Thấy đợc lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao thể hiện qua nhân vật ông giáo.. - Rèn kĩ ngăng phân tích truiyện , phân tích nhân vật học tập lối viết văn tự sự kết hợp miêu tả và b
Trang 1Tuần 4
Ngày soạn : 29/8 Ngày dạy :
Tiết 13-14
Nam Cao
I Mục đích
- Học sinh thấy đợc tình cảnh khốn cùng và nhân cách cao quí của nhân vật lão Hạc , qua đó hiểu thêm về số phận đáng thơng và vẻ đẹp tâm hồn đáng trân trọng của ngời nông dân Việt Nam trớc cách mạng tháng tám Thấy đợc lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao ( thể hiện qua nhân vật ông giáo ) Thơng cảm đến xót xa và thật sự trân trọng những ngời nông dân nghèo khổ
- Bớc đầu hiểu đợc nét đặc sắc về truyện ngắn của Nam Cao , khắc hoạ nhân vật tài , cách dẫn truyện tự nhiên , hấp dẫn , sự kết hợp giữa tự sự , triết lí với trữ tình
- Rèn kĩ ngăng phân tích truiyện , phân tích nhân vật học tập lối viết văn tự sự kết hợp miêu tả
và biểu cảm
- Kĩ năng đọc truyện
- Giáo dục lòng yêu kính những phẩm chất tốt đẹp của ngời nông dân, căm ghét chế độ thực dân phong kiến đã đẩy ngời nông dân vào con đờng khốn cùng không lối thoát
II Chuẩn bị
- thầy : soạn bài
- Trò : Chuẩn bị bài theo sự hớng dẫn của thầy
III Tiến trình lên lớp
1, ổ n định lớp (1’)
2, Kiểm tra bài cũ (4’)
? Hãy phân tích diễn biến tâm lí của chị Dậu trong đoạn trích “tức nớc vỡ bờ “ của tác phẩm “ Tắt đèNgày dạy :
Ngày dạy :
n” của Ngô Tất Tố ?
- Yêu cầu :
+ Chị dậu lo lắng , hết lòng chăm sóc chồng trong lúc ốm đau
+ Nhẫn nhịn tha thiết van xin không đợc – tức quá chị đã xông vào đánh nhau với nhà chức trách và quả quyết “ Thà ngồi tù còn hơn để chúng làm tình làm tội mãi tôi không chịu đợc”
3,
b aì mới
- Nam cao - nhà văn hiện thực , nhà văn cách mạng Với “ Lão Hạc” là truyện ngắn tiêu biểu
đợc chuyển thể thành một mảng trong phim “ Làng Vũ đại ngày ấy” Truyện có gì độc đáo về nội dung , nghệ thuật ta tìm hiểu bài học hôm nay
? Bằng sự chuẩn bị ở nhà , em hãy nêu những hiểu biết
của mình về nhà văn Nam Cao ?
- Học sinh trả lời
* GV: Nhấn mạnh về năm sinh , năm mất , quê quán
Ông là nhà văn hiện thực xuất sắc – là nhà văn cách
mạng Ông hi sinh trên đờng đi công tác ở vùng sau lng
địch Đợc nhà nớc tặng giải thởng Hồ Chí Minh về văn
học nghệ thuật 1996
? Em hiểu gì về tác phẩm “Lão Hạc”?
GV: Truyện viết về ngời nông dân trớc cách mạng
tháng tám
GV: Nêu yêu cầu đọc : Phân biệt lời kể , ngôn ngữ của
từng nhân vật
+ Giọng lão Hạc thì chua chát , xót xa , lúc chậm
rãi ,nằn nỉ - Ông giáo (ngời kể truyện )khi thì từ tốn
aams áp , khi thì xót xa thơng cảm với những độc thoại
I Giới thiệu tác giả , tác phẩm
(5’)
1, Tác giả : Nam Cao (1915-1951)
- Là nhà văn hiện thực ,nhà văn cách mạng
2, Tác phẩm : “ Lão Hạc” là
truyện ngắn đăng báo 1943
II Đọc , tìm hiểu chú thích ( 6’)
Trang 2=================================================================== nội tâm – Vợ ông giáo : lạnh lùng , dứt khoát Binh
T : Đầy nghi ngờ , mỉa mai
GV: Các em chú ý ở SGK có in cả truyện , phần in chữ
nhỏ để ta theo dõi truyện , phần chữ to thuộc nội dung
bài học
GC: Kể tóm tắt phần chữ nhỏ : Lão Hạc sang nhà ông
giáo thông báo về việc định bán chó - ông giáo dửng
d-ng vì d-nghe tin ấy đã nhàm tai – Lão kể về con trai lão
yêu một cô gái trong làng nhng vì nhà gái thách cới cao
, không có tiền cới vợ – Tình yêu tan vỡ , anh con trai
lão phẫn trí đi phu đồn điền cao su đã lâu không có
tintức gì , ở nhà lão sống thui thủi một mình với con
Vàng là kỉ vật của con trai để lại Lão thơng yêu nó nh
tình ruột thịt – Lão bán hoa màu để dành cho con cới
vợ Nhng lão ốm phải tiêu vào tiền bán vờn , gạo đắt
không đủ để nuôi chó – thế là lão quyết định bán chó
? Đọc từ “Hôm sâu lão Hạc thất sớng”/42
? Nêu nội dung của đoạn truyện ?
-Tâm trạng của lão Hạc sau khi bán chó
GV: Ông giáo an ủi lão Hạc và mời lão ngồi chơi để
ông giáo đi luộc khoai , nấu nớc àe , hút thuốc cùng
lão Lão Hạc cời gợng từ chối và nhừ ông giáo một việc
Đó là việc gì ?
? Hãy đọc :”Và lão kể xa tôi dần dần”
? Nêu nội dung của đoạn ?
Lời uỷ thác và cuộc sống của lão sau khi gi tiền , gửi
v-ờn
? Đọc “ Lão không hiểu tôi hết truyện
? Đoạn truyện nói về vấn đề gì ?
- cái chết của lão Hạc
* Bảng phụ có ghi những chi tiết đó
GV: Dựa vào những chi tiết chính hãy kể tóm tắt truyện
lão Hạc
( Chú ý tránh sa vào kể về cuộc đời lão Hạc )
? Giải thích - Đi cao su
công - ta
- đăng , dùi giắng , lớp trớc ?
* Hớng dẫn tìm hiểu chú thích những từ khó
? Văn bản lão hạc đợc viết theo phơng thức biểu đạt
chính nào ? - tự sự
? ngoài ra còn đợc kết hợp phơng thức nào nữa ?
- Miêu tả , biểu cảm
? Nhân vật chính trong tác phẩm , đoạn trích là ai ?
*GV: Lão hạc có nhiều mối quan hệ Song trong phần
trích này ta quan tâm tới mối quan hệ của lão với cậu
Vàng
? Vì sao lão lại yêu quí con Vàng nh vậy ?
- Con Vàng là : Kỉ vật của con trai để lại
Là bạn để làm khuây
* Con Vàng là nguồn vui , là chỗ dựa tinh thần , nơi san
sẻ giúp lão ít nhiều vơi đi nỗi buồn cay đắng , là hi vọng
chờ con về làm cỗ cới vợ Nó là một phần của cuộc đời
lão
? Tại sao quí con vàng nh vậy mà lão vẫn bán ?
- Vì : ốm , tiêu vào tiền bán vờn
III Tìm hiểu đoạn trích( ’)
1, Nhân vật lão Hạc
Trang 3=================================================================== Mất việc
Bão hoa màu mất
Gạo đắt , con chó ăn khoẻ
? Tại sao yêu quí con Vàng nh vậy mà lão vẫn có ý định
bán chó và ý định ấy nói nhiều đến “nhàm” Từ đó em
có nhận xét về thái độ của lão trớc khi bán chó ?
- lão đắn đo nhiều làn rồi mới bán
? Theo dõi vào đoạn “ Hôm sau lừa nó” Đọc đoạn
truyện đó ?
Đoạn truyện kể về sự việc gì ?
? Tìm những chi tiết thể hiện tâm trạng của lão Hạc sau
bán chó ?
- Cố làm ra vui vẻ
- Cời nh mếu , mắt ầng ậc nớc
- Mặt co rúm lại
- Những vết nhăn xô lại với nhau , ép cho nớc mắt chảy
ra
- Miệng móm mém mêu
- Lão hu hu khóc
? Chi tiết nào miêu tả rõ nét nhất tâm trạng của ngời già
?
- Đó là chi tiết miêu tả nét mặt của ngời già
*GV: Ngời già ít nớc mắt , trong tâm dù rrất đau khổ ,
khóc thì nớc mắt cũng ít chảy ra
? Qua cách miêu tả độc đáo này thì em hiểu gì về tâm
trạng của lão Hạc ?
? Vì sao lão lại xúc động mạnh nh vậy ? Lão vừa kể
vừa nghĩ gì ?
-“ Cái giống nó khôn à”
? Qua đó em hiểu lão có tâm trạng nh thế nào ?
? Qua cách miêu tả và kể + lời đối thoại của nhân vật ,
em cảm nhận đợc gì về tâm trạng của lão Hạc sau khi
bán chó ?
? Từ tâm trạng ấy em hiểu gì về bản chất của ngời nông
dân đối với con vật nuôi trong nhà ?
- - Ngời nông dân hiền lành đôn hậu , thơng yêu vật
nuôi trong nhà
? Qua phần phân tích , tìm hiểu đoạn truyện đầu ,em
học tập đợc gì về nghệ thuật viết truyện của tác giả ?
- Cách kể , miêu tả ngời ( Tả hình dáng mà diễn tả tâm
trạng +lời đối thoại để bộc lộ nội tâm )
? Em cảm nhận đợc lão Hạc là ngời nh thế nào ?
- Lão là ngời nông dân có tấm lòng đôn hậu
*GV: Lão Hạc là ngời nông dân hiền lành đôn hậu , hết
lòng thơng yêu con , thơng yêu vật nuôi – Vậy tình
cảm của lão còn đợc thể hiện nh thế nào ? tiết 2 ta tìm
hiểu tiếp
Tiết 2
ổn định lớp (1’)
bài học
GV: Dẫn : Sau khi bán chó thì cuộc đời của lão Hạc nh
thế nào ta cùng nhau đi tìm hiểu
? Đọc đoạn truyện “ Và lão kể cả”/43
? lão Hạc nhờ ông giáo những việc gì ?
a, Tâm trạng lão Hạc sau khi bán chó (20’)
- Lão Hạc xúc động mạnh
- Lão vô cùng dằn vặt , đau khổ ,
ân hận
Trang 4- Gửi vờng ông giáo giữ hộ cho con
- Gửi tiền khi chết làm ma
GV: Lão trình bày rõ lí do vì sao phải gửi vờn , vì sao
phải gửi tiền làm ma khi chết
? Qua những lí do trên em thấy lão chỉ nghĩ đến ai?
- Nghĩ đến con , đến hàng xóm
? Lão không muốn phiền hàng xóm , chỉ nghĩ cho con ,
chứng tỏ phẩm chất gì của lão ?
* Theo õi “ Luôn mấy hôm đáng buồn “/44
? Gửi vờn gửi tiền rồi lão Hạc sống ra sao ?
- Luôn mấy hôm chỉ ăn khoai
Khoai hết : Chế đợc món gì ăn món ấy : Sung luộc ,
củ chuối , rau má , bữa trai , bữa ốc , vài củ ráy
? Em hiểu gửi tiền , gửi vờn rồi lão Hạc có cuộc sống
nh thế nào ?
- Cuộc sống vô cùng thiếu thốn khổ cực
? Theo em lão hạc có thể sống khá hơn bằng cách nào?
- Tiêu vào tiền bòn vờn
- Bán vờn lấy tiền sinh sống
*GV: Nhng tại sao lão không bán vờn , lão có tiền mà
lại chịu khổ : Có ngời cho rằng lão là ngời gàn dở “ Lão
làm lão khổ chứ ai làm lão khổ”
? Nhận xét ấy đúng hay sai ta tìm hiểu tiếp ?
? Chính ông giáo ( ngời kể chuyện ) buồn muốn giúp đỡ
lão thì lão có thái độ nh thế nào ?
– lão từ chối gần nh là hách dịch
- lão xa dần dần
* Ông giáo buồng lắm và đem chuyện của lão phàn nàn
với Binh T một ngời hang xóm chuyên làm nghề ăn
trộm ?
Binh t đã cho ông giáo biết điều gì về lão hạc ?
- Lão vừa xin một ít bả chó – Lão bảo có con chó nhà
nnào cứ đến vờn nhà lão Lão định cho nó xơi một bữa
nếu trúng lão với tôi uống rợu
? Lúc nghe tin ấy ông giáo nghĩ gì ? Suy nghĩ ấy chứng
tở tâm trạng của ông giáo ra sao?
- “Hỡi ơi lão Hạc ! Thì ra đén lúc cùng lão hết”
-* Ông giáo đang nghi ngờ về nhân cách của lão hạc ,
buồn về sự đời thì chuyện gì cũng có thể xảy ra
? Đọc “ Không Binh T hiểu” ?
? Đoạn truyện nói về điều gì ?
? Lão hạc chết nh thế nào ? hãy miêu tả lại ?
? Nhận xét cái chết của lão Hạc ?
- lão chết thật dữ dội thảm thơng
? Nhìn vào đây ta dễ dàng đoán đợc cái chết của lão là
vì đâu ?
- lão chết vì ngộ độc
Nhng vì sao lão bị ngộ độc thì chỉ có “tôi và Binh T
hiểu”
? Ta hiểu lão chết là do đâu ?
- Vì ăn bả chó
? Nh vì sao lão phải xin bả chó ăn để chết ?
* Thực ra lão vẫn còn vờn , còn tiền lão có thể duy trì
sự ống bằng cách nào ? lão sống thì đợc gì , mất gì ?
lão chết thì đợc gì , mất gì ?
b, Lời uỷ thác của lão Hạc và cái chết của lão (20’)
- Lão chắt chiu cho con , sống vì con , có lòng tự trọng cao
- Lão hạc là ngời giàu lòng vị tha
c, Cái chết của lão Hạc
- lão chết thật dữ dội thảm thơng ,
đau đớn
Trang 5- lão có thể bán vờn , ăn vào tiền bòn từ hoa màu , tiền
gửi làm ma
-Lão sống thì phải bán vờn và chết thì phải phiền đến
hàng xóm lão không muốn Cho nên lão đã chọn đến
cái chết
? Cái chết của lão thể hiện tình cảm gì của lão đối với
con ?
- Lão sẵn sàng chết để con có vờn để sinh sống
* Lão mang phẩm chất của ngời nông dân việt nam suốt
đời chắt chiu dành dụm cho con – sống vì con và sẵn
sàng chết vì con ; giàu lòng tự trọng , giàu lòng vị tha
? Lúc đầu nghe lão hạc kể chuyện thì ông giáo có thái
độ nh thế nào ?
- Dửng dng – nghĩ đến những quyển sách quí
* Lúc lão đau khổ nghĩ mình đánh lừa con chó thì ông
giáo có thái độ an ủi “ Cự cứ tởng khác” Thâys lão
hạc khổ vợ ông giáo gạt phắt đi
? Ông giáo nghĩ gì về ngời nghèo khổ ?
- “ khi ngời ta khổ qua thì ngời ta chẳng nghĩ gì đến ai
đợc nữa”
- Ngời nghèo thì thờng hay tự ái
* Khi nghe Binh T kể chuyện về lão Hạc xin bả chó ông
giao thốt lên “ Hỡi ôi lão Hạc đáng buồn”và sau cái
chết của lão Hạc thì ông giáo nghĩ gì ?
- “ Nhng sào ”
? Tất cả những suy nghĩ của ông giáo thể hiện ông giáo
là ngời nh thế nào ?
* Hình ảnh ông giáo là hình ảnh tầng lớp trí thức nghèo
ở nông thôn ngày ấy , họ có ít chữ nghĩa , giàu lòng
th-ơng cảm nhng bất lực trớc sự đau khổ của ngời nghèo
? Những đaon văn nêu cảm nghĩ này có ý nghĩa gì với
truyện ? Truyện kể ở ngôi thứ mấy ?
- Những đoạn văn này để cho nhân vật dẽ dàng bộ lộ
cảm xúc trực tiếp
- Truyện kể: khi thì ngôi thứ nhất , khi thì ngôi thứ 3
? lối kể chuyện này có ý nghĩa gì ?
- Để nhân vật dễ dàng tự bộc lộ cảm xúc , suy nghĩ của
mình
? Truyện đã dùng phơng thức biểu đạt nào ?
- Tự sự , miêu tả ,biểu cảm
? Với lối viết truyện độc đáo ấy truyện dã nêu bật nội
dung gì?
A: Ngời nông dân giàu lòng tự trọng và lòng vị tha
B: Hiền lành đôn hậu có tình yêu thơng sâu nặng
C:” Thơng yêu chồng con , sẵn sàng sống vì con , chết
vì con
D: Cuộc đời bị đè nén , áp bức , nghèo khổ
Đ: tự làm cuộc đời bi kịch đau khổ
E: Họ là những ngời gàn dở
? Vì sao họ lại nghèo khổ
5: H ớng dẫn học bài : (1’)
Học thuộc phần ghi nhớ
2, Ông giáo ( ngời kể chuỵên )
(15’)
- Ông giáo rất hiểu và cảm thông sâu sắc với ngời nghèo
III Tổng kết (4’)
1, Nghệ thuật :
2, Nội dung :
* Ghi nhớ: SGK
IV: Luyện tập :(4’)
Bài tập 7/48 Chỉ ra những nhận xét đúng trong những nhận xét sau ?
Bài tập 8 ? Qua nhân vật lão hạc
em hiểu gì về số phận của nhân dân
ta dới chế độ cũ
Trang 6- Phân tích truyện theo nhân vật
- học tập cách viết truyện
- Làm các bài tập trong vở ngữ văn
Chuẩn bị bài “ Từ tợng thanh , từ tợng hình”
* Rút kinh nghiệm :
- mọi tầng lớp nhân dân dều khổ cực
Tiết 15
Ngày soạn : 12/9 ngày dạy :
Từ tợng thanh , từ tợng hình
I Mục đích yêu cầu
- Học sinh hiểu đợc thế nào là từ tợng thanh , từ tợng hình , tác dụng của từ tợng thanh , từ t-ợng hình gợi tả âm thanh , hình ảnh làm tằn thêm tính hình tt-ợng , tính biểu cảm trong giao tiếp
và nhất là từ tợng hình , từ tợng thanh thờng dùng trong văn bản miêu tả , tự sự
- Vận dụng vào việc viết văn tự sự , miêu tả và phân tích ngững giá trị cụ thể của từ tợng thanh , từ tợng hình trong những văn bản cụ thể
- Giáo dục ý thức chọn lọc từ tợng thanh , từ tợng hình cho thích hợp khi viết văn
II Chuẩn bị :
- Thầy : Nghiên cứu soạn bài
- Trò : Chuẩn bị bài theo sự hớng dẫn của thầy :
III Tiến trình lên lớp
1,
ổ n địn,h lớp (1’)
2,
k iểm tra bài cũ :15’
Câu 1 : Thế nào là trờng từ vựng ? Cho ví dụ ?
Câu2 : Cho tập hợp từ sau hãy tìm trờng từ vựng của các từ đó?
a, chân , miệng, đánh , học sinh , công nhân , hệ bài tiết, hệ tiêu hoá
b, sông , núi , ngời Kinh, ngời mờng, Tây nguyên , Đồng bằng , miền núi
Câu 3 (thêm cho lớp 8B)
Hãy tìm những từ chỉ trờng từ vựng “ngời” trong đoạn trích sau : “Rồi chị túm lấy cổ hắn,ấn dúi ra cửa Sức lẻo khoẻo của anh chàng nghiện chạy không kịp với sức xô đẩy của
ng-ời đàn bà lực điền , hắn ngã chỏng qoèo trên mặt đất , miệng vẫn nham nhảm thét trói vợ chồng kẻ thiếu su” ( Tắt đền – Ngô Tất Tố)
- yêu cầu :
+ Câu1 : Trả lời đúng khái niệm( SGK )
Lấy đợc ví dụ
+ Câu 2: a, “ Ngời”
b, “ Đất nớc”
+ Câu 3 : Những từ chỉ trờng từ vựng “ ngời” trong đoạn trích:
Chị, hắn, anh chàng nghiện, ngời đàn bà, vợ chồng, túm, ấn dúi, xô dẩy , thét, lẻo khoẻo, chỏng quèo…
3, b ài mới :
GT: Khi viết văn miêu tả hoặc miêu tả trong tự sự để bài văn có hình ảnh ngời ta thờng chọn những từ tợng thanh , từ tợng hình Vậy thế nào là từ tợng thanh , từ tợng hình bài học hôm nay chúng ta cùng nhau tìm hiểu (Ghi bài lên bảng )
Bảng phụ có ghi các ví dụ : Gió bấc rít lên từng
cơn Mặt lão đột nhiên co rúm lại Cái đầu lão
nghẹo về một bên và cái miệng móm mém của lão
mếu nh con nít lão hu hu khóc
- Này ! Ông giáo ạ ! Cái giống nó cũng khôn ! Nó
I Thế nào là từ t ợng hình , từ t ợng thanh (9 )’
1, Ví dụ :
Trang 7cứ làm in nh nó trách tôi , nó kêu ử à?
- Tôi ở nhà Binh t về đợc một lúc lâu thì thấy Tôi
xồng xộc chạy vào lão Hạc đang vật vã ở trên
gi-ờng , đầu tóc rũ r ợi , quần áo xộc xệch , hai mắt
long sòng sọc
? Đọc từng đoạn văn chú ý các từ in đậm
? Những từ nào gợi tả hình ảnh , dáng vẻ , trạng thái
của sự vật
-Móm mém – hình ảnh cái miệng già nua
- Xồng xộc – trạng thái vội vã, lo lắng
- Vật vã - hình ảnh thể hiện trạng thái đau đớn
- Rũ rợi - đầu tóc rối tung rối bời
- Xộc xệch – không ngay ngắn
- Sòng sọc – dáng vẻ con mắt dữ tợn
?
Những từ in đậm nào mô phỏng âm thanh của tự
nhiên , âm thanh của vật , của con ngời ?
- Âm thanh của ngời : Tiếng khóc của lão Hạc : hu
hu
Tiếng kêu rên của con chó : ử
- Âm thanh của tự nhiên : tiếng gió : rít
? Những từ có giá trị gợi âm thanh m, gợi hình ảnh
này là những từ tợng thanh , từ tợng hình
? Thế nào là từ tợng hình ? Cho ví dụ ?
? Thế nào là từ tợng thanh ? Cho ví dụ ?
? những từ tợng thanh , từ tợng hình này thờng là
những từ thuộc kiểu từ nào ?- Từ láy
? Những từ này có tác dụng gì trong văn miêu tả ?
? Đọc phần ghi nhớ SGK
? Đọc và nêu yêu cầu bài tạp
? Muốn thực hiện đợc yêu cầu baì tập phải căn cứ
vào đâu ?
Bảng phụ có ghi bài tập cho học sinh lên bảng làm
? Nhận xét
? nêu yêu cầu bài tập
? Đọc và nêu yêu cầu bài tập
? Cơiò ha hả là cái cời nh thế nào ?
? Cời hì hì là tiếng cời nh thế nào ?
2, Kết luận ;
- Từ tợng hình : Là từ gợi tả dáng vẻ , hình ảnh , trạng thái của sự vật
- Từ tợng thanh : Là từ miêu tả âm thanh của tự nhiên , của con ngời
II
t ác dụng :(5’)
- Từ tợng hình, từ tựơng thanh ggợi
đ-ợc âm thạn , hình ảnh cụ thể sinh động
có giá trị biểu cảm cao trong miêu tả , biẻu cảm
III l uyện tập (14 )’ Bài tập 1/50 Tìm từ tợng hình , từ t-ợng thanh trong những câu sau?
- Từ tợng hình : rón rén , lẻo khoẻo, chỏnh quèo
- Từ tợng thanh : xoàn xoạt , bịch , bốp
Bài tập 2/50 Tìm 5 từ tợng hình gợi tả dáng đi của ngời theo mẫu
- Đi lò dò
- đi lừ đừ
- đi th thả
- đi ngong nguấy
- đi nhẹ nhàng
- đi liêu xiêu Bài tập 3/50
- Cời ha hả : tiếng cời to , tỏ rõ rất khoái chí
- Cời hì hì : tiếng cời tỏ sự thích thú ,
Trang 8- Cời hô hố là cời nh thế nào ?
?
Cời hơ hớ là cời nh thế nào ?
? Đọc yêu cầu nbài tập 4
5
h ớng dẫn về nhà : (1 )’
- Nắm chắc lí thuýêt
- Làm các bài tập còn lại
*Rút kinh nghiệm :
hiền từ
- Cời hô hố : tiếng cời to , thôlox gây cảm giác khó chịu
- Cời hơ hớ : tiếng cời thoải mái , vui
vẻ , không cần che đậy , giữ ý tứ Bài tập 4/50
Đặt câu với từ cho trớc: Ma rơi lộp bộp trên mái nhà (trên tàu láchuối)
Tiết 16
Ngày soạn : 12/9 Ngày dạy :
Liên kết các đoạn văn trong văn bản
I Mục đích
- Học sinh hiểu đợc cách sử dụng cách sử dụng các phơng tiện để liên kết các đoạn văn để chúng liền ý ,liền mạch
- Rèn kĩ năng viết các đoạn văn có sự liên kết chặt chẽ
- Giáo dục ý thức viết văn có lô gíc, chặt chẽ
II Chuẩn bị :
- Thầy : nghiên cứu , soạn bài
- Trò : Chuẩn bị bài theo sự hớng dẫn của thầy :
III Tiến trình lên lớp
1,
ổ n định lớp (1’)
2, Kiểm tra bài cũ (4’)
? Thế nào là đoạn văn ? Khi xây dựng một đoạn văn ta cần quan tâm dến vấn đề gì ?
- yêu cầu :
+ Nêu đúng khái niệm đoạn văn
+ Khi xây dựng đọan văn ta cần quan tâm tới đối tợng trong đoạn văn , chủ đề cần nói trong đoạn , từ ngữ chủ đề , câu chủ đề, cách trình bày đoạn văn
3, Bài mới :
- GT: Một văn bản thờng có nhiều đoạn văn , Các đoạn văn phải có sự liên kết với nhau để làm sáng tỏ chủ đề của văn bản Vậy liên kết các đoạn văn trong văn bản nh thế nào bài học hôm nay ta cùng nhau tìm hiểu (ghi tên bài )
Bảng phụ ghi ví dụ
? Hai đoạ văn trên có mối liên hệ gì không ? tại
sao ?
? Đoạn I nêu nội dung gì ?
- Miêu tả quang cảnh chung ở sân trờng
? Đoạn II nêu nội dung gì ?
- Tâm trạng của nhân vật tôi về ngôi trờng lúc đi
ngang qua , ghé lại thăm trờng một lần
GV: hai đoạn đều nói về ngôi trờng – mối liên
hệ cha rõ về thời gian mà nhân vật tôi đến thăm
tr-ờng
Bảng phụ ghi 2 đoạn văn ở ví dụ 2
? Cụm từ : “Trớc đó mấy hôm”bổ sung ý nghĩa gì
I Tác dụng của việc liên kết các đoạn văn trong văn bản (8 )’
* Ví dụ :
Trang 9=================================================================== cho đoạn hai ?
- Có ý nghĩa so sánh
? Cụm từ :” Trớc đó mấy hôm”
Làm cho hai đoạn văn liên kết với nhau nh thế nào
?
- làm cho ý giữa hai đoạn văn liền mạch với nhau
*GV: Cụm từ “ Trớc đó mấy hôm là từ ngữ dùng
để liên kết hai đoạn văn này với nhau
? Em hiểu thế nào là liên kết đoạn văn?
- Liên kết các đoạn văn là làm cho ý các đoạn văn
liền mạch với nhau
? Hãy cho biết tác dụng của việc liên kết các đoạn
văn trong văn bản ? Khi nào thì ta cần liên kết
đoạn ?
Bảng phụ ghi ví dụ a Đọc ví dụ ?
GV: Hai đoạn văn trên liên kết hai khâu của một
quá trình lĩnh hội và cảm thụ tác phẩm văn học ?
Đó là những khâu nào ?
- Khâu tìm hiểu
- Khâu cảm thụ
? Hai đoạn văn trên liên kết với nhau bằng những
từ ngữ nào?
- Bắt đầu – sau
* Những từ này có ý nghĩa liệt kê các sự việc
? Hãy kể tiếp các phơng tiện liên kết có ý nghĩa
quan hệ liệt kê- Trớc hết , đầu tiên , tiếp theo ,
cuối cùng
Bảng phụ ghi ví dụ b/51? Đọc ví dụ ?
? chỉ ra nội dung của đoạn văn I ?
– Cảm giác trớc thấy xa lạ
? Chỉ ra nội dung của doạn văn II ?
- lần này vừa xinh gần gũi
? Tìm quan hệ ý nghĩa giữa hai đoạn văn trên ?
- Quan hệ đối lập
* Để liên kết hai đoạn văn có ý nghĩa đối lập , ta
thờng dùng từ ngữ biểu thị ý nghĩa đối lập và để
so sánh cảm xúc ở hai thời điểm khác nhau
? Hãy tìm thêm các từ ngữ khác dùng để làm
ph-ơng tiện liên kết đoạn có ý nghĩa biểu thị đối lập ?
– Nhng , trái lại , ngợc lại , tuy nhiên
Quan sát hai đoạn văn ví dụ b/51+52
? từ “nhng” thuộc từ lọai gì ?
- Quan hệ từ
? Từ “ đó’ thuộc từ loaị gì ?
- Đại từ
? Từ “này”? – chỉ từ
* Chỉ từ và đại từ đợc dùng làm phơng tiện liên
kết đoạn văn trong văn bản
? hãy kể tiếp một số chỉ từ mầ em biết có thể làm
dùng là phơng tiện liên kết ?
- ấy , kia
? bảng phụ ghi ví dụ b/52
? Đọc ví dụ ? Phần trích có mấy đoạn văn ?
* kết luận : Sử dụng các phơng tiện liên kết để thể hiện mối quan hệ ý nghĩa
II Cách liên kết các đoạn trong văn bản (15’)
1, Dùng từ ngữ để liên kết các
đoạn trong văn bản
* Ví dụ :
- Những từ chỉ ý liệt kê
- Từ chỉ ý đối lập so sánh
- Dùng các đại từ , chỉ từ , quan
hệ từ
Trang 10? Nêu nội dung đoạn I ? – Bác viết và để đồng
chí góp ý
? Nêu nội dung đoạn II? – kết luận – Viết cũng
nh mọi việc khác phải có chí , chớ dấu dốt thì
mới tiến bộ
? ý của hai đoạn văn có mối quan hệ với nhau nh
thế nào ?
- Một đoạn nêu vấn đề , một đoạn tổng kết , khái
quát lại vấn đề
? Để thể hiện mối quan hệ chặt chẽ ấy Bác đã
dùng những từ ngữ nào để làm phơng tiện liên
kết ?
- Nói tóm lại
GV: Đó là từ ngữ có ý nghĩa tổng kết , khái quát
sự việc
? Hãy kể tiếp các phơng tiện liên kết mang ý
nghĩa khái quát , tổng kết mà em biết ?
- - Tóm lại , nhìn chung
* Bảng phụ ghi ví dụ có phần trích của Bùi Hiển
? Đọc đoạn trích , ý đi học ở đoạn trên đợc nhắc
lại ở đoạn văn dới qua câu văn nào ?- Câu “ ái dà
lại còn chuyện đi học nữa cơ đấy”
? Câu văn này có ý nghĩa gì với hai đoạn văn
trên ?
- Câu này dùng để nối ý giữa hai đoạn văn
? Câu nối này đứng ở vị trí nào trong hai đoạn ?
- Đứng ở đầu đoạn II
GV: Có khi đứng tách riêng thành một đoạn
? Em hiểu gì về câu nối ?
- Dùng câu nối để liên kết các đoạn văn với nhau
Câu nối đứng đầu đoạn II hoặc tách thành đoạn
văn riêng
GV: Qua phần tìm hiểu bài học này có thể dùng
các phơng tiện nào để liên kết các đoạn văn trong
văn bản
? Đọc và nêu yêu cầu bài tập ?
? Bài tập cho biết gì và yêu cầu ta làm gì?
? Để thực hiện đợc yêu cầu bài tập ta phải căn cứ
vào đâu?
HS:
GV: trên cơ sở đó các em hãy thực hiện yêu cầu
bài tậ
Đọc và nêu yêu cầu bài tập
GV: Chia đội chơi :Ai nhanh hơn
*GV: Có bảng phụ ghi các phần trích , các nhóm
lên điền từ làm phơng tiện liên kết vào chỗ trống
thích hợp Thi xem đội nào điền đúng , điền
nhanh
GV: Nhận xét về thời gian , về nội dung – biểu
dơng đội nhanh
4: H ớng dẫn về nhà : (2 )’
- Nắm chắc nội dung bài học ,
- làm các bài tập còn lại
- Dùng những từ ngữ có ý nghĩa tổng kết , khái quát
2, Dùng câu nối để liên kết các
đoạn văn
III Luyện tập (15 ) ’ Bài tập 1/53
Tìm các từ ngữ có tác dụng liên kết đoạn văn và chỉ rõ chúng chỉ mối quan hệ gì ?
A, “ Nói nh vậy” - ý nghĩa tổng quát
B, “Thế mà”- ý so sánh
C, “tuy nhiên”- ý đối lập Bài tập 2/54
Chép đoạn văn và tìm các từ ngữ hoặc các câu thích hợp để điền vào chỗ trống
để làm phơng tiện liên kết đoạn văn
