MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC VĂN BIỂU CẢM TRONG PHÂN MÔN TẬP LÀM VĂN LỚP 7, TRƯỜNG THCS THỊTRẤN

Chính vì thế ,điểm các bài kiểm tra và điểm trung bình môn văn của các em còn thấp .Các em học sinh rất sợ học và viết các bài văn biểu cảm.Qua ba năm giảng dạy chương trình ngữ văn lớp

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHIA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC VĂN BIỂU CẢM TRONG PHÂN MÔN TẬP LÀM VĂN LỚP 7, TRƯỜNG THCS THỊ

TRẤN.

Tác giả :Nguyễn Thị Bích Diệp

Đơn vị: trường THCS Thị Trấn Bảo Lạc

Họ và tên Ngày,tháng,

Năm sinh

Nơi công tác

Chức vụ Trình độ

chuyên môn Nguyễn Thị Bích Diệp 24/03/1978 trường

THCS Thị Trấn

Giáo viên Cao đẳng

Văn-sử

I.Lĩnh vực áp dụng:

Giảng dạy phần văn biểu cảm thuộc phân môn tập làm văn lớp 7,học kì I

II.Mô tả giải pháp:

1.Tình trạng giải pháp đã biết(thực trạng)

“Văn học là nhân học” Văn học có vai trò rất quan trọng trong đời sống và trong sự phát triển tư duy của con người

Là một môn học thuộc nhóm khoa học xã hội ,môn văn có tầm quan trọng trong việc giáo dục quan điểm ,tư tưởng ,tình cảm cho học sinh.Đồng thời cũng là môn học thuộc nhóm công cụ ,môn văn còn thể hiện rõ mối quan hệ với các môn học khác Học tốt môn văn sẽ tác động tích cực tới các môn học khác và ngược lại ,các môn học khác cũng góp phần học tốt môn văn Điều đó đặt ra yêu cầu tăng cường tính thực hành ,giảm lí thuyết ,gắn học với hành ,gắn kiến thức với thực tiễn hết sức phong phú ,sinh động của cuộc sống

Môn văn trong nhà trường bậc THCS chia làm ba phân môn :Văn học , Tiếng việt ,Tập làm văn Trong thực tế dạy và học ,phân môn tập làm văn là phân môn “nhẹ kí” nhất Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng nói : “Dạy làm văn chủ yếu là dạy cho học sinh diễn tả cài gì mình suy nghĩ ,mình cần bày tỏ một cách trung thành ,sáng

tỏ chính xác ,làm nỗi bật điều mình muốn nói”

Năm học 2011-2012,2012-2013,2013-2014,tôi được phân công giảng dạy môn ngữ văn 7 Tôi nhận thấy mặc dù biểu lộ tình cảm ,cảm xúc là một nhu cầu thiết yếu của con người nhưng học sinh chưa biết cách bộc lộ cảm xúc của mình để “khơi gợi lòng đồng cảm nơi người đọc” ( Văn 7 – tập 1).Khi hành văn ,các em còn lẫn lộn , chưa phân biệt rõ ràng ,rạch ròi giữa văn biểu cảm với các thể loại văn khác Chính vì thế ,điểm các bài kiểm tra và điểm trung bình môn văn của các em còn thấp Các em học sinh rất sợ học và viết các bài văn biểu cảm.Qua ba năm giảng dạy chương trình ngữ văn lớp 7, tôi nhận thấy kĩ năng nhận diện các phương thức biểu đạt trong văn bản , kĩ năng viết , bộc lộ cảm xúc trong bài tập làm văn của một bộ phận học sinh còn yếu Ví dụ: khi cho học sinh viết bài tập làm văn số 2 với đề bài “Loài cây em yêu”

Dù mới học và hình thành kĩ năng tạo lập văn bản biểu cảm xong nhưng nhiều học sinh không phân biệt được văn miêu tả và văn biểu cảm nên bài viết không phải viết

về thái độ và tình cảm của mình đối với một loài cây cụ thể mà tả về loài cây đó Hoặc tiết viết bài tập làm văn số 3 đề yêu cầu “Cảm nghĩ về người mẹ thân yêu của mình”.Và bản thân tôi đã lưu ý học sinh khi viết văn biểu cảm thường là bộc lộ cảm xúc và tình cảm trong văn biểu cảm phải là những tình cảm mang tính tích cực và

chân thành.Tuy nhiên khi làm bài có em lại viết “Mẹ tôi năm nay ngoài ba mươi tuổi,nước da trắng hồng,mẹ em thường ăn mặc rất cầu kỳ, diêm dúa lúc ở nhà cũng như khi đi làm thời gian mẹ giành cho việc chăm chút bản thân mình chiếm quá nhiều thời gian ,do vậy mẹ không còn thời gian chú ý chăm sóc cho các con mà mẹ phải thuê người giúp việc và gia sư để chăm sóc và dạy bảo cho các con của mình.Do vậy

em cảm thấy chị giúp việc và cô gia sư còn thân thiết hơn mẹ của em.” hoặc khi nói

về đôi bàn tay của mẹ “Đôi tay của mẹ to bản và thô kệch,những lúc em mắc lỗi, đôi tay ấy tát em những cái tát như trời giáng Những lúc ấy em cảm thấy mẹ độc ác không kém gì một mụ phù thuỷ,giá như không có mẹ trên đời thì hay biết mấy” Liệu

khi đọc đoạn văn trên , các đồng nghiệp của tôi có cho rằng đó là một đoạn văn biểu hay và phù hợp với yêu cầu của đề bài nêu ra không Cũng với đề văn như trên ,một học sinh khác viết “Cảm nghĩ của em về mẹ là một người đàn bà yêu mến con

”.Không chỉ những đoạn văn mà toàn bài viết của em học sinh đó đều là những lời văn , đoạn văn tương tự như thế và không chỉ một hai học sinh mà năm nào tôi cũng thấy

có ít nhất là năm đến sáu em mắc vào những lỗi như vậy Các em cảm nhận và viết

văn như nghĩa vụ , làm qua loa cho xong rồi đem nộp Kể cả học sinh khá , dù cảm nhận và hiểu được yêu cầu của đề , xác định đúng hướng làm bài nhưng kể vẫn nhiều hơn biểu cảm

Thực tế đó qủa là đáng lo ngại , thực trạng vấn đề này ra sao ? Vì sao học sinh gặp nhiều khó khăn trong việc làm văn biểu cảm ? cần phải làm gì để nâng cao chất lượng dạy và học văn biểu cảm cho học sinh lớp 7 trường THCS Thị Trấn ? Đó là những vấn

đề tôi trăn trở ,day dứt ,muốn cùng được chia sẻ với các đồng nghiệp trong giải pháp của mình

2.Nội dung giải pháp:

a Cơ sở lựa chọn giải pháp:

*Khái quát chung về văn biểu cảm:

Văn biểu cảm là loại văn thể hiện nội tâm ,tâm trạng của người viết Ngồi trước trang giấy ,nếu tâm hồn trống rỗng không cảm xúc ,đầu óc mông lung không rõ ý nghĩ gì thì người viết không thể có được một bài văn biểu cảm có hồn Lúc đó ,bài văn hoặc khô khan ,nhạt nhẽo ,ngắn ngủi hoặc giả tạo ,vay tình mượn ý Người giáo viên ,khi dạy văn cấp THCS nói chung ,dạy văn biểu cảm nói riêng, ngoài nắm kiến thức ,phương pháp lên lớp còn cần có một tâm hồn ,một trái tim sống cùng tác giả ,tác phẩm

Để dạy và học tốt văn biểu cảm ở lớp 7 ,người dạy và người học cần nắm vững

hệ thống 6 bài học và luyện tập về văn biểu cảm (trong số 14 tiết học văn biểu cảm ở lớp 7 – học kì I ) gồm :

- Tìm hiểu chung về văn biểu cảm

- Đặc điểm của văn biểu cảm

- Đề văn biểu cảm và cách làm bài văn biểu cảm

- Cách lập ý của bài văn biểu cảm

- Các yếu tố tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm

- Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học

Trước tiên muốn giảng và dạy tốt đối loại bài này thì giáo viên cần tìm hiểu và nắm được nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên thì có nhiều song theo tôi , do một số nguyên nhân chủ yếu sau :

Thứ nhất:Đối với người dạy

Đa số giáo viên đều tận tụy với công tác giảng dạy,chăm lo quan tâm đến học sinh nhưng vẫn còn những mặt hạn chế sau :

- Phương pháp giảng dạy chưa thực sự phù hợp với một bộ phận không nhỏ học sinh yếu kém dẫn đến chất lượng chưa cao

- Do điều kiện khách quan nên việc sử dụng đồ dùng dạy học ,phương pháp trực quan vào tiết học hạn chế ,ảnh hưởng đến chất lượng tiếp thu bài của học sinh

Thứ hai:Đối với học sinh

- Một số học sinh vì lười học, chán học nên không chuẩn bị tốt tâm thế cho giờ học văn

- Vì trường nằm trên địa bàn thuộc vùng kinh tế khó khăn,hầu hết đều làm thuê hoặc làm rẫy nên các em phải phụ giúp gia đình ngoài giờ lên lớp ,không có thời gian học

- Đa số các em lười hoặc không bao giờ đọc sách ,kể cả văn bản trong SGK

- Đời sống văn hóa tinh thần ngày một nâng cao ,một số nhu cầu giải trí như xem

ti vi ,chơi game ngày càng nhiều làm cho một số em chưa có ý thức học bị lôi cuốn ,xao nhãng việc học

- Khả năng cảm thụ của học sinh còn hạn chế do nghèo nàn và ít vốn sống

- Học sinh chưa biết lựa chọn tình cảm và cảm xúc để bộc lộ cảm xúc

Thứ ba:đối với phụ huynh:

Bảo Lạc là huyện niền núi, điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí còn hạn chế.Do vậy một số phụ huynh chưa quan tâm tới việc học của con,không

có điều kiện mua sách tham khảo cho con em,không quan tâm đến đời sống tình cảm của con em mình

* Một số giải pháp để nâng cao chất lượng dạy và học văn biểu cảm trong phân môn tập làm văn lớp 7 trường THCS Thị Trấn.

Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng từng đánh giá rất cao lứa tuổi học sinh trong nhà trường như sau “Lứa tuổi từ 7 đến 17 là rất nhạy cảm,thông minh lạ lùng lắm”.Từ thực tế giảng dạy ,tôi mạnh dạn đưa ra:Một số giải pháp để nâng cao chất lượng dạy và học vănn biểu cảm trong phân môn tập làm văn lớp 7

Thứ nhất:.Đối với giáo viên

Ngoài một số phương pháp tích cực trong dạy học phân môn tập làm văn như : Phương pháp dạy tập làm văn thông qua hoạt động ,phương pháp trực

quan ,hình thức vấn đáp ,thảo luận Giáo viên cần vận dụng sáng tạo một số phương pháp khác như phương pháp đóng vai , phương pháp sử dụng trò chơi học tập

Dù dạy văn biểu cảm về sự vật và con người hay văn biểu cảm về tác phẩm văn học ,giáo viên luôn phải định hướng và hướng dẫn các em nắm vững quy trình

để làm một bài văn biểu cảm tốt.Quy trình đó bao gồm :các bước sau:

Bước môt:Tìm hiểu đề và tìm ý

* Tìm hiểu đề

Một đề bài thường ra dưới dạng khái quát nhằm tích hợp với tất cả đối tượng học sinh Do đó ,quá trình tìm hiểu đề bài sẽ diễn ra như một hoạt động nhằm cá thể hóa

đề bài cho từng học sinh kết quả của quá trình này là mỗi học sinh có một đề bài cho riêng mình Trong đề bài văn biểu cảm ,giáo viên cần định hướng cho các em tìm hiểu

đề bằng cách tìm ra lời giải cho các câu hỏi sau :

- Em định phát biểu cảm nghĩ ,tình cảm ,mong muốn về đồ vật (con vật ,loài cây,cảnh vật )nào ?về người nào ?về tác phẩm nào ?

- Em viết bài biểu cảm đó nhằm mục đích gì?(giãi bày cảm xúc,tình cảm nào?)

- Em viết bài biểu cảm đó để ai đọc ?(cô giáo ,thầy giáo ,bố mẹ ,bạn bè .)

Lời giải đáp cho ba câu hỏi trên sẽ quyết định nội dung bài viết (trình bày cảm xúc

gì ?) ,giọng điệu bài viết (viết cho bạn bè phải là giọng văn thân mật ,có thể suồng sã; còn viết cho thây cô hoặc bố mẹ phải thân thiết nhưng nghiêm trang )

* Tìm ý

Tìm ý cho bài văn biểu cảm chính là tìm cảm xúc ,tìm những ý nghĩ và tình cảm để diễn đạt thành nội dung của bài Ý nghĩ ,cảm xúc ,tình cảm muôn màu muôn vẻ trong các bài văn biểu cảm đều bắt nguồn từ việc quan sát cuộc sống xung quanh ,từ những gì người viết đã sống và trải qua ,đã tiếp xúc trong tác phẩm Vì thế ,muốn tìm ý cho bài văn biểu cảm không phải cứ ngồi một chỗ mà đợi ý nghĩ ,cảm xúc đến Sau khi có một đề bài ,hãy quan sát kĩ đối tượng đề bài nêu ra để từ đó ,cảm xúc xuất hiện Nếu không có điều kiện quan sát trực

tiếp ,hóy lục lọi trong trớ nhớ ,trong kỉ niệm những gỡ mỡnh biết về đối tượng và

từ từ nhớ lại cỏc chi tiết Nếu cả kỉ niệm trong kớ ức cũng khụng cú thỡ tỡm đọc sỏch bỏo ,xem phim ảnh về đối tượng để ghi nhận cỏc chi tiết cần thiết

Đối với văn biểu cảm về tỏc phẩm văn học ,cảm xỳc và suy nghĩ về tỏc phẩm văn học được nảy sinh từ bản thõn tỏc phẩm Tỡm ý trong trường hợp này chớnh là đọc kĩ ,đọc đi đọc lại nhiều lần tỏc phẩm ,ngẫm nghĩ tỡm ra vẻ đẹp ,tỡm

ra triết lớ của nội dung ,tỡm ra cỏi mới ,cỏi độc đỏo của cỏc yếu tố hỡnh thức nghệ thuật

Bước hai: Lập dàn ý:

Bài văn biểu cảm cũng cú kết cấu ba phần (mở bài ,thõn bài ,kết bài ) như cỏc kiểu văn bản khỏc Mở bài nhằm giới thiệu đối tượng và cảm xỳc chớnh về đối tượng Phần thõn bài là sự phỏt triển cỏc cảm xỳc chớnh đó nờu ra ở phần mở bài Phần kết bài khộp lại cỏc ý đó trỡnh bày

Vớ dụ:Lập dàn ý cho đề bài sau:

Cảm nghĩ về tình bạn

a Mở bài:

- Nêu đợc ý nghĩa của một tình bạn đẹp, giới thiệu tình bạn gắn bó của mình

- Dẫn chứng ca dao, dõn ca núi về tỡnh bạn

b Thân bài:

- Thế nào là 1 tỡnh bạn đẹp ?

+ Tỡnh cảm bạn bố dành cho nhau phải chõn thành, trong sỏng, vụ tư, tin tưởng + Bạn bố phải hiểu biết và thụng cảm, sẵn sàng chia sẻ vui buồn, giỳp đỡ nhau tận tỡnh

+ Khụng bao che, dung tỳng, trước thúi xấu của bạn

- Những câu chuyện mà em nhớ mãi không quên về tình bạn ấy

- Cảm xúc, suy nghĩ đối với ngời bạn mình

- Khụng cú bạn bố, đú là điều bất hạnh

c Kết bài:

Cảm nghĩ chung về tình bạn và lời hứa mãi trân trọng giữ gìn tình bạn đẹp

Bước ba:Viết bài

Viết bài văn biểu cảm là việc viết các đoạn văn và nối chúng với nhau ,tạo thành chỉnh thể thống nhất Khi viết bài cần thực hành thành thạo kĩ năng hành văn ,đặt câu ,sử dụng từ ,chọn giọng điệu ,cách bộc lộ cảm xúc phù hợp.Khi viết bài ,kết nối các đoạn trong bài văn biểu cảm cần chú ý đến lôgíc phát triển của cảm xúc ,của tình cảm Theo lôgíc này ,mỗi đoạn trong bài đều phải hướng vào làm nổi rõ lên cảm xúc chính ,tình cảm chính:

Ví dụ:Bài văn học sinh làm dựa vào phần dàn bài trên

Người ta có thể có nhiều điều đáng tự hào: tự hào về sự giàu có của gia đình, tự hào về sự thành đạt của người thân… riêng tôi, tôi tự hào vì có nhiều người bạn tốt

Người ta cứ đi tìm những định nghĩa về tình bạn nhưng thật khó có thể tìm được một cụm từ nào diễn đạt ngọn ngành ý nghĩa của hai từ ấy Tình bạn có khi chỉ là một cái gì đó rất nhỏ nhưng lại có ý nghĩa thiêng liêng, cao quý vô cùng

Từ nhỏ, tôi đã kết thân với Bùi Hùng Nhà cậu rất nghèo, bố cậu lại mất sớm vì vết thương mắc phải từ lúc còn chiến đấu ở chiến trường vậy mà trong suốt những năm học tập cùng nhau, chưa năm nào Hùng không đạt được học sinh giỏi chơi với nhau thân thiết, tưởng chừng mình sẽ giúp đỡ được Hùng, nào ngờ câu lại chính là người giúp lại bản thân tôi Sức học của Hùng cùng với sự quan tâm của cậu những lúc cậu

có thời gian, đã giúp tôi tiến bộ lên trông thấy từ một cậu bé mải chơi, tôi trở thành một học sinh khá Như vậy đấy, tình bạn của chúng tôi là cả quá trình dài vun đắp thật khó có thể cắt nghĩa được cái gì đã gắn kết chúng tôi Chỉ biết rằng, chúng tôi sống với nhau gắn bó và rất chân thành

Tôi biết có nhiều người ích kỉ hơn Nhiều người cho rằng chỉ cần một người bạn thân là đủ Và thế là suốt ngầy họ chỉ quấn quýt với nhau Họ coi như không có những người xung quanh họ thứ tình bạn như thế không thể coi là cao đẹp được các bạn kết bạn hãy nên nghĩ đến những lúc khó khăn Ví như tôi vậy; năm ngoái, mẹ tôi ốm nặng, mẹ phải nằm viện hàng tháng trời Tôi và bố lo âu nhiều lắm Thế nhưng nhờ sự giúp đỡ của mọi người, nhất là bạn bè bác sĩ của bố tôi, mẹ tôi đã qua khỏi và ngay sau đó lại khỏe mạnh bình thường Riêng tôi, tôi cũng phải cảm ơn biết bao nhiêu người bạn, không chỉ có Bùi Hùng người thường xuyên tới giúp đỡ tôi mà ngày nào cũng có các bạn trên kớp, trên trường đến thăm và động viên mẹ và tôi Chính sự quan tâm của bạn bè mà tôi và mẹ có thêm nhiều nghị lực Khi mẹ tôi khỏi bệnh, mẹ gọi tôi đến và nói: “mẹ tự hào về con và các bạn của con Mẹ sống được cũng nhờ sự giao hảo đầy ý nghĩa của các con”

Đấy! các bạn thấy không, trong những hoàn cảnh như thế nếu không có bạn bè, chúng ta làm sao có thể đứng lên

Tôi có thể kể ra nhiều và nhiều hơn nữa những điều ý nghĩa mà bạn bè dành cho cuộc sống của tôi Tất nhiên, tôi cũng sẵn sàng đáp lại bạn bè trong những lần như thế Càng nhớ lại, tôi càng quý trọng tình bạn nhiều hơn Tôi càng phải tự nhắc nhở chính mình; sống ở trên đời phải kết giao vời nhiều người bạn tốt có như vậy, bản thân ta cuộc sống của ta mới ngày một thêm rạng rỡ hơn lên

Dân gian ta từng khuyên nhủ: “gần mực thì đen, gần đèn thì rạng” câu tục ngữ nhắc nhở ta trong việc chọn lựa bạn bè Lời dạy của người xưa vô cùng ý nghĩa Bởi tình bạn chỉ cao quý và tốt đẹp nếu chúng ta biết “chọn bạn mà chơi” và biết biến tình bạn của mình trở thành một thứ tình cảm chân thành và ý nghĩa

Bước bốn: Sửa bài

Đa số học sinh khi làm bài không biết cách phân phối thời gian hợp lí nên viết xong là nộp bài ,thậm chí hết thời gian nhưng vẫn chưa làm xong bài Do đó ,khâu tự sửa bài sau khi viết không được coi trọng GV cần nhắc nhở các em chú trọng hơn đến việc sửa bài trước khi nộp

Để dạy tốt văn biểu cảm ,giáo viên nên chú ý trước tiên đến việc đổi mới cách

ra đề Từ đề tài chung cho cả lớp ( có tính định hướng chung ) ,phải thực hiện quá trình cá thể hóa đề bài (quá trình hướng dẫn mỗi học sinh đi từ đề tài chung cho cả lớp đến việc xác định đề bài riêng ,đề bài cụ thể phù hợp với vốn sống ,với tình cảm ,cảm xúc riêng của mỗi học sinh ).Một lí luận sư phạm tôi đã rút ra được trong quá trình giảng dạy ,đó là :Giáo viên không được bắt học sinh viết bài văn biểu cảm về đề tài các em chưa được sống ,chưa có hiểu biết ,có cảm xúc nếu giáo viên đó muốn học sinh làm tốt yêu cầu mình đưa ra

Khi chấm bài làm văn biểu cảm của học sinh ,giáo viên nên coi trọng tính cá biệt ,sự độc đáo trong suy nghĩ ,rung động có trong nội dung hơn là độ dài của bài .Nếu bài văn biểu cảm của các em chỉ cần có được một ,hai cảm nhận hoặc một,hai nội dung có sắc thái tình cảm riêng ,các thầy cô giáo nên trân trọng ,biểu dương và tỏ thái độ đánh giá cao qua cách cho điểm và lời nhận xét.Tuy nhiên đối với những học sinh khá, giỏi thì giáo viên lại phải lưu tâm hơn đến hành văn của học sinh ,làm sao cho bài văn của các em được hoàn thiện nhất

Giáo viên cần hướng dẫn ,khuyến khích và khuyến khích hơn nữa việc học sinh đọc sách ,bắt đầu từ việc đọc các văn bản trong sách giáo khoa Thực tế cho thấy học sinh rất lười đọc sách dẫn đến đọc yếu ,gây khó khăn cho việc cảm thụ văn bản.Chính

vì thế ,giáo viên cần khơi nguồn và nuôi dưỡng thói quen đọc sách của học sinh bằng cách :trong mỗi tiết dạy giáo viên lấy dẫn chứng ,ví dụ ,trích các câu nói ,đoạn thơ ,đoạn văn hay từ các sách tham khảo ,sách nâng cao ,các tác phẩm văn học và cho các

em trực tiếp nhìn thấy Khi giáo viên làm được như thế ,không cần phải “Khua chiêng

gõ mõ” ,tự các em sẽ tìm đến với sách ,làm bạn với sách

Một học sinh muốn học tốt văn biểu cảm cần phải cú kĩ năng diễn đạt trụi chảy ,hấp dẫn giỏo viờn nờn giao cỏc bài tập rốn viết ở nhà cho học sinh sau mỗi tiết học:

Vớ dụ:

Gạch chân dới những câu văn có nội dung biểu cảm gián tiếp trong đoạn văn sau và nêu rõ cảm xúc của tác giả

Tôi dậy từ canh t Còn tối đất, cố đi mãi trên đá đầu s, ra thấu đầu mũi đảo Và ngồi đó rình mặt trời lên Điều là tôi dự

đoán thật là không sai Sau trận bão, chân trời, ngấn bể sạch nh tấm kính lau hết mây hết bụi Mặt trời nhú lên dần dần, rồi lên cho kì hết Tròn trĩnh phúc hậu nh lòng đỏ một quả trứng thiên nhiên đầy đặn Quả trứng hồng hào thăm thẳm và đờng bệ đặt lên một mâm bạc đờng kính cái mâm rộng nh một trời màu ngọc trai nớc biển ửng hồng Y nh một mâm lễ phẩm tiến ra từ trong bình minh để mừng cho sự trờng thọ của tất cả ngời chài lới trên muôn thủa biển Đông Vài chiếc nhạn mùa thu chao đi chao lại trên mâm bể sáng dần trên cái chất bạc nén Một con hải âu bay ngang, là là nhịp cánh

.Có hai đoạn văn bản cùng nói về cây tre nh sau:

(1)Luỹ giữa cũng toàn tre nhng là loại tre thẳng (tre hoá) Luỹ

trong cùng tre càng thẳng hơn Tre óng chuốt vơn thẳng tắp, ngọn không dày và rậm nh tre gai Suốt năm tre xanh rờn và đầy sức

sống (Ngô Văn Phú)

(2)Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau,

nh-ng cùnh-ng một mầm non mănh-ng mọc thẳnh-ng Vào đâu tre cũnh-ng sống, ở đâu tre cũng xanh tốt Dáng tre vơn mộc mạc, màu tre tơi nhũn nhặn Rồi tre lớn lên, cứng cáp, dẻo dai, vững chắc Tre trông thanh cao giản dị chí khí nh ngời (Thép Mới)

So sánh để chỉ ra điểm khác nhau về phơng thức biểu đạt của hai đoạn văn bản trên và nêu rõ đoạn văn bản nào thuộc phơng thức biểu cảm ? Vì sao ?

Ngoài ra giỏo viờn cũn cú thể ra một số đề bài yờu cầu học sinh viết những bài văn và đoạn văn ngắn như :

Viết bài văn ngắn nờu cảm nghĩ về người bà(ụng) kớnh yờu của em

Viết một đoạn văn ngắn nờu cảm nghĩ của em về cõy hoa bằng lăng ở sõn trường em

Đặc biệt ,giỏo viờn nờn hướng dẫn cỏc em cỏch viết nhật kớ để giỳp cỏc em nuụi

dưỡng tỡnh cảm đẹp khi cũn ngồi trờn ghế nhà trường

Thứ hai:Đối với học sinh

Để học tốt văn biểu cảm ,cần biết tạo nờn cảm xỳc ;bởi cảm xỳc là sự cảm thụ của trỏi tim ,của tấm lũng và tỡnh cảm người học Cỏc em hóy đến với giờ văn bằng trỏi tim

,bằng tấm lòng của mình thì những cung bậc tình cảm vui ,buồn ,thương ,hờn giận từ bài giảng của thầy cô sẽ đi vào lòng các em.Các em sẽ biết thương cảm những số phận bất hạnh ,biết căm ghét sự bất công ,cái xấu ,cái ác;biết yêu thiên nhiên hoa cỏ ,yêu quê hương đất nước , “Người với người sống để yêu nhau” ( Tố Hữu)

Để làm tốt một bài văn biểu cảm ,khi làm bài ,trước tiên,các em cần định rõ cho mình các yêu cầu cụ thể để biến đề bài chung cho cả lớp thành đề bài của riêng mình Sau

đó ,cần xác định rõ những tình cảm cảm xúc ,những rung động nào là mạnh mẽ ,là riêng của mình Hãy tập trung trình bày những tình cảm ,cảm xúc ,suy nghĩ đó một cách trực tiếp hoặc gián tiếp (qua miêu tả cảnh vật ,qua một câu chuyện ).Các em cần chú ý đến sự riêng biệt ,độc đáo của nội dung hơn là ham viết dài Đồng thời ,cần lựa chọn các từ ngữ ,hình ảnh (so sánh ví von ,so sánh ngầm )thích hợp để diễn tả những tình cảm ,cảm xúc,suy nghĩ của mình

Điểm quan trọng nhất để làm bài văn biểu cảm đạt kết quả cao là tự bản thân các em hãy tích cực đọc sách ,tích cực tham gia các hoạt động trong nhà trường ,ngoài xã hội

để có thêm vốn sống ,vốn hiểu biết Qua đó ,các em cần chú ý rèn luyện cho tâm hồn mình trở nên chứa chan những tình cảm yêu ,ghét ,buồn,thương ,hờn giận ,nhớ

nhung dạt dào những suy nghĩ đẹp đẽ cao thượng về tình bạn ,tình yêu thương cha

mẹ thầy cô ,yêu quê hương đất nước Đó là cái gốc to ,là những chùm rễ sâu cung cấp chất bổ dưỡng cho cây văn biểu cảm luôn xanh tươi ,nở hoa ,kết trái

Thứ ba: với phụ huynh

- Quan tâm hơn đến việc học hành của con em mình ,đầu tư nhiều về thời gian cho con cái học tập ,không nên để cho các em phụ giúp nhiều công việc gia đình

- Hướng dẫn và tạo cho con thói quen đọc sách;chia sẻ tư vấn ,định hướng ,bồi dưỡng tâm hồn cho con để các em có nhiều thuận lợi trong việc bộc lộ và phát triển cảm xúc ,tình cảm trong cuộc sống nói chung và trong việc làm văn biểu cảm nói riêng

- Phối hợp chặt chẽ ,thường xuyên với giáo viên chủ nhiệm và bộ môn văn để tìm hiểu ,nắm bắt kịp thời tình hình học tập của con em mình