Đối với giờ sinh hoạt lớp, cha thực sự có đợc những quan tâm, những đầu t xứng đáng về điều kiện, đặc biệt là phơng pháp tổ chức để giờ sinh hoạt lớp thực sự là một giờ hoạt động ngoài g
Trang 1''Giáo dục- Đào tạo là Quốc sách hàng
đầu, là sự nghiệp của Nhà nớc và của nhân dân, nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài, phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nớc đầu t cho giáo dục
là đầu t phát triển "
( Trích luật Giáo dục)
Phần Một
khái quát chung về vị trí-vai trò và tầm quan trọng của giờ sinh hoạt lớp Trong hệ thống các bộ môn Văn hoá cơ bản nằm trong chơng trình học phổ thông
từ lớp 1 đến đến lớp 12, ngoài các bộ môn học chính khoá nh Ngữ văn, Toán, Lý, Hoá, Giáo dục công dân Các bậc học, khối lớp học đều phân phối thời gian cho hoạt động
Trang 2tập thể lớp đợc gọi là sinh hoạt lớp Thời lợng cho 1 giờ hoạt động tập thể quy định bằng 1 tiết học chính khoá, mỗi tuần 1 tiết, thông thờng kéo dài khoảng 40-45 phút Mục đích cơ bản của giờ sinh hoạt lớp nhằm đánh giá, nhận xét, rút kinh nghiệm và kiểm điểm các hoạt động sinh hoạt và học tập của tập thể lớp trong tuần học vừa qua,
đồng thời triển khai kế hoạch hoạt động cho tuần học tiếp theo Xác định đợc vai trò, ý nghĩa và tầm quan trọng của giờ sinh hoạt lớp nh vậy, nhng thực tế giờ sinh hoạt lớp đã
đợc chỉ đạo, thực hiện một cách thống nhất cha? Bài bản cha? Khoa học và có ý nghĩa thiết thực cha? Để thực hiện một giờ sinh hoạt lớp hiệu quả, có nhất thiết phải theo một khuôn mẫu cố định không? Công việc cụ thể của giờ sinh hoạt lớp là gì? Tiến trình ra sao? Ai chịu trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức chính? Hồ sơ sổ sách phục vụ cho tiết sinh hoạt gồm những loại nào ? Đó thực sự là một bài toán khó, một câu hỏi lớn đối với những nhà quản lý, những ngời làm công tác giáo dục và những ngời quan tâm đến sự nghiệp giáo dục hiện nay !
Với bản thân tôi, là ngời đã có thời gian thực hiện công tác chủ nhiệm lớp, và hiện nay vẫn tiếp tục đợc phân công phụ trách các hoạt động ngoại khoá, hoạt động tập thể đối với các trờng THCS trong huyện, tôi luôn băn khoăn, trăn trở và tìm ra đáp án thống nhất cho bài toán đó Tôi thiết nghĩ, đối với các môn học chính khoá khác, luôn
có sự quan tâm đầu t và chỉ đạo sát sao về tài liệu, giáo trình, phơng tiện giảng dạy và
đặc biệt luôn có những chuyên đề bồi dỡng về phơng pháp giảng dạy từ cấp tổ chuyên môn, cấp trờng, cấp cụm trờng đến cấp Bộ Đối với giờ sinh hoạt lớp, cha thực sự có
đợc những quan tâm, những đầu t xứng đáng về điều kiện, đặc biệt là phơng pháp tổ chức để giờ sinh hoạt lớp thực sự là một giờ hoạt động ngoài giờ có hiệu quả đối với tập thể lớp, tập thể trờng, có ý nghĩa thiết thực đối với các em học sinh Qua giờ sinh hoạt này, các thầy cô giáo không chỉ nắm bắt đợc đặc điểm tình hình của tập thể lớp, ngoài ra còn hiểu đợc hoàn cảnh, tính tình, phong cách, thái độ, lối sống của từng em học sinh trong lớp mình phụ trách Qua đó, giáo viên sẽ có đợc những phơng pháp phù hợp, có những điều chỉnh hợp lý đối với hoàn cảnh của từng em học sinh, sẽ đạt đợc những hiệu quả tốt hơn trong công tác giáo dục Đối với các em học sinh, qua giờ sinh hoạt này, các em có điều kiện, có cơ hội tốt để tham gia các hoạt động tập thể, hoạt
động xã hội,thể hiện tính trách nhiệm đối với tập thể, phát huy tính tích cực chủ động của cá nhân mình Để tổ chức đợc các tiết sinh hoạt lớp 1 cách khoa học, hiệu quả đòi hỏi những ngời làm công tác s phạm phải có nghiệp vụ, khả năng và nghệ thuật tổ chức, luôn có sự cuốn hút đối với các em học sinh, tránh nhàm chán, máy móc và theo lối mòn nhất định, làm cho các em học sinh thực sự nhận thức đợc giờ sinh hoạt lớp là một hoạt động tập thể, là một buổi sinh hoạt cuối tuần đầy ý nghĩa
Trang 3"Dù khó khăn đến đâu cũng phải tiếp tục thi đua dạy tốt và học tốt "
( Hồ Chí Minh)
"Nghề dạy học là nghề sáng tạo bậc nhất vì nó sáng tạo những con ngời sáng tạo "
( Phạm Văn Đồng)
Trang 4Phần Hai
Tình hình-thực trạng về cách chỉ đạo, tổ chức giờ sinh hoạt lớp ở các trờng th, thcs và
thpt hiện nay
Đối với giờ sinh hoạt lớp hiện nay, hình thức, cách làm, nội dung và các loại hồ sơ sổ sách cụ thể thờng do sự linh hoạt các thầy cô chủ nhiệm lớp Hầu nh cha có sự chỉ đạo thống nhất từ cấp Bộ, cấp Sở, cấp Phòng thậm chí từ cấp trờng trong công tác này ở một số
đơn vị cấp huyện, đã có sự thống nhất chỉ đạo về nội dung hoạt động trong giờ sinh hoạt lớp gồm 2 phần cơ bản:
*Phần sinh hoạt lớp: Kiểm điểm, đánh giá, nhận xét kết quả tuần học qua và triển
khai kế hoạch cho tuần học tới
*Phần Hoạt động ngoài giờ lên lớp: Theo chơng trình thay sách, bộ môn Hoạt động
ngoài giờ lên lớp đợc phân phối 3 tiết/tuần; gồm 1tiết Chào cờ đầu tuần, 1 tiết sinh hoạt lớp
và 1 tiết Hoạt động ngoài giờ (Riêng đối với giờ Hoạt động Ngoài giờ lên lớp, đã có sự thống nhất từ Bộ GD-ĐT về chơng trình, tài liệu phục vụ cho giáo viên tổ chức thực hiện Nhng việc kết hợp nh vậy đã đảm bảo về cách làm, về phơng pháp và đáp ứng đủ chơng trình theo quy định cha? Nh vậy ngoài 4 tiết Chào cờ/ tháng, 4 tiết Sinh hoạt lớp/tháng, học sinh còn đợc tham gia đủ 4 tiết Hoạt động ngoài giờ/tháng theo chơng trình, kế hoạch do
Bộ GD-ĐT ban hành Vậy 4 tiết hoạt động ấy đợc bố trí nh thế nào? Cách làm ra sao? Thiết nghĩ đây cũng cần có 1 sự chỉ đạo thống nhất, đảm bảo đợc yêu cầu và phù hợp với điều kiện thực tế hiện nay
Đối với giờ sinh hoạt lớp, nhiệm vụ chủ yếu đợc giao cho thầy cô giáo chủ nhiệm lớp, thờng đợc bố trí vào tiết cuối của ngày Thứ 7 trong tuần Giờ sinh hoạt lớp thực sự là một thời gian lý tởng cho các thầy cô chủ nhiệm lớp kiểm điểm những học sinh vi phạm nội quy, nề nếp, kỷ luật của trờng Ngoài ra, các thầy cô có thể sử dụng thời gian này để thu nộp, nhắc nhở các khoản đóng từ đầu đến cuối năm học Thầy cô chủ nhiệm thờng là ngời
Trang 5tổ chức, triển khai, dẫn dắt học sinh qua các bớc sinh hoạt cố định Tập thể lớp ngồi trật tự, lắng nghe và đóng góp ý kiến vào cuối giờ nếu đợc thầy cô hoặc thời gian cho phép Giờ sinh hoạt lớp luôn đợc coi là giờ học của thầy cô chủ nhiệm mà ngời truyền thụ chính là giáo viên, các em học sinh chỉ là ngời ngồi tiếp thu những ý kiến nhận xét, những bình phẩm tốt hoặc cha tốt của thầy cô, cha thực sự có sự chủ động trong công việc Đối với những em học sinh hay mắc khuyết điểm, chậm đóng góp các khoản thu nộp, có lẽ đây sẽ
là giờ học khó khăn nhất trong các môn học Buổi sinh hoạt lớp thờng kết thúc bằng những hình phạt trực nhật, những lời nhắc nhở đối với các em học sinh chậm tiến bộ, đó sẽ là một sức ép, một áp lực lớn đối với các em
Hồ sơ sổ sách phục vụ cho tiết sinh hoạt lớp bao gồm:
*Sổ kế hoạch chủ nhiệm đợc xây dựng và duyệt từ đầu năm học, cuốn sổ này chỉ đợc
sử dụng vào các đợt đón đoàn thanh kiểm tra, các đợt họp phụ huynh học sinh và sơ kết, tổng kết năm học Do vậy, cuốn sổ cha thực sự là hồ sơ thờng trực, là tài liệu quan trọng để ghi chép, theo dõi và lu giữ, những thông tin về bản thân học sinh, kết quả học tập và rèn luyện của các em…
*Sổ công tác của giáo viên chủ nhiệm, thờng đợc gọi là sổ tổng hợp, ghi chép các nội dung các buổi họp Hội đồng, các buổi họp tổ chủ nhiệm, ngoài ra các thầy cô chủ nhiệm có thể sử dụng cuốn sổ tổng hợp này để ghi chép tất cả các vấn đề liên quan nh: các khoản
đóng góp, các buổi tiếp xúc phụ huynh học sinh (đặc biệt là học sinh cá biệt, học sinh vi phạm nề nếp), thay đổi thời khoá biểu, xếp chỗ ngồi học sinh…
* Giáo án sinh hoạt lớp, ghi chép chi tiết kế hoạch tổ chức các buổi sinh hoạt lớp, gồm
2 phần chính: Phần sinh hoạt lớp và phần hoạt động ngoài giờ lên lớp Nội dung giáo án thể hiện rõ những vấn đề trọng tâm của buổi sinh hoạt lớp nh: Mục đích-Yêu cầu, Công tác chuẩn bị, các bớc tiến hành (một số ít đơn vị đã triển khai)
Trang 6"Giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, t duy sáng tạo của ngời học, bồi dỡng năng lực, tự học, lòng say mê học tập và ý chí vơn lên."
( Trích Luật Giáo dục)
Trang 7Phần Ba
Một số ý kiến đề xuất về cách thức tổ chức một giờ sinh hoạt lớp hiệu quả
Qua quá trình làm công tác s phạm, ngoài việc tham gia giảng dạy và chỉ đạo các môn học chính khoá, tôi luôn quan tâm, suy nghĩ học hỏi và trăn trở để tìm ra một
ph-ơng pháp, một cách làm khoa học, thống nhất, hiệu quả đối với bộ môn Hoạt động Ngoài giờ lên lớp nói chung và giờ sinh hoạt lớp nói riêng
Nhận thức đợc về tầm quan trọng và tác động tích cực của việc sinh hoạt tập thể
đối với nhận thức và nhân cách sống của các em học sinh Dựa vào tình trạng thực tế
mà các cơ sở giáo dục đã và đang áp dụng hiện nay, tôi mạnh dạn đề xuất một số ý kiến mang tính cá nhân của mình để những bạn đồng nghiệp, những nhà quản lý giáo dục và những ngời quan tâm đến giáo dục hiện nay tham khảo
Trong phần đóng góp ý kiến của mình, tôi đề xuất 4 vấn đề chính liên quan đến cách chỉ đạo, tổ chức một giờ sinh hoạt lớp nói riêng và đối với bộ môn Hoạt động ngoài giờ lên lớp nói chung
Những vấn đề đó là:
1/ Cách phân phối và bố trí phân môn Hoạt động ngoài giờ lên lớp
2/ Cách tiến hành một giờ sinh hoạt lớp hiệu quả.
3/ Các loại hồ sơ sổ sách theo theo quy định phục vụ cho giờ sinh hoạt lớp 4/ Mẫu thống nhất một số loại hồ sơ sổ sách nêu trên.
Vấn đề 1:
Cách phân phối và bố trí phân môn Hoạt động ngoài giờ lên lớp.
Theo chơng trình thay sách của Bộ ĐT đối với các khối từ lớp 6 đến lớp 9, Bộ
GD-ĐT phân phối một phân môn mới có tên gọi là Hoạt động ngoài giờ lên lớp Qua bộ môn này, em học sinh có điều kiện tham gia các hoạt động ngoại khoá, giúp các em phát triển toàn diện và có điều kiện phát huy khả năng tích cực, chủ động của mình trong các hoạt
động tập thể, hoạt động xã hội
*Thời lợng cho môn học này quy định là 3 tiết/ tuần, tơng ứng với 12 tiết/ tháng.
Trong đó:
*Chào cờ đầu tuần: 4 tiết/tháng
*Sinh hoạt lớp cuối tuần: 4 tiết/tháng
Trang 8*Còn lại Hoạt động ngoài giờ lên lớp: 4 tiết/tháng.
Đối với giờ Chào cờ và giờ sinh hoạt lớp đã đợc bố trí cố định trên thời khoá biểu, còn
đối với giờ Hoạt động ngoài giờ lên lớp, không nhất thiết bố trí cố định nh vậy, vì đây là môn học có đặc thù riêng nên bố trí lồng ghép vào giờ sinh hoạt lớp, nh vậy sẽ tạo không khí thay đổi, tránh sự căng thẳng đối với các em học sinh Do đó tổng số 12 tiết Hoạt động ngoài giờ trong tháng đợc cụ thể nh sau:
*Chào cờ: 4 tiết/ tháng
*Sinh hoạt lớp + HĐNGLL tập thể lớp: 4 tiết/ tháng
*HĐNGLL của trờng: 4 tiết/ tháng: Mỗi tháng nhà trờng chỉ đạo, tổ chức 1 Hoạt
động lớn với quy mô cho cả trờng, thời lợng tơng ứng 4 tiết học theo từng chủ điểm của
tháng đó, có thể kết hợp với Lễ míting kỷ niệm những ngày Lễ lớn trong tháng ví dụ:
*Tháng 9: Lễ Khai giảng Năm học mới
*Tháng 10: Lễ phát động Chủ đề Năm học
*Tháng 11: Lễ Kỷ niệm Ngày 20-11
*Tháng 12: Lễ Kỷ niệm Ngày Thành lập Quân Đội Nhân Dân Việt Nam
…
Nh vậy vừa không phải bố trí giờ Hoạt động Ngoài giờ lên lớp trên thời khoá biểu của
nhà trờng, vừa đảm bảo thời lợng hoạt động cho các em học sinh 12 tiết hoạt động/tháng.
Nội dung, chơng trình hoạt động của tiết sinh hoạt lớp do giáo viên chủ nhiệm chuẩn
bị kế hoạch tổ chức, còn đối với các hoạt động của nhà trờng theo từng tháng do Tổng phụ trách Đội TNTP lập kế hoạch tổ chức và đợc sự phê duyệt của Ban giám hiệu Các hoạt
động đợc tổ chức cần có kế hoạch cụ thể, chi tiết và có sổ sách theo dõi kết quả đánh giá, nhận xét các hoạt động đó
Vấn đề 2
Cách tiến hành một giờ sinh hoạt lớp hiệu quả:
Muốn đạt đợc một giờ sinh hoạt lớp nói riêng và giờ hoạt động ngoài giờ lên lớp nói chung khoa học, hiệu quả, đòi hỏi phải có sự tham gia tích cực của các nhân tố bao gồm: thầy cô chủ nhiệm lớp, đội ngũ cán bộ lớp và tập thể các em học sinh
Công việc và trách nhiệm của các thành viên trên nh thế nào cho phù hợp, vừa phát huy đợc tính tích cực chủ động của học sinh vừa đạt đợc mục đích, yêu cầu về nội dung mà giáo viên chủ nhiệm đề ra Đó thực sự là một vấn đề cần đợc trao đổi, thống nhất và quy
định rõ ràng
Trang 9Trong nội dung bài viết này, tôi xin đợc nêu ra ý kiến, quan điểm riêng của mình để các nhà quản lý giáo dục, các bạn đồng nghiệp những ngời quan tâm đến sự nghiệp giáo dục cùng tham khảo
Phần 1: Chuẩn bị:
*Giáo viên chủ nhiệm: Là ngời chịu trách nhiệm chính về nội dung tiết sinh hoạt
của lớp mình, đòi hỏi ngời giáo viên phải dẫn dắt, triển khai nội dung theo đúng tinh thần, chủ trơng giáo dục đã đợc thống nhất trong Hội đồng Giáo dục nhà trờng, đảm bảo tính chính xác, tính khoa học và mang tính giáo dục cao
Giáo viên chủ nhiệm chịu trách nhiệm trớc Hội đồng Giáo dục nhà trờng về các vấn
đề liên quan trực tiếp đến lớp mình phụ trách
Giáo viên chủ nhiệm thực hiện các công việc chuẩn bị sau:
+ Tiếp thu các chủ trơng, các định hớng giáo dục do Hội đồng Giáo dục nhà trờng triển khai theo kế hoạch năm học, kế hoạch tháng, kế hoạch tuần hay kế hoạch phát động của các đợt thi đua
+ Lập kế hoạch chủ nhiệm ( theo yêu cầu từ đầu năm học)
+ Lập kế hoạch sinh hoạt lớp (Xây dựng Giáo án sinh hoạt lớp theo tuần, một giáo
án/tuần) trớc ngày sinh hoạt lớp ít nhất 01 ngày Giáo án phải chi tiết, khoa học, chính xác
và đảm bảo đủ nội dung yêu cầu nh mẫu những giáo án bộ môn khoa học khác
*Cán bộ lớp:
+ Các tổ trởng: Tổng hợp kết quả theo dõi các thành viên của tổ mình theo các tiêu
chí thi đua nh: kết quả rèn luyện đạo đức, kết quả rèn luyện học lực, những thành tích nổi bật trong tuần, những hạn chế cần nhắc nhở…
+ Lớp trởng: Căn cứ kết quả của các tổ, lớp trởng tổng hợp đầy đủ, chính xác vào sổ
theo dõi chung của lớp vào sau tiết thứ 3 của ngày sinh hoạt lớp
Phần 2: Tiến hành (Các bớc tiến hành cụ thể đợc minh hoạ theo mẫu sau):
1 Báo cáo kết quả thực hiện của tập thể lớp trong tuần học vừaqua theo các nội dung: Hoạt động học tập, hoạt động rèn
2 Triển khai những kế hoạch cụ thể, những định hớng thi đua,những phơng hớng phấn đấu căn cứ vào kế hoạch chung của
nhà trờng trong tuần học tới…
Giáo viên chủ
3 Thảo luận về những kết quả đã đạt đợc tuần qua và phơng h-ớng tuần học tới Lớp trởng + Tậpthể lớp đóng góp
Trang 104 Đề cử danh sách học sinh tiêu biểu, thống nhất danh sách họcsinh cần nhắc nhở trong tuần qua… Lớp trởng + Tậpthể lớp đề cử 5 phút
5 Kết thúc hoạt động: Giáo viên chủ nhiệm đa ra một số ý kiếnkết luận ngắn gọn xung quanh các nội dung vừa thực hiện. Giáo viên chủnhiệm 5 phút
6 Hoạt động Ngoài giờ Lên lớp ( Văn nghệ hoặc một số hìnhthức trò chơi phù hợp theo kế hoạch chung đã quy định) Cán bộ lớp + Tậpthể lớp 15 phút
- Trên đây là một số gợi ý cơ bản về những nội dung công việc cụ thể cần thực hiện trong một giờ sinh hoạt lớp Căn cứ vào tình hình thực tế của đơn vị mình, các đơn vị nhà tr ờng, các thầy cô chủ nhiệm có thể soạn bài và thực hiện giờ sinh hoạt lớp một cách linh hoạt
về phân phối thời gian, trình tự công việc… nhng phải đảm bảo đợc các yêu cầu đề ra
Vấn đề 3:
Các loại hồ sơ sổ sách theo quy định phục vụ cho giờ sinh hoạt lớp và
hoạt động ngoài giờ lên lớp
*Đối với Giáo viên chủ nhiệm:
1-Kế hoạch công tác chủ nhiệm (Đợc xây dựng từ đầu năm học theo mẫu quy định của
Bộ Giáo dục-Đào tạo và đợc sự phê duyệt của Ban giám hiệu)
2-Sổ công tác chủ nhiệm (Sổ công tác tổng hợp của Giáo viên chủ nhiệm)
3-Giáo án Sinh hoạt lớp và HĐNGLL.
- Giống nh các bộ môn văn hoá khoa học khác, để thực hiện một giờ sinh hoạt lớp thực sự hiệu quả Đòi hỏi các thầy cô chủ nhiệm phải chuẩn bị cho mình một kế hoạch sinh hoạt lớp thật chi tiết, cụ thể, chu đáo, đó chính là bài soạn cho tiết sinh hoạt cuối tuần
- Nội dung, hình thức và các yêu cầu khác của giáo án giống nh những mẫu giáo án các bộ môn chính khoá theo quy định chung của Bộ Tuy nhiên, ở mỗi đơn vị có thể thống nhất một mẫu chung để đảm bảo tính thống nhất, tính đồng bộ trong đơn vị mình
*Đối với cán bộ lớp:
* Lớp trởng:
- Sổ tổng hợp kết quả thi đua theo các tuần học:
* Các tổ trởng:
- Sổ theo dõi kết quả thi đua của các thành viên trong tổ
*Đối với tập thể lớp:
- Sổ ghi nghị quyết các buổi sinh hoạt cuối tuần:
- Cuốn sổ này do th ký của lớp ghi chép chi tiết các buổi sinh hoạt cuối tuần của tập thể lớp (theo mẫu), đợc thông qua tập thể lớp cuối buổi sinh hoạt, có chữ ký của GVCN và lớp trởng, sổ đợc duy trì từ đầu năm đến cuối năm học Sau buổi họp, th ký lớp giao sổ cho GVCN giữ Th ký lớp có thể là một trong các lớp phó đảm nhiệm hoặc