đi u v bãi b n), còn trong m ch v n
đ ng c a hình t ng, đây l¹i lµ m t b c chuy n đ t ngét t s s ng bên ngoài vào s s ng bên trong, t
v n đ ng c a đôi chân đ n s v n đ ng c a tâm h n, t hành trình t i s k t thúc v t ch t đ n s kh i đ u
b t t c a tinh th n Vì “m ng du” t c là thoát kh i th gi i th c t i đ s ng và bay b ng trong m t th gi i khác- đây là th gi i c a s s ng- m t s s ng m nh m và phóng khoáng, t i t n mà lãng đãng đ không th nào hu di t đ c Thanh Th o đã g i ra m t s hoá thân, hoà nh p tuy t đ nh gi a hình t ng
ti ng đàn và hình t ng LORCA: khi LORCA b đi u v bãi b n c ng là lúc ti ng đàn ngân lên (ti ng ghita nâu, ti ng ghita lá xanh) Khi LORCA b b n là khi ti ng ghita d o khúc cao trào r i t t l m (ti ng ghita tròn
b t n c v tan, ti ng ghita ròng ròng máu ch y) Khi xác c a LORCA b ném xu ng gi ng là khi s s ng
c a ti ng đàn tr i d y “nh c m c hoang” Và khi d ba c a ti ng đàn “nh c m c hoang” là khi
“LORCA b i sang ngang trên chi c ghita màu b c”
=> Hình t ng ti ng đàn- LORCA đã v t kh i gi i h n v t ch t c a hình nh và âm thanh đ tr thành hình t ng tinh th n có s c s ng b t di t
E O N 3:
ti ng ghi ta nâu
b u tr i cô gái y
ti ng ghi ta lá xanh bi t m y
ti ng ghi ta tròn b t n c v tan
ti ng ghi ta ròng ròng máu ch y
- Trong v n ch ng, ti ng đàn th ng đ c g i ra qua cách so sánh v i nh ng âm thanh khác (ti ng h c,
ti ng su i, ti ng gió tho ng ngoài, ti ng tr i đ m a, ti ng ng c gieo trên mâm vàng, ti ng g m đao xô sát ) ho c đ c liên t ng v i các hi n t ng thiên nhiên nh ánh sáng, n c m t (“m i gi t r i tàn nh l ngân”- Nguy t c m)
- Trong bài “ àn ghita c a Lorca”, tác gi không tr c ti p miêu t âm thanh ti ng đàn mà t p trung miêu t
m t th gi i c a t ng t ng và c m xúc mà ti ng đàn y g i lên D ng nh trong quan ni m c a Thanh
Th o, ti ng đàn là âm thanh ti ng lòng c a LORCA, ph n chi u cu c s ng và tâm h n c a LORCA => Nói
v ti ng đàn mà dùng nh ng t không miêu t tr c ti p âm thanh “nâu”, “tròn”, “v tan” và b ng nh ng hình nh tho t nhìn không có m i liên h gì v i nhau “b t n c”, “b u tr i cô gái y”, “lá xanh bi t m y”,
“b t n c v tan”, “ròng ròng máu ch y”, c m c hoang” t o nên s giao thoa l lùng mà đ y g i c m
gi a âm thanh và hình nh
- Là “ àn ghita c a Lorca”, l đ ng nhiên có th hi u ti ng đàn đây là âm thanh, là giai đi u, là s ngân rung c a tâm h n tràn đ y c m xúc c a LORCA v i t cách m t chi n s đ u tranh cho t do và m t ngh s thi t tha v i cu c s ng
Trang 3- H th ng hình nh mà Thanh Th o s d ng đ g i ra ti ng đàn ghita c a LORCA là nh ng hình nh có
kh n ng g i m m t b c tranh cu c s ng muôn màu muôn v mà c ng có s c ám nh l lùng.”:
+ “ti ng ghita nâu / b u tr i cô gái y”: “nâu”có th là màu c a v đàn, màu c a đ t đai quê h ng hay màu
da cô gái LORCA yêu Song khi g n v i “b u tr i cô gái y” thì “ti ng ghita nâu” đã là âm vang và màu s c
c a tình yêu, ti ng ghita đã ch a đ ng trong nó th gi i c a nh ng rung đ ng tình yê u say mê đ m đu i
L là ch âm thanh ti ng ghita l i m ra m t kho ng tr i, m t ph n đ i s ng riêng t v i tình yêu dành
cho “cô gái y” ngh a là nó ch a đ ng cái ph n cu c s ng riêng t mà c ng r o r c say mê
+ “ti ng ghita lá xanh bi t m y”: lá xanh là thiên nhiên t i t n, là c cây v i cu c s ng t nhiên; “lá xanh
bi t m y” đã là s c xanh làm xao xuy n c tâm h n “Ti ng ghita lá xanh bi t m y” là ti ng ghita mang màu
xanh c a s s ng và ni m thi t tha kh c kho i v i s s ng
+ “ti ng ghita tròn b t n c v tan”: “tròn” g i s hoàn t t, “b t n c v tan” g i s m t mát, k t thúc c a
cái s t n t i mong manh- khi ti ng ghita vang lên nh ng âm thanh cu i cùng c a giai đi u cu c s ng c ng
là khi s s ng đ t ng t ch m d t
+ “ti ng ghita ròng ròng máu ch y”- là s s ng d ng t n t i đau th ng và bi tráng nh t Âm thanh ti ng
ghita là giai đi u, là s s ng c a tâm h n Máu ch y ròng ròng l i g i s h y di t tàn b o và v t th ng đau
đ n, g i s s ng đang b h y di t tàn b o nh t ây là cách liên t ng r t b o ( khác h n v i ki u liên t ng
c a Nguy n Du “B n dây nh máu n m đ u ngón tay”- g i ngón tay b t máu khi d o đ n khúc cao trào c a
b n nh c, c ng g i n i đau a máu c a ng i ch i đàn Vì trong s liên t ng c a Nguy n Du, ti ng đàn là
ph ng ti n bi u hi n n i lòng, còn trong liên t ng c a Thanh Th o, b n thân ti ng đàn là m t s s ng ,
m t sinh th c ng b t n th ng và “ch y máu” nh chính con ng i) ây c ng là m t cách liên t ng r t
t nhiên và t t y u t th c t cu c đ i LORCA (b b n ch t tàn b o r i ném xác xu ng gi ng) Song quan
tr ng h n,cách liên t ng y c a Thanh Th o cho th y m t quan ni m c a nhà th v ngh thu t: ngh thu t
(ti ng đàn c a Lorca) ph n ánh cu c s ng và khi h p th vào mình cái phong phú c a cu c s ng thì b n thân
nó c ng tr thành m t sinh th có s s ng, có linh h n
III TÀI LI U THAM KH O:
LORCA" C A THANH TH O
B TÍNH A NGH A C A TÁC PH M V N H C:
C BẨI TH GHI NH C A LORCA (Ng i d ch : Hàm an)
D NHẨ TH THANH TH O NÓI V " ẨN GHITA C A LORCA"
B t đ u t n m h c 2008-2009, bài th " àn ghi-ta c a Lor-ca" c a nhà th Thanh Th o đ c chính
th c đ a vào ch ng trình ng v n l p 12 ây là m t tác ph m m i, đ c (b ) đánh giá là m t trong nh ng
v n b n “2 khó”: khó h c và khó d y D u v y, nh ng câu th đ m ch t suy t ng và siêu th c, ng p tràn
ph c đi u c a hình nh và âm nh c trong àn ghi-ta c a Lorca v n cu n hút, ám nh ng i đ c m t cách l
th ng… giúp các th y cô giáo và h c sinh l p 12 có đi u ki n hi u thêm v nhà th Lor-ca và sáng tác
th c a Ông, c ng nh hi u thêm bài th vi t v Lor-ca c a Thanh Th o, Thaycuong.vn xin gi i thi u 2 bài
vi t c a nhà th Thanh Th o v Lor-ca và v xu t x c a bài th " àn ghi-ta c a Lor-ca" cùng 1 bài
ph ng v n nhà th v tác ph m Xin đ c bi t l u ý nh ng ch đã đ c Thaycuong.vn cho in đ m
Trang 41 NHẨ TH THANH TH O: LORCA TRONG TÔI
"Tôi không mu n nhìn th y máu!" (! Que no quiero verla!), Lorca đã th ng th t kêu lên trong m t bài th
đ nh m nh c a mình, bài "Bi ca cho Ignacio Sanchez Mejias" Nh ng "máu đụ ch y tràn" ch m t n m sau
khi bài th tuy t tác này ra đ i, và máu đó chính c a Lorca Nhà th đã không nhìn th y máu mình ch y tràn trên đ t Tây Ban Nha Nh ng toàn th gi i đã th y, và đã kêu ngh n lên câu th "Tôi không mu n nhìn th y máu!"
Linh c m v "m t cái ch t đ c báo tr c" luôn ám nh Lorca, vƠ chính nó đƣ tr thành m t trong
nh ng đ ng l c l n nh t c a th ông Tình yêu, s ch t vƠ cái đ p là ba n i ám nh l n trong th Lorca, nó hoán đ i nhau, cái này là ti n đ cho cái kia, k t thành m t vòng tròn v nh h ng Lorca đƣ
ch p nh n và tôn vinh s ch t nh đƣ ch p nh n vƠ tôn vinh tình yêu, cái đ p vì ông đƣ th y trong cái
đ p có s ch t c ng nh trong cái ch t có tình yêu Trong bài th "Bài ca m ng du", khi hai ng i b n
mê man trèo lên lan can cao tít, "lan can c a v ng tr ng - n i n c gieo vang d i", h trèo lên và đ l i phía
sau nh ng v t máu, v t n c m t, đ l i phía sau c cu c đ i h đ đi t i t n cùng khát v ng c a mình, tình yêu c a mình, cái đ p c a đ i và cái ch t c a mình Hình nh cu i cùng mà h nhìn th y là m t nàng di-gan
đong đ a, móc n i vào "nh b ng v ng tr ng" mà đong đ a, hình nh rõ nh t c a cái đ p và s ch t hòa
tr n vào nhau Nh ng:
"đêm b ng d ng thân thi t
nh m t ch n quê nào đám dân phòng say x n
đ p vào c a n ào"
Cái hình nh quá xoàng x nh y b ng d ng thành bi u t ng c a đ i s ng, b ng d ng thân thi t đ n ngh n ngào tr c đôi m t s p khép l i v nh vi n c a nhà th Trong nh ng bài th đ p nh t, du d ng nh t Lorca
th nh tho ng v n có nh ng "cú r i" nh th , nh ng cú r i khi n ta ph i ch i v i hai tay mình mong ghì si t
l y đ i s ng, tình yêu và cái đ p, ghì si t mà c m m t cách da th t r ng mình đang ôm ghì cái ch t Lorca là nhƠ th c a nh ng gi c m , c a nh ng linh c m nhoi nhói, m t nhƠ th có th bi n nh ng gi c m
thành nh p đi u, có th bi n nh ng linh c m thành ngôn ng Lorca siêu th c m t cách t nhiên, và
hi n th c m t cách t nhiên N ng l ng sáng t o trong ông nhi u t i m c d ng nh ông phóng bút là
thành th , m mi ng là thành nh ng khúc romance, ballad "Khi tôi ch t - hãy chôn tôi v i cây đàn
ghi-ta ", cơy đƠn ghi-ta đơy gi ng nh cơy đƠn lyre, lƠ bi u t ng c a thi ca, kh i phát và gi nh p cho
th ca, ch không đ n gi n nh có nh c s ta nh m nó lƠ "cơy đƠn ghi-ta - c a Victo Hara" hay
"cơy đƠn ghi-ta, c a đ i đ i ba" Lorca mu n đ c ch t "t t trên gi ng mình", mu n đ c n m
trong đ t cùng v i cơy đƠn th c a mình, nh ng s Tàn B o l i không mu n v y B i b n phát xít là
gi ng ru i nh ng, chúng là cái ch t mang hình con nh ng, "cái ch t đ tr ng vào v t th ng" nh m t câu
th tuy t v i c a Lorca đã ch chính xác Mà nh ng v t th ng nh th có quá nhi u trong th Lorca, nó
song hành v i hình nh m t chàng k s cô đ n "con ng a đen, v ng tr ng đ ", v i hình nh nàng di-gan
nh ng n l a xanh "xanh thân hình, xanh tóc" Và Lorca h i: "Há anh không th y v t th ng tôi - T ng c
lên t i c ?" Khi Lorca c m trên tay cơy đƠn th c a mình, chƠng nh m t torero (đ u s ) b c vào
đ u tr ng trong cu c chi n m t m t m t còn v i con-bò-tót-đ nh-m nh, m t "con bò cô đ n v i trái
tim cao th ng" Chàng s n sàng ch t tr c c p s ng oai d ng c a con bò tr ng danh d y, v i "nh ng v t
th ng b c cháy nh m t tr i" au đ n thay, chàng đã ph i ch t vì nh ng con nh ng "đ tr ng vào v t
Trang 5th ng", chàng đã b ám sát, ám h i m t cách lén lút và hèn h D ng nh không th phân bi t đ c
cu c đ i c a Lorca v i th c a ông, b i chúng quy n ch t vƠo nhau, vƠ th Lorca chính lƠ cu c đ i
c a ông, đúng đ n t ng cơu th , t ng giây phút m t Tôi nh , l n đ u tiên tôi đ c đ c m t s bƠi th
Lorca, qua b n d ch c a HoƠng H ng, nh ng b n d ch đ c b n bè chép tay truy n cho nhau, tôi đƣ
c m nh n v Lorca nh v y, và bây gi , sau 40 n m, tôi v n c m nh n nh th Lorca là "m t c quan
c a Thiên Nhiên đ c sinh ra đ làm th ", nh câu nói c a M.Gorki v X.Êxênhin Và cái "c -quan-th " đó
ho t đ ng cho t i phút nh ng viên đ n phát-xít g m vào ng c nó Nh ng tr c cái ngày bi th m c a n m
1936, Lorca đƣ đón tr c nh M nh c a mình t lâu l m, vƠ đón b ng t t c nh ng bƠi th c a
mình Vì th , có l cái ch t đ i v i Lorca không đ t ng t, dù nó đ t ng t v i toàn th gi i Ọng đƣ
bình th n đi t i cái ch t, trên tay lƠ cơy đƠn th , m t cây ghi-ta màu b c T nh ng c m nh n m h ,
b ng t quƣng nh ng c ng dƠi lơu y, vƠo n m 1979 tôi đƣ vi t bƠi th " àn ghi-ta c a Lorca" C bài
th b t lên nh m t cơu th c a Lorca d n d t: "Khi tôi ch t hãy chôn tôi v i cây đàn", và chính là
qua th Lorca mƠ tôi hình dung ra cái ch t c a ôngầ
ầN u lá bùa cô gái di-gan t ng tr ng cho Cái p huy n bí có th tr n an m i xoáy n c hung d
nh t, thì Tình Yêu c a Lorca - chính là trái tim ông - l i có th làm tâm h n chúng ta không th nào
yên đ c, không th l nh và l ng đ c Lorca đƣ mang cái p, Tình Yêu đ n giáp m t v i s Ch t,
hòa vào s Ch t đ m ra nh ng n o đ ng k o cho Cu c S ng, cho tâm h n con ng i Khi nh ng
con nh ng phát-xít "đ tr ng vào v t th ng", nh ng cái tr ng c a s h y di t, thì Lorca l i m
nh ng h t-gi ng- th c a mình vào t n trong lòng s Ch t, đ cu c s ng có th n hoa t đó "Li-la
li-la li-li-la" viva Lorca lili-la Lorca lili-la lili-la lili-la
@ Có nh n đ nh r ng "Th Thanh Th o dành m i quan tâm đ c bi t cho nh ng con ng i s ng có ngh a
khí, nhân cách ng i sáng dù s ph n có th ngang trái nh Cao Bá Quát, Nguy n ình Chi u, Ê-xê-nhin,
Pa-xtéc-n c, Gar-xi-a Lor-ca, " (sách ng v n 12 nâng cao) Nh ng ngoài v n đ chung y, đi u gì thôi
thúc Thanh Th o (t c là môi tr ng c m xúc tr c ti p) đ " àn ghi-ta c a Lorca" ra đ i? Trong đó, Thanh
Th o có g i l i tri âm hay kí thác nào không? N u có, xin Anh vui lòng cho đ c gi bi t thêm v đi u này?
Thanh Th o: Th c ra, dù tôi có nh ng m i quan tâm nh sách giáo khoa nâng cao nói, thì khi vi t m t bài
th c th , nh bƠi " Ơn ghi-ta c a Lorca", m i quan tâm chính c a tôi ch là m t hình nh g i m ,
m t ơm h ng hay m t nh p đi u m h nào t đơu đó, ch tuy t nhiên không có m t "v n đ " nào
c ! Anh h i tôi có g i l i tri âm hay ký thác nƠo vƠo bƠi th y không, tôi xin tr l i r t th t là tôi
không bi t Khi làm th thì ch t ng g i t ng , nh p đi u đ y đ a nh p đi u.D nhiên, Lorca là m t nhà
th mƠ tôi h t s c ng ng m , c v thi ca l n cu c đ i và cái ch t c a ông đ u gây cho tôi nhi u xúc
c m và n t ng Chính nh ng hình nh và nh c đi u trong nhi u bƠi th Lorca đƣ d n d t tôi khi
vi t bƠi th " Ơn ghi-ta c a Lorca" mƠ tôi coi nh m t khúc t ng ni m Ông
@ L n đ u đ c àn ghi-ta c a Lorca" , c ng nh nhi u bài trong t p "Kh i vuông ru-bích", tôi, (và ch c
c ng nhi u ng i nh tôi) c m th y choáng ng p và lúng túng nh đ ng tr c m nhân có v đ p hi n đ i
mà không bi t b ng cách nào ti p c n và khám phá đ c h t v đ p c a "nàng" Xin nhà th có th giúp chúng tôi cách v t qua s lúng túng y
Thanh Th o: Th c ra, Th có v đ p riêng c a Th , nó không hoàn toàn gi ng v đ p c a các m nhân hay hoa h u đâu Tôi ngh , ng i yêu th không có gì ph i lúng túng khi đ ng tr c th theo ki u đ ng
Trang 6tr c gái đ p D nhiên, th hay thì hoàn toàn khác v i "Cô gái x u xí" đang chi u trên ti-vi Nh ng nó c ng
r t khiêm nh ng, l ng l , và đ c bi t gi n d Hãy đ c th Lorca mà xem, nh ng hình nh dù l t i đâu, siêu
th c t i đâu v n mê ho c chúng ta m t cách th t t nhiên và h n h u
@ Verlaine, nhà th Pháp nói "Th tr c h t là nh c" c bài " ÀN GHI TA C A LORCA", tôi có c m giác nh đ c nghe m t bài hát ca ng i cái ch t bi tráng và s b t t c a LORCA do m t ngh s hát rong đang ôm đàn ghita bi u di n Nhà th có đ ng tình v i c m giác trên không? N u có, xin Anh nói rõ thêm
v tính nh c c a thi ph m này?
Thanh Th o: Tôi r t s bƠi th c a mình đ c liên t ng v i hình nh m t ca s (hay hát rong) ôm đƠn ghi-ta hát vang lên trong nhà hát hay gi a ph đông ng i úng nh Verlaine nói, th tr c h t là
nh c, nh ng đó là "nh c c a th " ch không ph i âm nh c b y n t hay ng cung bát âm V nh c tính trong
bài th " àn ghi-ta c a Lorca" thì nh tôi đã nói, chính nh c tính trong nhi u bƠi th Lorca đƣ d n d t tôi khi vi t bƠi th này Và tôi mu n dùng l i m t s hình nh( d nhiên đƣ bi n c i) c ng nh m h
m t vài theme nh c trong th Lorca khi vi t bài này Tôi ngh , m c đ nào đó, mình đã làm đ c đi u
mình mu n C ng nh nhi u bài th ng n khác c a tôi, bài " Ơn ghi-ta " đ c vi t li n m t m ch, trong kho ng th i gian r t ng n, sau khi ng i ch i vƠ đƠm đ o v th Lorca v i vƠi ng i b n tâm
đ c
@ Nh ng ti ng đàn b t n c
Tây Ban Nha áo choàng đ g t
li-la li-la li-la
đi lang thang v mi n đ n đ c
v i v ng tr ng ch nh choáng
trên yên ng a m i mòn
Qua m y dòng này, Tôi nh th y Thanh Th o "b n nh ng tia h i quang" còn đ ng l i trong ký c c a mình
v x s Tây Ban Nha lên trang th i u y có trùng h p v i ý ngh c a Nhà th không? Xin Anh nói rõ
h n v cách bi u đ t m i m này?
Thanh Th o: Tôi ch a th t rõ l m câu h i c a anh Có l , theo tôi đoán, anh mu n bi t tôi đƣ đ a m t s hình nh đ c coi lƠ "đ c tr ng Tơy Ban Nha" nh "áo choƠng đ g t" hay "hát nghêu ngao" vào
th mình nh th nào ? Th c ra, đúng nh anh nói, đó lƠ nh ng hình nh v Tơy Ban Nha đƣ l n sâu
vào tôi t khi tôi đ c nh ng tác ph m c a Hemingway-m t nhƠ v n ng i M Mƣi cách đơy m y
n m, tôi m i có d p ghé qua Barcelona, trong khi bƠi th nƠy đƣ vi t cách đơy ngót 30 n m, nên
nh ng hình nh Tây Ban Nha mƠ tôi có đ c đ u qua sách v Cách bi u đ t này theo tôi c ng không
m i m gì, nh ng nó thích ng trong bài th này, khi Lorca đ c coi là " con h a mi Tây Ban Nha" Lorca
có cơu th tôi thu c lòng t 40 n m nay, qua b n d ch HoƠng H ng: "Con ng a đen/v ng tr ng đ /" ,
còn hoa lila ( hoa lys-hoa hu tây) thì không ch có Tơy Ban Nha, nh ng d ng nh nó đƣ đi vƠo
m t tác ph m nƠo đó vi t v Tây Ban Nha mà tôi nh V i l i, li-la còn g i ơm thanh nh m t cú "vê"
ghi-ta- cơy đƠn mƠ ng i Vi t mình hay g i là "Tây Ban c m" M t không khí h i m o, nh ng hình
nh m h lƣng đƣng lƠ nh ng gì tôi có đ c v x s Andalusia mà tôi c m nh n qua th Lorca Tôi đƣ c g ng đ a vƠo bƠi th mình May mà nó l i đ c
Trang 7@ Trong bài có nhi u hình nh g i c m: "ti ng đàn b t n c", "v ng tr ng ch nh choáng", "yên ng a m i
mòn" Vì sao Thanh Th o l i dùng nh ng hình dung t này? Ý ngh a c a nh ng hình nh đó trong vi c th
hi n ch đ ?
Thanh Th o: Anh h i tôi thì tôi bi t h i ai ? Th c ra, tôi c ng dùng nh ng "hình dung t " y m t
cách tình c thôi, hoàn toàn không c ý Tôi v n làm th nh v y, không c ý, không "mài gi a ngôn t "
Nh ng liên h ( n u có) gi a các t h p t y trong bƠi th đ u g n m t cách vô th c v i s ph n
Lorca Nh ng "ch nh choáng", " m i mòn", "b t n c" d ng nh có g n xa ám nh cu c đ i
Lorca, chúng ám c vào thi ca c a Ọng Ai ngh , "b t n c" s bi n m t không đ l i d u v t là
nh m B t n c lúc hi n lúc tan, nh ng tan r i l i hi n Nó m ng manh nh ng không th b tiêu di t
Th c ng v y Th Lorca cƠng v y
@ Gi t n c m t v ng tr ng
long lanh trong đáy gi ng
Xin Nhà th cho vài l i g i m đ đ c gi có th hi u thêm hai câu th r t đ p trên?
Thanh Th o: C m n anh! N u anh th y đ p, ngh a lƠ hai cơu th y có th đ p MƠ đƣ đ p r i thì không th c t ngh a, không nên c t ngh a
@ Xin c m n Nhà th Thanh Th o vì nh ng ý ki n sâu s c và tâm huy t trên đây Mong Thanh Th o ti p
t c cho ra đ i nhi u thi ph m nh " ÀNGHITA C A LORCA"
3 NHẨ TH THANH TH O: KHỌNG NGH " ÀN GHITA C A LORCA" C A VẨO
SÁCH GIÁO KHOA
* Ám nh Lor- ca vƠ bƠi th đ c vi t trong vô th c
V i Thanh Th o, àn ghi-ta c a Lorca là kho nh kh c b t đ u t nh ng ám nh Ông nh l i: “Trong m t
ngày c a n m 1979, t i Tr i sáng tác Quân khu V - Ơ N ng, vào th i đi m tr i này s p gi i tán, tôi v i
Ngô Th Oanh (nhà th ) và Tr n Ph ng K (nhà nghiên c u ngh thu t Chàm, nhà d ch thu t) ng i r i
vi c bèn đ a th Pablo Neruda và th Lorca ra d ch, t b n ti ng Anh Tôi và Ngô Th Oanh lúc y ch a
bi t nhi u ti ng Anh, ch Tr n Ph ng K là gi i K d ch là chính, chúng tôi ch …ph h a
Sau khi Tr n Ph ng K d ch r t hay tr ng ca “Trên đ nh Macchu Picchu” c a Neruda, chúng tôi xúm l i
v i m y bài th c a Lorca, trong đó có “Bài ca m ng du” và bài th dài “Bi ca cho Ignacia Sanches Mejias ” Lúc y, nh ng bƠi th Lorca qua b n d ch HoƠng H ng mƠ tôi đƣ chép trong s tay và mang theo trong ba lô ra chi n tr ng nh ng n m tr c đó b ng ùa vào tâm trí tôi Th c ra, Lorca đƣ s ng
trong tôi t nh ng n m 1969-1970 qua b n d ch chép tay mà chúng tôi truy n cho nhau
VƠ tôi đƣ vi t “ àn ghi-ta c a Lorca” trong cái ngƠy c a n m 1979 y BƠi th đ c vi t r t nhanh, và
g n nh không s a ch a gì thêm Tôi đã đ c cho Ngô Th Oanh và Tr n Ph ng K nghe, và nh n đ c
s đ ng c m ngay l p t c Tr n Ph ng K còn là cây ghi-ta c đi n có h ng, anh đã nh n ra ngay nh c
đi u c a bài th này, k c đo n “tremolo”lila lila lila trong bài Ch v y thôi
BƠi th y ti p t c n m trong s tay c a tôi cho t i n m 1985, khi tôi in t p th “Kh i vuông ru-bích”,
nó m i đ c xu t hi n l n đ u
Th c ra, v i ng i làm th , mà làm c ng không ít nh tôi, thì khó nói mình yêu thích “đ a con” nào c a
mình h n Nh ng v i tôi, Lorca luôn là m t ám nh VƠ bƠi th “ àn ghi ta c a Lorca” tôi vi t c t
gi i to ph n nào ám nh y Tôi c ng không hi u mình tơm đ c cái gì nh t t bƠi th nƠy Có th là
s ph n bi th m c a Lorca nói riêng, c a th ca nói chung ch ng? Có th lƠ cái “ti ng đàn b t n c”
Trang 8lúc hi n lúc tan nh s t h y và tái sinh liên t c c a Th ch ng? Hay lƠ khát v ng t do mƠ tôi đƣ
c m nh n đ c qua thi ca c a ông? Tôi không dám nói ch c cái gì, ch bi t, tôi vi t bƠi th trong
tr ng thái không ngh ng i gì, m t tr ng thái mà vô th c chi m l nh tôi tr n v nầ” C bƠi th b t lên
nh m t cơu th c a Lorca d n d t: “Khi tôi ch t hãy chôn tôi v i cây đàn”ầ
* C n đính chính m t chú thích t SGK
B t đ u t n m h c 2008-2009, bài th Ơn ghi-ta c a Lorca c a nhà th Thanh Th o chính th c đ c đ a vào ch ng trình SGK Ng v n l p 12 Nhà th Thanh Th o cho bi t: “M t chú thích trong SGK nói
r ng cơu th “gi t n c m t v ng tr ng/long lanh trong đáy gi ng” trong bƠi th c a tôi có liên h t i
vi c Lorca b gi t và b b n phát xít qu ng xác trong m t cái gi ng hoang(?) Th c ra, cho t i bây gi ,
ng i ta v n không th tìm đ c hài c t Lorca, và không bi t đ c xác ông đƣ b vùi chôn đơu Nói
nh ng i mình v n nói, thì ngay t i m t cái “m gió” Lorca c ng không có T m bia và m ph n c a
Lorca trong ngh a trang bây gi ch đ n thu n mang tính t ng ni m Vì th , không th nói cơu th c a tôi nh m vào m t s ki n c th nào, vì n u bi t Lorca b gi t vƠ qu ng xác xu ng gi ng, ng i ta đƣ tìm ra đ c hài c t c a ông
Tôi ngh , giáo viên vƠ h c sinh có l không ch c n bi t s th t này, mà cái chính, là tìm đ c s đ ng
c m v i s ph n vƠ th c a Lorca, s ng ng m và yêu m n th Lorca mƠ bƠi th c a tôi ch là m t
g i ý nh , m t “chút men” gơy c m h ng nƠo đóầ”
Chính tác gi bài th c ng không ngh r ng nó l i đ c ch n in trong SGK b i theo nhà th Thanh Th o,
th ông th ng “đi bên l ” các quy c thông th ng, nó đ c vi t m t cách ng u h ng, nh m gi i to cho chính tác gi h n là đ nh h ng hay d n d t ai Và nh ông nói, “Tôi ch mu n m i ng i ti p nh n nó
nh m t bƠi th Nh ng gì bƠi th mu n nói, đã nói b ng ngôn ng , b ng nh p đi u, b ng nh c tính
trong toàn b c u trúc bƠi th Có th th y ph n nào s ph n Lorca, s ph n c a th ông qua bƠi th
y Tôi đƣ yêu th ng, ng ng m , đ ng c m v i Lorca, và tôi mu n chia s nh ng đi u y v i m i
ng i N u các em h c sinh bây gi yêu thích nh c flamenco, thì vi c các em ti p c n v i th Lorca s
mang l i cho các em nhi u c m xúc, c m h ng h n V i các th y cô giáo d y v n l p 12, tôi ch mong nh n
đ c s đ ng c m qua bài th này Riêng tôi ngh , bƠi th s không khó n u chúng ta ti p c n đ c v i
th Lorca, chúng ta yêu th Lorca, vƠ chúng ta truy n đ c cho h c sinh c a mình khát v ng t do
và dân ch "Th là dành cho t t c m i ng i" nh Paul Eluard đã nói
4 NHẨ TH THANH TH O: LOR-CA VÀ TÂY BAN NHA
Th t b t ng khi mùa hè này, Tây Ban Nha (TBN) l i “đ c mùa” đ n v y Tr c h t là chuy n Nadal giành ch c vô đ ch gi i qu n v t danh giá Wimbledon
Sau đó, đ n l t TBN vào chung k t World Cup 2010, m t k t qu rõ ràng là b t ng ngay c v i ng i TBN, dù đ i bóng c a h đ c coi là ng viên vô đ ch tr c khi gi i kh i tranh Và đ c bi t, đ thi đ i h c
kh i D n m nay c a VN l i ch n bài th àn ghi-ta c a Lorca Bài th thì c a tôi, nh ng đ i t ng bài th
h ng t i là thi s thiên tài F.G.Lorca và c đ t n c, con ng i TBN n a Nh th là "y u t TBN" đã chi m l nh không ch đ u tr ng th thao, mà còn tr ng thi đ i h c VN
Nhi u thí sinh đã nói bài th này khó, đ c bi t khi có "y u t n c ngoài" Nh ng, các em có th y, đ i TBN
đã v t v th nào đ vào đ c tr n chung k t, thì các em c ng có th t tin, nh Xavi và đ ng đ i c a anh y
t tin, r ng chuy n khó m i đáng cho ta th s c, đ u tr ng kh c li t m i x ng v i ng i có b n l nh Và
Trang 9bài th àn ghi-ta c a Lorca ngh cho cùng, c ng ch a là gì so v i s c c a ta, so v i nh ng gì mà ta có th làm đ c trong k thi này B i, c ng nh đ i TBN khi vào t i tr n chung k t đã b l i sau l ng mình bao nhiêu đ i th , thì k thi đ i h c c ng là sân thi đ u có ng i đ c k không, kho ng cách đ chi n th ng nhi u khi ch là n a đi m
Khi vi t bài th àn ghi-ta c a Lorca tôi không bao gi ngh s có lúc nó đ c ch n vào sách giáo khoa, và càng không ngh nó s thành đ trong m t k thi đ i h c TBN là m t đ t n c tuy t v i, nh ng trong quá
kh đã ph i ch u bi t bao nhiêu đau kh Tr c khi tôi vi t đ c bƠi th v Lorca r t lơu, TBN đƣ s ng trong tôi qua th Lorca, qua th c a nhi u nhƠ th TBN yêu n c và yêu T Do S đ ng c m th ng
đ n m t cách t nhiên, nh t là v i m t ng i làm th luôn tin vào xúc c m và giác c m c a mình Tôi yêu TBN, và yêu th Lorca, đi u đó c ng t i m t cách t nhiên D nhiên, tôi yêu đ t n c c a tôi h n, nh ng
đi u đó không h ng n c n tôi yêu n c Nga, yêu TBN, ch ng h n Tình yêu vô t không bao gi khi n ta
l c h ng N u các b n thí sinh kh i D đ c k , trong bài th vi t v m t nhà th TBN, v x s TBN đó, tôi
đã vi t b ng tình yêu trong tr o c a m t ng i VN, và có th soi trong s ph n c a m t đ t n c cách xa ta hàng v n d m v i s ph n c a đ t n c ta, n i ni m c a ng i Vi t ta Lorca lƠ nhƠ th thiên tƠi không
ch c a TBN, mà c a toàn th gi i Th ông không ch nói v đ t n c vƠ ng i dân TBN, mà còn tiên
tri v s ph n c a nhi u d i đ t trên th gi i, v s ph n c a nhân lo i Th c a thiên tài bao gi c ng
là tài s n chung c a nhân lo i Nh th Nguy n Trãi, Nguy n Du, Cao Bá Quát, H Xuân H ng c a VN
"Nh ng ti ng đƠn b t n c" là s mong manh c a th nói chung, trong đó có th Vi t nh th
mong manh không th d p t t hay tiêu h y Chính th đƣ đ a Lorca qua dòng sông H u H n đ t i
b n b V nh Vi n ó lƠ nhƠ th đƣ b ng cái ch t c a mình tôn vinh s b t t c a Th VƠ, m t nhà
th h u b i nh tôi, không còn cách nƠo khác là ca ng i s hi n dơng đau th ng vƠ tuy t đ p y c a
Lorca cho cu c s ng tinh th n c a nhân lo i
i u tôi mong mu n là khi h c bài th này trong ch ng trình v n h c l p 12, các b n h c sinh có th yêu
m t hình nh nhà th nh Lorca, qua đó mà yêu thêm th ca Th không cho các b n nh ng gì c th ,
nh ng l i có th lƠ ng i b n trong nh ng lúc mà cu c đ i các b n không bình n hay tr c nh ng
khúc quanh, nh ng th thách R i có th các b n s quen v i khúc flamenco, nh ng ki t tác c a các danh
h a TBN, nh ng trò ch i d d i nh đ u bò tót hay l h i cà chua… Th , k c th Lorca, l ng l h n,
nh ng nó s chìm sâu h n trong tâm th c các b n Hƣy coi bƠi th nh c a tôi nh m t chi c c u nh n i các b n v i m t n n v n hóa l n, m t n n ngh thu t l n, m t n n th tuy t v i c a m t đ t n c
tuy t v i là TBN Và m t nhà th tuy t v i, "con chim h a mi c a mi n Andalusia" là F.G.Lorca Nh hôm
nay chúng ta ng ng m đ i tuy n bóng đá TBN Th , dù l ng l , v n có gì r t g n v i bóng đá Nó lƠ ngh thu t c a s th hi n, c a s b c l , c a ni m đam mê, c a c n i đau vƠ hy v ng
Trang 105 L I ÍCH C A H C TR C TUY N
Ng i h c t i nhà v i giáo viên n i ti ng
Ch đ ng l a ch n ch ng trình h c phù h p v i m c tiêu và n ng l c
H c m i lúc, m i n i
Ti t ki m th i gian đi l i
Chi phí ch b ng 20% so v i h c tr c ti p t i các trung tâm
Ch ng trình h c đ c xây d ng b i các chuyên gia giáo d c uy tín nh t
i ng giáo viên hàng đ u Vi t Nam
Thành tích n t ng nh t: đã có h n 300 th khoa, á khoa và h n 10.000 tân sinh viên
Cam k t t v n h c t p trong su t quá trình h c
Là các khoá h c trang b toàn
b ki n th c c b n theo
ch ng trình sách giáo khoa
(l p 10, 11, 12) T p trung
vào m t s ki n th c tr ng
tâm c a kì thi THPT qu c gia
Là các khóa h c trang b toàn
di n ki n th c theo c u trúc c a
kì thi THPT qu c gia Phù h p
v i h c sinh c n ôn luy n bài
b n
Là các khóa h c t p trung vào
rèn ph ng pháp, luy n k
n ng tr c kì thi THPT qu c
gia cho các h c sinh đã tr i
qua quá trình ôn luy n t ng
th
Là nhóm các khóa h c t ng
ôn nh m t i u đi m s d a
trên h c l c t i th i đi m
tr c kì thi THPT qu c gia
1, 2 tháng