BỆNH uốn ván

ĐẠI CƯƠNG• Bệnh nhiễm trùng nhiễm độc do Clostridium tetani.. Vi trùng tiết độc tố làm tổn thương neuron vận động  co cứng cơ vân, co giật... DỊCH TỄ HỌC• 3.4 Ngõ vào: -Vết thương da n

BỆNH UỐN VÁN

BS NGUYỄN THỊ THU THẢO

MỤC TIÊU

• 1 Khai thác yếu tố DTH cần cho chẩn đoán

• 2 Mô tả - thăm khám các biểu hiện lâm

1 ĐẠI CƯƠNG

• Bệnh nhiễm trùng nhiễm độc do Clostridium

tetani Vi trùng tiết độc tố làm tổn thương neuron vận động  co cứng cơ vân, co giật.

• 1885: VT – Nicolaier

• 1886: Độc tố uốn ván – Knud Faber

• 1893: SAT – Roux – Vaillard

• 1923: VAT – G Ramon.

2 TÁC NHÂN

• 2.1 Trực khuẩn: Gram (+), 4-10 x 0,4-0.6 µm, có lông, di động trong môi trường yếm khí; có 10 typ huyết thanh.

• 2.2 Bào tử: tròn, bầu dục, sống trong đất  trực khuẩn Có sức đề kháng cao : 1-3 giờ /100°C ; 10 giờ /phenol 5%, 24 giờ/ formalin 3% Chết ở

100°C trong 4 giờ; 121°C trong 12 phút ( hấp ướt)

• 2.3 Độc tố: Tetanospasmin

Tetanolysin

3 DỊCH TỄ HỌC

• 3.1 Tuổi:

• Nước đang phát triển: sơ sinh, trẻ em.

Việt Nam: 40% < 6 tuổi, 14% >50 tuổi.

• Nước đã phát triển: người lớn tuổi.

3 DỊCH TỄ HỌC

• 3.4 Ngõ vào:

-Vết thương da niêm: bỏng, tiêm chích, rốn, sang thương da mãn tính (chàm) -Vết thương phẫu thuật.

-Phá thai, đỡ đẻ không vô trùng.

-Uốn ván nội khoa.

5 LÂM SÀNG

• 5.1 Uốn ván toàn thân:

-Thời kỳ ủ bệnh: từ lúc bị vết thương đến khi

bị cứng hàm, trung bình 1-2 tuần, càng ngắn bệnh càng nặng

-Thời kỳ khởi phát: mệt mỏi, mỏi hàm, nhai

nuốt khó, uống sặc

Khám: cơ nhai co cứng, hàm khít, không

điểm đau rõ rệt

5 LÂM SÀNG

• Thời kỳ toàn phát:

- Co cứng cơ: theo trình tự: nhai (khít hàm)  mặt (cười nhăn)  cổ (cứng cổ)  lưng,thắt lưng ( 4 tư thế)  bụng (cứng cơ bụng)  chi dưới (duỗi)  chi trên (co)

- Co giật, co thắt: tự nhiên hoặc do kích thích+ Co thắt hầu họng: khó nuốt, sặc đàm

+ Co thắt thanh quản: tím, ngưng thở

5.LÂM SÀNG

-Rối loạn cơ năng:

+Khó nói, khó nuốt, khó thở, khó đại tiểu tiện

-Triệu chứng toàn thân:

+ Tỉnh táo

+ Không sốt

+ Rối loạn thần kinh thực vật.

• Lưu ý bệnh cảnh trên người già: nghẹn, sặc, ứ đàm, thay đổi giọng nói.

tái, rốn ướt và rụng sớm ngày 4.

- Tỉ lệ tử vong cao: 60-80%

5.LÂM SÀNG

thai, phá thai phạm pháp, phẫu thuật đại tràng Thời gian

ủ bệnh có thể lâu (2-3 tuần) nhưng tiến triển nhanh, tỉ lệ

tử vong cao.

thương ngõ vào; thường bệnh nhẹ, kéo dài, tự khỏi.

bệnh ngắn.

6.CHẨN ĐOÁN:

• 6.1 Chẩn đoán xác định: dựa vào lâm sàng

• 6.2 Chẩn đoán phân biệt:

- Chỉ có cứng hàm đơn thuần

+ Các bệnh răng hàm mặt: tai biến răng khôn, viêm tấy mủ amiđan, viêm khớp thái dương-hàm, viêm xương hàm do sâu răng

+ Dùng chlorpromazine, promethazine (giảm khi ngưng thuốc)

6.CHẨN ĐOÁN

• 6.2 Chẩn đoán phân biệt:

-Khi có cơn giật: viêm màng não, ngộ độc

strychnine, hysterie, tetanie

Có rối loạn ý thức, tri giác từ đầu; co giật bắt

đầu ở chi, cứng hàm xuất hiện sau cùng

-Uốn ván sơ sinh: Phân biệt với bệnh lý sơ sinh như nhiễm trùng huyết, xuất huyết màng

não, viêm màng não mủ: không cứng hàm

7.ĐIỀU TRỊ

• 7.2 Thuốc:

• Lưu ý một số nguyên nhân gây tăng co giật:

+ Kích thích: tiếng động, va chạm, thăm khám, táo bón, dị vật trong vết thương

+Thiếu nước và điện giải.

+Tắc nghẽn hô hấp (đàm, tắc canule).

+Tai biến SAT.

+ Rối loạn thần kinh thực vật.

• 7.5 Phòng tái phát: VAT.

8.PHÒNG NGỪA

+Quản lý thai, tránh đẻ rơi.

+Thủ thuật sản khoa, săn sóc rốn vô trùng +Tiêm VAT cho mẹ khi mang thai.