Mục tiêu 1.Về kiến thức: - Trả lời được câu hỏi : Có ánh sáng màu nào vào mắt ta khi ta nhìn thấy vật màu đỏ, màu xanh, màu trắng, màu đen,… - Giải thích được hiện tượng khi đặt các vật
Trang 1Trường THCS Giục Tượng Tuần 32
Bài 55: MÀU SẮC CỦA CÁC VẬT DƯỚI ÁNH SÁNG
TRẮNG VÀ DƯỚI ÁNH SÁNG MÀU
I Mục tiêu
1.Về kiến thức:
- Trả lời được câu hỏi : Có ánh sáng màu nào vào mắt ta khi ta nhìn thấy vật màu đỏ, màu xanh, màu trắng, màu đen,…
- Giải thích được hiện tượng khi đặt các vật dưới ánh sáng màu trắng ta thấy có vật màu đỏ, vật màu xanh, vật màu trắng, vật màu đen,…
- Giải thích được hiện tượng: khi đặt các vật dưới ánh sáng đỏ thì chỉ các vật màu đỏ được giữ màu, còn các vật màu khác đều bị thay đổi màu
2.Về kĩ năng:
- Nghiên cứu hiện tượng màu sắc các vật dưới ánh sáng trắng và ánh sáng màu để giải thích vì sao ta nhìn thấy các vật có màu sắc khi có ánh sáng
3.Về thái độ
- Nghiêm túc, cẩn thận
II.Chuẩn bị
1 Giáo viên:
- Một hộp kín có một cửa sổ để chắn ánh sáng bằng các tấm lọc màn
- Các vật có màu trắng, đỏ, lục, đen, đặt trong hộp
- Một tấm lọc màu đỏvà một tấm lọc màu lục
- Nếu có thể một vài hình ảnh về phong cảnh có màu xanh lục
2 Học sinh:
- Học bài cũ và chuẩn bị trước bài 55
III Tiến trình bài dạy
1 Kiểm tra bài cũ : kết hợp bài mới
2 Bài mới
Hoạt động 1 : Tìm hiểu về màu
sắc ánh sáng truyền từ các vật
có màu dưới ánh sáng trắng
đến mắt (10’)
- Yêu cầu HS đọc mục I và trả lời
C1
H: Có những ánh sáng màu nào
truyền vào mắt ta?
+ Nếu thấy vật màu đen thì sao ?
- Thu thập thông tin
- Thực hiện C1
Ánh sáng màu trắng, đỏ, xanh, lục
Không có ánh sáng màu, thấy đựơc vật là do ánh sáng từ các vật bên cạnh
I Vật màu trắng, vật mau
đỏ, vật màu xanh và vật màu đen
C1: có ánh sáng trắng, đỏ,
xanh, lục truyền từ vật đó vào mắt
- Khi nhìn thấy vật màu đen thì không có anh sáng màu nào truyền từ vật đó đến mắt mà do
Trang 2+ Qua câu C1 em có rút ra nhận
xét gì ?
Hoạt động 2 : Tìm hiểu khả
năng tán xạ ánh sáng màu của
các vật bằng thực nghiệm (15’)
+ Ta nhìn thấy các vật khi nào ?
- Yêu cầu HS nêu mục đích TN
- Tổ chức cho HS TN
+ Y/c HS thảo luận kết quả thu
được từ TN để trả lời câu C2
H : Vật màu trắng, màu đỏ dưới
ánh sáng đỏ cho màu gì ? ánh sáng
trắng tán xạ như thế nào với ánh
sáng màu đỏ ?
Vật màu màu đen dưới ánh sáng
đỏ cho màu gì ? ánh sáng màu đen
tán xạ như thế nào với ánh sáng
màu đỏ ?
C3
-Dưới ánh sáng xanh lục vật màu
trắng có màu gì ? Vậy vật màu
trắng tán xạ như thế nào với ánh
sáng xanh ?
-Dưới ánh sáng xanh vật màu đỏ
có màu gì ? Vậy vật màu đỏ tán
xạ như thế nào với ánh sáng
xanh ?
- Dưới ánh sáng xanh vật màu
xanh có màu gì ? Vậy vật màu
xanh tán xạ như thế nào với ánh
sáng xanh ?
- Dưới ánh sáng đỏ vật màu đen có
màu gì ? Vậy vật màu đen tán xạ
như thế nào với ánh sáng xanh ?
Hoạt động 3 : Rút ra kết luận
chung về khả năng tán xạ ánh
sáng màu của các vật (5’)
- Từ kết quả nhận xét TN Nêu
đến mắt ta
*Nhận xét SGK/144
Ta chỉ nhìn thấy các vật khi có ánh sáng từ các vật đó truyền vào mắt ta
- Các chóm TN quan sát các vật trắng, đỏ, lục, đen dưới ánh sáng trắng, đỏ , lục
-màu đỏ Tán xạ tốt ánh sáng đỏ
Màu đen Không tán xạ ánh sáng đỏ
Cho màu xanh Tán xạ tốt ánh sáng màu xanh
Màu đen Tán xạ kém với sáng sáng màu xanh
Màu xanh Tán xạ tốt với ánh sáng màu xanh
Màu đen Không
- Thảo luận rút ra kết luận chung(*kết luận SGK/145)
ánh sáng từ các vật bên cạnh đến mắt ta
*Nhận xét SGK/144
II Khả năng tán xạ ánh sáng màu của các vật
1.Thí nghiệm và quan sát
2 Nhận xét
C2: Vật màu trắng dưới ánh sáng đỏ có màu đỏ Vật vật màu trắng tán xạ tốt ánh sáng đỏ
- Dưới ánh sáng đỏ vật màu
đỏ có màu đỏ Vậy vật màu
đỏ tán xạ tốt ánh sáng đỏ
- Dưới ánh đỏ vật màu đen có màu đen Vậy vật màu đen không tán xạ ánh sáng đỏ C3: -Dưới ánh sáng xanh lục vật màu trắng có màu xanh Vậy vật màu trắng tán xạ tốt ánh sáng xanh
- Dưới ánh sáng xanh vật màu đỏ có màu đen Vậy vật màu đỏ tán xạ kém ánh sáng xanh
- Dưới ánh sáng xanh vật màu xanh có màu xanh Vậy vật màu xanh tán xạ tốt ánh sáng xanh
- Dưới ánh sáng đỏ vật màu đen có màu đen Vậy vật màu đen không tán xạ ánh sáng xanh
III Kết luận về khả năng tán xạ ánh sáng màu của các vật
*kết luận SGK/145
Trang 3kết luận chung về sự tán xạ ánh
sáng màu của các vật ?
THMT:
- Ô nhiễm ánh sáng đường phố từ
kính Hiện nay tại các thành phố
việc sử dụng kính màu trong xây
dựng đã trở thành phổ biến Ánh
sáng mặt trời sau khi phản xạ trên
các tấm kính có thể gây chói lóa
cho con người và các phương tiện
tham gia giao thông
* Biện pháp bảo vệ môi
trường: Khi sử dụng những mảng
kính lớn trên bề mặt các toà nhà
trên đường phố, cần tính toán về
diện tích bề mặt kính, khoảng cách
công trình, dải cây xanh cách li
Hoạt động 4 : Vận dụng(10’)
- YC HS đọc trả lời
C4:Vì sao ban ngày lá cây có màu
xanh? Ban đêm lá cây có màu
đen?
C5: Tại sao ta thấy tờ giấy màu đỏ
qua kính màu đỏ?
C6: Tại sao ánh sáng trắng chiều
vào màu nào thì cho màu đó?
Lắng nghe
chúng tán xạ tốt ánh sáng xang trong chùm sáng trắng của mặt trời
ban đêm không có sự án xạ ánh sáng trắng tán xạ tốt ánh sáng màu đỏ, tán xạ kém đối với ánh sáng màu xanh Vật màu nào tán xạ tốt màu đó
IV.Vận dụng
C4 : Ban ngày lá cây có màu xanh vì chúng tán xạ tốt ánh sáng xang trong chùm sáng trắng của mặt trời Trong đêm tối chúng có màu đen vì không có ánh sáng chiếu đến chúng (không có sự tán xạ) C5: Ta thấy tờ giấy màu đỏ
Vì ánh sáng đỏ trong chùm sáng trắng truyền qua tấm kính màu đỏ rồi chiếu vào tờ giấy trắng.Tờ giấy trắng tán
xạ tốt ánh sáng đỏ Anh sáng
đỏ này truyền qua tấm kính
đỏ đến mắt ta
-Nếu thay tờ giấy xanh thì thấy tờ giấy màu đen Vì màu xanh tán xạ kém ánh sáng
đỏ C6: Trong chùm sáng trắng
có đủ các màu Vật màu nào tán xạ tốt màu đó Do đó chiếu ánh sáng trắng lên vật màu nào thì thấy có màu đó
3/.Củng cố:(5’)
-Qua bài học này ta cần nắm được những kiến thức gì ?
Trang 4-> Khả năng tán xạ ánh sáng màu của các vật
- Gọi HS phát biểu ghi nhớ
- Gọi HS Đọc phần có thể em chưa biết
4/.Hướng dẫn về nhà :
+ Học thuộc phần ghi nhớ
+ Đọc phần có thể em chưa biết
+ Làm bài tập 55.1 55.4 ở SBT
+ Đọc và nghiên cứu trước bài 56: “Các tác dụng của ánh sáng”
- Làm bài tập trong sách bài tập
- Chuẩn bị bài 56
5/ Bổ sung
Bài 56: CÁC TÁC DỤNG CỦA ÁNH SÁNG
I Mục tiêu
1.Về kiến thức:
- Trả lời được câu hỏi :” Tác dụng nhiệt của ánh sáng là gì?”
- Vận dụng được tác dụng nhiệt của ánh sáng trên vật màu trắng và vật màu đen để giải thích một số ứng dụng thực tế
- Trả lời dược câu hỏi:” Tác dụng sinh học của ánh sáng là gì? Tác dụng quang điện của ánh sáng là gì ?
2.Về kĩ năng:
- Thu thập thông tin về tác dụng của ánh sáng trong thực tếđể thấy vai trò của ánh sáng
3.Về thái độ
- Say mê vận dụng khoa học vào thực tế
II.Chuẩn bị
1 Giáo viên:
* Mỗi nhóm HS :
+ Một tấm kim loại một mặt sơn trắng, một mặt sơn đen Hoặc 2 tấm kim loại giống nhau: Một sơn trắng, một sơn đen
+ 1 hoặc 2 nhiệt kế
+ 1 chiếc đèn 25W
+ 1 chiếc đồng hồ
+ 1 dụng cụ pin mặt trời ( máy tính bỏ túi,….)
2 Học sinh:
- Học bài cũ và chuẩn bị trước bài 56
Trang 5III Tiến trình bài dạy
1 Kiểm tra bài cũ : (5’)
- Em hãy nêu màu sắc của các vật dưới ánh sáng trắng và ánh sáng màu ? (5đ)
-Hãy nêu kết luận về khả năng tán xạ ánh sáng màu cảu các vật ?(5đ)
2 Bài mới
Hoạt động 1 : Tìm hiểu về tác
dụng nhiệt của ánh sáng (22’)
- Yêu cầu HS đọc và trả lời C1, C2
- Hãy kể tên một số công việc
trong đó con người sử dụng tác
dụng nhiệt của ánh sáng để phục
vụ đời sống và sản xuất
GV nhận xét
- Tác dụng nhiệt của ánh sáng là gì
?
- Yêu cầu HS đọc mục 2.a
- Mục đích TN là gì ?
- Hãy dự đoán hiện tượng xảy ra
- Tổ chức hướng dẫn HS TN
-C3: Yêu cầu HS rút ra kết luận
- Tác dụng nhiệt:
+ Ánh sáng mang theo năng
lượng, trong một năm nhiệt lượng
do mặt trời cung cấp cho trái đất
lớn hơn tất cả các nguồn năng
lượng khác được con người sử
dụng trong năm đó Năng lượng
mặt trời được xem là vô tận và
sạch (vì không chứa các chất độc
hại)
* Biện pháp bảo vệ môi trường:
Tăng cường sử dụng năng lượng
mặt trời để sản xuất điện
Hoạt động 2 : Tìm hiểu tác
dụng sinh học của ánh sáng(5’)
- Yêu cầu Hs đọc SGK trà lời C4,
C5
- Tác dụng sinh học:
+ Khi tiếp xúc với ánh sáng mặt
VD1: Khi chiếu ánh sáng vào quần áo thì quần áo mau khô
VD2: Khi chiếu ánh sáng vào
cơ thể thì cơ thể thấy nóng lên
VD3: Khi chiếu ánh sáng vào
đồ vật thì đồ vật nóng lên
Phát biểu khái niệm tác dụng nhiệt
- Thu thập thông tin
- Nêu mục đích TN
- Dự đoán hiện tượng
- Các nhóm tiến hành TN
- Thảo luận kết quả TN trả lời
Nghe
- Thu thập thông tin và trả lời
- Trả lời C4, C5
I Tác dụng nhiệt của ánh sáng trắng
1 Tác dụng nhiệt của ánh sáng là gì ?
C1: Phơi các vật ngoài trời, chiếu ánh sáng vào cơ thể … C2 : Phơi khô các vật, làm muối, sưởi nắng …
* Khái niệm
*Nhận xét: ánh sáng chiếu
vào các vật sẽ làm chúng nóng lên Khi đó năng lượng ánh sáng đã biến thành nhiệt năng Đó là tác dụng nhiệt của ánh sáng
2 Nghiên cứu tác dụng nhiệt của ánh sáng
* Kết luận :
C3 : Nhiệt độ ở tấm kim loại
màu đen tăng nhanh hơn ở tấm kim loại màu trắng Chứng tỏ trong cùng điều kiện thì vật màu đen hấp thụ năng lượng nhiều hơn vật màu trắng
II Tác dụng sinh học của ánh sáng
C4: Cây cối thường vươn ra chỗ có ánh sáng mặt trời C5: Nên cho trẻ tắm nắng lúc sáng sớm đề cơ thể cứng cáp,
Trang 6trời, da tổng hợp được vitamin D
giúp tăng cường sức đề kháng cho
cơ thể Hiện nay do tầng ozon bị
thủng nên các tia tử ngoại có thể
lọt xuống bề mặt trái đất Việc
thường xuyên tiếp xúc với tia tử
ngoại có thể gây bỏng da, ung thư
da
* Biện pháp bảo vệ môi trường:
Khi đi dưới trời nắng gắt cần thiết
che chắn cơ thể khỏi ánh nắng mặt
trời, khi tắm nắng cần thiết sử
dụng kem chống nắng Cần đấu
tranh chống lại các tác nhân gây
hại tầng ozon như: thử tên lửa,
phóng tàu vũ trụ, máy bay phản
lực siêu thanh, và các chất khí thải
Hoạt động 3 : Tìm hiểu về tác
dụng quang của ánh sáng(10’)
GV thông báo và giới thiệu pin
mặt trời
GV phát cho mỗi nhóm 1 bộ pin
mặt trời
Y/c đọc thông tin và trả lời C6, C7
- Thế nào là pin mặt trời ?
GV thông báo thêm: Pin mặt trời
gôm2 2 tấm kim loại làm bằng 2
chất khác nhau Khi chiếu ánh
sáng vào thì 1 số (e) từ bản cực
này bắn sang bản cực kia Làm
cho 2 bản cực nhiếm điện khác
nhau Có nguồn điện 1 chiều
+ Pin quang điện biến W nào
thành W nào ?
THNL
- Tác dụng quang điện
+ Pin mặt trời biến đổi trực tiếp
quang năng thành điện năng
* Biện pháp: Tăng cường sử
dụng pin mặt trời tại các vùng
sa mạc, những nơi chưa có điều
kiện sử dụng điện lưới quốc gia
Hoạt động 4 : Vận dụng(8’)
Lắng nghe
- Thu thập thông tin trả lời
- Các nhón tiến hành TN với pin mặt trời
- Các nhóm thảo luận trả lời C6, C7
+ Pin mặt trời là 1 nguồn điên
có thể phát ra điên khi có ánh sáng chiếu vào
*Pin quang điện biến đổi trực tiếp năng lượng ánh sáng thành năng lượng điện
+ Tác dụng của ánh sáng lên pin quang điện gọi là tác dụng quang điện
- Lắng nghe
chóng vàng da
III.Tác dụng quang điện của ánh sáng
1 Pin mặt trời
C6: Máy tính bỏ túi, đồ chơi trẻ em …
C7: Muốn cho pin phát điện phải có ánh sáng chiếu vào
* Pin mặt trời là 1 nguồn điên
có thể phát ra điên khi có ánh sáng chiếu vào
2 Tác dụng quang điện của ánh sáng
*Pin quang điện biến đổi trực tiếp năng lượng ánh sáng thành năng lượng điện + Tác dụng của ánh sáng lên pin quang điện gọi là tác dụng quang điện
Trang 7- YC HS trả lời C8 và C9, C10
III Vận dụng
C8 : Tác dụng nhiệt C9 : Tác dụng sinh học C10: Vì áo màu tối hấp thụ năng lượng ánh sáng nhiều hơn nên sưởi ấm cơ thể
Ao màu sáng hấp năng lượng ánh sáng ít nên mặc cơ thế thấy mát
3/.Củng cố:
-Qua bài học này ta cần nắm được những kiến thức gì ?
Nắm đựơc các tác dụng : Nhiệt, quang, sinh học
- GV Gọi HS phát biểu ghi nhớ
- Gọi HS Đọc phần có thể em chưa biết
- Ánh sáng có năng lượng rất lớn , để sử dụng được nguồn năng lượng đó, em cần có những biên pháp nào ?
->Tăng cường ứng dụng nguồn năng lượng mặt trời, phát triển khoa học kỹ thuật vào công nghệ năng lượng trên, tìm cách giảm giá thành, ứng dụng rộng rải
4/.Hướng dẫn về nhà :
+ Học thuộc phần ghi nhớ
+ Đọc phần có thể em chưa biết
+ Làm bài tập 56.1 56.4 ở SBT
+ Đọc và nghiên cứu trước bài 57: “Thực hành: Nhận biết ánh sáng đơn sắc và ánh sáng không đơn sắc bằng đĩa CD”
+ Kẻ sẵn mẫu báo cáo và trả lời các câu hỏi ở mẫu báo cáo
- Làm bài tập trong sách bài tập
- Chuẩn bị bài 57
5/ Bổ sung