Tuần 2Tiết 5-6 Ngày soạn : 28/8 Ngày dạy : Trích “ Những ngày thơ ấu” – Nguyên Hồng I Mục đích - Học sinh hiểu và đồng cảm với nỗi đau tinh thần , tình yêu mãnh liệt nồng nàn của chú bé
Trang 1Tuần 2
Tiết 5-6
Ngày soạn : 28/8 Ngày dạy :
Trích “ Những ngày thơ ấu” – Nguyên Hồng
I Mục đích
- Học sinh hiểu và đồng cảm với nỗi đau tinh thần , tình yêu mãnh liệt nồng nàn của chú bé Hồng đối với ngời mẹ đáng thơng qua ngòi bút hồi kí của Nguyên Hông đợm chất trữ tình và truyền cảm
- Bớc đầu hiểu đợc thế nào là hồi kí và nét đặc sắc của thể loại này qua lối tự truyện
- Rèn kĩ năng phân tích nhân vật – Cách kể chuyện có sử dụng phơng thức miêu tả , biểu cảm
- Giáo dục lòng kính yêu cha mẹ , căm ghét những cổ tục lạc hậu
II Chuẩn bị
- Thầy : Soạn bài , đọc các tài liệu tham khảo
- Trò : Chuẩn bị bài theo sự hớng dẫn của thầy
III Tiến trình lên lớp
1, ổ n định lớp (1’)
2, k iểm tra bài cũ :
? “ Tôi đi học “ Viết theo thể loại nào ? Văn bản sử dụng những phơng thức biểu đạt chính nào ? Nội dung chính của văn bản là gì ?
- Yêu cầu : Thể loại : Truyện ngắn : Sử dụng phơng thức tự sự , miêu tả , biểu cảm
Nội dung : : Trình bày phần ghi nhớ SGK
3, Bài mới
Giới thiệu bài : Trong lòng mẹ là một chơng truyện cảm động trích trong tác phẩm hồi kí của nhà văn Nguyên Hồng – Vậy thế nào là hồi kí ? – Tình cảm của nhà văn đợc thể hiện trong chơng truyện nh thế nào ? ta cùng tìm hiểu đoạn trích
? Bằng sự chuẩn bị ở nhà hãy trình bày những hiểu biết của
em về nhà văn Nguyên Hồng ?
- Học sinh trả lơì - GV ghi vắn tắt những ý cơ bản lên bảng
Tác phẩm là quãng đời tuổi thơ của chính tác giả - Tác giả
hồi tởng và ghi lại – Hồi kí
Tác phẩm gồm 9 chơng
* Yêu cầu : Đọc chậm , nhấn giọng vào những từ ngữ hình
ảnh thể hiện cảm xúc của nhân vật bé Hồng
- Giọng bà cô : Đay đả , kéo dài rõ sắc thái châm biếm cay
nghiệt
I Giới thiệu tác giả, tác phẩm
1, Tác giả : (3’)
- Nguyên Hồng (1918-1982)
- Là nhà văn lớn
- Có tuổi thơ bất hạnh
- Viết về những ngời cùng khổ gần gũi
2, Tác phẩm(2’) : “ Những
ngày thơ ấu” 1938-1940
- Chơng “ Trong lòng mẹ” là chơng V của tác phẩm
II Đọc tìm hiểu bố cục và
Trang 2? Chơng truyện có thể chia làm mấy phầm nh thế nào ?
- Hoàn cảnh , thời gian , không gian , nhân vật , sự việc
chính
- Cuộc gặp gỡ với bà cô
- Cuộc gặp gỡ với mẹ
? hớng dẫn tìm hiểu chú thích trong SGK
? Đọc “ Tôi đã bỏ cái khăn tang bằng cách đó / 15
? Đoạn truyện giúp em hiểu gì về hoàn cảnh của bé Hồng ?
– Cha hết tang cha : Cha mất sớm
- Mẹ đi kiếm ăn xa nhà
? Em hiểu bé hồng sống trong tình cảnh nh thế nào ?
- Bé Hồng sống thiếu tình cha , nghiã mẹ
? Mẹ bé Hồng có cảnh ngộ nh thế nào ?
– Chồng chết để con còn thơ dại ở nhà , đi kiếm sống ở tận
Thanh Hoá bằng nghề : “ Bán bóng đèn vào những phiên
chợ chính , còn bán cả vàng hơng “ , một ghề buôn bán
nhỏ
? Em có nhận xét gì về hoàn cảnh của mẹ con bé Hồng ?
GV: Bé Hồng sống côi cút, không đợc sống trong vòng tay
ấp ủ của cha, mẹ, mẹ bé sống goá bụa, nghèo túng – Cuộc
đời của Hồng là cuộc đời đau khổ ? Đọc “ Một hôm ngời
ta hỏi đến chứ / 17”
? Đoạn truyện kể lại sự việc gì ?
? Nhân vật “ cô tôi” có quan hệ nh thế nào vơúi bé Hồng?
- Quan hệ ruột thịt : là cô ruột của bé hồng
* Bà cô chủ động gọi bé Hồng đén nói chuyện về điều gì ?
? Thái độ của bè cô đợc thể hiện qqua những từ ngữ nào ?
- Cời hỏi : Hồng ! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ
mày không ?
GV: Bà cô cời chứ không phải lo lắng hỏi hay nghiêm nghị ,
âu yếm hỏi
? Qua đó em có nhận xét gì về thái độ và cách xng hô của
bà cô ?
- Nụ cời và thái độ ,câu hỏi có vẻ quan tâm , thơng cháu –
nhng cái cời và câu hỏi thăm dò , cách xng hô chẳng chút
tình cảm âu yếm không dấu đợc mục đích hỏi han trò
chuyện không mấy tốt đẹp của bà cô
? Bé Hồng đã nhận ra điều gì trong nét mặt , giọng nói ,
điệu cời của bà cô ?
- Nhận ra ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt
khi cời rất kịch của cô tôi
từ khó (7’)
III Đọc và tìm hiểu ch ơng
1, Hoàn cảnh của mẹ con bé Hồng (10’)
+ Mẹ con bé Hồng có cuộc đời bất hạnh
2, Cuộc trò truyện gi ã bé Hồng và bà cô
a, Hình ảnh bà cô(20’)
Trang 3? Cái cời rất kịch là cái cời nh thế nào ?
- cái cời đóng kịch, giả tạo
? Hồng hiểu bà cô có ý định gì trong buổi trò chuyện ?
– Chỉ có ý gieo rắc vào đầu tôi những hoai nghi để tôi
khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tôi
? Vì sao bé Hồng cảm nhận thấy trong lời nói đó có những ý
nghĩ cay độc , những rắp tâm tanh bẩn ?
- Bởi từ cái cời đến lời nói , thái độ chứa đựng sự giả dối mỉa
mai , nó khoét sâu nỗi đâu xa mẹ của bé Hồng
* GV: Hồng đã trả lời là “Không cũng về” , thế mà bà cô
cũng cha tha
? Bà cô tiếp tục có những biểu hiện , cử chỉ , thái độ lời nói
nh thế nào ?
- “Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài lắm , có nh dạo trớc
đâu !” Giọng ngọt xớt
- Hai con mắt long lanh nhìn chằm chặp
? Bà cô nh muốn thông báo với Hồng điều gì ?
- Giọng nói ngọt xớt , cái nhìn chằm chặp xoi mói khoét sâu
vào nỗi đau gia đình cùng túng của hồng
GV: Dù Hồng im lặng , cặp mắt cay cay sắp khóc bà cô vẫn
tiếp tục tấn công bằng cử chỉ lời nói nào ?
- Cô tôi liền vỗ vai tôi cời mà nói rằng : Mày dại quá , cứ
vào thăm em bé chứ !
? Em hiểu bà cô muốn thông báo cho Hồng điều gì ? Nhận
xét hình thức bên ngoài lời nói ấy? –
- Bà cô an ủi , khích lệ , tỏ ra rộng lợng muốn giúp đỡ cháu
– Nhng hai tiếng em bé ngân dài , ngọt rõ nh cố ý thông
báo mẹ bé cha hết đoạn tang chồng mà đã thay lòng đổi dạ ,
đã có con với ngời khác
*GV: Mặc cho đứa cháu côi cút khóc nớc mắt ròng ròng ,
c-ời dài trong tiếng nấc bà cô vẫn tiếp tục có thái độ cử chỉ
tháí độ nh thế nào nữa ?
- Cô tôi vẫn cứ tơi cời kể mẹ tôi ăn vận rách rới , mặt mày
xanh bủng ,ngời gầy rạc đi
? Tại sao bà cô lại kể về hoàn cảnh của mẹ bé hồng ?
- Bà cô cố ý nói những điều không hay về mẹ – Vừa nói
vừa cời , nh cố ý tìm cách khơi sâu , xoaý sâu vào nỗi đau
của bé Hồng
? Nhận xét về cử chỉ , thái độ lời nói , ý đồ của bà cô?
Mới đầu và bề ngoài bà cô có vẻ quan tâm đến mẹ con bé
Hồng nhng thực ra là cố ý săm soi , nhục mạ , hành hạ làm
cho bé Hồng đau khổ , khinh ghét mẹ
Trang 4? Em cảm nhận thấy bà cô bé Hồng là ngời nh thế nào ?
- GV: Bà cô quả là ngời có tâm địa độc ác , tìm đủ mọi lẽ để
xoáy vào nỗi đau của đứa cháu tội nghiệp Bà ta vô cảm
tr-ớc nỗi đau của bé Hồng , có ý chia rẽ tình mẹ con của bé
Hồng – Bà cô là ngời giả dối , thâm hiểm , tàn nhẫn
? Vì sao bà cô lại có tâm địa tàn nhẫn nh vậy ?
- Vì theo quan niệm phong kiến ngời phụ nữ chỉ đợc lấy một
chồng – Mẹ bé Hồng cha hết tang chồng mà đã đi bứơc
nữa , sinh con là mắc tội không chuyên chính
* Hình ảnh bà cô là đại diện cho những tập tục lạc hậu trong
xã hội phong kiến
? Hình ảnh bà cô có ý nghĩa gì ?
- Hình ảnh bà cô có ý nghĩa phê phán những hạng ngời giàu
có sống độc ác, tàn nhẫn khiến cho khô héo cả tình máu mủ
ruột rà , phê phán những cổ tục lạc hậu đầy ải ngời phụ nữ
trong xã hội phong kiến
GV: Tục ngữ có câu : “Giặc bên Ngô không bằng bà cô bên
chổng” nh ứng nghiệm trong nhân vật bà cô - Đối lập với
bản chất sấu xa của bà cô là tình thơng yêu mãnh liệt của bé
Hồng đối với mẹ Tình cảm đợc thể hiện nh thế nào , ta tìm
hiểu ở tiết sau
Củng cố: (1’)
Tiết 2
ổn định lớp (1’)
kiểm tra bài cũ :
? Hãy phân tích hình ảnh bà cô trong cuộc trò chuyện giữa
bà cô và bé Hồng trong chơng truyên : “Trong lòng mẹ”
- Yêu cầu : Phân tích thái độ cử chỉ lời nói của bà cô chỉ rõ
đợc
- Bà cô là ngời có tâm địa độc ác ,tàn nhẫn , một con ngời
giả tạo , lạnh lùng ,vô cảm , cố ý hành hạ trên nỗi đau của
những ngời ruột thịt
- Đây là hình ảnh đại diện cho hạng ngời giàu có trong xã
hội cũ , những tập tục của xã hội phong kiến đã đầy đoạ con
ngời nhất là ngời phụ nữ
3, Bài mới
GV: Hình ảnh bà cô làm ngời đọc khó chịu , căm ghét ,
nh-ng chính hình ảnh này cành-ng làm cho tình cảm của bé Hồnh-ng
đợc bộc lỗ rõ hơn – Sống với những ngời họ nội giàu có
ghẻ lạnh , sống xa mẹ Hồng giành tình thơng yêu cho ngời
- Bà cô : Tâm địa độc ác , vô cảm , cố ý chia rẽ tình cảm mẹ con bé Hồng
b, Bé Hồng (21’)
Trang 5mẹ tội nghiệp của minhf nh thế nào ? ta tìm hiểu tiếp
? Khi bà cô hỏi về mẹ lập t
Cs trong kí ức của Hồng đã sồng lại hình ảnh nào ?
- Sống lại : Vẻ mặt rầu rầu và hiền từ của mẹ
? Hồng có ý định gì ?
- Hồng toan trả lời cô
? ý nghĩ ấy nói lên tâm trạng gì của bé Hồng khi xa mẹ ?
- Chứng tỏ Hồng rất yêu thờng và kính trọng mẹ
? Nhng trớc thái độ của bà cô Hồng có cử chỉ gì ? Vì sao
Hồng có cử chỉ ấy ?
- Cúi đầu không đáp vì em đã nhận ra ý nghĩ cay độc của bà
cô trong giọng nói và trên nét mắt với cái cời rất kịch Vì
Hồng biết bà cô cố ý gieo vào đầu em những hoài nghi để
em khinh miệt và ruồng rẫy mẹ
? Hồng còn hiểu gì về hoàn cảnh của mẹ ?
- Mẹ tôi là ngời đàn bà bị tội goá chồng nợ nần cùng túng
phải bỏ con đi tha hơng cầu thực
? Dòng suy nghĩ ấy biểu hiện tình cảm của Hồng với mẹ nh
thế nào ? – Hồng thơng cảm sâu sắc cho hoàn cảnh của mẹ
*GV: Thơng yêu nhớ mẹ thông cảm cho hoàn cảnh của mẹ
cho nên khi bà cô thực hiện rắp tâm tanh bẩn chia cắt tình
cảm mẹ con
? Bé Hồng đã có suy nghĩ , cử chỉ , lời nói nh thế nào ?
- Nghĩ : Nhng đời nào tình thơng yêu và lòng kinhd trọng
mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến
- Hồng cời đáp : “Không ! Cháu không muốn vào Cuối
năm thế nào mợ cháu cũng về”
? Qua đó em cảm nahận thấy Hồng là đứa con nh thế nào
với mẹ ?
- Hồng là đứa con hiếu thảo với mẹ , ngxa mẹ Hồng thấy
th-ơng nhớ mẹ , thông cảm với hoàn cảnh của mẹ Tin yêu mẹ
nên Hồng có phản ứng nhạy cảm ,thông minh , giữ vững
tình cảm mẹ con
* Nhng vì tuổi thơ non nớt nên trớc những lời nói ngọt ngào
mà nh sát muối , nh trâm , nh chích chứa đầy sự mỉa mai
cay độc của bà cô
? Hồng có biểu hiện gì ? Cảm giác của biểu hiện ấy ?
- Lòng thắt lại , khóe mắt cay cay
- Nớc mắt ròng ròng rơi xuống hai bên mép rồi chan hoà
đầm đìa ở cằm và cổ – Căm giác đau đớn vì tủi nhục , uất
ức
Trang 6- Hồng cời dài trong tiếng khóc : “Sao cô biết mợ con có
con”
? Những cảm giác ấy thể hiện tâm trạng gì của bé Hồng ?
- Thể hiện tiếng cời chua chát tỉu cực bị xúc phạm – Nỗi
đau kìm nén nay tức tời dâng lên nh bão nổi ? Chính vì xúc
động mạnh nên Hồng có trạng thái nh thế nào?
- Cổ họng tooi ghẹn ứ , khóc không ra tiếng
? Em hiểu Hồng đang có tam trạng nh thế nào ? –
- Hồng càng th[ng mẹ nỗi đau đớn uất ức càng đang cao
nh-ng bất lực trớc nhữnh-ng thành kiến hẹp hòi
? Khi ấy Hồng có suy nghĩ gì ?
- Giá những cổt tục đầy đoạ mẹ tôi là một vật nh hòn đá
hay cục thuỷ tinh , đầu mẩu gỗ , tôi quyết vồ lấy ngay mà
cắn , mà nhai mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi
? Tác giả đã dùng phơng thức biểu đạt nào trong khi biểu thị
suy nghĩ của Hồng ?
- Phơng thức biểu cảm
? Nhận xét cách dùng từ , hình ảnh , cảm xúc của tác gải ?
- Dùng một loạt động từ : cắn , nhai , nghiến cùng trong
tr-ờng nghĩa diễn tả tâm trạng căn giận uất ức đến tột cùng
- Hình ảnh so sánh đặc sắc
? Bằng cách kể chuyện , cách miêu tả tâm trạng bé Hồng ,
em cảm nhận đợc gì về tình cảm của bé Hồng đối với mẹ?
*GV: Sống xa mẹ bé Hồng luôn khao khát đợc sống trong
tình mẹ Đợc gặp mẹ Hồng có tâm trạng nh thế nào ?
? Đọc: “ Nhng đến ngày cho đến hết truyện”
? Đoạn truyện kể lại sự việc gì ? Hãy kể tóm tắt cảnh bé
Hồng gặp mẹ
? Bé Hồng đợc gặp mẹ trong hoàn cảnh nh thế nào ? *
- Đã non một năm ròng mẹ tôi không gửi lấy cho tôi một là
th nào, nhắn ngời hỏi thăm tôi lấy một lời và cho tôi lấy một
đồng quà
- Bà cô xúc xiểm nói xấu để tôi hoài ghi – khinh miệt và
ruồng rẫy mẹ Tôi vấn tin thế nào mợ cháu cũng về
- Tan học , thoáng nhìn thấy ngời ngồi trên xe kéo giống mẹ
, Hồng gọi mẹ rối rít , chạy theo
? Em thấy bé Hồng đợc gặp mẹ trong tình huống nh thế
nào ? –
- Bé Hồng bất ngờ đợc gặp mẹ
GV: Bất ngờ đợc gặp mẹ , chỉ thoáng Hồng đã nhận ra mẹ
Chứng tỏ bé Hồng đã dành cho ngời mẹ tình cảm nh thế nào
?
- Bé Hồng vô cùng nhớ , kính trọng , tin yêu , cảm thông sâu sắc với hoàn cảnh của mẹ – Vô cùng căm ghét những thành kiến hẹp hòi đã đầy đoạ mẹ
3,
b é Hồng gặp mẹ (18’)
Trang 7- Nỗi nhớ , tình thơng yêu mẹ , hình bóng ngời mẹ luôn ấp ủ
, luôn thờng trực trong lòng bé Hồng
? Lòng mong muốn đợc gặp mẹ của bé Hồng đợc so sánh
nh thế nào ?
- Bé Hồng khao khát đợc gặp mẹ giống nh ngời khách đi bộ
trên xa mạc thấy bóng râm và dòng nớc trong suốt hiện ra
trớc mắt
*GV: Nếu không phải là ngời mẹ ngồi trên xe kéo , không
đợc gặp mẹ thì bé Hồng đau đớn tủi cực giống nh ngời
khách bộ hành ngã gục khi thấy ảo ảnh của bóng râm và
dòng nớc mát
? Hình ảnh so sánh này giúp em cảm nhận đợc gì về tình
cảm của bé hồng dành cho mẹ ?
- Hồng kháo khát đến cháy bỏng đợc gặp mẹ , đợc sống
trong tình thơng yêu của mẹ
? Gặp mẹ bé Hồng có cử chỉ ra sao ?
- Oà khóc nức nở
? Vì sao bé khóc ? Tâm trạng của Hồng có giống khi nói
chuyện với bà cô không ?
- Đây là những giọt nớc mắt hạnh phúc sung sớng – Khác
hẳn với những giọt nớc mắt tỉu cực khi nói chuyện với bà
cô
? Gặp mẹ , ngồi trong lòng , bé Hồng thấy gì ở mẹ ?
- Gơng mặt mẹ tôi vẫn tơi sáng , nớc da mịn, đôi mắt
trong
- Hơi thở thơm tho
- Cảm giác ấm áp mơn man khắp da thịt
- nghe mẹ nói : “ nín đi”
? hình ảnh ngời mẹ hiện lên trong sự cảm nhận của bé Hồng
là ngời nh thế nào ?
- Trong cảm nhận của bé Hồng ngời mẹ hiện lên tơi đẹp ,
gần gũi
? Bé Hồng đã dùng những giác quan nào để tận hởng hạnh
phúc tình mẹ con ?
- Thị giác – khứu giác – cảm giác – thính giác
- Bé dồn tát cả các giác quan để tận hởng , để cảm nhận tình
mẹ con và quên đi tất cả - Rất phù hợp với tâm lí
- Để bộc lỗ rõ hơn tâm trạng của mình khi đợc gặp mẹ tác
giả còn phát biểu cảm nghĩ của mình ? Cảm nghĩ ấy đợc thể
hiện qua câu văn nào ?
- Phải bé lại và lăn vào lòng một ngời mẹ , áp mặt vào bầu
sữa nóng của ngời mẹ , đê bàn tay của ngời mẹ vuốt ve từ
trán xuống cằm và gãi rôm ở sống lng cho , mới thấy ngời
Trang 8mẹ có một êm dịu vô cùng
? Câu văn có ý nghĩa gì khi diễn tả cảm xúc của Hồng khi
đợc gặp mẹ
- Lời bình góp phần diễn tả rõ hơn cảm xúc của bé Hồng với
mẹ
? Để diễn tả tình cảm của bé Hồng khi đợc gặp mẹ nhà văn
đã dùng phơng thức biểu đạt nào ?
- Phơng thức : tự sự – miêu tả - biểu cảm
? Qua những phơng thức biểu đạt này đoạn truyện đã giúp
em cảm nhận thấy khi đợc gặp mẹ bé Hồng có tình cảm nh
thế nào?
? Đã khi nào em có tâm trạng nh bé Hồng cha ? hãy kể lại ?
? Từ tâm trạng của bé Hồng khi nói chuyện với bà cô và khi
gặp mẹ , em hãy nêu cảm nghĩ của em về nhân vật bé
Hồng ?
- Hồng là chú bé có tuổi thơ bất hạnh nhng giàu lòng tự
trọng , là chú bé giàu tình cảm , nội tâm sâu sắc , khao khát
đợc sống trong tình mẹ , có tình yêu thơng mẹ mãnh liệt
*GV: Xuất phát từ cảm xúc mãnh liệt về thời thơ ấu đầy nớc
mắt của mình và lòng cảm thông với những con ngời bất
hạnh tác giả đã hoá thân vào nhân vật Hồng đầy xúc động
gây ấn tợng vơí bạn đọc
? Qua chơng truyện em hiểu gì về hồi kí và cách viết truyện
hồi kí của Nguyên Hồng ?
- Hồi kí : Là những sự việc đã qua hồi tởng lại : Vừa kể ,
vừa miêu tả , vừa biểu cảm – Tác phẩm giàu chất trữ tình
GV: Hồi kí là một thể kí – Ngời viết kể về những sự việc
của chính mình đã trải qua , đã chứng kiến
? Nhân vật chính trong tác phẩm là ai ? Từ những nhân vật
trong tác phẩm , em hiểu gì về ngòi bút của Nguyên Hồng ?
– Nhân vật chính là bé Hồng – bà cô -mẹ bé hồng –
nguyên Hồng là nhà văn của phụ nữ và trẻ em
? những ngời phụ nữ và trẻ thơ trong truyện hiện lên là ngời
nh thế nào? - Đọc ghi nhớ
* Bảng phụ : Khoanh tròn vào nhận xét mà em cho là đúng
A: Nhà văn Nguyên Hồng có tuổi thơ bất hạnh
B: Nhà văn đã hoá thân vào nhân vật Hồng trong tác phẩm “
những ngày thơ ấu”
C: Nguyên Hồng là nhà văn của nhi đồng và phụ nữ
D: Nhân vật bé Hồng bất hạnh nhng không hoàn toàn đau E:
Bé hồng đã dành cho mẹ một tình thơng yêu mãnh liệt
- Bé Hồng vô cùng sung sớng khi đợc gặp mẹ
III Tổng kết (5’)
Ghi nhớ : SGK
Trang 9* H ớng dẫn học bài : (1’)
Phân tích đợc nhân vật bà cô
Phân tích tình yêu thơng mẹ của bé Bhồng
Làm các bài tập còn lại
Chuẩn bị bài “tức nớc vỡ bờ”
* Rút kinh nghiệm :
Tiết 7
Ngày soạn: 28/8 ; ngày dạy :
Trờng từ vựng
I Mục đích
- học sinh hiểu đợc thế nào là trờng từ vựng , biết xác lập các trờng từ vựng đơn giản Bớc đầu hiểu đợc mối liên quan giữa các trờng từ vựng với các hiện tợng ngôn ngữ nh từ đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ, hoán dụ nhân hoá, giúp cho việc học văn và làm văn
- Rèn kĩ năng lập trờng từ vựng và sử dụng trong viết văn
- Giáo dục lòng yêu mến tự hào về sự phong phú của từ tiếng Việt và ý thức sử dụng từ đúng
II Chuẩn bị
- Thầy : Chuẩn bị bảng phụ ghi các ví dụ , tìm thêm bài tập
- Trò : Học bài theo sự hớng dẫn của thầy
III Tiến trình lên lớp
1, ổ n định lên lớp (1’)
2, k iểm tra bài cũ : (3’)
? Trình bày những hiểu biết của em về cấp độ khái quát nghiã của từ ngữ ? Cho ví dụ ?
- yêu cầu :
+ nghĩa một từ có thể rộng hơn hoặc hẹp hơn nghĩa của từ ngữ khác : Ví dụ :
Trang 10+ một từ đợc coi là có nghĩa rộng
+ Một từ ngữ đợc coi là có nghĩa hẹp
+ một từ đợc coi là có nghĩa rộng với từ ngữ này, đồng thời có thể có nghĩa hẹp với
từ ngữ khác
3
b ài mới :
Bảng phụ có bài tập 1
? Đọc đoạn trích ngững ngày thơ ấu ? Chú ý các tờ in
đậm : mặt , mắt , da ,gò má , đùi ,đầu tây , miệng
? Các từ trên dùng để kể ngời , động vật , hay sự vật ?
Tại sao em biết điều đó ?
- Các từ treen đều chỉ ngời – Vì các từ ấy trong đoạn
văn đang miêu tả về ngời mẹ yêu thơng của chú bé
Hồng khi đợc gặp mẹ
? Nét chung của các td trên là gì ?
- Các từ trên chỉ bộ phận của cơ thể con ngời
* Có các tập hợp tờ sau : Đi , chạy , nhảy , nói , cời
khóc ,
? Nghĩa chung của các từ trên là gì ?
- Chỉ hoạt động của con ngời
* Tập hợp các từ : cao , thấp ,lùn , dong dỏng , gầy ,
béo
? Hãy chỉ ra nét chung về nghiã của các từ trên ?
- Chỉ hình dáng của ngời
*GV: Nét chung về nghĩa của các tập hợp từ trên gọi
là trờng nghĩa các tập hợp từ trong các ví dụ trên gọi
là trờng từ vựng
? Cơ sở để hình thành trờng từ vựng là gì ?
- Cơ sở để hình thành trờng trờng từ vựng là : có một
nét chung về nghĩa Nừu không có đặc điểm chung
về nghĩa thì không có trờng
? Em hiểu thế nào là trờng từ vựng ?
? Đọc phần ghi nhớ ?
• Bài tập củng cố : Đặt tên những trờng từ vựng cho
những tập hợp từ sau ?
a, Lới , đó , nơm , vó - dụng cụ đánh bắt haỉ sản
b, Bút máy , bút bi , bút chì dụng cụ để viết
- Tìm các từ thuộc trờng mùi vị caủa các món ăn :
thơm , hắc , tanh ,nồng
- Cho các từ : Lớn hay , đẹp , chạy viết
? Có thể tìm đợc nét chung về nghĩa của các từ này
không ? Vì sao?
* Nh vậy các từ này không thuộc cùng trờng nghĩa
I Thế nào là tr ờng từ vựng (18’)
1, Ví dụ :
2,
k ết luận : Trờng từ vựng là tập hợp
của những từ có ít nhất một nét chung
về nghĩa