Giúp HS: - Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện , vẽ đẹp của một số hình ảnh trong truyện; - Đọc diễn cảm và kể lại được truyện này; - Có tinh thần đoàn kết, quyết tâm chống giặc ngoại
Trang 1Tuần: 4 Ngày soạn:
Tiết: 13
SỰ TÍCH HỒ GƯƠM
(HDĐT- Truyền thuyết)
I Mục tiêu.
Giúp HS:
- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện , vẽ đẹp của một số hình ảnh trong truyện;
- Đọc diễn cảm và kể lại được truyện này;
- Có tinh thần đoàn kết, quyết tâm chống giặc ngoại xâm
II Chuẩn bị.
- GV: Giáo án, sgk, tham khảo, tranh về Hồ Gươm
- HS: Đọc, kể, soạn bài
III Tiến trình lên lớp.
1 Ổn định tổ chức: ktss
2 Kiểm tra bài cũ:
Kể tóm tắt truyện Sơn Tinh,Thuỷ Tinh và nêu ý nghĩa của truyện?
3 Bài mới:
Giới thiệu bài: Giữa thủ đô Thăng Long-Hà Nội, Hồ Gươm đẹp như một lẳng
hoa lộng lẫy và duyên dáng Những tên gọi đầu tiên của hồ này là hồ Thủy Lục, Tả Vọng Đến thế kỉ thứ XV hồ mới mang tên là Hồ Gươm hay hồ Hoàn Kiếm gắn với
sự tích trả gươm của người anh hùng đất Lam Sơn : Lê Lợi…
HĐ1: HDHS cách đọc
Đọc chậm rãi, gợi không
khí cổ tích
- Chú ý giọng của nhà
vua, giọng của rùa vàng
- Đọc trước một lần
- Kể tóm tắt toàn bộ
truyện
- Yêu cầu học sinh đọc và
sửa sai cho học sinh
- Cách phát âm cho
chuẩn, ngừng nghỉ phải
đúng chỗ Cuối câu nên
ngừng lại vài giây
- Yêu cầu HS nêu từ khó
-Yêu cầu HS tìm bố cục
- Nghe
- Đọc theo hướng dẫn của GV
- Kể lại truyện
- Nhận xét
- Chú thích: 2, 5, 6, 7,
8, 10,12
- Đọc lại những từ khó
- Tìm bố cục bài
- Đoạn 1: Từ đầu … đất nước Long Quân cho
I Tìm hiểu chung
1 Đọc:
2 Chú thích: (sgk)
3 Bố cục: 2 đoạn
Trang 2của bài.
- Nhận xét - sửa sai
HĐ2 HDHS tìm hiểu
văn bản
-Yêu cầu HS đọc lại đoạn
1
?Long Quân cho mượn
gươm trong hoàn cảnh
nào?
?Lưỡi gươm do ai nhặt?
?Nhặt được ở đâu?
?Quá trình nhặt lưỡi
gươm diễn ra như thế
nào?
?Điều này có kì lạ không?
Lê Thận thả lưới bắt cá
lưỡi gươm tự chui vào cụ
thể là Lê Thận thả lưới ở
3 nơi khác nhau
?Ai nhận được phần chuôi
gươm ?
?Lê Lợi là ai ? Nhân vật
này như thế nào ?
?Nhặt được chuôi gươm
trong trường hợp nào ?
?Điều này có kì lạ không?
- Lưỡi gươm do Lê Thận
nhặt và chuôi gươm do Lê
Lợi nhặt như thế nào?
Long Quân đã để cho
một người tên là Lê
Thận nhặt được lưỡi
gươm , chủ tướng Lê Lợi
nhận phần chuôi gươm.
?Điều này có ý nghĩa gì ?
Trong sự kiện này có
thể nhắc lại: "Kẻ miền
mượn gươm thần để giết giặc
- Đoạn 2: Đọan còn lại
Long Quân đòi lại gươm thần khi đã hết giặc
- Nhận xét - bổ sung
- Đọc lại đoạn 1
- Giặc Minh xâm lược nước ta
- Lưỡi gươm do Lê Thận nhặt
- Nhặt được ở dưới biển
- Lưỡi gươm tự chui vào
- Rất kì lạ
- Lê Lợi nhận được phần chuôi gươm
- Lê Lợi là chủ tướng
- Nhặt được trên ngọn cây đa
- Kì lạ
- Tra vào thì vừa như in
- Thể hiện tính chất toàn dân, toàn diện, trên dưới một lòng
II Tìm hiểu văn bản
1 Long Quân cho mượn gươm thần để giết giặc:
- Hoàn cảnh: Giặc Minh xâm lược nước ta
- Gươm thần được trao cho quân khởi nghĩa:
+ Lưỡi gươm tự chui vào lưới của Lê Thận
+ Chuôi gươm do Lê Lợi nhặt được trên ngọn cây đa
- Từ khi có gươm thần nghĩa quân đánh đâu thắng đó
Trang 3núi, người miền biển khi
có việc cần thì giúp đỡ
lẫn nhau đừng quên lời
hẹn".
?Từ khi có gươm thần
nghĩa quân chiến đấu như
thế nào?
Lòng yêu nước, căm thù
giặc, đoàn kết quân dân
lại được trang bị vũ khí
thần diệu là nguyên
nhân dẫn đến thắng lợi
hoàn toàn Đó là thắng
lợi của chính nghĩa, của
lòng dân, ý trời hòa hợp.
GDHS: Đoàn kết là sức
mạnh giúp ta vượt qua
được thử thách (liên hệ
câu chuyện bó đũa, TG)
-Yêu cầu HS đọc đoạn 2
?Khi nào Long Quân cho
đòi lại gươm thần ?
?Cảnh đòi gươm diễn ra
như thế nào ?
?Cảnh này giải thích điều
gì?
HĐ4: HDHS tổng kết.
?Em hãy nêu nghệ thuật
bài ?
?Nội dung bài nói lên
điều gì?
?Truyện nhằm giải thích
và ca ngợi điều gì?
- Sức mạnh của nghĩa quân được nhân lên gấp bội nhờ có gươm thần
- Đọc đoạn 2
- Long Quân cho đòi lại gươm khi đã hết giặc
- Kể lại cảnh trả gươm của Lê Lợi
- Giải thích tên gọi Hồ Gươm
- Nhiều chi tiết tưởng tượng, kì ảo, giàu ý nghĩa
-Truyện giải thích tên gọi hồ Hoàn Kiếm, đồng thời thể hiện khát vọng hòa bình của dân tộc
- GT tên gọi hồ Gươm
Ca ngợi cuộc kháng chiến chính nghĩa chống giặc Minh do Lê Lợi lãnh đạo đã chiến thắng
Thể hiện tinh thần đoàn kết và sức mạnh của toàn dân
2 Nguồn gốc lịch sử của địa
danh hồ Hoàn Kiếm
-Long Quân cho đòi lại gươm khi đã hết giặc
Giải thích tên gọi Hồ Gươm
(Hồ Hoàn Kiếm)
3 Ý nghĩa:
Truyện giải thích tên gọi Hồ Gươm Ca ngợi cuộc kháng chiến chính nghĩa chống giặc Minh do Lê Lợi lãnh đạo đã chiến thắng vẻ vang và ý
Trang 4- Gọi HS đọc ghi nhớ.
HĐ5: HDHS luyện tập
-Yêu cầu HS đọc phần
đọc thêm
-Nhận xét - sửa sai
* Bài tập nâng cao 3/tr
43.
vẻ vang và ý nguyện đoàn kết, khát vọng hoà bình của dân tộc
- Đọc ghi nhớ
-Đọc phần đọc thêm
Hs thực hiện.
nguyện đoàn kết, khát vọng hoà bình của dân tộc
Ghi nhớ: sgk/43
IV Luyện tập
1 Đọc phần đọc thêm
4 Củng cố:
Ý nghĩa của truyện sự tích Hồ Gươm?
5 Hướng dẫn:
- Đọc lại bài
- Học thuộc bài ghi và ghi nhớ
- Chuẩn bị bài: "Chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự"
6 Lưu ý:
Bài tập nâng cao dành cho lớp điểm sáng
IV Rút kinh nghiệm.
………
………
-Tiết: 14
CHỦ ĐỀ VÀ DÀN BÀI CỦA BÀI VĂN TỰ SỰ
I Mục tiêu.
Giúp HS:
- Nắm được chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự, mối quan hệ giữa sự việc và chủ đề;
- Tập viết mở bài cho bài tự sự
II Chuẩn bị.
- GV: Giáo án, sgk, tham khảo, bảng phụ
- HS: Chuẩn bị theo HD của GV
III Tiến trình lên lớp.
1 Ổn định tổ chức: ktss
Trang 52 Kiểm tra bài cũ:
-Thế nào là sự việc trong văn tự sự ?
- Nhân vật trong văn tự sự được miêu tả như thế nào?
3 Bài mới:
Giới thiệu bài: Các tiết trước các em đã tìm hiểu làm một bài văn tự sự, phải là
một bài văn có đầy đủ ý nghĩa, phải đề cập đến vấn đề có liên quan đến ý nghĩa suốt câu chuyện Những vấn đề chủ yếu của câu chuyện mà người viết muốn đề cập đến gọi là chủ đề Một chủ đề sẽ triển khai như thế nào?
HĐ1: HDHS tìm hiểu chủ
đề và dàn bài
-Yêu cầu HS đọc bài văn
?Việc Tuệ Tĩnh ưu tiên chữa
trị trước cho chú bé con nhà
nông dân bị gãy đùi đã nói
lên phẩm chất gì của người
thầy thuốc?
Từ chối chữa bệnh cho
nhà giàu trước vì bệnh ông
ta nhẹ, chữa ngay cho con
người nông dân vì chú bé
nguy hiểm hơn Ông đã tỏ
ra là người có bản lĩnh,
không sợ làm mất lòng
Vương gia đã chứng tỏ tấm
lòng của ông ai nguy hiểm
hơn thì chữa trước lại
không màng danh lợi Đó là
tấm lòng hết lòng cứu giúp
người bệnh của ông
?Chủ đề của câu chuyện trên
đây có phải là ca ngợi lòng
thương người của thầy Tuệ
Tĩnh không?
?Em hãy tìm xem chủ đề bài
văn được thể hiện trực tiếp
trong câu văn nào?
?Vì sao ta biết được đó là
câu chủ đề ?
- Đọc bài văn
- Nói lên y đức của người thầy thuốc
- Chủ đề: Ca ngợi lòng thương người của thầy Tuệ Tĩnh -Tìm câu chủ đề
-Vì câu đó nói lên ý chính của bài
I Tìm hiểu chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự
1 Đọc bài văn:
2 Trả lời câu hỏi:
a Việc thầy Tuệ Tĩnh ưu tiên chữa trị trước cho con người nông dân bị gãy đùi đã
nói lên phẩm chất: Ông là
người hết lòng thương yêu cứu giúp người bệnh không màng danh lợi
b Câu chủ đề: Ông chẳng
những là người mở mang ngành Y Dược dân tộc, mà còn là người hết lòng thương yêu cứu giúp bệnh nhân
Vì nó nói lên ý chính, vấn
đề chính, chủ yếu của bài văn Các câu, đoạn sau là sự tiếp tục triển khai ý chủ đề
c Chọn cả 3 nhan đề đều được vì:
- Nhan đề 1: Nhắc tới 3 nhân
Trang 6?Tên của bài văn thể hiện
chủ đề của bài văn Em hãy
chọn đặt tên cho bài văn
trong 3 nhan đề đã cho ?
?Em có thể đặt tên khác cho
truyện không?
HĐ2: HDHS tìm hiểu dàn
bài của bài văn tự sự
?Bài văn trên gồm mấy
phần? Chỉ ra?
?Các phần mở bài, thân bài,
kết bài trên thực hiện những
yêu cầu gì?
?Có thể thiếu một phần được
không?
Trong ba phần, hai phần
đầu và cuối thường ngắn
gọn Phần thứ hai dài hơn,
chi tiết hơn.Tuy nhiên,
trong một bài văn không thể
thiếu bất cứ một phần nào,
không thể thiếu MB vì
thiếu nó, người đọc khó
theo dõi câu chuyện, không
thể thiếu kết bài vì thiếu nó
người đọc không biết câu
chuyện cuối cùng sẽ ra sao.
?Vậy em có thể khái quát
như thế nào về dàn bài của
một bài văn tự sự?
Trước khi viết bài, để cho
bài đầy đủ, mạch lạc, nhất
thiết cần phải xây dựng dàn
bài gồm 3 phần với những ý
lớn rồi dựa vào đó mà triển
khai làm bài chi tiết
-Yêu cầu HS đọc ghi nhớ
HĐ3: HDHS luyện tập
-Yêu cầu HS đọc truyện
phần thưởng và trả lời câu
hỏi
?Chủ đề của truyện nhằm
-Tìm và đặt tên
- Nhận xét - bổ sung
- Có thể: Một lòng vì người bệnh
- Thảo luận nhóm
- Nhận xét
- 3 phần:
a) Mở bài: Giới thiệu về Tuệ Tĩnh
b) Thân bài: Kể diễn biến của sự việc
c) Kết bài: Kết thúc
sự việc
-Không thể thiếu phần nào
- Dàn bài của bài văn
tự sự gồm 3 phần :
MB, TB, KB
- Đọc ghi nhớ SGK
- Đọc truyện: "Phần thưởng"
vật chính của truyện
- Nhan đề 2 : Nhắc tới phẩm chất của Tuệ Tĩnh
- Nhan đề 3: Giống nhan đề
2 nhưng lại dùng từ Hán Việt nên trang trọng hơn
d Dàn bài của bài văn tự sự:
a) Mở bài: Giới thiệu chung
về nhân vật, sự việc
b) Thân bài: Kể diễn biến sự việc
c) Kết bài: Kể kết thúc sự việc
Ghi nhớ: sgk/45
II Luyện tập
Bài 1: Đọc truyện và trả
lời câu hỏi
a Chủ đề: Ca ngợi trí
Trang 7biểu dương và chế giễu điều
gì?
?Việc nào thể hiện tập trung
cho chủ đề? Tìm câu văn thể
hiện sự việc đó
?Hãy chỉ ra 3 phần: MB, TB,
KB?
?Truyện này với truyện Tuệ
Tĩnh có gì giống nhau về bố
cục và khác nhau về chủ đề?
- Nhận xét - sửa sai
?Sự việc trong phần thân bài
thú vị ở chỗ nào ?
* Bài tập nâng cao: em hãy
lập dàn ý cho văn bản “
Con rồng cháu tiên”.
-Biểu dương tính thông minh của anh nông dân và chế giễu tính tham lam của viên quan cận thần
- Chia đôi phần thưởng
- Chỉ ra 3 phần: MB,
TB, KB
-Thảo luận nhóm (2’) -Trình bày
- Nhận xét –bổ sung
- Sự đòi hỏi vô lí của viên quan và sự đồng
ý quá dễ dàng của người nông dân
Hs thực hiện
Nhận xét
Kết luận
thông minh và lòng trung thành của anh nông dân đồng thời chế giễu tính tham lam của viên quan nọ
-Sự việc thể hiện tập trung cho chủ đề: Câu nói của người nông dân với vua
b Chỉ ra 3 phần của truyện:
- MB: Câu 1
- TB :Từ "Ông ta hai mươi nhăm roi"
- KB: Câu cuối
c So sánh với truyện Tuệ
Tĩnh ta thấy:
Giống nhau:
- Kể theo trình tự thời gian
- Có 3 phần rõ rệt
- Ít hành động nhiều đối thoại
Khác nhau:
- Nhân vật trong phần thưởng ít hơn
- Chủ đề bài Tuệ Tĩnh nằm ở đầu bài còn bài phần thưởng nằm trong sự suy đoán của người đọc
- Kết thúc bài phần thưởng bất ngờ thú vị hơn
d.Sự việc ở phần thân bài thú vị ở chỗ : Đòi hỏi vô lí của quan cận thần, sự đồng ý
dễ dàng của người nông dân, câu trả lời của anh nông dân với nhà vua thật bất ngờ
4 Củng cố:
Chủ đề là gì? Dàn bài của bài văn tự sự gồm mấy phần? Nêu tên và nhiệm vụ từng phần?
5 Hướng dẫn:
- Học bài, làm bài tập 2
- Chuẩn bị bài: "Tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự"
6 Lưu ý:
Trang 8Bài tập nâng cao dành cho lớp điểm sáng 6/6.
IV Rút kinh nghiệm.
………
………
Tiết: 15 -16
TÌM HIỂU ĐỀ VÀ CÁCH LÀM BÀI VĂN TỰ SỰ
I Mục tiêu.
Giúp HS:
- Nắm được và biết tìm hiểu đề văn tự sự và cách làm bài văn tự sự : Các bước
và nội dung tìm hiểu đề, lập ý, lập dàn y và viết thành bài văn;
- Rèn kỹ năng tìm hiểu đề và lập ý cho bài văn tự sự
II Chuẩn bị.
- GV: Giáo án, sgk, tham khảo, bảng phụ
- HS: Chuẩn bị theo sự hướng dẫn của GV
III Tiến trình lên lớp.
1 Ổn định tổ chức: ktss
2 Kiểm tra bài cũ:
- Chủ đề của bài văn tự sự là gì?
- Dàn bài của bài văn tự sự gồm mấy phần? Nêu tên và nhiệm vụ từng phần?
3 Bài mới:
Giới thiệu bài: Khi bắt gặp một đề tập làm văn muốn làm được đề ấy trước hết
ta phải đọc kĩ đề và tìm hiểu xem đề yêu cầu phải làm gì? Xem đề đó kể sáng tạo hay
kể theo văn bản hoặc kể bằng chính lời văn của bản thân Cách tìm hiểu như thế gọi
là tìm hiểu đề Tiết học hôm nay sẽ giúp các em nắm rõ hơn…
HĐ1: HDHS tìm hiểu đề
-Yêu cầu HS đọc các đề
văn
(1) Kể một câu chuyện em
thích bằng lời văn của em
(2) Kể chuyện về người
bạn tốt
(3) Kỉ niệm ngày thơ ấu
(4) Ngày sinh nhật của em
(5) Quê em đổi mới
(6) Em đã lớn rồi
?Lời văn đề 1 nêu ra
những yêu cầu gì?
?Các đề 3, 4, 5, 6 không có
từ kể, có phải là đề tự sự
- Đọc các đề văn
- Kể chuyện, câu chuyện em thích, bằng lời văn của em
- Là đề tự sự vì vẫn yêu cầu có chuyện
I Đề, tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự:
1 Đề văn tự sự:
- Đọc các đề văn: Sgk/ 47
- Tìm hiểu:
+ Các đề đều là đề văn tự sự
Trang 9?Những chữ nào trong đề
cho em biết điều đó? Các
đề yêu cầu làm nổi bật điều
gì?
- Nhận xét - sửa sai
?Các đề trên đề nào
nghiêng về kể việc?
?Đề nào nghiêng về kể
người?
?Đề nào nghiêng về tường
thuật ?
?Vậy khi gặp một đề văn
tự sự thì ta phải làm gì?
HĐ2: HDHS cách làm bài
văn tự sự
-Yêu cầu HS đọc lại đề 1
(Chọn đề 1)
?Đề yêu cầu làm gì?
?Em sẽ chọn chuyện nào?
Chuyện có những nhân vật
nào?Em thích nhân vật
nào? Sự việc nào? Diễn
biến, kết quả ra sao? Thể
hiện chủ đề gì?
về: ngày thơ ấu, ngày sinh nhật, quê em đổi mới, em đã lớn như thế nào?
- Tìm từ trọng tâm
- Thảo luận nhóm (3’)
- Đề yêu cầu làm nổi bật:
+ Câu chuyện từng làm em thích
+ Những lời nói, việc làm chứng tỏ người bạn ấy là tốt
+ Một câu chuyện
kỉ niệm khó quên
+ Tâm trạng của em trong ngày sinh nhật
+ Sự đổi mới cụ thể
ở quê em
+ Những biểu hiện
về sự lớn lên của em
- Đề kể việc: 3, 4, 5
- Đề: 2, 6
- Đề: 3, 4, 5
- Đọc kĩ đề bài
- Đọc đề 1
- Kể chuyện bằng lời văn của mình
- Chọn và trình bày theo cách chọn lựa của mình
+Từ trọng tâm của từng đề:
Câu chuyện em thích, chuyện người bạn tốt, kỉ niệm ấu thơ, sinh nhật em, quê đổi mới, em
đã lớn
+ Các đề nghiêng về kể việc:
3, 4, 5; các đề nghiêng về kể người: 2, 6; các đề nghiêng về tường thuật: 3, 4, 5
Khi khi gặp một đề văn tự sự thì ta phải tìm hiểu kĩ lời văn của đề để nắm vững yêu cầu của đề bài
2 Cách làm bài văn tự sự:
Đề: Kể một câu chuyện
em thích bằng lời văn của em.
a Tìm hiểu đề:
Yêu cầu:
- Kể chuyện
- Câu chuyện em thích
- Bằng lời văn của em
b Lập ý:
- Chọn chuyện nào
- Các nhân vật trong chuyện
- Sự việc nào? Diễn biến, kết quả ra sao?
Trang 10HĐ3: HDHS lập dàn ý.
?Em dự định viết phần mở
đầu như thế nào?
?Diễn biến câu chuyện ra
sao?
?Kết thúc như thế nào ?
?Cuối cùng viết thành bài
văn như thế nào ?
Sắp xếp việc gì nên kể
trước việc gì sẽ kể sau và
cuối cùng phải viết thành
văn theo bố cục 3 phần:
MB, TB, KB.
?Viết bằng lời văn của em
là như thế nào ?
?Sau khi viết bài em sẽ làm
gì để bài văn hạn chế được
sai sót?
-Yêu cầu HS đọc ghi nhớ
HĐ4: HDHS luyện tập.
-Yêu cầu HS đọc bài tập
?Viết thành dàn ý của đề
tập làm văn trên
-Nhận xét - sửa sai
* Bài tập nâng cao: lập
dàn ý cho đề bài: kỉ niệm
thời thơ ấu.
-Trả lời theo cách mình sẽ viết trong bài văn
- Là suy nghĩ kĩ càng rồi mới viết ra bằng lời văn của mình, không sao chép của người khác
- Đọc kĩ bài để phát hiện sai sót và khắc phục
- Đọc ghi nhớ sgk
- Đọc bài tập
- Thực hiện bài tập
- Đọc dàn ý đã viết
- Nhận xét - bổ sung
Gv nhận xét
Kết luận
- Thể hiện chủ đề gì?
c Lập dàn ý:
- Mở đầu?
- Diễn biến câu chuyện?
-Kết thúc?
d Viết bài:
e Đọc lại bài:
Ghi nhớ: sgk/48
II Luyện tập
Hãy ghi vào giấy dàn ý em sẽ viết theo yêu cầu của đề tập làm văn trên
4 Củng cố:
-Đặc điểm của đề văn tự sự? Dàn ý của bài văn tự sự?
5 Hướng dẫn:
- Học bài, xem lại cách lập dàn ý
- Chuẩn bị bài: " Viết bài văn số 1"
6 Lưu ý:
Bài tập nâng cao dành cho lớp điểm sáng.
IV Rút kinh nghiệm:
Trình Kí: Ngày: ………