giáo án ngữ văn lớp 6 tuần 15

Giúp HS: - Nắm được thế nào là chỉ từ và công dụng của chỉ từ trong tiếng Việt; - Rèn luyện cho học sinh khả năng nhận diện, phân tích được các chỉ từ trong văn bản, biết sử dụng chỉ từ

Trang 1

Ngày soạn:

Tuần: 15

Tiết: 57

CHỈ TỪ

I Mục tiêu.

Giúp HS:

- Nắm được thế nào là chỉ từ và công dụng của chỉ từ trong tiếng Việt;

- Rèn luyện cho học sinh khả năng nhận diện, phân tích được các chỉ từ trong văn bản, biết sử dụng chỉ từ khi nói và viết

II Chuẩn bị.

- GV: Sgk, giáo án, bảng phụ,

- HS: Chuẩn bị theo yêu cầu của giáo viên.

III Tiến trình lên lớp.

1 Ổn định tổ chức: ktss

2 Kiểm tra bài cũ:

-Số từ là gì? Cho ví dụ?

-Lượng tư là gì? Cho ví dụ?

3 Bài mới:

Giới thiệu bài: Khi giao tiếp chúng ta hay dùng từ nọ, kia, đấy, ấy, … Để xác

định vị trí con người, hay vật Những từ như thế này chúng ta gọi là chỉ từ

HĐ1 HDHS tìm hiểu khái niệm

chỉ từ

- Gọi học sinh đọc câu hỏi và

đoạn văn BT1

*Các từ in đậm bổ sung ý

nghĩa cho từ nào trong câu?

Các từ in đậm có tác dụng

định vị sự vật trong không

gian nhằm tách biệt sự vật này

với sự vật khác.

-Yêu cầu học sinh đọc mục 2

?Nêu sự khác nhau về nghĩa của

các cặp từ nêu trên ?

?Ý nghĩa của các từ in đậm ấy,

nọ kia trong các cụm từ trên

như thế nào ?

-Yêu cầu học sinh đọc mục 3

* Hướng dẫn học sinh so sánh

- Đọc đoạn văn BT1

- NọÔng vua

- ẤyViên quan

- KiaLàng

- NọNhà

- Ông vua (thiếu tính chính xác)/ ông vua nọ

(xác định rõ ràng trong không gian).

- Xác định vị trí của người và vật

I Chỉ từ là gì?

1 Các từ in đậm bổ

sung nghĩa cho từ:

Ông vua, viên quan, làng, nhà

2 So sánh từ và cụm từ:

Ấy, nọ, kia giúp xác

định cụ thể vị trí của người, vật trong không gian

3 So sánh các từ ấy,

nọ, kia: (ở bài tập 2 và

bài tập 3)

Trang 2

các từ in đậm ở bài tập 2 với

các từ in đậm ở bài tập 3.

?Các từ in đậm ở bài tập 2 và

các từ in đậm ở bài tập 3 giống

và khác nhau như thế nào?

-Yêu cầu học sinh rút ra kết

luận thế nào là chỉ từ ?

Chỉ từ là những từ dùng để trỏ

vào sự vật, nhằm xác định vị

trí của sự vật trong không gian

hoặc thời gian.

-Yêu cầu HS đọc ghi nhớ

HĐ2 HDHS tìm hiểu hoạt động

của chỉ từ trong câu

-Yêu cầu học sinh đọc lại câu

hỏi và đọc lại đoạn văn ở bài tập

1, 3

*Em hãy xác định chức vụ

của các chỉ từ trong đoạn văn

-Gọi học sinh đọc mục 2 tìm chỉ

từ và xác định chức vụ của

chúng trong câu

*Yêu cầu học sinh rút ra kết

luận về hoạt động của chỉ từ

trong câu

-Yêu cầu học sinh đọc ghi nhớ

- Gọi 2 học sinh cho ví dụ về

chỉ từ

HĐ3 HDHS làm bài tập

-Yêu cầu học sinh thảo luận

nhóm

-Yêu cầu học sinh trình bày kết

*Giống nhau: Cùng xác định vị trí của sự vật

*Khác nhau:

- Bài tập 2 ấy, nọ, kia

có ý nghĩa xác định vị trí sự vật trong không gian

- Bài tập 3 ấy, nọ xác định vị trí sự vật trong thời gian

- Nêu khái niệm về chỉ

từ

- Đọc ghi nhớ 1 sgk

- Đọc đoạn văn

- Ấy, nọ, kia làm phụ ngữ sau của danh từ tạo thành cụm danh

từ

- Chỉ từ: đó (a) làm chủ ngữ, đấy (b) làm

trạng ngữ.

- Đọc ghi nhớ 2 sgk

- Cho ví dụ

*Thảo luận nhóm

*Giống nhau: Cùng

xác định vị trí của sự vật

*Khác nhau:

- Bài tập 2: xác định

vị trí sự vật trong không gian

- Bài tập 3: xác định vị trí sự vật trong thời gian

ấy, nọ, kia, … là chỉ từ

Ghi nhớ1: sgk/ 137

II Hoạt động của chỉ

từ trong câu

- Làm phụ ngữ sau của danh từ tạo thành cụm danh từ

- Làm chủ ngữ, trạng ngữ trong câu

Ghi nhớ 2: sgk/ 138

III Luyện tập

Bài 1: Tìm chỉ từ và

xác định ý nghĩa và chức vụ của chỉ từ:

a) ấy:

- Ý nghĩa: xác định vị trí sự vật trong không gian

Trang 3

-Yêu cầu các nhóm khác bổ

sung

- Nhận xét –sửa sai

- Đại diện nhóm trình bày kết quả

- Nhận xét –bổ sung

- Chức vụ: làm phụ ngữ đứng sau cụm danh từ

b) đấy, đây:

- Ý nghĩa: xác định vị trí sự vật trong không gian

- Chức vụ: làm chủ ngữ

c) nay:

-Ý nghĩa: xác định sự vật trong thời gian

- Chức vụ: làm trạng ngữ

d) đó:

-Ý nghĩa: xác định thời gian

- Chức vụ: làm trạng ngữ

Bài 2: Thay từ in

đậm bằng từ:

a) đấy b) ấy

Tránh lặp từ

Bài 3: Không thể thay

các từ ấy, đó nay bằng

các từ khác

4 Củng cố:

GV hệ thống lại nội dung cơ bản của bài

5 Hướng dẫn:

- Học bài, xem lại bài tập

- Chuẩn bị bài: "Luyện tập kể chuyện tưởng tượng"

IV Rút kinh nghiệm.

………

Trang 4

Tiết 58

I Mục tiêu.

Giúp HS:

- Hiểu rõ vai trò của tưởng tượng trong kể chuyện;

- Biết xây dựng một dàn bài kể chuyện tưởng tượng

- GV: Sgk, giáo án, dàn bài

- Thế nào là kể chuyện tưởng tượng?

- Kiểm tra việc chuẩn bị dàn bài của học sinh

3 Bài mới:

Giới thiệu bài: Các em đã biết được thế nào là kể chuyện tưởng tượng trong

tiết học vừa qua Để các em nắm vững hơn về kể chuyện tưởng tượng, hôm nay chúng ta sẽ luyện tập về kể chuyện tưởng tượng

HĐ1 HDHS tìm hiểu đề bài

luyện tập

-Yêu cầu học sinh đọc đề bài

- Ghi đề bài lên bảng

- Đặt câu hỏi để học sinh tìm

hiểu đề

* Vai trò của yếu tố tưởng

tượng trong văn tự sự?

HĐ2 HDHS tìm hiểu đề.

?Nội dung câu chuyện kể là

gì?

- Đề bài em sẽ kể là kiểu bài

gì?

Ai là người kể chuyện, kể ngôi

thứ mấy?

HĐ3 HDHS lập dàn ý

-Hướng dẫn học sinh lập dàn ý

?Phần mở bài nêu ý gì?

(Sau 10 năm em bao nhiêu

tuổi? Về thăm lại trường trong

dịp nào?)

- Học sinh đọc đề luyện tập

- Nêu nội dung đề luyện tập

- Kiểu bài kể chuyện tưởng tượng

- Ngôi kể thứ nhất

- Thảo luận nhóm để làm dàn ý

I Đề bài luyện tập Đề: Kể chuyện 10 năm sau em

về thăm lại trường cũ hiện nay

em đang học Hãy tưởng tượng những đổi thay có thể xảy ra

A Tìm hiểu đề:

- Nội dung: Về thăm lại trường cũ sau 10 năm

- Kiểu bài: Bài kể chuyện tưởng tượng

- Ngôi kể: ngôi thứ nhất (em)

B Lập dàn ý:

a Mở bài:

- Mười năm là năm nào? Năm

ấy em bao nhiêu tuổi? Em vẫn còn đi học hay đã đi làm?

- Em về thăm trường cũ vào

dịp nào? (Khai giảng, 20/11,

bế giảng).

b Thân bài:

- Tâm trạng trước khi về thăm:

Trang 5

?Theo em phần thân bài gồm

những ý gì? Được sắp xếp như

thế nào?

?Tâm trạng của em trước lúc

đến thăm trường, khi đến thăm

trường, khung cảnh trường so

với trước như thề nào? tưởng

tượng các cuộc gặp gỡ với thầy

cô bạn bè?

HĐ4 HDHS thực hành viết

đoạn

Chia nhóm cho HS viết đoạn

theo dàn bài

-Nhận xét

HĐ5 HDHS làm bài tập.

-Trước khi làm bài gợi ý cho

học sinh

?Nội dung sẽ kể những gì?

?Ai là người kể?

?Em chọn đồ vật gì?

?Dùng biện pháp gì để kể?

-Yêu cầu học sinh thảo luận

nhóm

* Cho Hs thực thiện tất cả đề

bài Sgk Cho thêm một vài đề

khác tương tự

- Nhận xét - bổ sung

-Tập viết đoạn văn

*Thảo luận nhóm để viết đoạn.

- Nhận xét - bổ sung

- Thảo luận nhóm

- Nhận xét –bổ sung

bồn chồn, bồi hồi

- Cảnh trường, lớp sau 10 năm

xa cách có gì đổi thay…

- Gặp gỡ các thầy, cô giáo cũ, mới như thế nào?

- Gặp lại các bạn cũ, những kỉ niệm cũ nhớ lại, thăm hỏi, hứa hẹn

c Kết bài:

- Phút chia tay lưu luyến

- Ấn tượng sâu đậm về lần thăm trường ấy

C Viết đoạn:

II Luyện tập

Đề a: Mượn lời con vật đó.

*Dàn ý:

a Mở bài: Đồ vật, con vật tự

giới thiệu về mình

b Thân bài:

- Sự gắn bó giữa đồ vật với chủ trong hoàn cảnh nào?

- Tình cảm ban đầu giữa đồ vật với chủ

- Trong cuộc sống tình cảm giữa đồ vật với chủ như thế nào? Những tình cảm vui buồn

c Kết bài: Những tình cảm, suy nghĩ của đồ vật, con vật của mình

Trang 6

4 Củng cố:

GV hệ thống lại nội dung cơ bản của bài

- Học bài, thực hành viết tiếp đoạn

- Chuẩn bị bài: "Con hổ có nghĩa"

………

Tiết: 59

(Vũ Trinh)

I Mục tiêu.

Giúp HS:

- Có hiểu biết bước đầu về thể loại truyện trung đại;

- Hiểu, cảm nhận được nội dung, ý nghĩa truyện “Con hổ có nghĩa”;

- Hiểu, cảm nhận một số nét chính trong nghệ thuật viết truyện trung đại

- GV: Sgk, giáo án, đọc trước văn bản

- Thế nào là truyện dân gian? Những thể loại nào chúng ta đã học?

- Kể tên những truyện đã học theo thể loại?

3 Bài mới:

Giới thiệu bài: Các em vừa học xong phần văn học dân gian Hôm nay chúng

ta sẽ sang phần tiếp theo là phần văn học trung đại Một phần văn học có chiều hướng phát triển mới khác hơn phần VHDG Để hiểu rõ hơn chúng ta sẽ tìm hiểu bài "Con

hổ có nghĩa"

HĐ1 HDHS tìm hiểu truyện

trung đại

-Yêu cầu học sinh đọc chú

thích *

?Thế nào là truyện trung đại?

Giới thiệu: Vũ Trinh

(1759-1828) Quê làng Xuân Lan,

huyện Lang Tài, trấn Kinh

Bắc (nay thuộc tỉnh Bắc

Ninh), đỗ hương cống (cử

nhân) năm 17 tuổi, làm quan

- Đọc chú thích *

- Nêu khái niệm truyện trung đại

I Chú thích

1 Khái niệm: Truyện trung

đại ra đời từ thế kỉ thứ X đến thế kỉ XIX viết bằng văn xuôi chữ Hán thường mang tính chất giáo huấn

Trang 7

dưới thời nhà Lê và thời nhà

Nguyễn

-Yêu cầu học sinh giải nghĩa

từ khó

HĐ2 Hướng dẫn cách đọc,

tìm hiểu từ khó

- Đọc rõ ràng, trôi chảy

- Chú ý từ khó đọc như: Lạng

Giang, mỗ, thung lũng, tiễn

biệt, thôn mỗ

- Gọi học sinh đọc và sửa sai

cho học sinh: Cách đọc, cách

phát âm

- Ngừng nghỉ đúng chỗ không

ngắt giọng giữa chừng

- Cuối câu phải nghỉ hơi một

chút

- Nhận xét - sửa sai

HĐ3 HDHS tìm hiểu văn

bản

?Văn bản thuộc thể văn gì? Vì

sao em biết?

?Yêu cầu HS chia bố cục và

nêu nội dung từng đoạn?

?Chuyện gì đã xãy ra với bà

đỡ Trần?

?Con hổ đã đền ơn bà đỡ Trần

những gì?

?Cục bạc đã giúp gì cho bà đỡ

Trần?

?Chuyện gì xãy ra với bác

Tiều?

?Con hổ thứ hai đã đền ơn bác

Tiều như thế nào?

?Con hổ này đền ơn đến khi

- Giải nghĩa từ khó

- Đọc theo hướng dẫn của giáo viên

- Nhận xét giọng đọc của các bạn

- Truyện hư cấu Vì có cốt truyện và nhân vật thông qua lời kể, trong truyện có một số chi tiết tưởng tượng

- Có 2 đoạn:

+ Chuyện xảy ra với bà

đỡ Trần

+ Chuyện xảy ra với bác Tiều

- Con hổ nhờ bà đỡ đẻ

- Đền ơn bà bằng một cục bạc

- Sống qua năm mất mùa, đói kém

- Bác lấy xương bị hóc trong cổ hổ ra

- Đền ơn một con nai

- Đền ơn mãi mãi

2.Từ khó: sgk

II Đọc - Hiểu văn bản

1 Chuyện xãy ra với bà đỡ Trần:

Con hổ nhờ bà đỡ Trần đỡ đẻ

và đền ơn bà một cục bạc Nhờ cục bạc ấy bà đã sống qua mùa đói kém

2 Chuyện xảy ra với bác

Tiều:

- Con hổ thứ 2 nhờ bác Tiều lấy xương bị hóc trong cổ ra

Trang 8

?Em có nhận xét gì về ý nghĩ

của chuyện con hổ với bà đỡ

Trần và con hổ với bác Tiều ?

*Tại sao lại dựng lên chuyện

"Con hổ có nghĩa" mà

không phải là con người có

nghĩa?

HĐ4 HDHS tổng kết.

-Yêu cầu học sinh nêu biện

pháp nghệ thuật của bài?

*Truyện nhằm đề cao vấn đề

gì?

-Yêu cầu học sinh đọc ghi nhớ

của bài

HĐ5 HDHS luyện tập

*Yêu cầu HS sắm vai kể

sáng tạo truyện

- Nhận xét

- Có sự nâng cấp

- Tăng thêm hàm ý chứa đựng trong truyện: Con vật có nghĩa huống chi là người

- Là chuyện hư cấu mượn chuyện loài vật để nói chuyện người

- Đề cao ân nghĩa trong đạo làm người

- Đọc ghi nhớ sgk

- 2 HS kể chuyện

- Nhận xét

- Hổ đền ơn bằng một con nai

- Đền ơn mãi mãi

Có sự nâng cấp về ý nghĩa

3 Ý nghĩa: Tăng thêm hàm ý

chứa đựng trong truyện: Con vật còn có nghĩa huống chi là người

III Tổng kết

1 Nghệ thuật: Là chuyện hư

cấu mượn chuyện loài vật để nói chuyện người

2 Nội dung: Đề cao ân nghĩa

trong đạo làm người

Ghi nhớ : sgk/ 144

IV Luyện tập

* Kể về một con chó có nghĩa với chủ

4 Củng cố:

GV hệ thống lại nội dung, nghệ thuật cơ bản của bài

- Học bài, làm tiếp phần luyện tập

- Chuẩn bị bài: "Động từ"

………

Tiết: 60

ĐỘNG TỪ

I Mục tiêu.

Giúp HS:

- Nắm được đặc điểm của động từ và một số loại động từ quan trọng;

- Nắm được cách phân biệt các loại động từ

Trang 9

- GV: Sgk, giáo án, bảng phụ, bút lông.

- Chỉ từ là gì? Cho ví dụ?

- Trong câu chỉ từ hoạt động như thế nào?

3 Bài mới:

Giới thiệu bài: Chúng ta vừa tìm hiểu xong thế nào là danh từ và cũng đã biết

được từng loại và công dụng của chúng Hôm nay, chúng ta sẽ sang một bài mới, đó

là bài động từ …

HĐ1 HDHS tìm hiểu

đặc điểm của động từ

-Yêu cầu học sinh đọc

mục 1 và tìm động từ có

trong câu

- Nhận xét và sửa chữa

- Đọc yêu cầu 2

?Những động từ tìm được

có ý nghĩa khái quát gì?

Lưu ý HS: trạng thái là

tình trạng của một sự

vật hoặc con người

không có gì thay đổi ở

một khoảng thời gian

nào đó Hoạt động là

tiến hành những việc

làm có quan hệ với nhau

chặt chẽ nhằm một mục

đích nhất định.

mục 3

*Động từ có đặc điểm gì

khác danh từ ?

-Yêu cầu học sinh so

sánh sự khác biệt giữa

danh từ và động từ

+Về những từ đứng

xung quanh nó.

+Về chức năng ngữ

- Đọc yêu cầu

- ĐT tìm được: đi, đến, ra, hỏi, lấy, làm,

lễ, treo, có, xem, cười, bảo, bán, phải, đề

- Chỉ trạng thái, hoạt động

- Nêu điểm khác nhau giữa danh từ và động từ

I Đặc điểm của động từ

1 Tìm các động từ:

a) đi, đến, ra, hỏi

b) lấy, làm, lễ

c) treo, có, xem, cười, bảo, bán, phải, đề

2 Ý nghĩa khái quát của các ĐT tìm

được: chỉ trạng thái, hoạt động

3 Động từ khác danh từ:

a) Danh từ:

- Không kết hợp với: đã, sẽ, đang, cũng, vẫn, hãy, chớ, …

- Thường làm chủ ngữ trong câu

- Khi làm vị ngữ phải có từ là đứng trước

b) Động từ:

- Có khả năng kết hợp với: đã, sẽ, đang, cũng, vẫn, hãy, đừng, chớ, …

Trang 10

pháp trong câu.

ghi nhớ

HĐ2 HDHS phân loại

động từ

mục 1

- Treo bảng phụ có kẻ

bảng phân loại và yêu

cầu học sinh lên điền

?Động từ nào đòi hỏi

động từ khác đi kèm phía

sau?

?Động từ nào không đòi

hỏi động từ khác đi kèm

phía sau?

?Nhìn vào bảng phân loại

ta thấy ĐT có mấy loại?

Đó là những loại ĐT

nào ?

ghi nhớ

HĐ3 HDHS luyện tập

bài tập 1

-Tìm động từ trong bài

"Lợn cưới, áo mới"

bài tập 2

* Tìm trong các văn

- Nhận xét

- Đọc mục 1

*Thảo luận nhóm

- Đại diện nhóm lên trình bày kết quả và lên điền vào bảng phân loại

- Tìm và trả lời

- Nhận xét

- Động từ có hai loại:

+ ĐT tình thái

+ ĐT hoạt động, trạng thái

- Đọc bài tập 1

- Tìm động từ

- Nhận xét – bổ sung

- Đọc bài tập 2

- Trình bày

- Thường làm vị ngữ trong câu

- Khi làm CN mất khả năng kết hợp với:

đã, sẽ, đang, cũng, vẫn, hãy, đừng, chớ, …

Ghi nhớ 1 : sgk/ 146

II Phân loại động từ:

1 Điền các động từ vào bảng phân

loại:

Thường đòi hỏi

ĐT khác

đi kèm phía sau(TT)

Không đòi hỏi ĐT khác đi kèm phía sau (HĐ, TT)

Trả lời câu hỏi:

Làm gì?

đi, chạy, cười, đọc, hỏi, ngồi, đứng

Trả lời các câu

hỏi:Làm sao? Thế nào?

dám, toan, định

buồn, gãy, ghét, đau, nhức, nứt, vui, yêu

2 Phân loại: Có hai loại động từ:

- Động từ tình thái: dám, định, toan…

- Động từ hoạt động, trạng thái: đọc, đi, đánh, buồn, vui…

Ghi nhớ 2: sgk/ 146

III Luyện tập

1 Tìm động từ trong truyện “Lợn

cưới, áo mới”:

- Khoe, may, đem, ra, mặc, đợi, đứng, hóng, đi qua, khen, hỏi, tức, tức tối, thấy, tất tưởi, chạy, giơ, bảo, mặc, thấy

2 Chuyện buồn cười ở: sự đối lập về

nghĩa của 2 từ “đưa” và “cầm” thể hiện

sự tham lam, keo kiệt của anh nhà giàu

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	112 KB