- Trình bày và phân tích được thí nghiệm phân tích ánh sáng trắng bằng lăng kính để rút ra kết luận: trong chùm sáng trắng có chứa nhiều chùm sáng màu.. Phân tích một chùm sáng trắng bằn
Trang 1Trường THCS Giục Tượng Tuần 31
Bài 53 SỰ PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG
I Mục tiêu
1.Về kiến thức:
- Phát biểu được khẳng định: Trong chùm sáng trắng có chứa nhiều chùm sáng màu khác nhau
- Trình bày và phân tích được thí nghiệm phân tích ánh sáng trắng bằng lăng kính để rút ra kết luận: trong chùm sáng trắng có chứa nhiều chùm sáng màu
- Trình bày và phân tích được thí nghiệm phân tích ánh sáng trắng bằng đĩa CD để rút ra được kết luận về sự phân tích ánh sáng trắng
2.Về kĩ năng:
- Kĩ năng phân tích hiện tượng phân ánh sáng trắng và ánh sáng màu qua thí nghiệm
- Vận dụng kiến thức thu thập được giải thích các hiện tượng ánh sáng màu như cầu vồng, bong bóng xà phòng…dưới ánh trăng
3.Về thái độ
- Cẩn thận, nghiêm túc
II.Chuẩn bị
1 Giáo viên:
*Mỗi nhóm HS :
- 1 lăng kính tam giác đều - 1 màn chắn trên có khoét 1 khe hẹp
- 1 bộ tấm lọc màu đỏ,màu xanh, nửa đỏ, nửa xanh - 1 đĩa CD
2 Học sinh:
- Học bài cũ và chuẩn bị trước bài 53
III Tiến trình bài dạy
1 Kiểm tra bài cũ (5’)
- Hãy kể tên các nguồn ánh sáng trắng mà em biết ? (10đ)
2 Bài mới
Hoạt động 1 : Phân tích chùm
sáng trắng bằng lăng kính (15’)
Y/c HS đọc thông tin SGK
- Dự đoán hiện tượng xảy ra ?
- Cho HS nhận biết dụng cụ TN
- Tiến hành TN và trả lời C1
+ Dải ánh sáng nhiều màu đó gồm
những ánh sáng màu gì ?
Y/c HS tiếp tục đọc thông tin và
dự đoán hiện tượng tiếp theo
- Dự đoán hiện tượng ?
- Yêu cầu HS tiến hành TN 2(quan
Đọc thông tin phần dự đóan
- Dự đoán
- Thu thập thông tin
- quan sát kết quả thí nghiệm, trả lời C1
Đọc
Dự đoán -Thu thập thông tin , tiến hành
I Phân tích một chùm sáng trắng bằng lăng kính
1/Thí nghiệm 1
C1: Dải màu có nhiều màu mằm sát nhau (đỏ, cam, vàng
… tím)
2/Thí nghiệm 2:
C2 : Khi chắn tấn lọc màu đỏ
ta thấy có vạch màu đỏ, tấn lọc xanh có vạch xanh Hai vạch này có vị trí khác nhau
Trang 2sát màu, vị trí) và trà lời C2
C3: Y/c đọc và trả lời
Trong hai ý trên, ý nào đúng?
- Yêu cầu HS trả lời C4
+ Tại sao nói TN1 là TN phân tích
ánh sáng trắng ?
+ Từ 2 TN trên em rút ra được kết
luận gì ?
*THMT:
- Sống lâu trong môi trường ánh
sáng nhân tạo (ánh sáng màu)
khiến thị lực bị suy giảm, sức đề
kháng của cơ thể bị giảm sút
Tại các thành phố lớn, do sử dụng
quá nhiều đèn màu trang trí đã
khiến cho môi trường bị ô nhiễm
ánh sáng Sự ô nhiễm này dẫn đến
giảm tầm nhìn, ảnh hưởng đến khả
năng quan sát thiên văn Ngoài ra
chúng còn lãng phí điện năng
*Biện pháp bảo vệ môi trường:
+ Cần quy định tiêu chuẩn về sử
dụng đèn màu trang trí, đèn quảng
cáo.+ Nghiêm cấm việc sử dụng
đèn pha ô tô, xe máy là đèn phát ra
ánh sáng màu.+ Hạn chế việc sử
dụng điện để thắp sáng đèn quảng
cáo để tiết kiệm điện
Hoạt động 2 : Phân tích chùm
sáng trắng bằng đĩa CD (10’)
- Giới thiệu đĩa CD
- Hướng dẫn HS quan sát mặt
đĩa CD dứơi ánh sáng trắng
Y/c các nhóm thảo luận và trả lời
câu C5
Mặt đĩa CD có hiện tượng gì khi
đặt dưới ánh sáng trắng ?
C6 : ánh sáng chiếu vào CD là
ánh sáng gì ?
Ánh sáng chiếu vào mắt ta là ánh
sáng gì ?
TN, trả lời C2
- Cá nhân thực hiện
Ý 2 đúng C4: Trước lăng kính là dải sáng trắng, sau lăng kính thu được dải sáng màu
- Nêu kết luận
-quan sát, lắng nghe Thí nghiệm với đĩa CD,
C5 Trên đĩa mặt đĩa CD có nhiều dải màu biến thiên từ đỏ đến tím.
C6: + ánh sáng chiếu đến đĩa CD
là ánh sáng trắng.
+ ánh sáng chiếu từ CD đến mắt
ta là ánh sáng màu ( Từ đỏ Tím)
+ gọi là TN phân tích ánh sáng trắng
- Nêu kết luận
Khi chắn tấm lọc nửa đỏ, nửa xanh nhìn thấy đồng thời cả hai vạch đỏ và xanh nằm lệch nhau
C3: ý hai đúng C4: ánh sáng qua lăng kính được phân tích thành các dải màu nên đó gọi là sự phân tích ánh sáng trắng bằng lăng kính
3/Kết luận ( SGK/140)
II/ Phân tích một chùm
sắng trắng bằng sự phản xạ trên đĩa CD
1/Thí nghiệm 3
C5 : Nhìn theo các phương khác nhau, thấy dải màu khác nhau
C6: Anh sáng chiếu tới CD là ánh sáng trắng
-Tùy theo phương nhìn ta thấy ánh sáng từ CD đến mắt
Trang 3Ánh sáng qua đĩa CD phản xạ lại
mắt ta là những chùm sáng màu nên
TN 3 cũng gọi là TN gì?
+ Qua TN3 em có rút ra kết luận gì ?
Y/c Nêu kết luận chung
Hoạt động 3 : Vận dụng(13’)
- Yêu cầu HS trả lời C7
- Có thể phân tích chùm sáng trắng
thành ánh sáng màu như thế nào ?
- Nêu kết luận chung Ghi vở
Dùng tấm lọc màu để phân tích ánh sáng trắng thành ánh sáng màu
có màu khác nhau
2/Kết luận(SGK/140)
III Kết luận chung
IV Vận dụng
C7 : Các tấm lọc màu coi như phân tích ánh sáng trắng thành ánh sáng màu
3/.Củng cố: (2’)
-Phân tích ánh sáng trắng thành dãy ánh sáng màu bằng cách nào? Dùng lăng kính hoặc đĩa CD
- Gọi HS phát biểu ghi nhớ
- Gọi HS Đọc phần có thể em chưa biết
4/Hướng dẫn về nhà
-Học thụôc bài và phần ghi nhớ
- Làm bài tập 53.1->53.3 trong sách bài tập
- Chuẩn bị bài 54
5/ Bổ sung
LUYỆN TẬP
I Mục tiêu
1 Kiến thức:
- Dùng 2 tia đặc biệt để dựng ảnh của một vật tạo bởi thấu kính HT và TKPK
-Xác định được chiều cao của vật, của ảnh, khỏang cách từ vật đến TK…
2 Kỹ năng:
-Vẽ và dựng đựơc ảnh của một vật tạo bởi TK
-Vận dụng kiến thức hình học vào giải bài tập tìm khoảng cách, chiều cao của ảnh
3 Thái độ : nghiêm túc, tích cực tham gia làm bài tập
II Chuẩn bị:
GV: -Chọn lọc các bài tập cơ bản để học sinh có khả năng nắm bài dễ dàng
-bảng phụ chuẩn bị trước các đề bài
HS: củng cố kiến thức và kỹ năng vẽ hình trứơc ở nhà
Trang 4III Hoạt động dạy học
1 KTBC: kết hợp bài mới
2 Bài mới
HĐ1: Nhắc lại kiến thức
có liên quan
Hãy nêu cách vẽ ảnh của
một vật tạo bởi thấu kính
hội tu?
Hãy nêu cách vẽ ảnh của
một vật tạo bởi thấu kính
hội tu?
-Nêu tính chất ảnh của
một vật tạo bởi TKHT?
Nêu tính chất ảnh của
một vật tạo bởi TKHT?
HĐ2: Bài tập
Bt1:
Một vật sáng AB có chiều
cao 1cm ,đặt trước thấu
kính hội tụ tiêu cự 12cm
cách thấu kính một
khỏang 36cm
a./Vẽ ảnh qua thấu kính
hội tụ và nêu tính chất
của ảnh?
b./Tìm khỏang cách từ
ảnh đến thấu kính và độ
cao của ảnh?
H: vật nằm trong hay
nằm ngoài tiêu cụ?
Hãy nêu tính chất của
ảnh khi vật nằm ngoài
tiêu cự?
Gọi học sinh lên bảng vẽ
HS khác vẽ vào vở
Nhận xét hình vẽ của HS
Nêu cách vẽ theo 2 trong 3 tia sáng
Nêu cách vẽ theo 2 trong 3 tia sáng
Nêu t/c ảnh khi vật nằm trong tiêu cự, nằm ngòai tiêu cự
Nêu t/c ảnh khi vật nằm trong tiêu cự, nằm ngòai tiêu cự
Đọc đề
Nằm ngoài
ảnh thật , ngựơc chiều với vật, lớn hơn vật
lên bảng vẽ
TKHT Vật nằm ngoài tiêu cự: ảnh thật, ngược chiều, nhỏ hơn vật
Vật nằm trong tiêu cự: ảnh ảo, cùng chiều, lớn hơn vật
TKPK Vật nằm trong, nằm ngoài cho ảnh ảo , cùng chiều với vật, nhỏ hơn vật
Giải BT1:
a)áp dụng tính chất của ảnh tạo bởi TK HỘI TỤ vẽ ảnh :ảnh thật ngược chiều với vật, nhỏ hơn vật
b) Xét 2 tam giác đồng dạng :
∆AIA’ và ∆ OF’A’
Ta có : AA ' 36 3
AI OA
AA ' 3= OA' Xét ∆ABO đồng dạng ∆A’B’O
2
1
AB
=> = = =
=> Khoảng cách từ ảnh đến TK
A’
F
’ F
B A
Trang 5Muốn tính chiều cao và
khoảng cách của ảnh ta
làm thế nào?
Gọi HS lên bảng tính
Bài 2: ( Thấu kính hội tụ)
Đặt một vật AB trứơc thấu
kính hội tụ có tiêu cụ 8
cm vật AB cách thấu kính
một khoảng 4 cm, A nằm
trong trục chính Vật AB
có chiều cao h=3mm
a) Hãy dựng ảnh A’B’ của
AB
b) Nêu tính chất của ảnh
thu đựơc ?
c) Tính khỏang cách từ
ảnh đến thấu kính và
chiều cao của ảnh ?
Y/c hs đọc đề
Đề bài cho biết gì?
Y/c làm những gì?
Muốn dựng ảnh của một
vật tạo bởi TKHT ta vẽ
như thế nào?
Y/c HS lên bảng vẽ, HS
vẽ vào vở
b) ảnh thật hay ảnh ảo ?
cùng chiều hay ngựơc
vẽ vào vở
xét 2 tam giác đồng dạng
∆AIA’ và ∆ OF’A’
Xét ∆ABO đồng dạng ∆
A’B’O Lên bảng làm bài
Đọc đề bài f=8cm d=4cm AB=3mm a) vẽ ảnh c) tính A’B’=?; d’=?
vẽ vật AB vuông góc trục chính
vẽ tia tới song song với trục chính
cho tia ló qua tiêu điểm F’
vẽ tia tới qua quang tâm cho tia ló truyền thẳng
1 HS lên bảng vẽ, tất cả vẽ vào vở
-ảnh ảo , cùng chiều, lớn hơn vật
' ' '
' ' 36.0,5
1
BO A B
AB
=
Giải BT2 a)
b) -ảnh ảo , cùng chiều, lớn hơn vật c) Xét tam giác BB’Iđồng dạng với tam giác
OB’F’ có
'
OF = OB <=> '
OF = OB
=> ' '. ' 8. ' 2 '
4
OA
Xét tam giác OAB đồng dạng tam giác OA’B’ có
* ' ' '
' 8.0,3
4
OA AB
OA
−
= <=> =
−
=> = = =
=
Giải BT2 a)
Trang 6chiều , ảnh lớn hơn hay
nhỏ hơn vật?
Muốn tính d’ ta phải
thông qua các tam giác
đồng dạng, tính các cạnh
trung gian
Muốn tính OA’ ta xét các
tam giác đồng dạng nào?
BB’ có chưa?
Tính BB’ thông qua các
tam giác đồng dạng nào?
Gọi HS lên bảng giải
Nhận xét – chốt bài giải
Bài tập 3 Hướng dẫn về
nhà
Đặt một vật AB trứơc thấu
kính phân kì có tiêu cụ 8
cm vật AB cách thấu kính
một khoảng 4 cm, A nằm
trong trục chính Vật AB
có chiều cao h=3mm
a) Hãy dựng ảnh A’B’ của
AB
b) Nêu tính chất của ảnh
thu đựơc ?
c) Tính khỏang cách từ
ảnh đến thấu kính và
chiều cao của ảnh ?
Y/c hs đọc đề
*Đề bài cho biết gì?
Y/c làm những gì?
Muốn dựng ảnh của một
vật tạo bởi TKHT ta vẽ
như thế nào?
OAB đồng dạng tam giác OA’B’
Chưa
BB’Iđồng dạng với tam giác OB’F’
1 HS lên bảng giải Tất cả làm vào vở
Đọc đề bài f=8cm d=4cm AB=3mm a) vẽ ảnh
c) tính A’B’=?; d’=?
-ảnh ảo , cùng chiều, lớn hơn vật
OAB đồng dạng tam giác OA’B’
Chưa
BB’Iđồng dạng với tam
b) ảnh ảo, cùng chiều với vật, nhỏ hơn vật c) Xét tam giác BB’I đồng dạng với tam giác OB’F có
' ' 8 '
2 ' 4
OB
BB OA
= => =
Xét tam giác OA’B’ đồng dạng tam giácOAB
*
*
2,66.0,3
4
BB
BB BB
OA
= <=> =
+
+
=> = = =
=
O
Trang 7b) ảnh thật hay ảnh ảo ?
cùng chiều hay ngựơc
chiều , ảnh lớn hơn hay
nhỏ hơn vật?
Muốn tính d’ ta phải
thông qua các tam giác
đồng dạng, tính các cạnh
trung gian
Muốn tính OA’ ta xét các
tam giác đồng dạng nào?
BB’ có chưa?
Tính BB’ thông qua các
tam giác đồng dạng nào?
giác OB’F’
3/.Củng cố:(2’)
Qua các bài tập trên các em cần nắm những gì? Cách dựnh ảnh, Tính chất của ảnh
Muốn tính khoảng cách hay chiều cao của vật hay ảnh ta vận dụng kiến thức hình học gì? Sử dụng hai tam giác đồng dạng.Lập tỉ số
4/.Hướng dẫn về nhà
- Chuẩn bị bài 55
5/Bổ sung