Để tái hiện những kỉ niệm về - Nhan đề ''Tôi đi học'' gióp chóng ta hiÓu ngay ngày đầu tiên đi học, tác giả đã đặt nhan đề của văn bản và sử nội dung của văn bản nói vÒ chuyÖn ®i häc.. d[r]
Trang 1Ngày soạn: 26/ 8/ 2008
Tuần: 1
Tiết: 4
Tập làm văn:
tính thống nhất về chủ đề của văn bản
A mục tiêu
Giúp h/s:
- Nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề; biết xác định, lựa chọn, sắp xếp các phần trong văn bản nhằm nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình
B chuẩn bị
- GV: Giáo án, bảng phụ
- HS: Tìm hiểu trước phần tìm hiểu bài
C Lên lớp
I ổn định tổ chức
II kiểm tra bài cũ
III bài mới 37’
1 Giới thiệu bài: 2’
Chúng ta đã được tìm hiểu rất nhiều văn bản Vậy chủ đề trong văn bản là gì? Tại sao trong văn bản phải đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Để trả lời cho những câu hỏi
ấy chúng ta cùng tìm hiểu bài học
2 Tiến trình bài dạy: 35’
Thời
10’ Hoạt động 1: Hướng dẫn h/s tìm
hiểu về chủ đề của văn bản
- GV yêu cầu h/s đọc thầm văn
bản ''Tôi đi học'' của Thanh Tịnh
? Trong văn bản tác giả nhớ lại
những kỉ niệm sâu sắc nào trong
thời thơ ấu của mình? Sự hồi
tưởng ấy gợi lên những ấn tượng
gì trong lòng tác giả?
? Hãy nêu lên chủ đề của văn
bản?
- Hs đọc thầm văn bản
- Tác giả nhớ lại kỉ niệm
về buổi đầu tiên đi học Sự hồi tưởng ấy gợi lên cảm giác bâng khuâng, xao xuyến không thể nào quên
về tâm trạng náo nức, bỡ ngỡ của nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu trường
- Chủ đề của văn bản:
Những kỉ niệm sâu sắc về buổi tựu trường đầu tiên
I Chủ đề của văn
bản
Trang 2? Vậy em hiểu chủ đề của văn
bản là gì?
? Gọi h/s đọc ghi nhớ 1?
- Chủ đề của văn bản là những vấn đề chủ chốt
được tác giả nêu lên, đặt ra trong văn bản
- Hs đọc ghi nhớ
10’ Hoạt động 2: Hướng dẫn h/s
hình thành khái niệm tính thống
nhất về chủ đề của văn bản
? Để tái hiện những kỉ niệm về
ngày đầu tiên đi học, tác giả đã
đặt nhan đề của văn bản và sử
dụng từ ngữ, câu ntn?
? Tìm các từ ngữ, các chi tiết nêu
bật cảm giác mới lạ xen lẫn bỡ
ngỡ của nhân vật ''tôi'' khi cùng
mẹ đi đến trường, khi cùng các
bạn vào lớp?
- Nhan đề ''Tôi đi học'' giúp chúng ta hiểu ngay nội dung của văn bản nói
về chuyện đi học
+ Các câu đều nhắc đến những kỉ niệm của buổi tựu trường đầu tiên trong
đời
- Hôm nay tôi đi học
- Hằng năm cứ vào cuối thu lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường
- Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng
- Tôi bặm tay ghì thật chặt, nhưng một quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống
* Khi cùng mẹ tới trường:
Con đường quen đi lại lắm lần nay thấy lạ, cảnh vật xung quanh đều thay đổi thấy mình trang trọng và
đứng đắn trong bộ quần áo mới, cố làm ra vẻ như một học trò thực sự ''tay bặm ghì hai quyển sách, đòi mẹ cầm bút thước''
* Khi quan sát ngôi trường: cao ráo, sạch sẽ hơn các nhà trong làng,
II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
Trang 3GV: Tất cả các chi tiết trên đều
tập trung khắc họa tâm trạng của
nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu
trường đầu tiên
? Vậy tính thống nhất về chủ đề
thể hiện ở những phơng diện nào
trong văn bản ?
? Làm thế nào để có thể viết một
văn bản đảm bảo tính thống nhất
về chủ đề ?
- Gọi h/s đọc phần ghi nhớ
xinh xắn, oai nghiêm, sân rộng đâm ra lo sợ vẩn vơ Nghe trống thúc thấy chơ vơ, toàn thân run run,
được mọi người nhìn thì tỏ
ra lúng túng, nghe gọi tên mình thì giật mình, lúng túng
* Khi xếp hàng vào lớp:
thấy nặng nề, dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở
* Trong lớp học: cảm thấy
xa mẹ nhớ nhà
- Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi chỉ nói tới chủ đề đã xác định, không xa rời hay lạc sang chủ đề khác
Để viết được một văn
cần xác định rõ chủ đề của văn bản Chủ đề của văn bản được thể hiện trong đề bài, đề mục, trong quan hệ giữa các phần của văn bản
và ở các từ ngữ then chốt lặp đi lặp lại
- Hs đọc ghi nhớ II Ghi nhớ 15’ Hoạt động 3: Hướng dẫn học
sinh luyện tập
Đọc yêu cầu bài tập 1
? Văn bản trên viết về vấn đề gì?
Các đoạn văn đã trình bày vấn đề
theo thứ tự nào? Theo em có thể
thay đổi trật tự sắp xếp này được
- Văn bản nói về cây cọ ở vùng sông Thao quê hương của tác giả
- Thứ tự trình bày: miêu tả
Trang 4không? Vì sao?
? Nêu chủ đề của văn bản trên?
? Chủ đề ấy được thể hiện trong
toàn văn bản Hãy chứng minh?
? Tìm các từ ngữ, các câu tiêu
biểu thể hiện chủ đề của đề của
văn bản?
- Yêu cầu thảo luận theo nhóm
Gv yêu cầu thảo luận theo nhóm
hình dáng cây cọ, sự gắn
bó của cây cọ với tuổi thơ
tác giả, tác dụng của cây
cọ, tình cảm gắn bó của cây cọ với ngời dân sông Thao
- Khó thay đổi được trật tự sắp xếp vì các ý này đã
rành mạch, liên tục
- Chủ đề: Vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ quê tôi
- Chủ đề được thể hiện qua nhan đề của văn bản, các ý miêu tả hình dáng,
sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ tác giả, tác dụng của cây cọ và tình cảm giữa cây với người
Các từ ngữ lặp lại nhiều lần: rừng cọ, lá cọ và các chi tiết miêu tả về:
+ hình dáng của cây cọ
+ sự gắn bó của cây cọ với tác giả
+ công dụng của cây cọ
đối với đời sống
- Hs thảo luận nhóm và cử
đại diện trình bày
Căn cứ vào chủ đề của văn bản thì ý b và d làm cho bài lạc đề vì nó không phục vụ cho việc chứng minh luận điểm'' Văn chương làm cho tình yêu quê hương ''
Đại diện nhóm trình bày
- Có những ý lạc chủ đề: c, g
- Có những ý hợp với chủ
đề nhưng do cách diễn đạt chưa tốt nên thiếu sự tập
IV Luyện tập Bài 1
Bài 2 Bài 3
Trang 5trung vào chủ đề: b, e.
a, Cứ mùa thu về, mỗi lần thấy các em nhỏ xốn xang
b, Cảm thấy con đường ''thường đi lại lắm lần'' tự nhiên cũng thấy lạ, cảnh vật đều thay đổi
c, Muốn thử sức mình bằng việc tự mang sách vở như một cậu học trò thực sự
d, Cảm thấy ngôi trường vốn qua lại nhiều lần cũng
có nhiều biến đổi
e, Lớp học và những người bạn mới trở nên gần gũi, thân thương
IV Củng cố và hướng dẫn về nhà 8’
1 Củng cố: 5’
- Chủ đề của văn bản là gì”
- Thế nào là tính thống nhất chủ đề của văn bản?
- Làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất chủ đề của văn bản?
2 Hướng dẫn về nhà: 3’
- Học thuộc phần ghi nhớ
- Chuẩn bị bài: ''Bố cục của văn bản''