Ôn tập văn bản biểu cảm

- Biết cách làm các dạng bài biểu cảm về tác phẩm văn học.. Kỹ năng Rèn ý thức tìm hiểu kĩ các tác phẩm văn học, cảm thụ sâu sắc để biểu cảm về tác phẩm; khả năng biểu cảm bằng những tìn

Ngày soạn: 13/11/2016 Tuần: 14

Ngày dạy: 14/11/2016 Tiết: 53

CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM

VỀ TÁC PHẨM VĂN HỌC

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức

- Biết trình bày cảm nghĩ về tác phẩm văn học.

- Biết cách làm các dạng bài biểu cảm về tác phẩm văn học

2 Kỹ năng

Rèn ý thức tìm hiểu kĩ các tác phẩm văn học, cảm thụ sâu sắc để biểu cảm

về tác phẩm; khả năng biểu cảm bằng những tình cảm chân thực của mình

3 Thái độ

Yêu thích văn biểu cảm về tác phẩm văn học

II CHUẨN BỊ

- GV: SGK – SGV – giáo án

- HS: SGK – bài soạn

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Phương pháp gợi mở, phương pháp đặt vấn đề, phương pháp vấn đáp

IV CÁC BƯỚC LÊN LỚP

1 Ổn định tổ chức

2 Bài cũ

3 Bài mới:

Hoạt động 1

Học sinh đọc bài văn

Bài văn viết về bài ca dao nào? Hãy đọc

liền mạch bài ca dao đó?

Bài ca dao đã gợi lên trong tác giả hình

ảnh nào?

I TÌM HIỂU CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM VỀ TÁC PHẨM VĂN HỌC

1 Ví dụ Cảm nghĩ về một bài ca dao

- Cảm nghĩ về bài ca dao: “Đêm qua ra đứng bờ ao ”

- Tác giả hồi tưởng:

+ Cảm xúc được gợi lên bắt đầu bằng hình ảnh minh hoạ người đội khăn, mặc

áo dài chắp tay sau lưng quay mặt trông trời lấp lánh sao bên cái cầu ao tối mờ-> liên tưởng đó là người quen

Qua bài ca dao, đặc biệt qua câu 3,4 tác

giả còn tưởng tượng cảnh gì?

Cuối cùng tác giả liên tưởng tới cảnh gì?

? Lời của nhân vật trữ tình đang nói với

sông chính là lời của ai?

Để biểu thị tình cảm của mình đối với bài

ca dao, tác giả đã dùng biện pháp gì?

Gv: Bài phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm

văn học tự do hơn nhiều so với bài phân

tích, bình giảng văn học Phân tích yêu

cầu tính khoa học, còn bài cảm nghĩ cho

phép người viết tưởng tượng, liên tưởng

? Em hiểu thế nào là phát biểu cảm nghĩ về

tác phẩm văn học?

? Theo em bài văn trên gồm có mấy phần?

P 1 : Nêu hai câu ca dao đầu và cảnh minh

hoạ… mờ mờ

P 2 :tiếp -> chung thuỷ của ta: những suy

nghĩ ngầm, liên tưởng, hồi tưởng liên tiếp

P 3 : còn lại : ấn tượng chung của tác giả về

bài ca dao

? Theo em bài văn biểu cảm có bố cục như

thế nào?

Nhiệm vụ của từng phần như thế nào?

Hoạt động 2

+ Tưởng tượng cảnh con nhện lơ lửng giữa khoảng không, cái mạng tơ rung rinh trước gió, nghe thấy tiếng gió, tiếng nấc, tiếng gọi trời, gọi sao, gọi nhện (đều là tưởng tượng)

+ Liên tưởng dải Ngân Hà và câu chuyện Ngưu Lang- Chức Nữ

+ Liên tưởng tới con sông Tào Khê

- Lời của tác giả đối với bài ca dao Những suy ngẫm của tác giả về bài ca dao

 Tác giả đã dùng liên tưởng, suy ngẫm, tưởng tượng để biểu cảm

- Là trình bày những cảm xúc, suy nghĩ, tưởng tượng, hồi tưởng, liên tưởng về các hình ảnh, nghệ thuật, nội dung của tác phẩm văn học

* Bố cục: 3 phần

- Mở bài: Giới thiệu tác phẩm và hoàn cảnh tiếp xúc tác phẩm

- Thân bài: Những cảm xúc, suy nghĩ do tác phẩm gợi lên

- Kết bài: Ấn tượng chung về tác phẩm

2 Bµi häc

- Ghi nhớ (sgk)

II LUYỆN TẬP

? Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ “Cảnh

khuya”?

? Lập dàn ý bài phát biểu cảm nghĩ về bài

thơ “Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về

quê”

1 Bài tập1:

- Tưởng tượng hay, độc đáo: tiếng suối trong trẻo, cảnh đêm trăng ở rừng Việt Bắc

- Liên tưởng Bác Hồ thao thức không ngủ được vì lo nỗi nước nhà Từ đó bộc

lộ cảm xúc, suy nghĩ về bài thơ

2 Bài tập 2:

a Mở bài: Giới thiệu tác phẩm và hoàn cảnh tiếp xúc tác phẩm

b.Thân bài:

- Những cảm xúc, suy nghĩ do tác phẩm gợi ra

- Thích thú, khâm phục tình yêu quê hương tha thiết của tác giả

- Xót xa trước cảnh xa lạ, lạnh lùng của mọi người ở quê với tác giả

c Kết bài:

- Ấn tượng chung về tác phẩm

Em thích tác phẩm vì nó để lại cho em một tình cảm đẹp, tình yêu quê hương

da diết, mãnh liệt của tác giả

4 Củng cố:

- Phát biểu cảm nghĩ về một tác phẩm văn học là gì?

- Bố cục của một tác phẩm văn học có mấy phần?

5 Hướng dẫn VN

- Học ghi nhớ, làm bài tập

- Tìm đọc các bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

- Viết bài tập 1 thành một bài văn hoàn chỉnh

- Chuẩn bị hai tiết sau: Viết bài TLV số 3

V RÚT KINH NGHIỆM

Ngày soạn: 14/11/2016 Tuần: 14

Ngày dạy: 15/11/2016 Tiết: 54

TRẢ BÀI KIỂM TRA VĂN, BÀI KIỂM TRA TIẾNG VIỆT

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức

- Đánh giá rút kinh nghiệm bài làm của HS

- Thấy được những thiếu só, lỗi các từ , câu và cách trình bày của HS

2 Kỹ năng

Rèn kỹ năng tự sửa lỗi cho HS

3 Thái độ: Giáo dục ý thức phê và tự phê cho HS.

II CHUẨN BỊ

- GV: Bài kiểm tra – giáo án

- HS: Sự chuẩn bị bài

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Phương pháp vấn đáp, kết hợp thuyết trình, thực hành

IV CÁC BƯỚC LÊN LỚP

1 Ổn định tổ chức

2 Bài cũ

3 Bài mới: Tiết này chúng ta sẽ trả bài kiểm tra để giúp các em nhận ra

những thiếu sót trong bài kiểm tra của các em cũng như những mặt mà các

em đã làm được.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Hoạt động 1

GV lần lượt nhận xét ưu nhược điểm

của từng bài của học sinh

GV lần lượt nhận xét ưu nhược điểm

của từng bài của học sinh

A Bài kiểm tra Văn

I Đề bài, Đáp án

- GV nêu đề bài và đáp án theo tiết 42

II Nhân xét

1 Ưu điểm

- Nhiều em hiểu bài, trả lời tốt các phần trắc nghiệm và tự luận

- Trình bày đẹp, sạch sẽ, đúng chính

tả, khoa học, hợp lý

- Biểu dương:

2 Nhược điểm

- Một số em chưa trả lời đúng nhiều câu hỏi

- Trình bày bẩn, còn gạch xoá nhiều

- Sai nhiều chính tả, chữ viết cẩu thả

- Phê bình:

Hoạt động 2

GV lần lượt nhận xét ưu nhược điểm

của từng bài của học sinh

GV lần lượt nhận xét ưu nhược điểm

của từng bài của học sinh

B Bài kiểm tra Tiếng Việt

I Đề bài, Đáp án

- GV nêu đề bài và đáp án theo tiết 49

II Nhân xét

1 Ưu điểm

- Nhiều em hiểu bài, trả lời tốt các phần trắc nghiệm và tự luận

- Trình bày đẹp, sạch sẽ, đúng chính

tả, khoa học, hợp lý

- Biểu dương:

2 Nhược điểm

- NhiÒu em cha n¾m ch¾c phÇn kiÕn thøc bµi häc nên chưa trả lời đúng nhiều câu hỏi

- Phần TL: Viết đoạn văn chưa đạt yêu cầu

- Sai nhiều chính tả, trình bày còn bẩn, chữ viết cẩu thả, khó đọc

- Phê bình:

C Tr¶ bµi - lÊy ®iÓm.

- Trả bài cho học sinh

- Hs xem bµi cña m×nh vµ ch÷a lçi vµo vë

4 Củng cố

GV tóm tắt nội dung về:từ đồng nghĩa, từ đồng âm, nội dung bài thơ Bánh trôi nước…

5 Hướng dẫn về nhà

- Xem lại nội dng bài học

-Soạn bài Điệp ngữ và chuẩn bị tiết Luyện nói.

V RÚT KINH NGHIỆM

Ngày soạn: 16/11/2016 Tuần: 14 Ngày dạy: 17/11/2016 Tiết: 55

ĐIỆP NGỮ

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1.Kiến thức

- Khái niệm điệp ngữ.

- Các loại điệp ngữ và tác dụng của điệp ngữ trong văn bản

2 Kỹ năng

- Rèn kỹ năng nhận biết và sử dụng điệp ngữ có hiệu quả trong quá trình

phân tích văn bản

3 Thái độ

Giáo dục ý thức khi sử dụng điệp ngữ

4 Tích hợp kỹ năng sống

Kỹ năng vận dụng điệp ngữ trong thơ văn.

II CHUẨN BỊ

- GV: SGK – SGV – giáo án

- HS: SGK – bài soạn

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

1 Ổn định tổ chức

2 Bài cũ

- Thế nào là thành ngữ? Cho ví dụ

- Sử dụng thành ngữ có tác dụng gì?

3 Bài mới:

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Hoạt động 1

HS đọc khổ thơ đầu và khổ thơ cuối

bài thơ Tiếng gà trưa.

? Những từ ngữ nào được lặp lại trong

hai khổ thơ dầu và cuối của bài Tiếng

gà trưa?

? Lặp đi lặp lại từ ngữ như vậy có tác

dụng gì?

? Từ những gợi ý trên theo em thế nào

là điệp ngữ? Sử dụng điệp ngữ có tác

dung gì?

HS đọc ghi nhơ

Điệp ngữ được dùng nhiều trong thơ

I ĐIỆP NGỮ VÀ TÁC DỤNG CỦA ĐIỆP NGỮ.

1 Ví dụ:

a Những từ được lặp lại trongcac1 khổ thơ: nghe, vì

b Nhấn mạnh cảm xúc, ấn tượng, khẳng định mục đích người cháu hăng say chiến đấu

2 Bài học

Khi nói hoặc viết, người ta có thể sử dụng biện pháp lặp lại từ ngữ ( hoặc cả một câu) để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh Cách lặp lại như vậy gọi là phép điệp ngữ; từ ngữ được lặp lại gọi là điệp ngữ

ca và văn xuôi nghệ thuật, văn chính

luận:

Một dân tộc gan góc chống cah1 nô

lệ của Pháp hơn tám mươi năm nay,

một dân tộc đã gan góc đứng vê phe

Đồng minh chống phát xít mấy năm

nay, dân tộc đó phải được tự do! Dân

tộc đó phải được độc lập!

Hoạt động 2

HS đọc yêu cầu trong SGK

? So sánh điệp ngữ trong khổ thơ

đầu của bài Tiếng gà trưa với điệp

ngữ trong hai đoạn thơ sau, tìm đặc

điểm của mỗi đoạn:

Trên đường hành quân xa

Dừng chân bên xóm nhỏ

Tiếng gà ai nhảy ổ:

“ Cục…cục tác cục ta”

Nghe xao động nắng trưa

Nghe bàn chân đỡ mỏi

Nghe gọi về tuổi thơ.

a Chuyện kể từ nỗi nhớ sâu xa

Thương em, thương em, thương em

biết mấy

b

Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xnh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?

? Qua những ví dụ trên theo em điệp

ngữ có mấy dạng?

HS đọc ghi nhớ sgk

Hoạt động 3

Bt1: Tìm điệp ngữ và chỉ ra tác dụng?

II CÁC DẠNG ĐIỆP NGỮ

Điệp ngữ cách quãng Nghe xao động

Nghe bàn chân

Nghe gọi về ”

-> Điệp ngữ ở đầu câu thơ

a Điệp ngữ nối tiếp “ Anh đã tìm em,rất lâu,rất lâu Khăn xanh,khăn xanh ”

-> Điệp ngữ xuất hiện liền nhau trong một câu thơ

b Điệp ngữ chuyển tiếp “ Cùng trông thấy Thấy xanh xanh ngàn dâu Ngàn dâu ”

-> Điệp ngữ ở cuối câu trên và đầu câu

cuối.

=> Điệp ngữ có nhiều dạng: điệp ngữ

cách quãng, điệp ngữ nối tiếp, điệp ngữ chuyển tiếp(vòng)

III LUYỆN TẬP

1 Bài tập1:

a Một dân tộc đã gan góc Dân tộc đó phải được…

-> nhấn mạnh ý chí gang thép của dân tộc ta và khẳng định sự độc lập tự do của dân tộc là tất yếu

b Điệp ngữ “trông”:

Bt 2: Tìm điệp ngữ và cho biết nó

thuộc dạng nào?

Bt 3: Yêu cầu học sinh sửa lỗi.

-> Nhấn mạnh sự mong đợi, trông ngóng vào sự thuận hoà của thiên nhiên của người lao động xưa

2 Bài tập 2:

- Xa nhau: điệp ngữ cách quãng một

- Một giấc mơ: điệp ngữ chuyển tiếp

3 Bài tập 3:

- Đoạn văn không sử dụng điệp ngữ mà mắc lỗi lặp từ khiến câu văn rườm rà, không trong sáng, không có giá trị biểu cảm

- Chữa lỗi bằng cách bỏ bớt những từ ngữ lặp không cần thiết

4 Củng cố

- Thế nào là điệp ngữ?

- Điệp ngữ có bao nhiêu dạng?

5 Hướng dẫn về nhà

- Học thuộc các bài ghi nhớ

- Chuẩn bị tiết Luyện nói: Phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học

V RÚT KINH NGHIỆM

Ngày soạn: 17/11/2016 Tuần: 14 Ngày dạy: 19/10/2016 Tiết: 56

LUYỆN NÓI: PHÁT BIỂU CẢM NGHĨ VỀ MỘT TÁC

PHẨM VĂN HỌC

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức

- Củng cố kiên thức về cách làm bài phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học

- Nắm được giá trị nội dung và nghệ thuật của một số tác phẩm văn học

2 Kỹ năng

- Rèn kỹ năng nói trước tập thể: tư thế, tác phong, cách diễn đạt.

- Luyện phỏt biểu miệng trước tập thể, bày tỏ cảm xỳc, suy nghĩ của mỡnh về tỏc phẩm văn học

3 Thỏi độ

Giỏo dục ý thức, tỏc phong tự tin khi dứng trước đỏm đụng

II CHUẨN BỊ

- GV: SGK – SGV – giỏo ỏn

- HS: SGK – chuẩn bị bài

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Phương phỏp vấn đỏp, thuyết trỡnh

IV CÁC BƯỚC LấN LỚP

1 Ổn định tổ chức

2 Bài cũ

Bài văn biểu cảm về một tỏc phẩm văn học cú bố cục mấy phần? Nờu rừ nội dung từng phần

3 Bài mới

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Hoạt động 1

? Xỏc định thể loại?

? Em định hướng tỡnh cảm gỡ đối với

bài thơ?

- Cảm nhận tỡnh yờu thiờn nhiờn và

tõm hồn nghệ sĩ, chất nghệ sĩ ở Bỏc.

Tấm lũng yờu nước nồng nàn của

Người

- Thờm yờu thiờn nhiờn, đất nước,

khõm phục và kớnh trọng Bỏc

Phần mở bài em nờu vấn đề gỡ?

Phần thõn bài cú nhiệm vụ gỡ?

Phần kết bài em định làm gỡ?

Hoạt động 2

I CHUẨN BỊ

Đề bài: Phỏt biểu cảm nghĩ về bài thơ

“ Cảnh khuya” của Hồ Chớ Minh

1 Tìm hiểu đề và tìm ý

- Phỏt biểu cảm nghĩ về tỏc phẩm văn học

- Đối tượng biểu cảm: Bài thơ “Cảnh khuya” - Hồ Chớ Minh

2 Dàn bài

a Mở bài: Giới thiệu tỏc phẩm

- Ấn tượng, cảm xỳc của mỡnh về tỏc phẩm

b Thõn bài: Nờu cảm nghĩ của em

- Cảm nhận, tởng tợng về hỡnh tượng thơ trong tỏc phẩm

- Cảm nghĩ về nhõn vật trữ tỡnh trong bài thơ

c Kết bài: Tỡnh cảm của em đối với bài thơ

II LUYỆN NểI

Yêu cầu: Nói lần lượt từng phần từ

mở bài -> kết bài

- Nhóm trưởng quản lý điều hành các

tổ viên

- Lần lît từng học sinh nói

- Các bạn khác nhận xét về tư thế, tác

phong, diễn đạt và nội dung trình bày

- Tổ trưởng nhận xét khái quát sau

cùng

1 Học sinh nói trước tổ

a Mở bài Bài thơ “Cảnh khuya” được Bác sáng tác năm 1947 thời kỳ đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp Giữa không khí vất vả, giữa sự ác liệt của chiến tranh, cảnh rừng Việt Bắc và người chiến sĩ cộng sản vẫn thật đẹp, thật yên bình và tự tại

b.Thân bài:

Thiên nhiên Việt Bắc được tái hiện trong hai câu thơ đầu

Tiếng suối trong như tiếng hát xa Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa Cảm nhận tiếng suối bằng tâm hồn nghệ sĩ nên sự so sánh cũng thật độc đáo, tài tình Tiếng suối - âm thanh của thiên nhiên núi rừng vang vọng trong đêm khuya tĩnh mịch mà trong trẻo, ngân nga như tiếng hát ấm áp, nồng nàn ở đâu vẳng lại Cái “hiện đại” ở Bác là thế Lấy tiếng ca làm chuẩn mực để từ đó gợi lên tiếng suối thân quen mà thật trữ tình

Rừng Việt Bắc bạt ngàn với những cây cổ thụ vươn xa được ánh trăng chiếu rọi

Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa Phải chăng ánh trăng “ lồng” vào cây

cổ thụ và bóng cổ thụ lại “lồng” vào những khóm hoa Nếu thế có gì đó không ổn Ở đây là bóng trăng lồng chiếu vào cây cổ thụ in trên mặt đất thành những bông hoa màu trắng sáng Cảnh đẹp mà lại như quấn quýt với nhau, nhờ điệp từ “ lồng” mà gợi nên cái ấm áp, sự thân tình hoà quyện Trong tư tưởng của em, núi rừng hoang sơ và bí hiểm, bạt ngàn mà l¹nh lẽo giờ trở nên thơ mộng, đáng

Gv gọi 3 học sinh trình bày trước

lớp:

Gv hướng dẫn Hs cách trình bày: giới

thiệu tên, giới thiệu tên bài học và đề

văn mình làm

Tư thế đứng thẳng, mắt nhìn thẳng về

phía trước, đọc rõ ràng

Học sinh nhận xét

Gv sửa chữa, bổ sung

Gv trình bày bài văn mẫu trên cho

học sinh học tập

yêu làm sao Ước gì có thể được một lần ở đó mà cảm nhận vẻ đẹp non nước mình mà nhớ Bác, người chiến

sĩ vĩ đại của dân tộc

Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà

Cảnh đẹp như tranh vẽ hay là cảnh đang như vẽ, khắc ghi hình ảnh con người Người ngồi đó vì ngắm cảnh đẹp hay vì lo cho dân cho nước Có lẽ

là cả hai, có thể nói vậy vì điệp từ nối tiếp “ chưa ngủ” được Hồ Chí Minh đặt đúng chỗ có tác dụng là tấm bản lề

mở ra hai phía tâm hồn

Chất chiến sĩ và nghệ sĩ, cái khô khan trong hoàn cảnh khốc liệt và cái lãng mạn bay bổng của tâm hồn tưởng như đối lập nhau giờ lại hoà hợp trong tâm hồn, trong con người Hồ Chí Minh tạo nên hình tượng hoàn mĩ

c Kết bài

“ Cảnh khuya” là một bài thơ hay, vừa hiện đại lại vừa cổ điển Không chỉ đẹp ở cảnh mà còn đẹp ở người Không chỉ vang vọng bởi tiếng suối

mà còn đọng mãi trong độc giả hình ảnh con người vĩ đại - Hồ Chí Minh

2 Học sinh trình bày trước lớp

4 Củng cố

- Tìm hiểu đề và tìm ý

- Xác định rõ bố cục ba phần và nắm được nhiệm vụ của từng phần

5 Hướng dẫn về nhà

- Xem lại nội dung bài cũ

- Làm đề văn còn lại trong sgk

- Chuẩn bị bài Một thứ quà của lúa non.

V RÚT KINH NGHIỆM

Tổ trưởng kí duyệt Ngày….tháng…năm

Lê Thị Thủy