ĐÁNH GIÁ KIẾN THỨC, THÁI độ, THỰC HÀNH dự PHÒNG lây TRUYỀN HIV từ mẹ SANG CON TRÊN PHỤ nữ NHIỄM HIV ĐANG THEO dõi tại PHÒNG KHÁM NGOẠI TRÚ HIV KHOA TRUYỀN NHIỄM BỆNH VIỆN BẠCH MAI năm 2015

Tổng quan các công trình nghiên cứu về kiến thức, thái độ, thực hành về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con...14 1.6.1... Trong những năm gần đây chủ trương, chính sách củanhà nước về

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG KHOA KHOA HỌC SỨC KHỎE

BỘ MÔN ĐIỀU DƯỠNG

KHOA KHOA HỌC SỨC KHỎE

BỘ MÔN ĐIỀU DƯỠNG

ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN ĐIỀU DƯỠNG HỆ VHVL

Người hướng dẫn khoa học: TS.BS Đỗ Duy Cường

Hà Nội –Tháng 10 năm 2015

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin được lời cảm ơn sâu sắc tới:

Ban giám hiệu Trường Đại học Thăng Long, cùng toàn thể các thầy cô KhoaKhoa học Sức khỏe-Trường Đại học Thăng Long

Ban lãnh đạo-Khoa Truyền nhiễm-Bệnh viện Bạch Mai

Với lòng kính trọng và biết ơn, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới:

Tiến sỹ, bác sỹ Đỗ Duy Cường, Phó trưởng khoa Truyền nhiễm-Bệnh việnBạch Mai, người đã trực tiếp hướng dẫn tôi thực hiện đề tài khóa luận tốt nghiệp BSCKII Nguyễn Quang Tuấn-Trưởng khoa Truyền nhiễm-Bệnh viện BạchMai Ths.Bs Đoàn Thu Trà-Phó trưởng khoa Truyền nhiễm-Bệnh viện Bạch Mai-TS.Bs Phạm Thị Thanh Thủy-Trưởng phòng khám ngoại trú HIV-Khoa Truyềnnhiễm-Bệnh viện Bạch Mai, CN Đỗ Thu Nga-điều dưỡng Trưởng khoa Truyềnnhiễm-Bệnh viện Bạch Mai

Các anh chị em đồng nghiệp trong Khoa Truyền nhiễm-Bệnh viện Bạch Mai,Phòng khám ngoại trú HIV-Khoa Truyền nhiễm-Bệnh viện Bạch Mai đã nhiệt tìnhgiúp đỡ, cung cấp tài liệu, động viên tôi trong quá trình hoàn thành đề tài luận văntốt nghiệp

Tôi xin cảm ơn các bệnh nhân tại Phòng khám ngoại trú HIV-Khoa Truyềnnhiễm-Bệnh viện Bạch Mai đã tham gia hợp tác cùng tôi trong quá trình hoàn thành

đề tài nghiên cứu

Sau cùng tôi xin gửi lời viết ơn sâu sắc tới những người thân yêu trong gia đình

đã luôn là chỗ dựa vững chắc, là động lực giúp tôi vượt qua tất cả khó khăn

Hà Nội, ngày 30 tháng 10 năm 2015

NGUYỄN THỊ YẾN

THUẬT NGỮ VIẾT TẮT

Accquirre Immune Deficiency Syndrome-Hội chứng suy

giảm miễn dịch mắc phải

Vietnam Administration of AIDS Control-Cục phòng,

chống HIV/AIDS tại Việt Nam

VAAC

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

1.1 Đại cương về HIV/AIDS 3

1.2 Dịch tễ học của nhiễm HIV 3

1.2.1 Tác nhân gây bệnh 3

1.2.2 Các đường lây truyền của HIV 5

1.2.3 Chẩn đoán 8

1.2.4 Phân giai đoạn nhiễm HIV ở người lớn 8

1.2.5 Tiêu chuẩn chẩn đoán nhiễm HIV tiến triển (bao gồm AIDS) 10

1.3 Điều trị thuốc kháng HIV (điều trị ARV) 11

1.3.1 Mục đích của điều trị ARV 11

1.3.2 Các nhóm thuốc ARV được sử dụng ở Việt Nam 11

1.3.3 Tiêu chuẩn bắt đầu điều trị ARV 12

1.4 Phòng ngừa lây truyền HIV từ mẹ sang con 12

1.5 Giới thiệu về PKNT HIV-Khoa Truyền nhiễm-Bệnh viện Bạch Mai 13

1.6 Tổng quan các công trình nghiên cứu về kiến thức, thái độ, thực hành về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con 14

1.6.1 Trên thế giới 14

1.6.2 Tại Việt Nam 14

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 16

2.1 Địa điểm, thời gian và đối tượng nghiên cứu 16

2.1.1 Địa điểm nghiên cứu 16

2.1.2 Thời gian nghiên cứu 16

2.1.3 Đối tượng nghiên cứu 16

2.2 Phương pháp nghiên cứu nghiên cứu 16

2.3.1 Cỡ mẫu và chọn mẫu nghiên cứu 16

2.3.2 Thiết kế nghiên cứu 16

2.3.3 Nội dung nghiên cứu và các biến số nghiên cứu 17

2.3.4 Phương pháp và công cụ thu thập số liệu 17

2.4 Phương pháp thống kê và xử lý số liệu 18

2.5 Đạo đức trong nghiên cứu 18

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 20

3.1 Thông tin chung của đối tượng nghiên cứu 20

3.1.1 Tuổi người bệnh 20

3.1.3 Trình độ văn hóa 21

3.1.4 Nghề nghiệp 21

3.1.5 Tình trạng hôn nhân 22

3.1.6 Số con hiện tại 22

3.1.7 Số con bị nhiễm HIV 23

3.1.8 Thời gian nhiễm HIV tính theo năm: 23

3.1.9 Đường lây truyền HIV 24

3.1.10 Tình trạng HIV của chồng/bạn tình hiện tại của người bệnh 24

3.1.11 Mong muốn sinh con trong tương lai 25

3.1.12 Lý do mong muốn sinh con 25

3.1.13 Lý do không muốn sinh con trong tương lai 26

3.1.14 Mong muốn về điều trị HIV trong tương lai 26

3.2 Kiến thức đường lây truyền HIV và dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con 27

3.2.1 Kiến thức đường lây truyền của HIV 27

3.2.2 Kiến thức các thời kỳ lây truyền HIV từ mẹ sang con 27

3.2.5 Kiến thức về các yếu tố làm tăng nguy cơ lây truyền HIV sang trẻ trong thời kỳ bú sữa mẹ 28

3.2.4 Kiến thức nguồn thức ăn tốt nhất cho trẻ sơ sinh phòng tránh lây nhiễm HIV từ mẹ sang con 29

3.2.5 Phụ nữ nhiễm HIV tìm hiểu các thông tin cơ bản về HIV, phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con qua các phương tiện 29

3.3 Thực hành về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con 30

3.4 Thái độ về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con 31

CHƯƠNG 4 BÀN LUẬN 33

4.1 Thông tin chung của về bệnh nhân 33

4.1.1 Tuổi bệnh nhân 33

4.1.2 Nơi sinh sống 33

4.1.3 Trình độ văn hóa 33

4.1.4 Nghề nghiệp 33

4.1.5 Tình trạng hôn nhân 34

4.1.6 Số con hiện tại 34

4.1.8 Thời gian nhiễm HIV tính theo năm: 35

4.1.9 Đường lây truyền HIV 35

4.1.10 Mong muốn sinh con trong tương lai 35

4.1.11 Lý do mong muốn sinh con 35

4.1.12 Lý do không muốn sinh con trong tương lai 35

4.2 Kiến thức đường lây truyền HIV và dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con 36

4.2.1 Kiến thức đường lây truyền HIV 36

4.2.2 Kiến thức các thời kỳ lây truyền HIV từ mẹ sang con 36

4.2.3 Kiến thức các yếu tố làm tăng nguy cơ lây truyền HIV sang trẻ trong thời kỳ bú sữa mẹ 36

4.2.4 Kiến thức nguồn thức ăn tốt nhất cho trẻ sơ sinh phòng tránh lây nhiễm HIV từ mẹ sang con 37

4.2.5 Phụ nữ nhiễm HIV tìm hiểu các thông tin cơ bản về HIV, phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con qua các phương tiện 37

4.3 Thực hành về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con 37

4.4 Thái độ về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con 37

KẾT LUẬN 39

KHUYẾN NGHỊ 41 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1: Phân giai đoạn lâm sàng HIV ở người lớn 8

Bảng 1.2 Phân giai đoạn miễn dịch nhiễm HIV/AIDS ở người lớn 10

Bảng 1.3: Tiêu chuẩn bắt đầu điều trị ARV 12

Bảng 3.1: Nơi sinh sống 20

Bảng 3.2: Trình độ văn hóa 21

Bảng 3.3 Nghề nghiệp 21

Bảng 3.4 Số con hiện tại 22

Bảng 3.5 Đường lây truyền HIV 24

Bảng 3.6 Tình trạng nhiễm HIV của chồng/bạn tình hiện tại của người bệnh 24

Bảng 3.7: Lý do mong muốn sinh con 25

Bảng 3.8 Lý do không muốn sinh con trong tương lai 26

Bảng 3.9: Mong muốn về điều trị HIV trong tương lai 26

Bảng 3.10: Kiến thức đường lây truyền của HIV 27

Bảng 3.11: Kiến các thời kỳ lây truyền HIV từ mẹ sang con 27

Bảng 3.12: Kiến thức về các yếu tố làm tăng nguy cơ lây truyền HIV sang trẻ trong thời kỳ bú sữa mẹ 28

Bảng 3.13: Kiến thức về nguồn thức ăn tốt nhất cho trẻ sơ sinh phòng tránh lây nhiễm HIV từ mẹ sang con 29

Bảng 3.14: Phụ nữ nhiễm HIV tìm hiểu các thông tin phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con qua các phương tiện 29

Bảng 3.15 Thực hành về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con 30

Bảng 3.16 Thái độ về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con 31

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 3.1 Tuổi người bệnh 20

Biểu đồ 3.2: Tình trạng hôn nhân 22

Biểu đồ 3.3: Số con bị nhiễm HIV 23

Biểu đồ 3.4 Thời gian nhiễm HIV tính theo năm 23

Biểu đồ 3.5: Mong muốn sinh con trong tương lai 25

ĐẶT VẤN ĐỀ

Kể từ khi phát hiện được người nhiễm HIV đầu tiên ở Việt Nam năm 1990, nhànước ta luôn coi phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con (PLTMC) là một trongnhững chương trình ưu tiên Trong những năm gần đây chủ trương, chính sách củanhà nước về PLTMC đã được thể hiện một cách đầy đủ và xuyên suốt trong các vănbản quan trọng như “Luật Phòng, chống nhiễm virus gây ra hội chứng suy giảmmiễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS)”, “Chiến lược quốc gia phòng, chốngHIV/AIDS ở Việt Nam đến năm 2010 và tầm nhìn 2020”, “Chương trình hành độngquốc gia về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con” Nhờ đó, công tác PLTMC

đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, bước đầu làm giảm tỷ lệ lây truyền HIV

từ mẹ sang con ở nước ta [6,7,8]

Theo báo cáo của Cục phòng chống HIV (VAAC): trong quý I/2015, số phụ nữmang thai được xét nghiệm sàng lọc là 214.000 người và phát hiện nhiễm HIV là

404 người (chiếm 0,19%) trong đó có 232 bà mẹ nhiễm HIV được điều trị dự phònglây truyền HIV từ mẹ sang con Tổng số trẻ đẻ ra từ mẹ nhiễm HIV là 274 trẻ vàđược dự phòng 256 trẻ (chiếm 96,7%) Tỷ lệ lây truyền HIV từ mẹ sang con đãgiảm 10,8% năm 2010 còn 3,2% năm 2014[5]

Tuy nhiên, công tác PLTMC vẫn còn gặp nhiều khó khăn, thách thức, như tìnhhình lây nhiễm của virus HIV có nhiều diễn biến phức tạp, nguy cơ lan ra cộngđồng, đặc biệt là nhóm nguy cơ cao (người tiêm chích ma túy, phụ nữ bán dâm, namquan hệ đồng giới) Tỷ lệ người nhiễm HIV được phát hiện lây nhiễm HIV quađường tình dục là 52%, tập trung chủ yếu ở nam giới 66%, nữ giới 34% trong đó90% ở nữ giới ở lứa tuổi 20-49 tuổi Tỷ lệ người nhiễm HIV được phát hiện tiếptục có xu hướng gia tăng trong nữ giới [3]

Theo báo cáo của tổ chức thế giới (WHO) năm 2014: ở nước có thu nhập trungbình và thấp: năm 2013 có 1.450.000 phụ nữ nhiễm HIV mang thai, có 966.000 phụ

nữ nhiễm HIV mang thai được điều trị ARV chiếm 67%, có 240.000 trẻ nhiễm mớiHIV giảm 40% so với năm 2009 có 400.000 trẻ nhiễm mới HIV [22,23]

Hiện nay, người nhiễm HIV được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc và điều trịbằng thuốc ARV từ rất sớm và phụ nữ nhiễm HIV mang thai cũng có được trị thuốcARV ngay khi mang thai theo QĐ số 3047/QĐ-BYT ngày 22 tháng 7 năm 2015 của

Bộ trưởng Bộ Y tế Kết quả lâm sàng của việc sử dụng ARV cho thấy khả năng kéodài tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân HIV/AIDS đã được cải thiện rõrệt [12,19,20] Từ những hiệu quả, lợi ích của việc chăm sóc và điều trị HIV/AIDS,người phụ nữ nhiễm HIV sức khỏe ngày một cải thiện, nhiều phụ nữ nhiễm HIV đãsinh con và nhiều phụ nữ nhiễm HIV cũng có nguyện vọng sinh con trong tương lai.Đây cũng chính là nguyện vọng chính đáng của người nhiễm HIV

Vì vậy chúng tôi tiến hành làm nghiên cứu đề tài “Đánh giá kiến thức, thái độ,thực hành dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con trên phụ nữ nhiễm HIV đangtheo dõi tại Phòng khám ngoại trú HIV-Khoa Truyền nhiễm-Bệnh viện Bạch Mainăm 2015” Để tìm hiểu về kiến thức, thái độ, thực hành dự phòng lây truyền HIV từ

mẹ sang con với các mục tiêu:

1 Mô tả “kiến thức dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con trên phụ nữ nhiễm HIV đang theo dõi tại Phòng khám ngoại trú HIV-Khoa Truyền nhiễm- Bệnh viện Bạch Mai”.

2 Mô tả “thái độ và thực hành dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con trên phụ nữ nhiễm HIV đang theo dõi tại Phòng khám ngoại trú HIV-Khoa Truyền nhiễm-Bệnh viện Bạch Mai”

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Đại cương về HIV/AIDS

HIV được viết tắt của cụm từ: “Human Immunodeficiency Virus” có nghĩa làvirus gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch ở người [1]

AIDS được viết tắt của cụm từ “Accquired ImmunoDeficiency Syndrome” cónghĩa là “Hội chứng Suy giảm Miễn dịch Mắc phải” Đặc điểm sinh học của HIV

là sau khi xâm nhập cơ thể người nhiễm sẽ phát triển nhân lên trong hệ miễn dịchchủ yếu là tế bào lympho TCD4 và phá hủy các tế bào miễn dịch Khi các tế bàomiễn dịch suy giảm, sẽ tạo thuận lợi cho sự xuất hiện của các bệnh nhiễm trùng cơhội, và gây ra các triệu chứng liên quan và các bệnh lý khối u Nguyên nhân chínhgây tử vong ở người nhiễm HIV là do các bệnh nhiễm trùng cơ hội Tuy nhiên, dochưa có vaccin phòng bệnh và do những hành vi nguy cơ dẫn đến tình trạng lây lanbệnh trong cộng đồng, ảnh hưởng đến kinh tế, xã hội của mọi quốc gia, vì vậy HIV/AIDS đang là mối quan tâm của nền y tế toàn cầu[1]

1.2 Dịch tễ học của nhiễm HIV

1.2.1 Tác nhân gây bệnh

Gồm HIV1 (Do L.Montagnier và cộng sự tìm ra năm 1983 và được RobertGallot khẳng định năm 1984) và HIV2 (do Bacrrin và cộng sự tìm ra tại Trung Phivào năm 1986) Đây là các Retrovirus thuộc họ Lentivirus[11]

1.2.1.1 Hình thể và cấu trúc

Hình 1.1: Hình ảnh cấu trúc của virus HIV [16].

HIV có hình cầu, đường kính 110 nanomet, gồm 3 lớp, lớp ngoài cùng là lớp vỏ

có nhiều chồi nhú, tiếp theo là lớp bao trong và trong cùng là bộ gen của virus Genvirus gồm có 2 sợi ARN và một số men quan trọng, như men sao chép ngượcReverse transcriptase (RT) Bộ gen gồm 3 gen chính là envelop (env) mã hóa vùng

vỏ, gen polymerase (pol) mã hóa các enzym, và gag mã hóa các gen cấu trúc Riênggen env có tính đột biến rất cao từ 2 HIV ban đầu, HIV đột biến thành 3 nhóm lớn

M, N và O Trong nhóm M lại có sự đột biến nhiều, tạo ra các dưới nhóm khác nhaunhư CRF 01-AE, CRF 01 B…[15]

1.2.1.2 HIV gây nhiễm và nhân lên

HIV gây nhiễm tế bào vật chủ qua các bước: Gắn lên bề mặt của tế bào cảmthụ, sau đó là quá trình cắm neo và hòa màng, tiếp theo ARN của virus sẽ xâm nhậpvào tế bào vật chủ rồi được hình thành sẽ tích hợp vào bộ gen của tế bào vật chủ tạothành dạng tiền virus

Sự nhân lên của virus: sau khi tích hợp vào bộ gen của tế bào vật chủ, HIV cóthể ở dạng tiềm tàng hoặc phát triển, ở dạng tiềm tàng, HIV chỉ tồn tại dưới dạngtiền virus mà không nhân lên

Khi gặp thuận lợi (các yếu tố đồng lây nhiễm), HIV sẽ nhân lên qua 4 bước: sao

mã từ tiền virus thành ARN của HIV và ARN thông tin

Dịch mã: nhờ ARN thông tin, tế bào vật chủ sẽ tổng hợp các protein cần cho virus Lắp ráp các sản phẩm sau khi dịch mã

Nẩy chồi qua màng tế bào

Mức sinh sản của virus phụ thuộc vào chủng loại virus và tế bào bị nhiễm Quátrình nhân lên của HIV sẽ gây độc tế bào và hủy hoại tế bào vật chủ qua hợp bàohoặc qua thoái hóa Người ta thấy tỷ lệ cứ 5 virus được nhân lên sẽ phá hủy một tếbào TCD4 Do vậy nhiễm HIV có thời kỳ ủ bệnh kéo dài từ nhiều tháng đến nhiềunăm Cho đến nay, chúng ta vẫn chưa tìm ra được thuốc để diệt phần gen này Hiện

có 2 nhóm thuốc chính được đưa vào điều trị nhiễm HIV/AIDS là nhóm thuốc ức

chế men sao mã ngược và thuốc ức chế sự nhân lên của HIV Những thuốc này độccho gan, thận và hệ thống tạo máu nên cần cân nhắc để phối hợp các thuốc[13].

1.2.1.3 Sức đề kháng.

HIV rất dễ bị tiêu diệt bởi các tác nhân lý hóa thông thường Ở dạng lỏng vớinhiệt độ 560 chết trong 20 phút Ở dạng đông khô, ở nhiệt độ 680 HIV bị diệt trong 2giờ Các hóa chất như nước Javel bất hoạt HIV trong 20 phút Cồn 700 diệt HIVtrong 3-5 phút Các hóa chất có clo bất hoạt HIV trong vòng 15-20 phút, pH kiềmhoặc toan đều diệt HIV nhanh[15]

1.2.2 Các đường lây truyền của HIV

Đường lây truyền HIV vào cơ thể: virus HIV xâm nhập vào cơ thể qua đườngmáu, đường sinh dục và mẹ bị nhiễm HIV truyền sang cho con trong thời kỳ chusinh Virus HIV có nhiều trong máu, tinh dịch, dịch tiết âm đạo của người nhiễmHIV/AIDS Trong sữa mẹ cũng chứa virus HIV với số lượng thấp hơn Ngoài racũng tìm thấy HIV trong các dịch khác của cơ thể: nước bọt, đờm, nước mắt…nhưng với số lượng rất ít không đủ để lây bệnh Vì vậy HIV có thể lây qua 3đường[11]:

1 Qua quan hệ tình dục với một người bị nhiễm HIV nếu không dùng bao cao

su (quan hệ tình dục qua đường âm đạo, qua miệng, qua hậu môn)

2 Qua đường máu nhận máu của người nhiễm HIV do truyền máu, dùng chungbơm kim tiêm, các vật sắc nhọn đâm qua da mà không được tiệt trùng đúng cách, bịdính máu và dịch của người nhiễm HIV qua các vết thương hở

3 Mẹ bị nhiễm HIV có khả năng truyền cho con qua quá trình mang thai, tronglúc chuyển dạ và cho con bú sữa mẹ

Hình 1.2 Hình ảnh đường lây truyền của virus HIV

Đường lây truyền HIV từ mẹ sang con: lây truyền từ mẹ sang con hay còn gọi

là lây nhiễm dọc hoặc lây nhiễm bẩm sinh Virus HIV có thể từ máu mẹ, nhau thai,nước ối, dịch tiết cổ tử cung, âm đạo hoặc từ sữa mẹ thông qua tuần hoàn nhau thai,qua da niêm mạc đường tiêu hóa truyền sang bào thai hoặc trẻ sơ sinh HIV đượctruyền từ mẹ sang con khi thai còn nằm trong tử cung, khi chuyển dạ và trong thời

kỳ cho bú Tất cả những trẻ của bà mẹ có HIV dương tính đều có khả năng lâynhiễm HIV nhưng thực tế chỉ có khoảng 30-35% con của các bà mẹ này bị nhiễmHIV và tỷ lệ lây nhiễm HIV ngày càng giảm nếu bà mẹ được chăm sóc và điều trịHIV/AIDS đầy đủ[10]

HIV truyền từ mẹ sang con khi thai còn nằm trong tử cung: HIV từ máu của mẹqua màng nhau thai vào bào thai Màng nhau thai trở nên mỏng hơn trong nhữngtháng của thời kỳ thai nghén Sự lây tuyền này có thể xảy ra suốt từ những thángđầu cho đến khi đủ tháng của thai nhi do HIV được truyền trực tiếp từ mẹ sang thainhi qua nhau thai Người ta cũng thấy HIV trong tổ chức não, thận, gan của bàothai Tuy nhiên, cơ chế virus HIV truyền qua nhau thai rất phức tạp và tùy thuộcvào từng cá nhân thai phụ Bánh nhau thai có một màng ngăn cách với tử cung củangười mẹ để bảo vệ thai nhi Thông thường mầm bệnh rất khó đi qua màng ngăncách này, sự ngăn cách này đã bảo vệ cho khoảng 60-70% con của các bà mẹ nhiễmHIV không bị lây nhiễm HIV Tuy nhiên khi bị nhiễm HIV, có thể có một số tácđộng làm giảm khả năng chống đỡ nên đã cho phép HIV trong máu mẹ trực tiếp quamàng ngăn cách này sang thai nhi hoặc những tháng cuối, màng ngăn cách này

mỏng đi càng làm thuận lợi cho virus trực tiếp từ máu mẹ sang thai nhi Virus cũng

có thể từ các tế bào bạch cầu có chứa HIV, lọt qua màng ngăn cách này mà sangthai nhi Trong những trường hợp viêm nhiễm ở ba tháng đầu hay ba tháng giữa,màng nhau bị thay đổi cấu trúc làm cho virus dễ dàng sang thai nhi Trong ba thángcuối bề dày của các hội bào ở các gai rau mỏng, virus dễ xâm nhập vào thai nhi[6].HIV lây truyền trong chuyển dạ: Tử cung co bóp và chảy máu, các vết rách âmđạo và cổ tử cung gây chảy máu Trong chuyển dạ, các cơn co tử cung làm cổ tửcung xóa và mở, làm tổn thương các mạch máu nhỏ gây chảy máu vào đường sinhdục thai phụ Khi chảy máu vào âm đạo làm tăng nguy cơ nhiễm HIV khi thai điqua âm đạo của người mẹ Khi thăm khám làm xây xước thành âm đạo, cổ tử cunggây chảy máu từ người mẹ vào đường sinh dục Nếu cuộc đẻ có can thiệp như cắttầng sinh môn, forcep…thì các mạch máu lớn bị tổn thương, máu chảy nhiều làmtăng khả năng nhiễm HIV cho thai nhi Khi thai nhi qua đường âm đạo để ra ngoài

có thể trẻ nuốt dịch âm đạo có chứa virus HIV vào đường tiêu hóa Những chỗ xâyxước da và niêm mạc của trẻ sơ sinh do thăm khám hay thủ thuật virus HIV quanhững chỗ xây xước đó mà xâm nhập vào thai nhi[6]

HIV lây truyền qua sữa mẹ: Sữa mẹ có chứa HIV, núm vú bị chấn thương và cóthể bị chảy máu sẽ làm tăng nguy cơ lây truyền HIV nếu trẻ bú mẹ Trong thời kỳsau đẻ, HIV từ những bạch cầu trong máu mẹ qua các mạch máu thẩm thấu vào cácnang sữa rồi qua sữa mẹ mà sang con Vì vậy người ta khuyên những phụ nữ nhiễmHIV, khi có điều kiện và có những thức ăn thay thế không nên cho con bú mà nênnuôi con bằng thức ăn thay thế để cắt nguồn lây HIV qua sữa mẹ Sự lây truyềnHIV từ mẹ sang con có thể xảy ra ở ba giai đoạn của thai kỳ với tỷ lệ lây truyềnkhác nhau, lây truyền cao nhất là trong lúc chuyển dạ, trong thời kỳ mang thai,trong thời kỳ cho con bú[6]

Chẩn đoán nhiễm HIV ở trẻ sinh ra từ những người mẹ nhiễm HIV:

Trẻ <18 tháng tuổi, xét nghiệm virus học (kháng nguyên p24, PCR-ADN hoặcPCR-ARN) dương tính

Trẻ ≥ 18 tháng tuổi, xét nghiệm tìm kháng thể HIV dương tính bằng ba phươngpháp như đối với người lớn

Đối với trẻ có bú mẹ, cần xét nghiệm sau khi trẻ ngừng bú mẹ hoàn toàn 6 tuần.Chẩn đoán sớm nhiễm HIV cho trẻ sinh ra từ bà mẹ có nhiễm HIV giúp bác sỹ điềutrị có quyết định điều trị sớm nhất cho trẻ Theo khuyến cáo của tổ chức y tế thếgiới, tất cả trẻ em sinh ra từ mẹ có nhiễm HIV cần được chẩn đoán sớm nhiễm HIV

từ tuần 4-6 để được điều trị sớm, không cần chờ có dấu hiệu lâm sàng hoặc miễndịch[4]

1.2.4 Phân giai đoạn nhiễm HIV ở người lớn

Phân giai đoạn lâm sàng

Nhiễm HIV ở người lớn được phân thành 4 giai đoạn lâm sàng, tùy thuộc vàotriệu chứng bệnh liên quan đến HIV ở người nhiễm (Bảng 1.1)

Bảng 1.1: Phân giai đoạn lâm sàng HIV ở người lớn[14].

Giai đoạn lâm sàng 1: Không triệu chứng

_ Không có triệu chứng

_ Hạch to toàn thân dai dẳng

Giai đoạn lâm sàng 2: Triệu chứng nhẹ

_ Sút cân mức độ vừa không rõ nguyên nhân (<10% trọng lượng cơ thể)

_ Nhiễm trùng hô hấp tái diễn (viêm xoang, viêm amidan, viêm tai giữa, viêmhầu họng)

_ Zona (Herpes zoster)

_ Viêm khóe miệng

_ Loét miệng tái diễn

_ Phát ban dát sẩn, ngứa

_ Viêm da bã nhờn

_ Nhiễm nấm móng

Giai đoạn lâm sàng 3: Triệu chứng tiến triển

_ Sút cân nặng không rõ nguyên nhân (>10% trọng lượng cơ thể)

_ Tiêu chảy không rõ nguyên nhân từng đợt hoặc liên tục kéo dài hơn 1 tháng._ Nhiễm nấm Candida miệng tái diễn Bạch sản dạng lông ở miệng

_ Lao phổi

_ Nhiễm trùng nặng do vi khuẩn (viêm phổi, viêm mủ màng phổi, viêm đa cơ mủ,nhiễm trùng xương khớp, viêm màng não, nhiễm trùng huyết)

_ Viêm loét miệng hoại tử cấp, viêm lợi hoặc viêm quanh răng

_ Thiếu máu (Hb<80g/L), giảm bạch cầu trung tính (<0.5x109/L), và hoặc giảmtiểu mạn tính (<50x109/L) không rõ nguyên nhân

Giai đoạn lâm sàng 4: Triệu chứng nặng

_ Hội chứng suy mòn do HIV (sút cân>10% trọng lượng cơ thể, kèm theo sốt kéodài trên 1 tháng hoặc tiêu chảy kéo dài trên 1 tháng không rõ nguyên nhân)_ Viêm phổi do Pneumocystis jiroveci (PCP)

_ Nhiễm Herpes simplex mạn tính (ở môi miệng, cơ quan sinh dục, quanh hậumôn kéo dài hơn 1 tháng, hoặc bất cứ đâu trong nội tạng)

_ Nhiễm Candida thực quản (hoặc nhiễm candida ở khí quản, phế quản hoặcphổi)

_ Lao ngoài phổi

_ Sarcoma Kaposi

_ Bệnh do cytomegalovirus (CMV) ở võng mạc hoặc ở các cơ quan khác

_ Bệnh do Toxoplasma ở hệ thần kinh trung ương

_ Bệnh lý não do HIV

_ Bệnh do Cryptoccocus ngoài phổi bao gồm viêm màng não

_ Bệnh do Mycobacteria avium complex (MAC) lan tỏa

_ Bệnh lý não chất trắng đa ổ tiến triển

_ Tiêu chảy mạn tính do Isospora

_ Bệnh do nấm lan tỏa (bệnh nấm Pencillium, bệnh nấm Histoplasma ngoài phổi)._ Nhiễm trùng huyết tái diễn

_ U lympho ở não hoặc u lympho non-Hodgkin tế bào B

_ Ung thư cổ tử cung xâm nhập (ung thư biểu mô)

_ Bệnh do Leishmania lan tỏa không điển hình

_ Bệnh lý thận do HIV.

_ Viêm cơ tim do HIV

Phân giai đoạn miễn dịch

Phân giai đoạn miễm dịch: tình trạng miễn dịch của người lớn nhiễm HIV đượcđánh giá thông qua chỉ số tế bào CD4

Bảng 1.2 Phân giai đoạn miễn dịch nhiễm HIV/AIDS ở người lớn[12]

1.2.5 Tiêu chuẩn chẩn đoán nhiễm HIV tiến triển (bao gồm AIDS)

Có bệnh lý thuộc giai đoạn lâm sàng 3 hoặc 4 (chẩn đoán lâm sàng hoặc xácđịnh) và/hoặc số lượng CD4 < 350 TB/mm3[2]

AIDS được xác định khi người nhiễm HIV ở bất kỳ bệnh lý nào thuộc giai đoạn

4 (chẩn đoán lâm sàng hoặc xác định) hoặc số lượng CD4 < 200 TB/mm3[2]

1.3 Điều trị thuốc kháng HIV (điều trị ARV)

1.3.1 Mục đích của điều trị ARV.

Ức chế sự nhân lên của virus và kìm hãm lượng virus trong máu ở mức thấp nhất Phục hồi chức năng miễn dịch, giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội.Cải thiện chất lượng cuộc sống và tăng khả năng sống sót cho người bệnh.Giảm lây truyền HIV sang bạn tình, giảm lây truyền HIV từ mẹ sang con [3]

1.3.2 Các nhóm thuốc ARV được sử dụng ở Việt Nam.

Nhóm ức chế men sao chép ngược nucleoside và nucleotide (NRTI):Zidovudine (AZT), Tenofovir (TDF), Lamivudine (3TC)

Nhóm ức chế men sao chéo ngược không phải là nucleoside (NNRTI):Efavirenz (EFV), nevirapine (NVP)

Nhóm ức chế men protease(PI): Lopinavir/Ritonavir LPV/r [2]

1.3.3 Tiêu chuẩn bắt đầu điều trị ARV.

Bảng 1.3: Tiêu chuẩn bắt đầu điều trị ARV (đối tượng người lớn) [3] Đối tượng Chỉ định điều trị ARV

_ Người nhiễm HIV >50 tuổi_ Người nhiễm HIV sinh sống, làm việc tại khu vực miềnnúi, hải đảo, vùng sâu, vùng xa

1.4 Phòng ngừa lây truyền HIV từ mẹ sang con

Điều trị phòng lây truyền mẹ con: giảm nồng độ HIV trong máu, các chất

dịch cơ thể và các mô của mẹ bằng cách sử dụng thuốc thuốc ARV theo hướng dẫncủa Bộ Y tế

Quản lý thai nghén trong suốt thời kỳ mang thai: có thể áp dụng phương

pháp lấy mổ để tránh chuyển dạ, vỡ ối, tránh thủ thuật cắt tầng sinh môn, forcep đểgiảm nguy cơ tiếp xúc

Quản lý thời kỳ bú mẹ: không bú mẹ sẽ loại trừ được nguy cơ tiếp xúc sau

sinh, cai sữa sớm làm giảm thời gian tiếp xúc và cho trẻ dùng sữa công thức hoàntoàn có thể làm giảm lây truyền HIV từ mẹ sang con

Quản lý chăm sóc theo dõi trẻ được sinh ra từ bà mẹ nhiễm HIV: tư vấn

đầy đủ cho các bà mẹ để bà mẹ cho trẻ uống thuốc điều trị phơi nhiễm cho trẻ ngaysau sinh và theo dõi tình trạng phơi nhiễm của trẻ cho đến khi trẻ được 18 thángtuổi

Tư vấn trước khi có mong muốn sinh con, khi mang thai, sau khi sinh con cho các phụ nữ nhiễm HIV phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con: đóng vai trò

quan trọng, cần phải tư vấn cho tất cả phụ nữ nhiễm HIV biết nguy cơ và cơ chế lâytruyền của HIV từ mẹ sang con, giúp cho các phụ nữ nhiễm HIV biết cách phòngchống trên cơ sở đó góp phần hạn chế và ngăn cản sự lây nhiễm từ mẹ sang con.Công tác tư vấn, giáo dục sức khỏe về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang congiúp các phụ nữ nhiễm HIV biết tình trạng sức khỏe hiện tại của bản thân, nguy cơtruyền HIV sang cho con và thảo luận để tìm cách giải quyết hợp lý nhất nhằm cắtđường lây truyền từ mẹ sang con hoặc giảm thiểu tối đa những tác động xấu củaHIV cho mẹ và con cũng như lây nhiễm cho cộng đồng Phòng lây truyền HIV từ

mẹ sang con là một kiến thức mới, nếu không được tư vấn cung cấp thông tin thìcác phụ nữ nhiễm HIV đang mang thai hay phụ nữ nhiễm HIV có kế hoạch sinh conkhông biết để thực hiện dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con [9]

1.5 Giới thiệu về PKNT HIV-Khoa Truyền nhiễm-Bệnh viện Bạch Mai.

Khai trương: ngày 20 tháng 11 năm 2009.

Tài trợ bởi: quỹ PEPFAR (quỹ hỗ trợ khẩn cấp phòng chống AIDS của tổng

thống Hoa Kỳ), dự án hỗ trợ phòng, chống HIV/AIDS tại Việt Nam US.CDC)

(VAAC-Chức năng nhiệm vụ:

Là phòng khám tuyến cuối cùng chăm sóc và điều trị toàn diện cho người lớnnhiễm HIV, nơi cung cấp điều trị thuốc ARV bậc 1 và bậc 2, kết hợp điều trị và dựphòng các bệnh nhiễm trùng cơ hội cho người bệnh, chẩn đoán thất bại điều trịARV cho người nhiễm HIV, hỗ trợ chuyển tuyến điều trị, cung cấp các dịch vụchăm sóc giảm nhẹ, hỗ trợ tâm lý-xã hội, tư vấn và điều trị dự phòng lây nhiễmHIV

Tình hình bệnh nhân tính đến 30/6/2015: số bệnh nhân đang quản lý: 1233

bệnh nhân, nam giới: 772 bệnh nhân (chiếm 63.2%), nữ giới: 451 bệnh nhân (chiếm36.8%)

1.6 Tổng quan các công trình nghiên cứu về kiến thức, thái độ, thực hành về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con.

1.6.1 Trên thế giới

Nghiên cứu của Stanton C K, Holtz S A (2006) ở Togo, kết quả có 93.8%phụ nữ cho rằng HIV lây qua đường quan hệ tình dục; 80.5% lây truyền dotiếp xúc trực tiếp với máu và 27.1% thai phụ biết HIV lây truyền từ mẹ sang con Cáckết quả của nghiên cứu này cho thấy phụ nữ mang thai ở Togo có kiến thức khá tốt

về HIV/AIDS Thái độ đối với dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con khá tích cựcnhưng một số hành vi như sử dụng bao cao su vẫn cần được cải thiện [21]

1.6.2 Tại Việt Nam

Nghiên cứu của Nguyễn Viết Tiến, Dương Lan Dung, Đỗ Quan Hà và cộng

sự (2010), nghiên cứu tại 7 cơ sở sản khoa lớn phía Bắc, kết quả cho thấy tỷ lệphụ nữ mang thai nhiễm HIV là 0.34% Dịch đang tấn công vào phụ nữ độ tuổisinh sản, đa số ở độ tuổi từ 20-34 tuổi (90%), và phần lớn mang thai lần đầu(66.3%) Phần lớn phát hiện nhiễm HIV khi chuyển dạ đẻ chiếm 57.9%, phát hiệntrong giai đoạn mang thai là 42.1% Lây truyền từ mẹ sang con trong giai đoạnmang thai là 77.8 % và trong khi sinh là 22.2% Có 18.7% thai phụ chưa được tiếpcận với điều trị do phát hiện nhiễm HIV vào quá muộn khi chuyển dạ [18]

Nghiên cứu của Trần Tôn, Vũ Xuân Thịnh, Lương Quế Anh và cộng

sự (2010), kết quả cho thấy tỷ lệ trẻ nhiễm HIV sinh ra từ mẹ nhiễm HIV có thamgia phòng lây truyền mẹ con đầy đủ là 5.5% và từ mẹ được dự phòng không đầy

đủ là 23.8%, nếu mẹ biết nhiễm HIV trước hoặc trong khi mang thai và có uốngthuốc ARV dự phòng thì tỷ lệ trẻ có HIV dương tính là 3.4% và 4% Nếu mẹ chỉđược xét nghiệm HIV dương tính lúc đến sinh và chỉ uống dự phòng 1 liều duynhất thì tỷ lệ nhiễm HIV cao hơn là 17.7% Qua đó ta thấy nếu phụ nữ nhiễm HIVđược chăm sóc tiền sản tốt và sớm tham gia vào chương trình phòng lâytruyền HIV từ mẹ sang con thì sẽ làm giảm đáng kể khả năng lây truyền HIVsang cho con [10]

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Liên Phương, Lê Thị Thanh Vân (2010),kết quả cho thấy, tỷ lệ nhiễm HIV/AIDS ở sản phụ là 0.55%, ghi nhận bệnhđang tấn công vào phụ nữ trẻ, đa số ở lứa tuổi từ 20-34 tuổi chiếm 93.3%, phần lớnsản phụ có trình độ trung học phổ thông (77.1%), tỷ lệ lây phụ nữ nhiễm HIV lây

từ chồng là 98.1% Tỷ lệ phát hiện nhiễm HIV trong khi chuyển dạ khá cao(39%), 100% trẻ sơ sinh được chăm sóc đặc biệt và điều trị ARV, 100% sản phụđược tư vấn không cho con bú và được cấp sữa [17]

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Địa điểm, thời gian và đối tượng nghiên cứu

2.1.1 Địa điểm nghiên cứu.

Tại PKNT HIV-Khoa Truyền nhiễm-Bệnh viện Bạch Mai

2.1.2 Thời gian nghiên cứu

Từ tháng 05 năm 2015 đến tháng 7 năm 2015

2.1.3 Đối tượng nghiên cứu

Tất cả bệnh nhân nhiễm HIV là nữ giới trong độ tuổi từ 18-45 đang điều trị vàđến tái khám từ tháng 5 năm 2015 đến tháng 7 năm 2015 tại Phòng khám ngoại trú-Khoa Truyền nhiễm- Bệnh viện Bạch Mai

2.1.3.1 Tiêu chuẩn chọn mẫu

Phụ nữ nhiễm HIV trong độ tuổi từ 18 đến 45

Phụ nữ nhiễm HIV đang được quản lý, điều trị, theo dõi tại PKNT HIV-KhoaTruyền nhiễm-Bệnh viện Bạch Mai

Đối tượng đồng ý tham gia nghiên cứu và có đủ sức khỏe để tham gia nghiên cứu

2.1.3.2 Tiêu chuẩn loại trừ

Phụ nữ nhiễm HIV có tuổi < 18, hoặc tuổi > 45

Phụ nữ nhiễm HIV không có đủ sức khỏe để tham gia nghiên cứu

Phụ nữ nhiễm HIV từ chối tham gia nghiên cứu

2.2 Phương pháp nghiên cứu nghiên cứu

2.3.1 Cỡ mẫu và chọn mẫu nghiên cứu

97 bệnh nhân đạt tiêu chuẩn lựa chọn đến tái khám từ tháng 5 năm 2015đến tháng 7 năm 2105 tại Phòng khám ngoại trú- Khoa Truyền nhiễm-Bệnhviện Bạch Mai

2.3.2 Thiết kế nghiên cứu

Chúng tôi áp dụng phương pháp mô tả cắt ngang, khảo sát trên bệnh nhânnhiễm HIV là nữ giới trong độ tuổi từ 18 đến 45 tuổi, đang điều trị và đến tái khám

từ tháng 5 năm 2015 đến tháng 7 năm 2105 tại Phòng khám ngoại trú-Khoa Truyềnnhiễm-Bệnh viện Bạch Mai.

2.3.3 Nội dung nghiên cứu và các biến số nghiên cứu

Thông tin chung: tuổi, địa chỉ, nghề nghiệp, trình độ học vấn, tình trạng hôn

nhân, đường lây nhiễm HIV, thời gian nhiễm HIV, số con hiện tại, số con nhiễmHIV, tình trạng nhiễm HIV của chồng, bạn tình hiện tại…(theo phụ lục 1)

Kiến thức của người bệnh về đường lây truyền HIV, kiến thức về phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con: đường lây truyền HIV, các thời kỳ lây truyền

HIV từ mẹ sang con, các yếu tố làm tăng nguy cơ lây truyền HIV sang cho trẻ,nguồn thức ăn tốt nhất tránh lây truyền HIV sang cho trẻ…(theo phụ lục 1)

Thực hành của người bệnh: thực hành tuân thủ điều trị, tự tìm hiểu thông tin

về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, đi khám phát hiện các bệnh lây nhiễmqua đường tình dục khi có kế hoạch sinh con, thực hành tình dục an toàn, sử dụngcác biện pháp tránh thai khi chưa có kế hoạch sinh con, thông báo với nhân viên y

tế khi có thai…(theo phụ lục 1)

Thái độ của người bệnh: quan điểm về việc sinh con của người nhiễm HIV,

quan điểm về phụ nữ nhiễm HIV chỉ nên có kế hoạch sinh con khi tình trạng sứckhỏe của bản thân tốt (điều trị ARV, CD4 cao), phụ nữ nhiễm HIV nên tiết lộ tìnhtrạng HIV của bản thân khi đến khám hay đưa con mình đi khám tại các cơ sở y tế,phụ nữ nhiễm HIV nên có kế hoạch cho dự định sinh con của bản thân, phụ nữnhiễm HIV nên tuân thủ điều trị theo chỉ định của nhân viên y tế…(theo phụ lục 1)

Thông tin lấy từ bệnh án: thời gian nhiễm HIV (tính từ lúc đối tượng có kết

quả khẳng định nhiễm HIV đến lúc tham gia nghiên cứu), đường lây nhiễm HIV cụthể trên từng người bệnh tham gia nghiên cứu…

2.3.4 Phương pháp và công cụ thu thập số liệu

Phương pháp thu thập số liệu gồm 2 phần: phần phỏng vấn trực tiếp bệnh nhân

và thu thập thông tin từ hồ sơ bệnh án ngoại trú

2.3.4.1 Thu thập số liệu từ phỏng vấn người bệnh.

Bệnh nhân đủ tiêu chuẩn sẽ được nghiên cứu viên giải thích rõ về nghiên cứu

và sẽ được phỏng vấn bởi nghiên cứu viên theo phiếu phỏng vấn (phụ lục 1)

2.3.4.2 Thu thập số liệu từ bệnh án ngoại trú

Số liệu dựa phiếu phỏng vấn trong bệnh án điều trị ngoại trú tại PKNT của từngđối tượng nghiên cứu: bao gồm các thông tin cần thiết trong phiếu phỏng vấn

Công cụ thu thập số liệu: là bộ phiếu câu hỏi nghiên cứu được thiết kế dựa

trên mục tiêu nghiêu cứu đề tài Bộ câu hỏi đã được dùng để phỏng vấn thử nghiệm

và thu thập số liệu từ hồ sơ bệnh án của 10 bệnh nhân là nữ giới, theo tiêu chuẩn lựachọn của nghiên cứu đang theo dõi tại phòng khám ngoại trú đến tái khám trongtháng 4 năm 2015 tại PKNT-Khoa Truyền nhiễm-Bệnh viện Bạch Mai Sau đó đãđược chỉnh sửa so với bộ phiếu ban đầu để phù hợp và thuận tiện trong việc phỏngvấn và thu thập số liệu với thực tế của đối tượng nghiên cứu và mục tiêu của đề tài

Người thu thập số liệu: Nguyễn Thị Yến cùng với sự hỗ trợ của nhân viên

phòng khám ngoại trú-Khoa Truyền nhiễm-Bệnh viện Bạch Mai

2.4 Phương pháp thống kê và xử lý số liệu

Thông qua phần mềm SPSS 15.0 để quản lý và phân tích số liệu, các kỹ thuật sẽđược sử dụng: tính tần số, tính tỷ lệ phần trăm về thông tin chung, sự hiểu biết củangười bệnh về phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con, quan điểm cho phần thái độ-thực hành về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con

2.5 Đạo đức trong nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện với sự ủng hộ và đồng ý của Ban lãnh đạo KhoaTruyền nhiễm-Bệnh viện Bạch Mai

Các đối tượng tham gia nghiên cứu đều được giải thích rõ ràng mục đích và nộidung nghiên cứu, đều tự nguyện tham gia nghiên cứu

Bất kỳ bệnh nhân nào từ chối tham gia nghiên cứu đều được tôn trọng quyếtđịnh và bệnh nhân vẫn tiếp tục theo dõi, điều trị tại phòng khám ngoại trú không cóbất kỳ sự phân biệt đối xử nào

Số liệu nghiên cứu mang tính đánh giá chung chứ không nhằm cụ thể vào bất kỳ

ai Thông tin cá nhân của đối tượng tham gia nghiên cứu được giữ bí mật hoàn toàn.Tất cả các đối tượng tham gia nghiên cứu được mã hóa dưới dạng mã số riêngcủa nghiên cứu không lấy tên cá nhân cụ thể

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Tổng số có 97 bệnh nhân tham gia vào nghiên cứu Chúng tôi đã thu thập thống

kê và phân tích để đưa ra một số kết quả như sau:

3.1 Thông tin chung của đối tượng nghiên cứu

Biểu đồ 3.1 Tuổi người bệnh

Nhận xét: Tuổi trung bình của người bệnh là: 31.8 ± 4.2 tuổi, người bệnh nhỏtuổi nhất là 22 tuổi, người bệnh lớn tuổi nhất là 44 tuổi, từ 18-29 tuổi chiếm 37.1%,

từ 30-35 tuổi chiếm 49.5% và từ 35-44 tuổi chiếm 13.4%