Bài Giảng Cấp Cứu Đa Chấn Thương (Multiple Trauma)

CẤP CỨU ĐA CHẤN THƯƠNG Multiple Trauma BS CKII Tôn Thất Quỳnh Ái Bộ môn Hồi sức – Cấp cứu & Chống độc... MỤC TIÊU:- Nhận biết và xử trí đa chấn thương: một cấp cứu khó khăn, nhiều thách

CẤP CỨU

ĐA CHẤN THƯƠNG

(Multiple Trauma)

BS CKII Tôn Thất Quỳnh Ái

Bộ môn Hồi sức – Cấp cứu & Chống độc

I MỤC TIÊU:

- Nhận biết và xử trí đa chấn thương:

một cấp cứu khó khăn, nhiều thách thức.

- Các thang điểm lượng giá chấn thương

- Xác định tình trạng bệnh và tiên lượng bệnh

 xử trí thích hợp (kịp thời và hiệu quả)

2

II NỘI DUNG BÀI GIẢNG:

II NỘI DUNG BÀI GIẢNG:

1 Đại cương:

- Xử trí cấp cứu đa chấn thương:

+ Kiến thức, kinh nghiệm

+ kỷ năng, năng lực quyết đoán

- Cấp cứu đa chấn thương khó khăn hơn cấp cứu chấn thương nặng

- Bệnh nhân đa thương: người trẻ (cần

cứu sống)

- Bác sĩ cấp cứu (E.P: Emergency Physicians): quyết định cấp cứu mạng sống, đánh giá, xác định chẩn đoán và xử trí cấp cứu chấn thương4

II NỘI DUNG BÀI GIẢNG:

 Xử trí cấp cứu kịp thời và hiệu quả

II NỘI DUNG BÀI GIẢNG:

2.2 Một số thang điểm đánh giá trong chấn thương:

2.2.1: Thang điểm chấn thương:

(R.I.S.:Revised Trauma Score)

Điểm

R.I.S.

G.C.S.:

(Glassgow Coma Scale)

Huyết áp tâm thu (mmHg) Nhịp thơ

2.2.2 Thang điểm chấn thương ở trẻ em:

(Pediatric trauma score)

Trọng lượng cơ thể

(kg) > 20 10 – 20 < 10 Đường thơ Bình thường Thơ oxy qua mủi hay miệng Nội khí quản Mơ khí quản

Huyết áp tâm thu

(mmHg) 90 50 – 90 < 50

Tri giác Tỉnh Tri giác giảm Hôn mê

Gãy xương Không có Đơn độc, kín Gãy hơ hay nhiều chổ

Da Không có Chạm thương, đụng dập, mất da < 7 cm Mất da, lộ cân

2.2.3 Đánh giá lượng máu mất:

Lượng máu

mất (ml) (0 – 15%)750 (15 – 30%)750 - 1500 1500 - 2000(30 – 40%) (> 40%)> 2000Mạch

(lần/phút) < 100 100 – 120 120 – 140 > 140

Huyết áp Bình

thường Bình thường Giảm Giảm

8

2.2.4 Thang điểm A.I.S.:

(Abbreviated Injury Scale)

- Đánh giá 6 vùng thương tổn chính, cho điểm

2.2.4 Thang điểm A.I.S.:

(Abbreviated Injury Scale)

2.2.5.Thang điểm I.S.S (Injury Severity Score):

2.2.5 Thang điểm I.S.S (Injury Severity Score):

Vùng Tổn thương A.I.S Điểm A.I.S x 3Đầu & cổ Chấn động não 3 9

Mặt Không tổn thương 0 Ngực Xẹp lồng ngực 4 16Bụng Dập gan+ Vỡ lách 5 25 Chi Gãy xương đòn 3

Da Không tổn thương 0

Điểm I.S.S 12 50

Ví dụ:

2.2.5 Thang điểm I.S.S (Injury Severity Score):

- Đánh giá: trị giá điểm I.S.S.: từ 0 – 75

- Nếu có một tổn thương theo A.I.S = 6

 I.S.S = 75 (tiên lượng tử vong)

- Thang điểm I.S.S.:

+ 1 – 9: nhẹ

+ 10 – 15: Trung bình

+ 16 – 24: nặng

2.2.5 Thang điểm I.S.S (Injury Severity Score):

14

- Mục đích: I.S.S giúp đánh giá:

+ Tiên lượng (cả tiên lượng tử vong)

+ Thời gian nằm viện

- Lưu ý:

+ Đánh giá A.I.S không chính xác

 I.S.S không chuẩn

+ Nhiều bệnh nhân khác nhau có I.S.S giống nhau

+ Khả năng sót thương tổn (cơ quan khác)

Không sử dụng I.S.S trong Triage.

3 Xử trí:

3.1 Cấp cứu sinh mạng:

- Xử trí khẩn cấp các vấn đề đe dọa mạng sống

- Chuẩn bị cho nhập viện

- Đảm bảo đường thở, hỗ trợ hô hấp

- Theo dõi tuần hoàn (tim mạch) + cầm máu ngoài

- Lượng giá tri giác (G.C.S.)

- Choáng: hồi sức chống choáng

3 Xử trí:

16

3.2 Xử trí ban đầu đa chấn thương:

- Đảm bảo thông khí (oxy 100%)

- Làm ngưng chảy máu ngoài

- Theo dõi sinh hiệu: mạch, huyết áp

3 Xử trí:

3.2 Xử trí ban đầu đa chấn thương:

- Xét nghiệm: huyết đồ, nhóm máu, phản ứng chéo, khí máu, đường huyết, điện giải đồ; phân tích nước tiểu

- Đo áp lực tĩnh mạch trung tâm (C.V.P.)

- Đặt sonde dạ dày, đặt thông tiểu

- Siêu âm bụng, siêu âm tim

- Chọc dò, chọc rửa ổ bụng (Ponction &

P lavage)

- Nội soi chẩn đoán

- X-quang: cột sống, ngực, chậu…

+ Giờ ăn uống gần nhất.

+ Các vấn đề liên quan đến thương tổn

3 Xử trí:

3.4 Xử trí cấp cứu các tổn thương thực thể:

*

* Chỉ định phẩu thuật cấp cứu: cân nhắc

thời điểm, thời gian,kỷ thuật mổ và thứ

tự ưu tiên các phẩu thuật cấp cứu.

* Trường hợp khẩn cấp cần hồi sức ngay trên bàn mổ và tiến hành phẩu

thuật cấp cứu mạng sống

22

TÀI LIỆU THAM KHẢO

23

* American College of Surgeons (2008) – Initial assessment and

management Advanced Trauma Life Support for Doctors, 8th Edition, pp 1 - 24 American College of Surgeons, Chicago

* Anthony F.T.Brown & Michael D.Cadogan (2006) – Multiple

Injuries – Emergency Medicine, 5th Edition, pp 206 – 209 –

Hodder Arnold – Hacchette Livre UK, London.

* Peter Cameron – Gerard O’ Reilly – Trauma Overview (2009) –

Peter Cameron – Gorge Jelinek – Anne Maree Kelly – Lindsay Murray - Anthony F.T.Brown – Textbook of Adult Emergency Medicine – 3th Edition – pp 68 – 74, Churchill Livingstone

Elsewer - Melbourne

* Susan L Gin Shaw, Robert C Jorden (2002) - Multiple Trauma

Marx – Hockberger & Walls; Rosen’s Emergency Medicine – Concept and Clinical Practice, 5th Edition, pp 242 – 255 Mosby,