G/A ngữ văn lớp 9 (T 1-5)

Tiết 4Ngày soạn: Ngày dạy: Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh I- Mục đích yêu cầu Giúp học sinh củng cố lại kiến thức về văn bản thuuyết minh: nắm chắc các ph

Ngữ văn 9 Tuần 1 Tiết 1

Gv: Sách giáo khoa, tài liệu tham khảo

Hs: Soạn theo câu hỏi phần đọc hiểu

III- Lên lớp:

1 Tổ chức

2 Kiểm tra: Sách vở của học sinh

3 Bài mới

Giới thiệu bài: Hồ Chí Minh không những là nhà yêu nớc, nhà cách mạng vĩ đại mà còn là

danh nhân văn hoá thế giới Vẻ đẹp văn hoá chính là nét nổi bật trong phong cách Hồ ChíMinh

Bằng sự tìm hiểu ở nhà em hãy nêu xuất xứ

Giáo viên đọc từ đầu đến “…rất hiện đại.”rất hiện đại.”

Gọi học sinh đọc phần còn lại

H? Em nêu nội dung từng phần?

Gọi học sinh đọc phần 1 xác định lại nội

2.Tìm hiểu chú thích

3.Bố cục III - Đọc tìm hiểu chi tiết văn bản

1 Sự tiếp thu tinh hoá văn nhân loại của HCM

Gọi học sinh đọc phần 1 xác định lại nội dung III - Đọc tìm hiểu chi tiết văn bản

H? Qua học lịch sử em hãy nêu tóm tắt hoạt động tìm 1 Sự tiếp thu tinh hoá văn

đờng cứu nớc của Bác Hồ tại nớc ngoài nhân loại của HCM.

- Xuất dơng 1911 đến tận năm 1941 Bác trở về

nớc

H? Em hiểu gì về cuộc sống của Bác trong quãng thời

gian đó?

- Đó là quãng thời gian đầy truân chuyên, Bác phải

làm nhiều nghề để kiếm sống và hoạt động

GV: Giảng thêm: Chính quãng thời gian gian khổ ấy

đã tạo điều kiện gì cho Bác?

- Tiếp xúc với văn hoá nhiều nớc, nhiều vùng trên thế - Bác có vốn tri thức văn hoágiới cả ở Phơng Đông và Phơng Tây nhân loại sâu rộng

H? Chính vì đợc tiếp xúc với nhiều nền văn hoá và

làm nhiều nghề đã tạo điều kiện gì cho Bác?

- Nói và viết thạo nhiều thứ tiếng

GV: Để giúp tìm và làm việc tốt hơn và chính qua công

việc, qua lao động mà Ngời có điều kiện mà học hỏi,

tìm hiểu

H? Sự đi nhiều, biết nhiều của ngời đợc tác giả

khẳng định qua lời bình nào?

“Có thể nói…rất hiện đại.” Hồ Chí Minh.”

Qua việc tác giả kể và bình luận giúp em hiểu về Bác - Bác có vốn tri thức văn hoá

nh thế nào? nhân loại sâu rộng

GV: Trong cuộc đời cách mạng đầy gian nan vất vả,

Hồ Chí Minh đã đi qua nhiều nơi, tiếp xúc với nhiều

nền văn hoá Từ trong lao động Ngời học hỏi và am

hiểu các dân tộc và văn hoá thế giới sâu sắc nh vậy

H? Theo em vì sao Bác có vốn tri thức sâu rộng nh

vậy?

- “Đi đến đâu uyên thâm.”…rất hiện đại.”

Bác tiếp thu văn hoá thế giới nh thế nào?

- Tiếp thu cái đẹp, cái tinh tuý…rất hiện đại.”

H? Em có nhận xét gì về sự tiếp thu văn hoá thế giới - Ngời tiếp thu một cách cóBác? chọn lọc tinh hoá văn hoá nhân loại

GV: Mặc dù chịu ảnh hởng của nền văn hoá thế giới

nhng Bác vẫn giữ đợc cái gốc văn hoá dân tộc không

gì lay chuyển nổi

H? Chính ảnh hởng văn hoá thế giới mà vẫn giữ đợc -Tạo nên một nhân cách rất đợc cái gốc văn hóa dân tộc đã tạo nên điều gì ở Bác? Việt Nam, rất Phơng Đông

nhng rất mới và hiện đại

GV: Nh vậy trên nền tảng văn hoá dân tộc màvẫn tiếp

thu những hình ảnh quốc tế Ngời luôn hội nhập với

Lối sinh hoạt và nếp sống rất gắn với cảnh làng quê

H? Tác giả kể ra hàng loạt dẫn chứng về lối sống của

HCM, tác giả còn có những lời bình gì?

- Qua nh một câu chuyện và tiết chế nh…rất hiện đại.” vậy

H? Từ lối sống của Bác gợi ta nhớ đến cách sống của

những vị hiền triết nào trong lịch sử?

- Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm sống ở quê nhà

với những thú quê thuần đức: Thu ăn măng trúc, đông

GV: Các nhà hiền triết xa có cuộc sống gắn với thú

quê đạm bạc mà thanh cao

H? Qua đây giúp em cảm nhận đợc gì về lối sống * Bác có lối sống giản dị mà của Bác? lại vô cùng thanh cao và sang trọng

GV: Chính lối sống giản dị này đã giúp Bác dễ gần gũi

tiếp xúc với mọi ngời Không chỉ riêng Bác mà các

nhà hiền triết xa nh: Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh

Khiêm cũng vậy, thanh bạch, đạm bạc mà làm cho

ngời đời sau phải nể phục

Thảo luận: Có ý kiến về lối sống của Bác nh sau:

- Đây là lối sống khắc khổ của những con ngời tự

vui trong cảnh nghèo khó

- Đây là một cách sống tự thần thánh hoá, tự làm cho

khác đời, hơn ngời

- Đây là một cách sống có văn hoá đã trở thành một

quan niệm thẩm mỹ, cái đẹp là sự giản dị tự nhiên

Em đồng ý với ý kiến nào?

- Em đồng ý với ý kiến thứ ba: Sự giản dị là một nét

đẹp của con ngời Việt Nam làm cho tự nhiên không

phải cầu kỳ phô trơng

GV: Qua bài học này ta thấy Bác có kiến thức văn hoá

nhân loại sâu rộng, là vị lãnh tụ có lối sống giản dị

Chính điểm này đã làm nên phong cách riêng của Bác

mà ít vị lãnh tụ nào có đợc

H? Vì sao có thể nói lối sống của Bác là sự kết hợp

giữa giản dị và thanh cao?

GV: Chính tác giả đã khẳng định: “ Nếp sống IV- Tổng kết

thể xác” 1 Nghệ thuật

H? Để làm nổi bật phong cách của Bác, tác giả đã sử

dụng những biện pháp nghệ thuật nào?

- Kết hợp kể và bình luận đan xen nhau một cách tự

nhiên

H? Em nhận xét gì về việc tác giả đa ra những dẫn

chứng và các biện pháp nghệ thuật?

- Dẫn chứng tiêu biểu có chọn lọc, có đan xen thơ

Ngyễn Bỉnh Khiêm để thấy đợc sự gần gũi của Bác

với các bậc hiền triết

- Đối lập: Vĩ nhân mà hết sức giản dị, gần gũi am

hiểu mọi nền văn hoá nhân loại mà hết sức dân tộc, hết

sức Việt Nam

H? Từ những thành công về nghệ thuật giúp làm nổi 2.Nội dung

bật nội dung gì?

- Vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp

hài hoà giữa truyền thống văn hoá dân tộc và tinh hoá

văn hóa nhân loại, giữa thanh cao và giản dị

H? Tìm những đoạn văn, đoạn thơ nói về phong V- Luyện tập

Tránh nói to mà đi rất nhẹ trong vờn.

<Việt Phơng>

* H ớng dẫn về nhà:

- Tìm đọc thêm những mẩu chuyện về lối sống giản dị mà cao đẹp của Bác Hồ

Soạn bài “Đấu tranh cho một thế giới vì hoà bình”

i- Mục đích yêu cầu:

Giúp học sinh củng cố kiến thức đã học về hội thoại ở lớp 8 Nắm đợc các phơngchâm hội thoại ở lớp 9 là phơng châm về lợng và phơng châm về chất Biết vận dụng cácphơng châm này trong giao tiếp

Tích hợp với phần Văn qua bài “Phong cách Hồ Chí Minh” và tập làm văn “Sử dụngmột số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh”

II- Chuẩn bị

GV: Nghiên cứu soạn bài

HS: Đọc bài, tìm hiểu trớc bài

III- Tiến trình lên lớp.

A- Tổ chức

A Kiểm tra

ở lớp 8 ta đã đợc học về hội thoại? Em hãy cho biết hội thoại là gì?

- Hội thoại là nói chuyện với nhau

- Ngời tham gia hội thoại chủ yếu bằng ngôn ngữ

GV: - Nói đến hội thoại là nói đến giao tiếp Nói đến giao tiếp là ít nhất có ngời nói, cóngời nghe hoặc ngời viết, ngời đọc

- Nói đến giao tiếp là nói đến ứng xử, nói năng

- Trong giao tiếp có những quy định tuy không đợc nói ra thành lời nhng những ngờitham gia giao tiếp cần phải tuân thủ Nếu không thì dù câu nói không mắc lỗi gì về ngữ

âm, từ vựng và ngữ pháp giao tiếp cũng sẽ không thành công Những quy định đó đợcthể hiện qua các phơng châm hội thoại Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu

Có nhiều phơng châm hội thoại, giờ này chúng ta sẽ tìm hiểu hai phơng châm

H? Đọc đoạn đối thoại ở SGK? I- Ph ơng châm về l ợng

GV: Đây là đoạn đối thoại giữa hai nhân vật An và * Ví dụ: 1/8 SGK

Ba

H? Bạn An hỏi điều gì và bạn Ba trả lời ra sao?

- An hỏi Ba: có biết bơi không?

- Ba trả lời có biết bơi và bơi giỏi

- An hỏi Ba học bơi ở đâu?

- Ba trả lời bạn ấy học bơi dới nớc

H? Nh vậy trong cuộc đối thoại này cả An và Ba đều

nói về nội dung gì?

- Cả hai đều nói về việc biết bơi và tập bơi của bạn

Ba

H? Em có nhận xét gì về câu trả lời thứ hai của Ba?

- Câu trả lời cha đáp ứng yêu cầu của An

H? Đúng ra Ba phải trả lời nh thế nào?

- Tập bơi ở sông, ở ao hay ở hồ

GV: Điều mà An cần biết là địa điểm tập bơi của Ba

còn Ba trả lời bơi “ ở dới nớc” thì không cần trả lời

ai chẳng biết là bơi thì phải di chuyển ở dới nớc

H? Nh vậy khi nói cần có yêu cầu gì về nội dung?

- Câu nói phải đúng với yêu cầu giao tiếp

GV: Chúng ta tìm hiểu truyện cời “ Lợn cới áo mới” *Ví dụ 2

H? Kể lại truyện “Lợn cới áo mới”

H? Lẽ ra anh lợn cới và anh áo mới cần phải hỏi và

- Vì: các nhân vật đều nói những điều không cần nói,

nói thừa nh vậy cốt để khoe mẽ rằng tôi có lợn để

cới vợ, tôi có áo mới

H? Qua câu chuyện này em hiểu cần tuân thủ yêu cầu

gì khi giao tiếp?

- Không nên nói nhiều hơn những gì cần nói

H? Qua tìm hiểu 2 ví dụ trên em thấy khi giao tiếp ta - Khi giao tiếp cần nói có nội

ta cần quan tâm đến điểm gì về nội dung? dung

- Nội dung của lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của

cuộc giao tiếp, không thiếu, không thừa

GV: Đáp ứng đợc những yêu cầu này về nội dung là

ta đã đảm bảo yêu cầu về lợng

* Bài tập

II- Ph ơng châm về chất

H? Đọc “Quả bí khổng lồ” * Ví dụ1: Quả bí khổng lồ

H? Truyện kể cuộc đối thoại giữa ai với ai?

-Hai ngời bạn, có một ngời hay nói khoác

H? Truyện có điểm gi đáng cời? Truyện phê phán ai?

GV: Sự thật thì không có quả bí to bằng cái nhà

 phê phán anh chàng có tính nói khoác

H? Qua câu truyện em thấy trong giao tiếp cần tránh

H? Nhận xét của xem hai câu trả lời của hai bạn này

đã đáp ứng đúng yêu cầu giao tiếp cha?

- Cha biết lý do mà bạn 1 nói bạn ốm thì không

GV: Đảm bảo những yêu cầu trên thì giao tiếp đã đảm

bảo phơng châm về chất

H? Gọi một học sinh đọc phần ghi nhớ SGK/10

III- Luyện tập

H? Đọc bài tập, bài tập gồm mấy phần? Bài tập yêu Bài tập 4

cầu chúng ta làm gì?

H? Vận dụng phơng châm hội thoại về chất và về

lợng giải thích vì sao khi nói ngời ta dùng những

cách diễn đạt:

a Nh tôi biết, tôi tin rằng, nếu tôi không lầm thì, tôi

nghe nói, theo tôi nghĩ, hình nh là…rất hiện đại.”những từ có ý

nghĩa cha chắc chắn

H? Theo em để giải thích đợc ý a ta dựa vào phơng

châm hội thoại nào?

- Về chất: Trong giao tiếp không nên nói xác thực…rất hiện đại.”

GV: Để tránh điều này ta có thể dùng những cụm từ

có ý phỏng đoán chứng tỏ ý cha chắc chắn để thông

báo tính xác thực hay thông tin mình đa ra cha đợc

kiểm chứng

b Vì sao ngời ta dùng cách diễn đạt: nh tôi đã trình

bày, nh mọi ngời điều biết

H? Muốn giải bài tập này ta dựa vào phơng châm hội

thoại nào?

- Phơng châm về lợng

GV: Yêu cầu khi giao tiếp phải nói có nội dung- nội

dung phải đúng yêu cầu giao tiếp, không thừa, không

thiếu- tức là tuân thủ về lợng

- Nhng trong giao tiếp đôi khi để nhấn mạnh ý,

chuyển ý, dẫn ý ngời nói cần nhắc lại nội dung nào đó

(để tránh thiếu ý) ngời nói dùng những cụm từ trên để

nhắc lại những nội dung cũ đã nói

H? Đọc truyện cời “Có nuôi đợc không” * Bài tập 3

GV: Đây là câu truyện cổ dân gian, nhân vật không có

tên riêng mà chỉ có tên rất chung: Để tiện theo dõi cô

đặt:

- Anh có em đẻ 7 tháng là A

- Anh bạn tốt bụng đã an ủi bạn là B

H? Em hiểu vì sao anh A lại lo lắng con anh ta đẻ có

nuôi đợc không?

- Ngời ta thờng nói mang thai 9 tháng 10 ngày

- Vợ anh ta mới mang thai có 7 tháng đã sinh con thì

đứa con anh A thiếu tháng, tức là bị đẻ non

-> anh A lo con mình khó nuôi

H? Anh bạn tốt bụng đã an ủi bạn điều gì?

- Đừng sợ và đa ra bằng chứng: Bà anh B sinh ra bố

anh ta cũng mang thai 7 tháng đẻ non

H? Anh A hỏi lại anh B điều gì?

-Bố anh B đẻ non có nuôi đợc không?

H? Truyện đáng cời ở điểm nào?

-Tất nhiên là bố anh B phải nuôi đợc thì mới sinh ra

anh B- Anh A hỏi vậy là thừa

H? Trong lời thoại của anh A đã đảm bảo phơng châm

hội thoại nào?

-Phơng châm về lợng

H? Vì sao?

- Trong giao tiếp- nội dung nói phải đáp ứng đợc nội

dung giao tiếp, không thiếu, không thừa

Tiết 4

Ngày soạn:

Ngày dạy:

Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

trong văn bản thuyết minh

I- Mục đích yêu cầu

Giúp học sinh củng cố lại kiến thức về văn bản thuuyết minh: nắm chắc các phơngpháp thuyết minh

Tích hợp với văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh” với Tiếng Việt ở bài : Phơngchâm hội thoại

Rèn luyện kỹ năng sử dụng một số biện pháp nghệ thuật nh miêu tả, so sánh…rất hiện đại.”trong văn bản thuyết minh

II- Chuẩn bị

GV: Nghiên cứu soạn giáo án

HS: Ôn tập lại văn bản thuyết minh

H? Thế nào là văn bản thuyết minh? I- Lý thuyết

- Là kiểu văn bản thông dụng trong lĩnh vực đời sống 1- Khái niệm

nhằm cung cấp tri thức khách quan về đặc điểm, tính

chất, nguyên nhân…rất hiện đại.” của các hiện tợng và sự vật

trong tự nhiên, xã hội bằng phơng thức trình bày, giới

thiệu, giải thích

H? Qua đây ta thấy đặc điểm nổi bật của văn bản

thuyết minh khác các thể loại văn bản khác ở chỗ nào?

(Gợi ý: Mục đích của văn bản thuyết minh)

- Cung cấp tri thức (hiểu biết, khách quan về những

sự vật hiện tợng, vấn đề…rất hiện đại.” ợc chọn làm đối tợng đ

H? Chỉ ra biện pháp thuyết minh ở văn bản trên? 1 Ví dụ: Hạ Long-Đá và nớc

- Phân tích,( phân loại)

H? Văn bản thuyết minh đặc điểm của đối tợng nào?

- Thuyết minh vẻ đẹp ( sự kì lạ) của Vịnh Hạ Long

H? Theo em văn bản này có cung cấp tri thức của đối

tợng không?

- Cung cấp tri thức của đối tợng là: Vẻ đẹp của nớc

và đá

H? Theo em việc cung cấp tri thức về vẻ đẹp của Vịnh

Hạ Long có dễ thuyết minh không và vì sao?

- Việc cung cấp tri thức về vẻ đẹp kì lạ rất khó vì

không thể đo đếm, nêu số liệu, liệt kê Đặc điểm của

đối tợng rất trừu tợng

GV: Thông thờng, khi giới thiệu vẻ đẹp của Hạ Long

ngời ta thờng nói đến sự sống động, hẹp, bao nhiêu

hòn đảo lớn nhỏ, có bao nhiêu động đá, mang hình thù

ra sao…rất hiện đại.” Còn Nguyên Ngọc giới thiệu Hạ Long với Đá

và nớc đã đem đến cho du khách những cảm giác thú

vị

H? Để giới thiệu đợc vẻ đẹp kì lạ của Hạ Long tác giả

phải là ngời nh thế nào?

- Có sự quan sát kĩ ở các góc độ và có sự tởng tợng

và liên tởng tốt

H? Tác giả đã tởng tợng và liên tởng nh thế nào về

vẻ đẹp kì lạ của Hạ Long?

- Nớc tạo nên sự di chuyển và khả năng di chuyển

theo mọi cách tạo nên sự thú vị của cảnh sắc…rất hiện đại.”

- Tuỳ theo góc độ và tốc độ di chuyển của du khách,

Tuỳ theo cả hớng ánh sáng rọi vào của đảo đá mà

thiên nhiên tạo nên thế giới sống động, biến hoá đến lạ

lùng

H? Để làm nổi bật vẻ đẹp của Đá và nớc ở các góc độ

từ sự di chuyển, hớng ánh sáng tác giả đã sử dụng biện

pháp gì?

- Tác giả sử dụng bút pháp miêu tả sinh động, những

biến đổi của hình ảnh đảo đá, biến chúng từ những vật

vô tri thành vật sống động có hồn

H? Miêu tả đợc vẻ đẹp của Vịnh Hạ Long tác giả sử

dụng biện pháp tu từ nào?

- Nhân hoá để tả các đảo đá: chúng là thập loại

chúng sinh, là thế giới ngời, bọn ngời bằng đá hối hả

về sự kì lạ của Vịnh Hạ Long tới ngời đọc tác giả đã

sử dụng biện pháp tởng tợng, liên tởng, miêu tả,

dùng phép nhân hoá

Qua ví dụ chúng ta thấy để thuyết minh rõ đối tợng,

ngoài các phơng pháp thuyết minh tác giả còn sử

dụng các biện pháp nghệ thuật làm cho văn bản thuyết

minh sinh động, hấp dẫn hơn

H? Trong văn bản thuyết minh, ngoài việc sử dụng các 2 Kết luận

phơng pháp thuyết minh ta còn sử dụng các biện - Muốn cho văn bản thuyếtpháp nghệ thuật gì? Tác dụng ? minh đợc sinh động hấp dẫn.H? Việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn

bản thuyết minh phải đảm bảo yêu cầu gì? - Sử dụng thích hợp, góp phần làm nổi bật…rất hiện đại.”

H? Đọc và nêu yêu cầu bài tập? II- Luyện tập

H? Văn bản có tính chất thuyết minh không? * Bài tập 1/13-14

- Đây là một văn bản thuyết minh vì đã cung cấp tri

thức khách quan về loại ruồi

H? Tính chất thuyết minh đợc thể hiện ở những điểm

nào?

- Thể hiện ở chỗ giới thiệu loài ruồi có hệ thống: tính

chất chung về họ, giống, loài, tập tính sinh sống, đẻ,

đặc điểm có thể tác hại của loài ruồi, ý thức phòng và

diệt ruồi

H? Bài thuyết minh sử dụng phơng pháp gì?

- Định nghĩa: thuộc họ côn trùng

- Phân loại: các loại ruồi

- Số liệu: số vi khuẩn, số lợng sinh sản

- Liệt kê: mắt lới, chân tiết ra chất dính

H? Trong văn bản thuyết minh sử dụng các biện pháp

nghệ thuật gì?

- Nhân hoá

- Có tình tiết nh một câu chuyện kể

H? Tác dụng?

- Gây hứng thú cho bạn đọc nhỏ tuổi, nó nh một câu

chuyện vui mà vẫn cung cấp đợc tri thức

GV: Việc tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật kể

chuyện một câu chuyện vui giúp ngời đọc dễ tiếp

nhận tri thức hơn

H? Đọc đoạn văn sau: *Bài tập 2

H? Đoạn văn thuyết minh về đối tợng nào?

- Thuyết minh tập tính chim cú

H? Phơng pháp thuyết minh đợc sử dụng trong đoạn

văn này?

- Phơng pháp nêu định nghĩa

H? Ngoài phơng pháp trên tác giả còn sử dụng biện

pháp nghệ thuật nào để thuyết minh?

- Nghệ thuật kể chuyện

GV: Câu chuyện kể lại một ngộ nhận thời thơ ấu, sau

lớn lên đi học mới có dịp nhận thức lại sự nhầm lẫn cũ

*Hớng dẫn về nhà:

- Nắm chắc phơng pháp thuyết minh và các biện pháp nh trên đợc sử dụng tvăn bảnthuyết minh

- Lập dàn ý bài văn thuyết minh về cái bút, cái nón có sử dụng biện pháp nghệ thuật nh

kể chuyện, hỏi đáp theo lối nhân hoá

Sử dụng một số biện pháp trong văn bản thuyết minh

I- Mục đích yêu cầu:

Giúp học sinh ôn tập củng cố, hệ thống hoá các kiến thức về văn bản thuyết minh.Giúp học sinh vận dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh.Rèn luyện kĩ năng tổng hợp về văn bản thuyết m inh

B Kiểm tra : Kết hợp trong giờ

C Bài mới

H? Gọi nhóm một đọc đề bài của nhóm mình? I- Kiểm tra

* Đề 1: Em hãy thuyết minh

về cái bút- một đồ dùng học

tập quen thuộc của em

H? Đối tợng thuyết minh của đề bài này là gì?

- Đối tợng là thuyết minh về cái bút

H? Gọi đại diện nhóm 1 lên trình bày yêu cầu dự kiến

sử dụng biện pháp nghệ thuật trong dàn ý

H? Gọi nhóm hai nhận xét, bổ sung sữa chữa

GV: Gợi ý:

A Mở bài: Bút là đồ dùng học tập thiết yếu của học

sinh nhằm ghi lại những tri thức tiếp thu đợc và để lu

giữ tri thức lâu hơn…rất hiện đại.”

B Thân bài:

+ Nguồn gốc của chiếc bút ra đời tình cờ (phát triển

qua câu chuyện kể của nhà báo Hungari)

+ Họ nhà bút bi rất đông đúc và có nhiều loại, nhiều

hãng sản xuất

+ Bút bi nổi tiếng của hãng Thiên Long đợc chúng tôi

đợc đông đảo học sinh quen dùng thờng có cấu tạo

+ Cách bảo quản: Tránh va đập mạnh, khi không viết

dùng nút bấm đa ngòi vào trong vỏ khỏi để dây mực

C Kết bài: Chiếc bút bi là bận đồng hành của học sinh

là bạn của tất cả mọi ngời, mỗi khi con ngời cần ghi

chép…rất hiện đại.”

 Biện pháp nghệ thuật sử dụng trong văn bản này:

+ Tự thuật để cho chiếc bút bi tự kể về mình

+ Đối đáp theo lối nhân hoá: lời đối đáp của hai cái bút

than phiền về sự cẩu thả của các cô cậu học trò

H? Mời tổ 1 trình bày phần mở bài hoàn chỉnh của đề

bài trên?

H? Gọi học sinh nhận xét

GV: Gợi ý: Tôi thuộc họ bút là một đồ dùng học tập

thiết yếu của các cô cậu học trò Các cô cậu học trò

dùng tôi để ghi chép những kiến thức tiếp thu đợc và

để lu giữ nó lâu hơn, đôi khi các cô cậu ấy dùng tôi

để kẻ vẽ…rất hiện đại.” Các bạn thấy không, tôi quả là có ích đấy

chứ

H? Mời một em đọc lại đề bài nhóm minh đã chuẩn bị * Đề 2: Thuyết minh chiếc

H? Đối tợng thuyết minh của đề bài này là gì? nón lá quê em

- Đối tợng: Chiếc nón lá ở quê em

H? Nhóm em sẽ trình bày chiếc nón lá quê em nh thế

A Mở bài: Chiếc nón là đồ dùng quen thuộc để che

nắng, che ma cho các bà, các chị, chiếc nón còn góp

phần tôn lên vẻ đẹp duyên dáng cho các thiếu nữ quê

tôi

B Thân bài:

- Lịch sử làng nón: + Quê tôi vốn thuần nông nên

thờng làm theo mùa vụ.

- Cấu tạo: + Xơng nón: 16 vành làm bằng tre, nứa

+ Lá nón: hai loại: lá mo để lót bên trong

và lớp lá bên ngoài (lá mo đợc lấy từ bẹ lá cây măng

lớp lá bên ngoài Dùng dây chằng chặt vào khuôn

+ Tiến hành khâu: dùng cớc xâu vào kim và khâu theo

vành nón từ trên xuống dới

+ Chỉ màu dùng để sỏ nhôi

- Giá trị chiếc nón:

+ Giá trị kinh tế: rẻ, tiện dụng để che nắng, che ma

cho các bà, các mẹ, các chị đi làm đồng, đi chợ

+ Giá trị thẩm mĩ: Trớc kia ngời con gái đi lấy chồng

cũng sắm một chiếc nón đẹp…rất hiện đại.”Chiếc nón còn đợc đi

vào trong thơ ca Việt Nam

C Kết bài: Cảm nghĩ chung về chiếc nón trong thời

gian hiện tại

H? Cho học sinh nhận xét, bổ sung, sửa chữa

* H ớng dẫn về nhà

- Làm hoàn chỉnh hai đề bài trên

- Soạn bài: “Đấu tranh cho một thế giới hoà bình”

* Rút kinh nghiệm

- Cần cho học sinh chỉ rõ nghệ thuật sử dụng trong

đề hai: Kể chuyện, thuật

đấu tranh cho một thế giới hoà bình

I- Mục đích yêu cầu

Giúp học sinh hiểu đợc nội dung vấn đề đặt ra trong văn bản: Nguy cơ chiến tranhhạt nhân đang đe doạ toàn bộ sự sống trên trái đất, nhiệm vụ cấp bách của toàn thể nhânloại là ngăn chặn nguy cơ đó, là đấu tranh cho một thế giới hòa bình

Thấy đợc nghệ thuật nghị luận của tác giả: chứng cứ cụ thể, xác thực, cách so sánh

rõ ràng, giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ

Rèn luyện kĩ năng đọc, tìm hiểu và phân tích luận điểm, luận cứ trong văn nghị luậnchính trị, xã hội

II- Chuẩn bị.

GV: Nghiên cứu soạn giáo án

HS: Soạn theo hệ thống câu hỏi đọc hiểu

III- Lên lớp

A Tổ chức

B Kiểm tra

? Qua văn bản “ Phong cách Hồ Chí Minh” em học tập đợc gì ở Bác?

Học hỏi sự ham học hỏi, học hỏi một cách nghiêm túc, biết chắt lọc những cái hay cái đẹp,phê phán…rất hiện đại.”

Học hỏi lối sống giản dị…rất hiện đại.”

C Bài mới

GV: Chiến tranh và hoà bình là những vấn đề đợc quan tâm hàng đầu của nhân loại vì nóquan hệ đến cuộc sống và sinh mệnh của con ngời trên hành tinh Hiện nay, nguy cơ chiếntranh vẫn luôn tiềm ẩn, đặc biệt vũ khí hạt nhân phát triển mạnh đã trở thành hiểm hoạkhủng khiếp nhất, đe doạ toàn bộ sự sống loài ngời Vì vậy, nhận thức đúng về nguy cơchiến tranh hạt nhân và tham gia vào cuộc chiến tranh cho hoà bình là yêu cầu đặt ra chomỗi ngời dân trên trái đất

H? Qua việc chuẩn bị ở nhà hãy nêu hiểu biết của em I- Giới thiệu tác giả-tác

về tác giả Macket? phẩm

GV: Tháng 8-1986 nguyên thủ 6 nớc: ấn Độ, Mêhicô 1 Tác giả: Macket - 1928

…rất hiện đại.” tác giả đợc mời đến dự Nhà văn Côlômbia

GV: Tên văn bản là do ngời biên soạn đặt Bản tham 2.Tác phẩm: trích từ tham

luận đợc đặt tên là Thanh gơm Đa mô let luận trong cuộc họp thứ hai

đối chiến tranh…rất hiện đại.”

H? Gọi học sinh đọc từ đầu đến “xuất phát của nó”

H? Đoạn văn vừa đọc nêu nội dung gì?

- Nguy cơ và tác hại của việc chạy đua chiến tranh hạt

nhân

H? Đọc và nêu nội dung đoạn văn còn lại? Nhiệm vụ

cấp bách của toàn nhân loại

H? Nêu nội dung của toàn văn bản?

- Nguy cơ chiến tranh hạt nhân, cuộc chạy đua vũ trang

chuẩn bị chiến tranh hạt nhân và nhiệm vụ cấp bách của

toàn nhân loại

GV: Đây đợc coi là luận điểm chính của văn bản

H? Từ luận điểm này tác giả triển khai thành những

luận cứ nh thế nào?

- Nguy có chiến tranh hạt nhân: “Đầu…rất hiện đại.” vận mệnh thế

giới”

- Cuộc chạy đua vũ trang chuẩn bị cho chiến tranh

hạt nhân cực kì tốn kém “niềm an ủi…rất hiện đại.”cho toàn thế

giới

- Cuộc chiến tranh hạt nhân làm mất đi khả năng cải

thiện đời sống con ngời nên cực kì phi lí “Một nhà

tiểu thuyết…rất hiện đại.” điểm xuất phát của nó”

- Phần còn lại:Nhiệm vụ của mọi ngời đối với nguy cơ

chiến tranh hạt nhân

H? Từ việc xác định kết cấu trên, hãy nêu phơng thức

biểu đạt chính của văn bản? Chỉ kiểu văn bản?

- Phơng thức lập luận, văn bản nghị luận

H? Trong văn bản này còn sử dụng yếu tố biểu đạt nào

khác?

- Yếu tố biểu cảm sử dụng ở cuối đoạn văn

GV: Đây là một văn bản nghị luận đợc trình bày bằng

một hệ thống luận cứ, luận chứng giàu chất thuyết

GV: Gọi học sinh đọc” Hôm nay…rất hiện đại.”1986”

H? Em có nhận xét gì về mốc thời gian tác giả đa ra?

- Mốc thời gian có tính xác định cụ thể.

H? Đa mốc thời gian cụ thể nh vậy nhằm mục đích

gì?

- Nhằm xác định những vấn đề đa ra trong văn bản

đáng tin cậy, có căn cứ

H? Sau mốc thời gian tác giả nhận định điều gì?

- Nguy cơ ghê gớm đang đè nặng lên ta nh thanh

H? Cách vào đề nh vậy có tác dụng gì?

- Thu hút sự chú ý của ngời đọc

- Gây ấn tợng mạnh mẽ về sự hệ trọng của vấn đề

- Về lí thuyết có thể tiêu diệt tất cả hành tinh phá …rất hiện đại.”

huỷ thế cân bằng của hệ mặt trời

- Không có một đứa con nào lại có một tầm quan

trọng quy định đến nh vậy đối với vận mệnh của thế

giới

H? Với những lí lẽ nh vậy giúp em hiểu điều gì?

- Chiến tranh hạt nhân là sự tàn phá, huỷ diệt

- Phát minh hạt nhân quyết định sự sống còn của thế

giới

H? Để thấy rõ sự tàn phá và sự quyết định sống còn của

vũ khí hạt nhân đối với sự sống, tác giả đa ra những

dẫn chứng nào?

- Hơn 50.000…rất hiện đại.” Tất cả mọi ngời, không trừ trẻ con

…rất hiện đại.” 4 tấn thuốc nổ

- Tất cả chỗ đó nổ tung sự sống trên trái đất.…rất hiện đại.”

- Nếu chiến tranh hạt nhân xảy ra, thế giới sẽ bị huỷ

hoại khủng khiếp

H? Tác giả đã ví nguy cơ chiến tranh hạt nhân bằng

cụm từ nào?

- Tác giả ghê tởm chiến tranh hạt nhân

H? Bằng lí lẽ, dẫn chứng, thái độ của tác giả, đoạn văn

có tác động nh thế nào đến ngời đọc?

- Tác động vào nhận thức của ngời đọc và sức mạnh

của vũ khí hạt nhân, sự huỷ diệt ghê gớm của nó

- Khơi gợi sự đồng tình, ghê tởm chiến tranh ở ngời

đọc

H? Qua các phơng tiện thông tin đại chúng, em có

thêm chứng cứ nào về nguy cơ chiến tranh hạt nhân

vẫn đe doạ sự sống trên trái đất

VD: + Các cuộc thử bom nguyên tử

+ Các lò phản ứng hạt nhân

+ Tên lửa đạn đạo trên thế giới đã và đang diễn ra

trên thế giới

GV: Chiến tranh hạt nhân thật khủng khiếp Nguy cơ

chiến tranh hạt nhân luôn là vấn đề nóng hổi và ngày

càng gay gắt, nó vẫn diễn ra hàng ngày, ở nhiều nơi,

nhiều khu vực trên thế giới mà gần đây nhất là cuộc

chiến tranh xâm lợc IRắc của Mỹ, Anh…rất hiện đại.” chủ nghĩa

khủng bố hoàng hành ở nhiều nơi Vì vậy, nhận thức

đợc sự khủng khiếp về nguy cơ chiến tranh hạt nhân

là một việc không của riêng ai

Tiết 2

H? Sau khi nêu nguy cơ chiến tranh hạt nhân, Mac Ket

đã đa ra luận cứ nào nữa? 2 Tác hại của việc chuẩn bị Chúng ta sang phần hai cho chiến tranh hạt nhân.

Trớc hết ta tìm hiểu tác hại của nó a) Cuộc chạy đua vũ trang đốiH? Đọc thầm từ “Niềm an ủi…rất hiện đại.” toàn thế giới” với cuộc sống con ngời H? Để làm sáng tỏ cuộc chạy đua vũ trang đối với đời

sống con ngời tác giả đã đề cập đến những lĩnh vực

nào?

- Lĩnh vực xã hội, y tế, tiếp tế thực phẩm, giáo dục

H? Tại sao tác giả không đề cập đến các lĩnh vực khác?

- Vì đây là những lĩnh vực thiết yếu trong đời sống

con ngời Chọn lĩnh vực này có tính thuyết phục lớn

GV: Những lĩnh vực này thực sự quan trọng trong đời

sống con ngời, đặc biệt đối với nớc cha phát triển

H? Để nói về cuộc chạy đua vũ trang chuẩn bị cho

chiến tranh hạt nhân đối với đời sống con ngời, tác

giả đã chọn cách diễn đạt nào?

- Dùng so sánh đối lập: Một bên là chi phí cho cuộc

chạy đua vũ trang- Một bên là chi phí để làm công tác

xã hội, y tế, tiếp tế thực phẩm và giáo dục

H? Hãy chỉ rõ cách diễn đạt đó trong đoạn văn?

H? Trong lĩnh vực xã hội tác giả đã so sánh nh thế

nào?

- 100 tỉ đô la…rất hiện đại.” một thế giới

- Số tiền 100 tỉ chi gần bằng…rất hiện đại.” 100 máy bay ném chiến

lợc B1B của Mỹ và cho dới 7000 tên lửa vợt đại

châu

H? Trong lĩnh vực y tế, tác giả đa ra những chứng cứ

nào để nói về sự chi phí cho cuộc chạy đua vũ trang?

- Giá 10 chiếc tàu sân bay…rất hiện đại.” riêng cho Châu Phi mà

thôi

H? Tàu sân bay là loại tàu nh thế nào?

(SGK phần chú thích)

H? Vậy trong lĩnh vực tiếp tế thực phẩm và lĩnh vực

giáo dục, sự chi phí cho chiến tranh hạt nhân đợc so

sánh nh thế nào?

- Tiếp tế thực phẩm: + Số lợng calo cần thiết cho

triệu ngời thiếu dinh dỡng tốn kém không bằng 149

tên lửa MX

+ 27 tên lửa MX…rất hiện đại.”trong 4 năm

- Giáo dục: Chỉ 2 chiếc tàu ngầm mang…rất hiện đại.” xoá nạn mù

chữ cho toàn thế giới

(Ghi trên bảng phụ)

H? Em có nhận xét gì về các hình ảnh so sánh đối lập

vừa tìm?

- Các hình ảnh so sánh, đối lập có sức thuyết phục

- Các con số đa ra cụ thể, xác thực

GV: Có những so sánh khiến ngời đọc ngạc nhiên,

bất ngờ trớc sự thật hiển nhiên mà vô cùng phi lí

Ví dụ dẫn chứng 4

H? Từ các hình ảnh so sánh mà tác giả đa ra, em hiểu

đợc điều gì về sự chi phí cho cuộc chạy đua vũ trang

chuẩn bị cho chiến tranh hạt nhân?

- Chi phí cho chiến tranh hạt nhân tạo ra sức mạnh huỷ

diệt tơng đơng với chi phí để cứu hàng trăm triệu trẻ

em nghèo khổ, hàng tỉ ngời đợc phòng bệnh, hàng

trăm triệu ngàn ngời thiếu dinh dỡng, xoá đợc nạn

mù chữ

H? Từ những hình ảnh so sánh, đối lập ấy em thấy - Cuộc chạy đua chiến tranh cuộc chạy đua vũ trang chuẩn bị cho chiến tranh hạt hạt nhân vô cùng tốn kém vô nhân đã có ảnh hởng nh thế nào tới cuộc sống con nhân đạo làm mất đi khả

ngời? năng để con đợc ngời đợc

sống tốt đẹp hơn

H? Ngoài ra, sự lập luận của tác giả có tác dụng gì nữa

- Nêu bật sự vô nhân đạo của cuộc chạy đua vũ trang

chuẩn bị cho chiến tranh hạt nhân

- Gợi sự mỉa mai châm biếm nơi ngời đọc

GV: Với lập luận sắc bén, với những con số biết nói,

tác giả đã cho thấy ngân sách quân sự, chi phí chạy đua

vũ trang hạt nhân là cực kì tốn kém, vô nhân đạo

Ngoài sự tốn kém, vô nhân đạo chiến tranh hạt nhân b) Chiến tranh hạt nhân với

còn tác hại nh thế nào, chúng ta chúng ta chuyển lí trí con ngời và sang sự

phần b tiến hoá của tự nhiên H? Đọc đoạn văn nói về nội dung trên?

“Một nhà tiểu thuyết…rất hiện đại.” xuất phát của nó”

GV: Nhà văn khẳng định chiến tranh hạt nhân đi ngợc

với lí trí của con ngời

H? Chẳng những thế, nhà văn còn cảnh báo điều gì?

- Chạy đua vũ trang là đi ngợc lại lí trí của tự nhiên

Giáo viên giải thích khái niệm lí trí tự nhiên: là quy luật

tự nhiên, lôgic tất yếu của tự nhiên

H? Để làm rõ luận cứ này, tác giả đã đa ra những luận

chứng nào? ở những phơng diện nào?

- ở phơng diện khoa học địa chất và cổ sinh học

Luận chứng + Trải qua 380 triệu năm con bớm mới

bay đợc, 180 triệu năm…rất hiện đại.”

+ Trải qua 4 kỉ điạ chất …rất hiện đại.”

H? Em hiểu gì về sự sống trái đất từ luận chứng trên?

- Sự sống trái đất hình thành đợc trải qua thời gian dài

H? Thế mà, khi chiến tranh hạt nhân xảy ra thì điều gì

sẽ xảy ra?

- Chỉ cần bấm nút là cả quá trình vĩ đại và tốn kém

của hàng bao nhiêu năm trở lại điểm xuất phát ban đầu

của nó

H? Em hiểu gì về giả thiết này của tác giả?

- Nếu chiến tranh hạt nhân xảy ra nó sẽ đẩy lùi sự

tiến hóa trở về điểm xuất phát của nó, tiêu huỷ thành

quả của quá trình tiến hoá sự sống trong tự nhiên

H? Em có nhận xét gì về cách lập luận của tác giả

trong đoạn văn trên?

- Sử dụng lối lập luận tơng phản về thời gian: Quá

trình hình thành sự sống và văn minh nhân loại và sự

huỷ diệt trái đất của chiến tranh hạt nhân

- Ngoài ra tác giả còn bình luận “ Thời đại …rất hiện đại.” của nó”

H? Em hiểu gì về lời bình luận này?

- Tác giả khẳng định chiến tranh hạt nhân là hành động

cực kì phi lí, ngu ngốc, man rợ, đáng xấu hổ

H? Từ cách lập luận và lời bình của tác giả, em có cảm

nhận nh thế nào về chiến tranh hạt nhân?

GV: Bằng những lập luận và lời bình của tác giả, chúng

ta nhận thức rõ ràng, sâu sắc tính chất phản tự nhiên,

phản tiến hóa, ngợc lại với lí trí con ngời của chiến

tranh hạt nhân

H? Nhìn lại 2 phần a, b em có nhận xét chung gì về

hiểm hoạ chiến tranh hạt nhân?

- Cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân vô cùng tốn kém,

phi lí, vô nhân đạo, có tính chất hủy diệt khủng khiếp

H? Từ việc nêu tác hại của chiến tranh hạt nhân tác giả

có thái độ nh thế nào với nó?

- Tác giả ghê tởm chiến tranh hạt nhân

H? Trong thực tế cuộc sống, qua đài báo, em hãy kể

những biện pháp mà nhân loại đã thực hiện để hạn chế

chạy đua chiến tranh hạt nhân?

- Các hiệp ớc cấm thử vũ khí hạt nhân

- Hạn chế số lợng đầu đạn hạt nhân trên thế giới

Bổ sung: Đã từ rất lâu, vấn đề này đã đợc đề cập tới

Đã có những cố gắng để giảm bớt mối đe doạ này

Chẳng hạn nh: Các hiệp ớc cắt giảm vũ khí tiến công

chiến lợc đợc kí kết giữa Liên Xô và Mĩ…rất hiện đại.” Còn đối

với mỗi cá nhân yêu chuộng hoà bình, họ cũng đều cố

gắng tìm cách làm giảm bớt nguy cơ chiến tranh

Macket cũng vậy, ông yêu chuộng hoà bình, căm phẫn,

phẫn nộ chống lại cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân

H? Đọc đoạn còn lại? c Nhiệm vụ của con ngờiGV: Sau khi đã chỉ ra các tác hại của chiến tranh hạt đối với chiến tranh hạt nhân tác giả viết: “ Chúng ta đến đây…rất hiện đại.” hoà bình, công nhân

bằng”

H? Em hiểu nh thế nào về câu văn này?

-Tác giả kêu gọi mọi ngời đấu tranh, ngăn chặn chiến

tranh hạt nhân cho một thế giới hoà bình

GV: Đây là thái độ tích cực nhng liệu tiếng nói ấy có

thể ngăn chặn đợc hiểm hoạ hạt nhân không? Nó vẫn

xảy ra thì sao? Ông cũng đã nhìn thấy đợc ý nghĩ ấy

của ai đó để rồi tiếp tục khẳng định điều gì?

- Nhng dù tai hoạ vô ích.…rất hiện đại.”

H? Kết thúc lời kêu gọi của mình, Macket có đề nghị

gì?

- Mở ra một nhà băng…rất hiện đại.”

- Để nhân loại hiểu biết đến những tên thủ phạm đã

làm ngơ trớc lời cầu khẩn hoà bình, những lời kêu gọi

làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn

H? Em hiểu gì về lời đề nghị này của ông Macket

- Ông muốn nhấn mạnh: Nhân loại cần giữ gìn cuộc

sống của mình, lên án những thế lực hiếu chiến, đẩy

nhân loại vào thảm hoạ hạt nhân, đe doạ cuộc sống hoà

bình, yên vui của các dân tộc và nhân loại

H? Em có nhận xét gì về cách viết của Mac ket?

- Mac két đã có một cách viết đặc sắc, độc đáo, mạnh

mẽ, kiên quyết

H? Bằng cách viết nh vậy, em có suy nghĩ gì về lời

kêu gọi và đề nghị của Macket?

- Mac két đề ra nhiệm vụ cho mỗi con ngời yêu hoà * Mỗi ngời phải đấu tranh

bình ngăn chặn chiến tranh hạtH? Đó là nhiệm vụ gì? nhân cho một thế giới hoà bình

GV: Đây là luận cứ tác giả dùng để kết bài và đây cũng

chính là thông điệp mà tác giả muốn gửi tới mọi ngời

H? Nhìn lại toàn bài, em có suy nghĩ gì về trí tuệ, thái

độ của Macket đối với hiểm hoạ chiến tranh hạt nhân?

- Ông sáng suốt, tỉnh táo chỉ ra cho nhân loại thấy rõ

nguy cơ hạt nhân là một hiểm hoạ đáng sợ, đấu tranh

bảo vệ hoà bình là sự sống còn của nhân loại Tâm hồn

ông cháy bỏng niềm khao khát hoà bình cho nhân loại

H? Bài viết của Macket có những thành công gì về

nghệ thuật?

- Bài viết của Macket có những lập luận chặt chẽ, luận

điểm, luận cứ, luận chứng chặt chẽ, phong phú, xác

thực, cụ thể tạo sức thuyết phục Đây là bài viết tiêu

biểu cho thể loại văn bản nghị luận, các em cần học tập

để làm vào bài nghị luận cụ thể ở lớp

H? Ngoài thành công trên, văn bản còn đợc viết thành

công bởi yếu tố nào?

- Nhiệt huyết đấu tranh của tác giả

H? Từ những thành công về nghệ thuật nh vậy, tác giả

đã phản ánh thành công nội dung gì trong bài viết của

mình?

- Tác giả nêu rõ nguy cơ xảy ra chiến tranh hạt nhân,

tác hại của cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân và kêu gọi

mọi ngời hãy đấu tranh cho hoà bình, ngăn chặn và

xoá bỏ nguy cơ chiến tranh

GV: Đó chính là nội dung phần ghi nhớ SGK

H? Theo em, vì sao văn bản này lại đợc đặt tên là:

“Đấu tranh cho một thế giới hoà bình”?

- Nhan đề hoàn toàn phù hợp với nhan đề văn bản đã

nêu ra nguy cơ chiến tranh hạt nhân và cuộc chạy đua

vũ trang đã đe doạ cuộc sống của toàn nhân loại Vì

thế, mọi ngời phải có trách nhiệm ngăn chặn chiến

tranh, bảo vệ hoà bình Đây có thể coi nh lời kêu gọi

vì hoà bình

H? Từ việc học văn bản, em có suy nghĩ gì về tình hình

thời sự về chiến tranh, xung đột và cuộc chạy đua vũ

trang trên thế giới hiện nay?

- Thời sự về vấn đề hạt nhân hiện nay đang nổi cộm

những vấn đề bức xúc Nó đang diễn ra từng ngày, từng

giờ, những cực thanh sát vũ khí, những cuộc khủng bố

vào các điạ điểm quân sự, trờng học…rất hiện đại.” là những vấn

đề buộc mọi ngời phải quan tâm

*H ớng dẫn về nhà

- Nắm đợc những luận điểm luận cứ trong văn bản này

- Soạn bài “ Tuyên bố thế giới của trẻ em”…rất hiện đại.”

I- Mục đích yêu cầu

Giúp học sinh nắm đợc nội dung, phơng châm quan hệ, phơng châm cách thức và phơng châm lịch sự

Biết vận dụng những phơng châm này trong giao tiếp

II- Chuẩn bị

HS:

H? Giáo viên đa câu thành ngữ “ông nói gà…rất hiện đại.”” I- Ph ơng châm quan hệ.

H? Đọc thành ngữ em hiểu nh thế nào về thành ngữ 1 Ví dụ:

trên?

- Chỉ hai ngời giao tiếp với nhau nhng ông nói về vấn

đề này bà lại nói về vấn đề khác

H? Thành ngữ này dùng để chỉ tình huống hội thoại

nh thế nào?

- Dùng đề chỉ tình huống hội thoại mà trong đó mỗi

ngời nói một đằng, không khớp với nhau, không hiểu

nhau

H? Em hãy tởng tợng xem điều gì sẽ xảy ra nếu xuất

hiện những tình huống hội thoại nh vậy trong xã hội?

- Nếu xuất hiện những tình huống hội thoại nh vậy

mọi ngời sẽ không giao tiếp đợc với nhau, hoạt động

xã hội trở nên rối loạn vì mọi ngời không hiểu nhau

H? Từ thành ngữ này, em thấy khi giao tiếp cần phải

làm gì?

- Khi giao tiếp, mỗi ngời cần phải nói đúng vào đề

tài giao tiếp tránh nói lạc đề

GV: Kết luận: Khi ta nói đúng đề tài giao tiếp, không

nói lạc đề là chúng ta đang thực hiện đúng phơng

châm quan hệ trong giao tiếp

H? Vậy muốn thực hiện phơng châm quan hệ trong 2 Kết luận: Muốn thực hiện

hội thoại ta làm nh thế nào? phơng châm quan hệ khi

giao tiếp cần nói đúng vào đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề GV: Đây chính là phần ghi nhớ trong SGK, một em

đọc?

H? Muốn biết một câu nói có tuân thủ phơng châm

quan hệ hay không ta làm nh thế nào?

Cần biết thật sự ngời nói muốn nói điều gì qua câu nói

đó

* Tình huống:

A - Anh ơi! Quả khế chín rồi kìa

B- Cành cây cao lắm!

H? Em hiểu gì về đoạn hội thoại trên?

- Bạn gái gọi anh thông báo trên cây có quả khế chín A

trả lời là cành cây cao

H? Xét về phơng châm quan hệ câu trả lời đó có tuân

thủ phơng châm này không?

- Dờng nh không tuân thủ phơng châm quan hệ

H? Nếu tuân thủ phơng châm qua hệ phải trả lời nh

thế nào?

- ừ nhỉ, quả khế chín thật rồi

GV: Tuy nhiên, trong tình huống giao tiếp này vẫn

luôn diễn ra bình thờng, tự nhiên Sở dĩ nh vậy ngời

nghe hiểu và đáp lại câu nói theo hàm ý (sau này các

em sẽ đợc học) tức là nghĩa phải thông qua suy luận

mới biết đợc Chẳng hạn A gọi “ Anh ơi…rất hiện đại.”” thì B hiểu

đó không chỉ là một thông báo mà là một yêu cầu

“ hãy hái quả khế cho bạn gái” Chính vì hiểu nh vậy

nên B mới đáp: cành…rất hiện đại.”

H? Nh vậy, trong trờng hợp này câu trả lời có tuân

thủ phơng châm quan hệ hay không? – có tuân thủ

H? Qua tình huống này, em cần lu ý điều gì khi thực * L u ý : Trong phơng châm

hiện phơng châm quan hệ? quan hệ, có trờng hợp phải

xét theo nghĩa hàm ý

GV: Bổ sung thêm lu ý:

Những câu bắt đầu cuộc hội thoại, khi đề tài giao tiếp

cha đợc xác định rõ thì phơng châm quan hệ có thể

không đợc đặt ra

VD:

Khi muốn thay đổi đề tài trong quá trình hội thoại, có

những cách thức báo hiệu sự thay đổi:

- Nhân tiện đây xin hỏi

- à này, còn chuyện hôm qua thì sao?

- Thôi, nói chuyện khác cho vui đi

H? Tại sao phải báo hiệu nh vậy

- Tuân thủ phơng châm quan hệ: không để ngời

khác chê trách mình nói chen trong giao tiếp

II- Ph ơng châm cách thức H? Đọc thành ngữ ghi trên bảng phụ: 1 Ví dụ 1:

- Dây cà, dây muống-lúng búng nh ngậm hột thị

H? Nêu ý nghĩa của hai thành ngữ?

- Thành ngữ 1- chỉ cách nói dài dòng, rờm rà

- Thành ngữ 2- chỉ cách nói ấp úng, không thành lời,

không rành mạch

H? Những cách nói nh vậy, có ảnh hởng nh thế nào

trong giao tiếp?

- Làm cho ngời nghe khó tiếp ngời, không tiếp

ngời không đúng Dẫn tới hiệu quả giao tiếp kém,

không đạt yêu cầu mong muốn

H? Qua tìm hiểu 2 thành ngữ trên, em rút ra bài học gì

khi giao tiếp?

- Khi giao tiếp cần nói ngắn gọn, rành mạch

- Cách 1: Nếu cụm từ “của anh ấy” bổ nghĩa cho

“nhận định” thì câu trên có thể hiểu là: Tôi đồng ý với

những nhận định của ông ấy về truyện ngắn

- Cách 2: Nếu cụm từ “của ông ấy” bổ nghĩa cho

“truyện ngắn” có thể hiểu: Tôi đồng ý với nhận định

của ngời nào đó về truyện ngắn của ông ấy sáng tác

H? Vậy để hiểu chính xác nghĩa của câu này phải dựa

vào yếu tố nào?

- Hình ảnh giao tiếp

GV: Tuy nhiên cũng có trờng hợp ngời nghe không

biết nên hiểu câu nói nh thế nào, ví dụ nh câu văn

trên (khi không có tình huống giao tiếp)

H? Qua đây ta cần chú ý điều gì khi giao tiếp?

- Khi giao tiếp cần tránh những cách nói mơ hồ làm

ngời nghe có thể hiểu theo nhiều cách

GV: Đúng vậy, trong giao tiếp ta cần chú ý nói ngắn

H? Đọc ghi nhớ

Bài tập nhanh: Giải nghĩa thành ngữ sau, cho biết thành

ngữ này liên quan đến phơng châm hội thoại nào?

- Nửa úp, nửa mở => cách nói mơ hồ, ỡm ờ, không nói

ra hết ý -> phơng châm cách thức

H? Nếu trong giao tiếp, nói úp mở…rất hiện đại.” là ta đã tuân thủ

phơng châm cách thức cha? vì sao?

- Cha tuân thủ phơng châm cách thức vì khi tuân

thủ theo phơng châm cách thức, ngời nói phải nói

ngắn gọn, rành mạch, không nói mơ hồ

III- Ph ơng châm lịch sự

Ví dụ: Truyện “Ngời ăn xin”

H? Đọc truyện và nêu nội dung của truyện?

- Truyện kể về ngời ăn xin già và nhân vật tôi Ngời

ăn xin già xin tiền nhân vật tôi song nhân vật tôi lại

không có tiền, ngời ăn xin đã cảm ơn nhân vật tôi Cả

hai ngời đều cảm thấy mình nhận đợc từ ngời kia

cái gì đó?

H? Tại sao ngời ăn xin và nhân vật tôi trong truyện

đều cảm thấy mình nhận đợc từ ngời kia một cái gì

đó?

- Cả hai đều không có tiền bạc song họ đã nhận đợc

tình cảm ở ngời kia cho mình

GV: Đặc biệt là tình cảm của nhân vật tôi đối với ông

lão ăn xin (SGK)

H? Qua câu chuyện ngời ăn xin em rút ra đợc bài

học gì?

- Trong giao tiếp (SGK)

GV: Sự tôn trọng và tế nhị của nhân vật tôi đối với ông

lão ăn xin là biểu hiện của phơng châm lịch sự trong

Tiếng Việt

H? Vậy theo em, muốn thực hiện phơng châm lịch * Kết luận: Khi giao tiếp cần

sự ta phải đảm bảo yêu cvầu nào trong giao tiếp tế nhị và tôn trọng ngời khácGV: Đây chính là điểm cần ghi nhớ của phơng châm

lịch sự

* Bài tập nhanh (2/23)

H? Phép tu từ từ vựng nào đã học có liên quan trực tiếp

đến phơng châm lịch sự?

- Phép tu từ nói giảm, nói tránh

H? Em hãy lấy ví dụ:

- Khi bạn viết chữ xấu: - Bạn viết chữ cha thật đẹp

Bác Hồ viết di chúc: Để giảm nhẹ nỗi đau, sự bi

thơng phòng khi Bác qua đời: “Tỗi để sẵn mấy lời

phòng khi tôi đi gặp cụ Các Mác, Lê Nin (SBT)

H? Qua bài học, em học thêm những phơng châm hội

thoại nào? Hãy nhắc lại?

H? Tuân thủ các phơng châm hội thoại có tác dụng

gì? * Tác dụng:

GV: Gọi học sinh làm bài tập bằng trò chơi tiếp sức: IV Luyện tập

Cho hai đội chơi điền nhanh vào hai bảng ghi sẵn chỗ * Bài tập 3/23

trống…rất hiện đại.”

H? Đọc và nêu yêu cầu bài tập * Bài tập 1/23

- Nói năng lịch sự, nhã nhặn có tình cảm chân thành

còn quý hơn của cải vật chất

- Nói năng phải khéo léo, không nặng lời

- Không ai dùng một vật quý để làm một việc không

tơng xứng với vị trí của nó

H? Tìm thêm một số câu ca dao tục ngữ:

* Chẳng đợc miếng thịt miếng xôi

Cũng đợc lời nói cho nguôi tấm lòng

* Một câu nhịn là chín câu lành

H? Đọc và nêu yêu cầu bài tập * Bài tập 5

Giải thích thành ngữ và cho biết liên quan đến phơng

+ Đánh trống lảng: lảng ra, né tránh, không muốn tham

gia vào một việc, một vấn đề gì đó mà ngời đối thoại

đang trao đổi (phơng châm quan hệ)

+ Nói nh dùi đục…rất hiện đại.” nói không khéo, thô cộc thiếu tế

Sử dụng yếu tố miêu tả

Trong văn bản thuyết minh

I- Mục đích yêu cầu.

Giúp học sinh hiểu đợc văn bản thuyết minh có khi phải kết hợp với yếu tố miêu tả thì văn bản mới hay

Tích hợp với Văn qua văn bản “ Đấu tranh cho một thế giới hoà bình” với Tiếng Việt ở bài “ Các phơng châm hội thoại”

Rèn kĩ năng sử dụng có hiệu quả các yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh

II- Chuẩn bị.

GV: Nghiên cứu soạn giáo án

HS: Đọc bài mới, học bài cũ

III- Bài mới.

I- Tìm hiểu yếu tố miêu tả

trong văn bản thuyết minh.

+ Phần 1: “Từ đầu…rất hiện đại.” con đàn cháu lũ”

Cây chuối là loài cây gắn bó thân thuộc của làng quê

đất nớc Việt Nam thân yêu

+ Phần 2: “Ngời…rất hiện đại.” ngày nay” Cây chuối là một loài

cây rất có ích

+ Phần 3: Còn lại: Giá trị của quả chuối

H? Ngay nhan đề văn bản muốn giới thiệu cho chúng ta

biết điều gì?

- Cho biết vai trò của cây chuối đối với đời sống vật

chất và tinh thần của nhân dân Việt Nam từ xa đến

nay

- Thái độ đúng đắn của con ngời trong việc nuôi trồng

chăm sóc và sử dụng có hiệu quả các giá trị của cây

chuối

H? Qua tìm hiểu văn bản này thuộc kiểu văn bản nào?

- Thuộc kiểu văn bản thuyết minh

H? Căn cứ vào đâu cho rằng đây là văn bản thuyết

minh?

- Văn bản đã giới thiệu đợc đặc tính và một phần giá

trị của cây chuối

H? Tìm những câu văn thuyết minh về cây chuối?

- Hầu nh ở nông thôn, nhà nào cũng trồng chuối

- Cây chuối rất a nớc bạt ngàn vô tận.…rất hiện đại.”

- Ngời phụ nữ nào gốc đến hoa, quả…rất hiện đại.” …rất hiện đại.”

- Quả chuối là một món ăn ngon

- Nào chuối hơng, chuối ngự h…rất hiện đại.” ơng thơm hấp dẫn

- Mỗi cây chuối đều cho một buồng chuối

- Có buồng chuối cả nghìn quả.…rất hiện đại.”

- Nếu chuối chín ăn hàng ngày.…rất hiện đại.”

- Chuối xanh thực phẩm truyền lại.…rất hiện đại.”

- Ngời ta có thể chế biến bánh chuối Nh…rất hiện đại.” ng…rất hiện đại.”

trên mâm ngũ quả Chuối thờ…rất hiện đại.”, nguyên nải

- Ngày lễ tết thờ chuối chín.…rất hiện đại.”

H? Em hãy cho biết, theo yêu cầu chung của văn bản

thuyết minh, em thấy văn bản này có thể coi là một văn

bản thuyết minh hoàn chỉnh giới thiệu về cây chuối

không?

- Văn bản này cha phải là một văn bản giới thiệu hoàn

chỉnh về cây chuối

H? Vì sao?

-Vì trong văn bản cha phân loại chuối, cha chỉ rõ đặc

điểm của thân, rễ, lá, bẹ, gốc và chuối, cha giới thiệu

hết giá trị công dụng của chuối

GV: Đây chỉ là một văn bản mang tính minh hoạ cho

một văn bản thuyết minh có sử dụng yếu tố nghệ thuật

H? Các em theo dõi vào những câu văn sau đây:

- “Đi khắp Việt Nam đến núi rừng”.…rất hiện đại.”

- Chuối xanh có vị chát món gỏi”.…rất hiện đại.”

H? Cho biết hai câu văn thuyết minh trên còn sử dụng

yếu tố nghệ thuật nào?

- Yếu tố miêu tả

H? Em hãy chỉ rõ từ, cụm từ miêu tả

- Thân mềm vơn lên nh những trụ cột nhẵn bóng

toả ra vòm tán lá xanh mớt, che rợp…rất hiện đại.”

- …rất hiện đại.”để sống…rất hiện đại.” gấp bội phần

H? Việc sử dụng yếu tố miêu tả trong những câu văn

n y có tác dụng gì?ày có tác dụng gì?

- Việc sử dụng yếu tố miêu tả, giúp ta hình dung thân

cây chuối, công dụng của quả chuối một cách rõ ràng,

sinh động, hấp dẫn

GV: Nh vậy việc sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản

thuyết minh nhằm giúp ngời đọc hình dung đối tợng

một cách cụ thể, sinh động làm ngời đọc dễ cảm nhận

đối tợng thuyết minh hơn

GV: Đa đoạn văn thuyết minh bỏ các yếu tố miêu tả?

H? Em hãy so sánh với đoạn văn thuyết minh có yếu tố

miêu tả và nhận xét?

- Đoạn văn thuyết minh không có yếu tố miêu tả: tri

thức về đối tợng vẫn rõ ràng, chính xác nhng mất đi

sự sinh động, hấp dẫn

- Còn đoạn văn có yếu tố miêu tả hay hơn, sinh động

và gây ấn tợng hơn

H? Qua phân tích ví dụ em thấy yếu tố miêu tả có vai 2 Kết luận.

trò gì trong bài văn thuyết minh? - Yếu tố miêu tả rất cần thiết trong văn bản TM

- Yếu tố miêu tả góp phần GV: Nhng yếu tố miêu tả chỉ đóng vai trò phụ trợ, nếu

lạm dụng nó thì sẽ làm mờ nội dung tri thức thuyết

minh Đây chính là phần ghi nhớ SGK

H? Một em đọc phần ghi nhớ? * Ghi nhớ.

H? Đọc và nêu yêu cầu bài tập? II- Luyện tập

- Bổ sung yếu tố miêu tả vào chi tiết TM cho sẵn * Bài tập 1

H? Muốn bổ sung đợc yếu tố miêu tả em phải làm gì?

- Phải phân tích chi tiết thuyết minh về đối tợng nào

(tri thức của đối tợng nào) để tìm đặc điểm, tính chất,

công dụng của tri thức đối tợng đó để miêu tả

H? Chú ý vào chi tiết thuyết minh thứ nhất, theo em

thân cây chuối có đặc điểm hình dáng nh thế nào?

- Thẳng hình tròn, xanh nhạt, thân mềm

H? Em hãy bổ sung yếu tố miêu tả này vào chi tiết

thuyết minh và tạo thành một câu văn hoàn chỉnh?

- Thân cây chuối có hình dáng thẳng, tròn nh một

cái cột trụ trời với màu xanh nhạt (sậm, tím sẫm) gợi

cảm giác mát mẻ dễ chịu

GV: Tơng tự nh vậy gợi ý cho học sinh làm những

chi tiết còn lại

- Lá chuối tơi xanh ỡn cong cong, thỉnh thoảng vẫy

lên phần phật trớc gió

- Lá chuối khô lót ổ nằm vừa mềm mại vừa ấm áp

trong mùa đông giá lạnh

- Quả chuối chín vàng vừa bắt mắt vừa dậy mùi thơm

ngon

- Bắp chuối màu phớt hồng nom giống nh một cái

búp lửa của thiên nhiên kì diệu

- Nõn chuối màu xanh non cuốn tròn nh một bức th

còn phong kín đợi gió mở ra

H? Bài tập 2 yêu cầu chúng ta làm gì? *Bài tập 2

- Tìm yếu tố miêu tả đợc sử dụng trong đoạn văn

H? Trớc tiên cho biết đoạn văn thuộc kiểu văn bản

nào?

- Viết theo kiểu văn bản thuyết minh

H? Chỉ ra phơng pháp thuyết minh đợc sử dụng trong

đoạn văn?

- Phơng pháp phân loại: Tách Tây: có tai

Chén ta: không tai

H? Em hãy chỉ ra yếu tố miêu tả trong đoạn văn?

- Tách nó có tai.…rất hiện đại.”

- Khi mời ai mà uống rất nóng.…rất hiện đại.”

H? Nêu tác dụng cuả việc sử dụng yếu tố miêu tả?

- Thấy sự khác biệt, sự tiện lợi của chén ta

GV: Qua hai bài tập này một lần nữa chúng ta càng

thấy rõ hơn vai trò của yếu tố miêu tả trong văn thuyết

minh

* H ớng dẫn về nhà.

- Nắm chắc việc sử dụng yếu tố miêu tả trong văn thuyết minh

- Làm bài tập 3 trong sách bài tập

Luyện tập: sử dụng yếu tố miêu tả

trong văn bản thuyết minh

I- Mục đích yêu cầu:

Tiếp tục ôn, củng cố về văn bản thuyết minh, có nâng cao thông qua việc kết hợpvới miêu tả

Rèn luyện kĩ năng tổng hợp về văn bản thuyết minh, biết viết đoạn văn, bài vănthuyết minh có sử dụng yếu tố miêu tả

H? Gọi học sinh đọc lại đề bài đợc chuẩn bị ở nhà

* Đề bài : Giới thiệu về con trâu ở làng quê Việt Nam

H? Nhắc lại những yêu cầu giáo viên cho về nhà?

- Lập dàn ý cho đề bài trên

- Viết phần mở bài có sử dụng yếu tố miêu tả

H? Tuy nhiên muốn làm đợc dàn ý ta phải làm những bớc nào?

- Tìm hiểu đề, tìm ý

1.Tìm hiểu đề.

H? Xác định vấn đề thuyết minh ở đề bài trên? (gọi là đối tợng thuyết minh)

- Thuyết minh về con trâu

H? Phạm vi thuyết minh vấn đề ở đề bài này nh thế nào?

- Con trâu ở làng quê Việt Nam

GV: Nh vậy đề bài này yêu cầu ta thuyết minh về con trâu gắn bó với làng quê Việt Nam

nh thế nào chứ không phải về con trâu nói chung

H? Em cho biết cụm từ “ Con trâu ở làng quê Việt Nam” gợi cho em suy nghĩ gì? (Thựcchất giới thiệu con trâu ở làng quê nh thế nào?)

- Giới thiệu vai trò, vị trí của con trâu trong đời sống của ngời nông dân, trong nghề nôngcủa ngời Việt Nam

GV: Đó là cuộc sống của ngời làm ruộng, con trâu trong việc đồng áng, con trâu trongcuộc sống làng quê

2 Tìm ý

H? Đối với vấn đề thuyết minh về con trâu ở làng quê, ta trình bày những tri thức gì về đốitợng này? (Chú ý tới đặc điểm, lợi ích của con trâu ở làng quê)

- Con trâu là tài sản lớn

- Con trâu trong nghề làm ruộng: kéo cày, bừa, kéo xe, trục lúa…rất hiện đại.”

- Con trâu trong lễ hội đình đám

- Con trâu đối với việc cung cấp thực phẩm về chế biến đồ mĩ nghệ

- Con trâu đối với tuổi thơ

H? Đọc văn bản thuyết minh khoa học?

H? Qua văn bản nãy em có thể sử dụng đợc những ý gì cho văn bản thuyết minh của mình?

- Có thể sử dụng những tri thức nói về sức kéo, nguồn cung cấp thực phẩm

3 Lập dàn ý.

H? Bằng sự chuẩn bị bài ở nhà gọi học sinh lên trình bày ?

( Gợi ý:- Phần mở bài em giới thiệu nh thế nào?

Con trâu là tài sản lớn của ngời nông dân Việt Nam

+ Con trâu là đầu cơ nghiệp

+ Tậu trâu, lấy vợ làm nhà

Cả ba việc ấy thực là gian nan

Con trâu trong nghề làm ruộng: là sức kéo để cày bừa, kéo xe, trục lúa

+ Cày bừa: trâu tốt cày 3-4 sào Bắc Bộ một ngày; trâu trung bình cày 2-3 sào

+ Kéo: một sào lúa với trng tải 3-4 tạ, rừng núi thì dùng để kéo gỗ

Con trâu trong lễ hội đình đám:

+ Lễ hội chọi trâu ở Đồ Sơn

“ Dù ai buôn đâu, bán đâu

10-8 chọi trâu thì về”

+ Lễ hội đâm trâu ở Tây Nguyên làm vật tế thần

Con trâu là nguồn cung cấp thịt, da để thuộc, sừng trâu để làm đồ mĩ nghệ

Con trâu và trẻ chăn trâu, việc chăn nuôi trâu: Những đứa trẻ thờng đợc giao việc chăn nuôitrâu, cúng ta có thể bắt gặp những chú bé ngồi vắt vẻo trên lng trâu ở trên đê, ở cánh đồng,trâu cần cù gặm cỏ

C Kết bài

- Khẳng định tình cảm của ngời nông dân với con trâu

H? Gọi học sinh nhận xét bổ sung?

Viết đoạn văn thuyết minh có sử dụng yếu tố miêu tả

GV: Viết đoạn văn thuyết minh các em phải sử dụng các phơng pháp thuyết minh Ngoài

ra chúng ta còn kết hợp với yếu tố miêu tả

Vì vậy, khi các em viết phải chú ý chúng ta sử dụng yếu tố miêu tả ở chỗ nào, trong ý nào

và nhằm mục đích gì?

a Viết phần mở bài

H? Nhắc lại yêu cầu thuyết minh trong phần mở bài?

- Giới thiệu chung về con trâu trên đồng ruộng Việt Nam

H? Em sẽ sử dụng yêu tố miêu tả ở đây nh thế nào?

- Miêu tả hình ảnh con trâu trên đồng ruộng Việt Nam

GV: - Có thể các em miêu tả bằng việc sử dụng mấy câu tục ngữ, ca dao

- Có thể miêu tả cảnh trẻ chăn trâu- dẫn đến vị trí con trâu trong đời sống nông thônViệt Nam

H? Gọi học sinh trình bày ?

H? Chỉ ra yếu tố miêu tả đợc sử dụng trong đoạn văn?

H? Việc em sử dụng yếu tố miêu tả ở đây có tác dụng gì?

- Thấy rõ hơn sự gần gũi quen thuộc của con trâu đối với làng quê Việt Nam

Gợi ý: Trâu ơi ta bảo trâu này

…rất hiện đại.”…rất hiện đại.”…rất hiện đại.”…rất hiện đại.”…rất hiện đại.”…rất hiện đại.”…rất hiện đại.”…rất hiện đại.”…rất hiện đại.”

Ta đây trâu đấy ai mà quản công

Bao đời nay, hình ảnh con trâu lầm lũi kéo cày trên đồng ruộng là hình ảnh quen thuộc,gần gũi đối với ngời nông dân Việt Nam

b Viết đoạn văn phần thân bài.

H? Viết đoạn văn cho chi tiết: Con trâu là tài sản lớn của ngời nông dân Việt Nam

H? Gọi học sinh trình bày

H? Cho biết yếu tố miêu tả em sử dụng trong đoạn văn có tác dụng gì?

Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền đợc bảo vệ và

phát triển cuả trẻ em.

I- Mục đích yêu cầu:

Giúp học sinh thấy đợc phần nào thực trạng cuộc sống của trẻ em trên thế giới hiệnnay và tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ, chăm sóc trẻ em Thấy đợc đây là văn bản nhậtdụng thuộc loại nghị luận chính trị xã hội, mạch lạc rõ ràng, liên kết chặt chẽ, luận chứng

đầy đủ và toàn diện

Rèn kĩ năng đọc, tìm hiểu và phân tích văn bản nhật dụng- nghị luận chính trị xãhội

Giới thiệu: Bác Hồ từng viết: Trẻ em nh búp trên cành

Biết ăn, ngủ, biết học hành là ngoan

Trẻ em Việt Nam cũng nh trẻ em thế giới hiện nay đang đứng trớc những thuận lợi lớn về

sự chăm sóc, nuôi dỡng…rất hiện đại.” đồng thời cũng đang gặp những thách thức, những cản trởkhông nhỏ ảnh hởng tới tơng lai phát triển của các em Một phần văn bản “ Tuyên bố…rất hiện đại.””tại Hội nghị cấp cao thế giới họp tại LHQ (Mỹ) –1990 đã nói lên tầm quan trọng của vấn

đề này

H? Bằng sự hiểu biết và chuẩn bị ở nhà em hãy nêu

xuất xứ của văn bản? I- Giới thiệu xuất xứ văn

GV: Đọc từ đầu đến “kinh nghiệm mới” 1 Đọc.

H? Nêu nội dung đoạn giáo viên vừa đọc?

- Nêu nên lí do của bản tuyên bố về quyền trẻ em

H? Đọc “ Tuy nhiên…rất hiện đại.” phải đáp ứng”

Đọc cả mục còn lại

H? Nhận xét cách đọc?

H? Nêu nội dung các đoạn vừa đọc?

- Thực trạng trẻ em trên thế giới Cơ hội để chúng ta

thay đổi và niệm vụ phải làm

H? Qua đọc và tìm hiểu văn bản này có thể chia làm

mấy phần?

- Chia làm hai phần:

+ Phần 1: Mở đầu: Lí do của bản tuyên bố

+ Phần 2: Còn lại: Thực trạng và giải pháp khắc phục

để bảo vệ quyền trẻ em.

H? Theo em trong phần 2 em có thể tách thành mấy

phần nhỏ?

+ Phần 1: Sự thách thức: Thực trạng về cuộc sống khổ

cực, bị bỏ rơi của nhiều trẻ em trên thế giới

+ Phần 2: Cơ hội: khẳng định những điều kiện thuận

lợi cơ bản để cộng đồng quốc tế có thể đẩy mạnh việc

chăm sóc bảo vệ trẻ em

+ Phần 3: Nhiệm vụ: Xác định những nhiệm vụ cụ thể

mà từng quốc gia và cả cộng đồng quốc tế cần làm vì

sự sống còn, phát triển của trẻ em

H? Em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa các phần

trong văn bản này?

- Văn bản rất rõ ràng, mạch lạc, các phần trong văn

bản có sự liên kết chặt chẽ với nhau

H? Qua đây em cho biết văn bản này thuộc loại văn

bản nào?

- Văn bản nhật dụng- thuộc loại nghị luận chính trị

xã hội

GV: Đây là văn bản nghị luận có tính thời sự, có bố

cục chặt chẽ Ngoài ra, trong văn bản còn có hai phần

tiếp theo “ Những cam kết” và “những phần tiếp theo”

III- Tìm hiểu giá trị văn bản

1 Lí do của bản tuyên ngôn

H? Đọc phần 1.2 SGK

H? Phần 1 giới thiệu cho chúng ta biết điều gì?

- Giới thiệu Hội nghị…rất hiện đại.”

H? Hội nghị diễn ra nhằm mục đích gì?

- Kêu gọi toàn nhân loại : Hãy bảo đảm …rất hiện đại.”

H? Tại sao cần phải họp hội nghị cấp cao Thế giới để

bàn về vấn đề này?

- Vì đây là vấn đề cấp bách cần phải quan tâm không

một nớc mà nhiều nớc trên thế giới

GV: Vì trẻ em hôm nay quyết định tơng lai sau này

chính Bác Hồ khẳng định: “Non sông…rất hiện đại.””

H? Đến đây em nhận xét gì về cách nêu vấn đề của văn

bản?

- Cách nêu vấn đề trực tiếp

H? Cách nêu vấn đề trực tiếp có tác dụng gì?

- Thu hút sự chú ý của ngời đọc, qua lời kêu gọi gây

ấn tợng mạnh cho ngời đọc về vấn đề này

H? Vậy cụ thể vì sao toàn thể nhân loại hãy đảm bảo

cho trẻ em có cuộc sống tốt đẹp?

- Trẻ em đều trong trắng phát triển.…rất hiện đại.”

H? Theo em làm thế nào để chúng ta có cuộc sống ấy?

- Chúng ta phải hình thành trong sự hoà hợp kinh …rất hiện đại.”

nghiệm mới

H? Em có cảm nhận nh thế nào về điều kiện, nhu cầu * Điều kiện, nhu cầu sống củasống của trẻ em? trẻ em là hoà bình ấm no và hạnh phúc

H? Qua cách nêu vấn đề, em hiểu gì về lời cam kết

và kêu gọi của những ngời tham gia hội nghị?

- Sự cam kết và lời kêu gọi thể hiện tính cộng đồng,

tính nhân đạo rất rõ

GV: Hai đoạn đầu khẳng định quyền đợc sống, quyền

đợc phát triển của mọi trẻ em trên thế giới và kêu gọi

toàn nhân loại hãy quan tâm đến vấn đề này

H? Đọc thầm mục 3 ->7/32 của trẻ em trên thế giới là mộtGV: Trẻ em phải đợc sống trong hoà bình và hạnh thách thức

phúc

H? Nhng mục 3 tác giả lại phủ định điều gì?

- Tuy nhiên, thực tế nh…rất hiện đại.” vậy

H? Em có suy nghĩ gì về lời phủ định này?

- Trên thực tế có nhiều trẻ em trên thế giới không

đợc sống trong hoà bình, ấm no và hạnh phúc

GV: Mục 3 có vai trò chuyển đoạn, chuyển ý, giới hạn

vấn đề cho phần này

H? Theo dõi tiếp trên thực tế nhiều trẻ em có cuộc sống

nh thế nào?

- Trẻ em trở thành nạn nhân của chiến tranh và bạo

lực, của sự phân biệt chủng tộc, sự xâm lợc, chiếm

đóng và thôn tính của nớc ngoài

- Chịu đựng những thảm hoạ đói nghèo, khủng hoảng

kinh tế, tình trạng vô gia c, dịch bệnh, mù chữ, môi

trờng xuống cấp

- Trẻ em chết do suy dinh dỡng và bệnh tật

H? Em cảm nhận gì về cuộc sống của trẻ em trên thế - Trẻ em trên thế giới chịu giới qua những chi tiết này? nhiều nỗi bất hạnh, cuộc sống khổ cực, bị rơi vào nhiều hiểm hoạ

H? Các từ “ Hằng ngày, mỗi ngày, mỗi ngày” đợc nêu

ở đầu mỗi mục có tác dụng gì?

- Nhấn mạnh thực trạng, điều kiện sống của trẻ em

hết sức là khổ cực diễn ra thờng xuyên không có giới

hạn

H? Theo em nếu tình trạng đó kéo dài mãi sẽ dẫn tới

hậu quả nh thế nào?

- Đến một lúc xã hội sẽ bị suy thoái

H? Ngoài việc nêu lên thực trạng của trẻ em trên thế

giới, hội nghị còn nói lên điều gì?

- Nói lên nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó

H? Qua đây em nhận xét gì về cách viết này? (cách

viết vừa nêu lên thực trạng vừa nêu lên nguyên nhân)

- Đây là cách viết sâu sắc phân tích rõ nguyên nhân

dẫn đến thực trạng

GV: ở đây văn bản mới đề cập tới những thực trạng tiêu

biểu diễn ra ở nhiều nớc Trên thực tế ở một số nớc

chậm phát triển còn diễn ra nạn buôn bán trẻ em, trẻ

em sớm phạm tội, trẻ em các nớc sau trận động đất,

H? Phần cơ hội văn bản đã chỉ ra những điều kiện

thuận lợi cơ bản nào có thể đẩy mạnh việc chăm sóc,

bảo vệ trẻ em?

- Sự liên kết lại của các quốc gia cùng ý thức cao của

cộng đồng quốc tế trên lĩnh vực này Đã có công ớc

về quyền trẻ em làm cơ sở, tạo ra một cơ hội mới

- Sự hợp tác và đoàn kết ngày càng có hiệu quả cụ thể

trên nhiều lĩnh vực: giải trừ quân bị, một số tài nguyên

to lớn đợc chuyển sang phục vụ mục đích phi quân sự

trong đó có tăng cờng phúc lới trẻ em.

H? Việc chỉ rõ những cơ hội này nhằm mục đích gì?

- Kêu gọi các nớc đoàn kết tạo ra sức mạnh cộng

đồng để giải quyết vấn đề đã đặt ra * Các quốc gia đoàn kết liên kết chặt chẽ với nhau tận dụng mọi cơ hội để giải quyết vấn đề đã đặt ra

H? Căn cứ vào tình hình thực tế cho biết những có hội

ấy đã đợc tận dụng nh thế nào?

- Trong 15 năm qua, bảo vệ và phát triển trẻ em trên

nhiều lĩnh vực, nhiều quốc gia thu đợc nhiều thành

tựu tốt đẹp

H? Qua đây em hãy trình bày suy nghĩ về điều kiện của

đất nớc ta hiện nay đối với việc bảo vệ và chăm sóc

trẻ em?

- Đảng và Nhà nớc luôn quan tâm tới vấn đề trẻ em

trong việc thực hiện một số chính sách, việc làm, trờng

học cho trẻ em câm, điếc, tổ bán báo xa mẹ, các bệnh

viện nhi…rất hiện đại.”

4 Các giải pháp của cộng đồng quốc tế về quyền trẻ em.H? Đọc phần nhiệm vụ /33 SGK

H? Phần nhiệm vụ trình bày những nội dung gì?

- Nêu nhiệm vụ cụ thể

- Nêu biện pháp để thực hiện nhiệm vụ

H? Tuyên bố nêu nhiệm vụ cụ thể trong những mục nào

- Từ mục 10 đến mục 15

H? Từ mục 16 đến mục 17 nêu vấn đề gì?

- Nêu biện pháp thực hiện

H? Hãy tóm tắt các nội dung chính của phần nêu nhiệm

- Các nhiệm vụ có tính chất toàn diện, cụ thể, xác

định đợc nhiệm vụ cấp thiết của cộng đồng quốc tế và

quốc gia từ tăng cờng sc khoẻ, chế độ dinh dỡng

đến phát triển giáo dục, từ các đối tợng cần đợc quan

tâm hàng đầu đến củng cố giáo dục, xây dựng môi

trờng xã hội, từ bình đẳng nam nữ đến khuyến khích

trẻ em tham gia các hoạt động văn hoá xã hội

H? Những nhiệm vụ nêu ra có mối quan hệ nh thế nào

đối với các phần thách thức và cơ hội, phần nêu lí do?

+ Trẻ em bị cỡng bức từ bỏ gia đình cội rễ ở mục 4

đợc trở lại mục 15 “ tạo cho trẻ cơ hội…rất hiện đại.””

H? Mối quan hệ đó có tác dụng gì?

- Tạo ra mối liên hệ kết dính cho cả bài văn

GV:Tạo tính mạch lạc, rõ ràng trong bài văn nghị luận

Học sinh liên hệ cách viết để làm bài nghị luận của

thân bài

H? Nh vậy, theo em nhiệm vụ nào trong những vụ đã

nêu là quan trọng nhất?

Học sinh tự thảo luận

H? Mục 16,17 đã nêu ra những biện pháp gì để giải

quyết nhiệm vụ?

- Các nớc đảm bảo đều đặn sự tăng trởng kinh tế,

có điều kiện vật chất chăm lo đến đời sống trẻ em

- Các nớc cần có lỗ lực liên tục và phối hợp trong

hành động vì trẻ em

H? Nhận xét ý và lời văn của phần nhiệm vụ?

- Mạch lạc, dứt khoát

H? Từ đó em có suy nghĩ gì về những giải pháp của - Các giải pháp cụ thể, thiết

cộng đồng quốc tế về quyền trẻ em? thực có tính khả thi

GV: Nhiệm vụ nêu ra không phải là chủ quan, duy ý

chí mà ngợc lại nó rất cụ thể, thiết thực, hoàn toàn có

cơ sở thực tế và có tính khả thi

H? Em học tập đợc gì về cách viết của văn bản? IV- Tổng kết

- Viết mạch lạc, rõ ràng dễ hiểu, dễ truyền bá đến đại

chúng

H? Qua bản tuyên bố, em có nhận xét nh thế nào về

tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ chăm sóc trẻ em, về

sự qua tâm của cộng đồng quốc tế đối với vấn đề này?

- Bảo vệ quyền lợi, chăm lo đến sự páht triển của trẻ

em là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu

của mỗi quốc gia, của cả cộng đồng quốc tế

- Việc thực hiện vấn đề này thể hiện trình độ văn

minh của một đất nớc, một xã hội (Nhân đạo hay vô

nhân đạo, nhân ái hay phản động, tiến bộ hay lạc hậu)

- Việc bảo vệ chăm sóc trẻ em đang đợc cộng đồng

quốc tế quan tâm thích đáng với các chủ trơng, nhiệm

vụ đề ra có tính cụ thể, toàn diện

H? Đọc phần chi nhớ SGK/35?

GV: Văn bản nghị luận này đã chứa đựng bao nhiêu t

tởng lớn lao, khát vọng đẹp đẽ của con ngời, ý chí

đấu tranh không mệt mỏi cho mục tiêu đã định đợc

diễn đạt khá rành mạch, rõ ràng với một kết cấu hợp lí

Đọc văn bản, chúng ta cảm nhận đợc ý nghĩa sâu xa

của vấn đề nuôi dỡng, dạy dỗ, chăm sóc trẻ em là một

sự nghiệp vô cùng to lớn đối với mỗi quốc gia và toàn

Thế giới: “ Trẻ em hôm nay…rất hiện đại.”” Những khẩu hiệu thân

thiết với mọi ngời biết bao

H? Nêu những việc làm thể hiện sự quan tâm của Đảng

và Nhà nớc, các tổ chức xã hội đối với trẻ em hiện nay

em tự nhận thấy mình phải làm gì?

- Phấn đấu trở thành con ngoan trò giỏi

VD cụ thể: Kính trọng biết ơn cha mẹ, học tập tốt, tiếp tục học tập để lập nghiệp xây dựng

I- Mục đích yêu cầu.

Giúp học sinh hiểu đợc mối quan hệ giữa phơng châm hội thoại với tình huống giaotiếp

Hiểu đợc sự phong phú, tinh tế và giàu sắc thái biểu cảm của hệ thống các từ ngữ x

-ng hô tro-ng Tiế-ng Việt

Rèn kĩ năng vận dụng có hiệu quả các phơng châm hội thoại vào thực tế giao tiếp xãhội

châm hội thoại với tình

huống giao tiếp.

H? Đọc truyện cời “ Chào hỏi” 1 VD: Truyện cời “Chào

hỏi”

H? Câu hỏi của chàng rể trong truyện cời có tuân thủ

phơng châm lịch sự không? Tại sao?

HS 1: Câu hỏi của chàng rể có tuân thủ phơng châm

lịch sự vì nó thể hiện sự quan tâm đến ngời khác

HS 2: Chỉ một câu hỏi chào mà chàng rể gọi từ trên

xuống khi đang tập trung làm việc Rõ ràng đã làm

một việc quấy rối, gây phiền hà cho ngời khác – Thì

đó không thể coi là phơng châm lịch sự đợc

GV: Đa tình huống:

Em ra ngõ gặp Bác hàng xóm đang cật lực đánh cây

mồ hôi vã ra, em hỏi thăm:

- Bác làm việc vất vả lắm không?

H? Theo em câu hỏi này có tuân thủ phơng châm lịch

sự không?

- Tuân thủ phơng châm lịch sự, thể hiện sự quan tâm

GV: Trong tình huống 1, anh chàng rể không quen

ngời trên cây mà gọi xuống chào, cắt quãng thời gian

làm việc, gây phiền hà Còn tình huống 2 em nhìn thấy

ngời hàng xóm làm vất vả, thể hiện sự quan tâm em

đã hỏi thăm, trớc câu hỏi thăm mà không buộc bác

hàng xóm bị cắt ngang công việc

H? Qua 2 tình huống, em rút ra đợc bài học gì?

- Sử dụng phơng châm lịch sự đúng lúc, đúng chỗ

GV: Khi giao tiếp không những phải tuân thủ các

phơng châm hội thoại mà phải nắm đợc các đặc

điểm của tình huống giao tiếp: Nói với ai? Nói khi nào

Nói ở đâu? Nói nhằm mục đích gì?

Trong tình huống 1 ta không nhất thiết phải chào hỏi

H? Đây là phần ghi nhớ SGK/36 Gọi một học sinh đọc 2 Kết luận: SGK

GV: Nh vậy một câu nói có thể thích hợp với tính

huống này nhng không thích hợp trong tình huống

- Cuộc đối thoại giữa An và Ba

- Lợn cới áo mới, quả bí khổng lồ

- Ông nói gà, bà nói vịt, dây cà ra dây muống

H? Câu trả lời của Ba có đáp ứng đợc nhu cầu thông

tin nh An mong muốn không?

- Không đáp ứng

H? Trong tình huống này, phơng châm hội thoại nào

không đợc tuân thủ, vì sao?

- Phơng châm về lợng vì không cung cấp lợng

thông tin nh An mong muốn

H? Theo em vì sao ngời nói không tuân thủ phơng

châm này? Có phải Ba không hiểu câu hỏi của An?

- Vì ngời nói không biết chính xác chiếc máy bay

đầu

- tiên trên thế giới đợc chế tạo năm nào Để tuân thủ

phơng châm về chất (không nói rõ những điều mình

không có bằng chứng xác thực) ngời nói phải trả lời

một cách chung chung nh vậy

H? Em hãy tìm những tình huống tơng tự nh vậy?

A- Bạn có biết nhà bạn An ở đâu không?

B- Nhà bạn ở gần trờng cấp I

H? Giả sử một ngời bị mắc bệnh ung th giai đoạn 2 Ví dụ 2:

cuối sau khi đi khám bệnh, bác sỹ có nên nói cho

ngời bệnh biết tình trạng của mình hay không? Tại

sao?

- Không nên nói sự thật vì có thể khiến bệnh nhận

hoảng sợ

H? Khi bác sĩ không cho bệnh nhân biết tình trạng thực

của mình thì bác sĩ không tuân thủ phơng châm hội

- Có thể chấp nhận đợc vì nói dối trong trờng hợp

này thể hiện tính nhân đạo và cần thiết Vì nhờ sự động

viên đó mà bệnh nhân có thể lạc quan hơn, có nghị lực

hơn để sống khoảng thời gian còn lại của cuộc đời

GV: Nh vậy, không phải sự nói dối nào cũng đáng

chỉ trích hay lên án

H? Khi nói “ Tiền bạc chỉ là tiền bạc” thì có phải Ví dụ 3.

ngời nói không tuân thủ phơng châm về lợng hay

không?

- Nếu xét về nghĩa tờng minh thì câu này không tuân

thủ phơng châm về lợng, bởi vì dờng nh câu nói

không cho ngời nghe thêm một thông tin nào ngoài

thông tin nói về tiền

H? Nếu hiểu theo nghĩa hàm ẩn, em sẽ hiểu ý nghĩa

câu nói này nh thế nào?

- Tiền bạc chỉ là phơng tiện để sống chứ không phải

là mục đích cuối cùng của con ngời

GV: Qua câu nói này có ý răn dạy ngời ta không nên

chạy theo tiền bạc mà quên đi nhiều thứ khác quan

trọng hơn, thiêng liêng hơn trong cuộc sống

H? Qua các ví dụ em hãy cho biết việc không tuân thủ

các phơng châm hội thoại có thể bắt nguồn từ đâu?

- Ngời nói vô ý…rất hiện đại.”

- Ngời nói phải u tiên…rất hiện đại.”

- Ngời nói muốn gây sự chú ý…rất hiện đại.”

H? Đọc và nêu yêu cầu bài tập? III- Luyện tập

H? Theo em câu trả lời của ông bố liệu đa con có * Bài tập 1/38

hiểu không? Vì sao?

- Đứa trẻ không hiểu đợc vì nó cha biết chữ

“Tập tuyển…rất hiện đại.”” là chuyện viển vông, mơ hồ…rất hiện đại.”

H? Nh vậy ông bố đã không tuân thủ phơng châm

hội thoại nào? - Vi phạm phơng châm hội thoại cách thức

GV: Đối với cậu bé thì câu nói của ông bố không rõ

ràng Nhng đối với ngời biết chữ thì đây là câu nói

có thông tin hết sức rõ ràng

H? Bài tập 2 yêu câu chúng ta làm gì? * Bài tập 2/38

- Chỉ rõ sự vi phạm phơng châm hội thoại? Giải thích

vì sao vi phạm?

H? Thái độ, lời nói của Chân, Tay, Tai , Mắt đã vi phạm

phơng châm hội thoại nào?

- Phơng châm lịch sự

H? Vì sao vi phạm?

- Theo giao tiếp thông thờng khi đến nhà ai, trớc

tiên phải chào hỏi chủ nhà sau đó mới đề cập đến

chuyện khác

GV: Thái độ các vị khách này bất hoà với chủ nhà nên

đến không chào gì cả mà nói ngay với chủ nhà những

lời lẽ giận dữ, nặng nề nh vậy Trên thực tế không có

I- Mục đích yêu cầu

Viết đợc một văn bản thuyết minh trong đó có sử dụng yếu tố miêu tả và một sốbiện pháp nghệ thuật, Tuy nhiên, yêu cầu thuyết minh khoa học, chính xác, mạch lạc vẫn

là chủ yếu

Rèn kĩ năng thu thập tài liệu, hệ thống, chọn lọc tài liệu, viết văn bản thuyết minh

có sử dụng yếu tố miêu tả gồm đủ ba phần; Mở bài, thân bài, kết luận

Đề bài: Em hãy giới thiệu về chiếc quạt giấy

Hết giờ giáo viên thu bài và rút kinh nghiệm

IV- Yêu cầu đáp án và biểu điểm.

A Mở bài: Giới thiệu chung về chiếc quạt giấy Việt Nam là một vật dụng quenthuộc trong mùa hè khi mùa hè tới (1đ)

B Thân bài: (6đ)

Nguồn gốc của chiếc quạt giấy: ra đời từ lâu lắm rồi, khi mà các quạt hiện đại nh bây giờcha có Nó gắn bó thân thiết với mọi ngời

Quạt có cấu tạo:

+ Dụng cụ làm quạt: tre, giấy, hồ dán

+ Cách làm: Tre chẻ thành nan (độ dài tuỳ thuộc vào quạt to hay nhỏ) thờng dài 30 cm(còn gọi là rẻ quạt)

+ Phần cán rộng 1,5 cm vót thon nhỏ dần còn 1cm Một chiếc quạt thờng sử dụng 7-9chiếc rẻ

+ Phần cán quạt đợc liên kết với nhau bằng một chiếc đinh vít, các rẻ quạt có thể xoay đixoay lại…rất hiện đại.”

+ Tiếp theo cắt 2 mảnh giấy hình bán nguyệt dài 20 cm, rộng bằng hình bán nguyệt khi các

rẻ quạt xoè ra

+ Dùng 2 mảnh giấy dán lại với nhau, rẻ quạt ở giữa…rất hiện đại.”

Công dụng:

+ Tạo ra gió: Cầm cán quạt xoè ra quạt tạo ra gió, khi không quạt nữa gấp lại và cất đi.+ Quạt bền hay không phụ thuộc vào cách bảo quản quạt dễ gẫy và rách vì vậy ng ời sửdụng phải cẩn thận, nâng niu

+ Quạt sử dụng ở mọi chỗ, mọi nơi vì giá quạt rẻ, gọn có thể mang đi theo ng ời (gấp bỏ túixách)

Quạt còn giá trị thẩm mĩ:

+ Dùng quạt để trng bày: Vẽ tranh, đề thơ lên quạt

+ Dùng quạt để tặng nhau làm vật kỉ niệm

C.Kết bài (1đ)

Khẳng định sự gắn bó của chiếc quạt giấy với ngời Việt Nam

*Yêu cầu sử dụng biện pháp nghệ thuật: Tự thuật là chiếc quạt tự thuyết minh về mình

Sử dụng yếu tố miêu tả: Miêu tả cách làm quạt, cách sử dụng quạt

*Cách chấm:

Phần mở bài: Giới thiệu đợc chiếc quạt một cách hấp dẫn (1đ)

Phần thân bài: Lần lợt chiếc quạt tự giới thiệu về nguồn gốc, cấu tạo, công dụng của mình(6đ)

Phần kết bài: Cho thấy nhiều chiếc quạt hiện đại đã ra đời nhng chiếc quạt giấy vẫn gắn bóvới ngời dân Việt Nam

Hình thức 2 điểm:

+ Có sử dụng biện pháp nghệ thuật, yếu tố miêu tả (1đ)

+ Trình bày sạch đẹp, rõ ràng, không sai chính tả (1đ)

*H ớng dẫn về nhà.

- Ôn lại văn bản thuyết minh

- Soạn bài: Ngời con gái Nam Xơng

I- Mục đích yêu cầu.

Kiến thức: Giúp học sinh tiếp xúc với thể loại văn xuôi cổ ở nớc ta: thể truyền kì.Học sinh hiểu nỗi đau của ngời phụ nữ trong thời kỳ phong kiến loạn lạc: có đức, có tài, cósắc nhng phải chịu oan ức tủi nhục

Giáo dục tinh thần trân trọng, thơng yêu con ngời phê phán những bất công ngangtrái chà đạp lên hạnh phúc lứa đôi

Rèn kĩ năng cảm thụ văn xuôi cổ, kĩ năng phân tích nhân vật

II- Chuẩn bị.

GV: Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án

HS: Đọc kỹ tác phẩm, tìm hiểu tác giả, soạn bài

H? Gọi học sinh đọc I- Giới thiệu tác giả, tác

H? Hãy nêu tóm tắt hiểu biết của em về Nguyễn Dữ? phẩm.

1 Tác giả: Là học trò xuất

sắc của Nguyễn Bỉnh Khiêm

- Đã từng đỗ cử nhân nhng

chỉ làm quan một năm rồi về sống ẩn dật

GV: Bố Nguyễn Dữ đỗ tiến sỹ, bản thân ông là học trò

xuất sắc, từng đỗ cử nhân

Ông chỉ làm quan một năm rồi từ quan, sống ẩn dật,

gần gũi những ngời lao động nơi thôn dã

- Thời ông sống là thế kỷ XVI, đây là giai đoạn mà

giai cấp phong kiến liên tiếp đấu tranh dành quyền vị,

chém giết lẫn nhau, triều Lê mục nát, Mạc Đăng Dung

chiếm quyền, chiến tranh phong kiến giữa các tập đoàn

Lê-Trịnh-Mạc kéo dài tới cuối thế kỉ Bởi vậy Nguyễn

Dữ thực sự chán ghét thời thế đành xin về nhà nuôi mẹ

sống ẩn dật

H? Em hiểu gì về tác phẩm “Truyền kì mạn lục”? 2 Tác phẩm: Gồm 20 truyện

viết theo lối văn xuôi chữ Hán

có xen lẫn một số thơ, từ văn biến ngẫu

GV: “ Truyền kì mạn lục” nghĩa là ghi chép tản mạn - Là tập truyện ngắn đầu tiên những điều kỳ lạ vẫn đợc lu truyền Tuy vậy, của VHVN viết bằng chữ hán

Nguyễn Dữ chỉ căn cứ vào một số truyện đợc lu đợc Nguyễn Thế Nghi cùng

truyền và sáng tác chuyện theo tính chủ quan chứ thời dịch ra chữ Nôm

không hoàn toàn chỉ là su tầm, ghi chép

- Tác phẩm từng đợc đánh giá là “áng văn hay của

bậc đại gia” hoặc “thiên cổ kì bát” Nhân vật trong các

chuyện là những phụ nữ có phẩm chất tốt đẹp khao khát

hạnh phúc lứa đôi nhng gặp nhiều bất hạnh, những trí

thức phong kiến sống ngoài sự cơng toả của lễ giáo

phong kiến

- Kết thúc mỗi tác phẩm đều có lời bình, bàn luận

thêm về ý nghĩa câu chuyện (nay cha rõ của tác giả

hay của ngời xa thêm vào) - Chuyện ngời con gái Nam Xơng là một trong 20 truyện ngắn của tập truyện

H? Qua đọc ở nhà và tóm tắt, giáo viên chỉ yêu cầu và II- Đọc, tóm tắt, tìm bố cục

hớng dẫn học sinh đọc một số đoạn cơ bản

VD: Đoạn 1- “Từ đầu …rất hiện đại.” cha mẹ để mình”

Đoạn 2- “bà cụ …rất hiện đại.” qua đời”

Đoạn 3- “ Hôm sau…rất hiện đại.” hết”

H? Truyện có thể chia bố cục nh thế nào? nêu nội - Phần 1: Chia làm 2 ý:

dung từng phần? + ý 1: đâu…rất hiện đại.”mình: chuyện về

VN khi chồng đi lính

+ ý 2: Tiếp: qua rồi: nỗi oan củaVN khi chồng về

- Phần 2: Còn lại: Chuyện

VN dới thuỷ cung

H? Căn cứ vào bố cục truyện em hãy kể tóm tắt nội

dung câu chuyện?

- Học sinh kể, giáo viên tóm tắt mẫu:

Vũ Thiết quê ở Nam Xơng, thuỳ mị, nết na lấy chồng

là Trơng Sinh, một ngời có tính đa nghị, cả ghen

Biết tính chồng, nàng ăn ở khuôn phép nên gia đình êm

ấm thuận hoà Khi triều đình bắt Trơng Sinh đi lính,

Vũ thị đã có mang sau đầy tuần sinh con trai đặt tên là

Đản Chẳng bao lâu mẹ mất, nàng lo toan cho mẹ mồ

yên mả đẹp Chồng đi xa, nàng thơng con bèn bịa ra

chuyện “cái bóng” trên tờng Chồng nàng nghi ngờ,

gia đình xảy ra thảm kịch: nàng gieo mình tự vẫn

Cùng làng có Phan Lang, nhờ một lần thả rùa xanh nên

khi gặp nạn thì đợc cứu Vũ Nơng nhờ chàng minh

oan Nàng ngồi kiệu hoa cảm tạ chồng rồi biến mất

H? Qua câu truyện kể, Nguyễn Dữ đã phản ánh nội * Nội dung: Chuyện viết về

dung gì? cuộc đời và số phận ngời phụ nữ trong XHPK Họ có tài, có sắc, đức hạnh nhng lại đầy oan trái trong bi kịch gia đình

H? Gọi học sinh đọc “từ đầu…rất hiện đại.” đi vào loại đầu” II- Tìm hiểu chi tiết văn bản

H? Đoạn văn mở đầu truyện giới thiệu với ta những

nhân vật nào? 1 Mở đầu câu chuyện.

- Trơng Sinh, Vũ Nơng

H? Tác giả giới thiệu nh thế nào về Vũ Nơng?

- Vũ Nơng tính tình thuỳ mị, nết na, lại thêm có t

dung tốt đẹp

H? Em hiểu “t dung” có nghĩa là gì?

H? Để làm rõ hơn điều vừa giới thiệu tác giả còn cho

ta biết thêm gì về Vũ Nơng?

- Trơng Sinh mến dung hạnh Vũ Nơng nên cới

nàng làm vợ Nàng luôn giữ gìn khuôn phép không để

vợ chồng bất hoà

H? Qua cách giới thiệu của tác giả em hiểu gì về Vũ

Nơng? - VN: ngời con gái đẹp nết, đẹp ngời

H? Cùng với giới thiệu nhân vật chính VN, tác giả - Trơng Sinh: con nhà hào

đã giới thiệu nh thế nào về Trơng Sinh? phú, không có học, có tính đa nghi

H? Em có nhận xét gì về cách giới thiệu nhân vật của

tác giả? Cách giới thiệu đó nhằm mục đích gì?

- Tác giả giới thiệu nhân vật song lại nêu ra một số

nét về tính cách nhằm gieo vào lòng ngời đọc ấn tợng

đậm nét về từng nhân vật

GV: Đó cũng chính là cách giới thiệu rất khéo tính cách

mỗi ngời để rồi khi diễn biến câu chuyện xảy ra ngời

đọc sẽ có những bất ngờ thú vị

Gọi học sinh đọc tiếp từ “Buổi ra đi…rất hiện đại.” mẹ đẻ mình” 2 Diễn biến chuyện

H? Đoạn trích kể về đoạn đời nào của Vũ Nơng? a Chuyện VN khi chồng điH? Khi chia tay chồng đi lính Vũ Nơng có những lính

biểu hiện thái độ cử chỉ nào?

- Nàng dặn dò chồng: Biểu hiện một mong muốn lớn

nhất là sự xum họp, bình an

H? Đọc diễn cảm lời của Vũ Nơng

H? Em hiểu gì về tâm trạng của nàng khi xa chồng?

- ứa hai dòng lệ tiễn chồng với một ớc mơ hết sức

bình dị

H? Trong suốt thời gian xa chồng Vũ Nơng đã làm

gì? (nàng có những thái độ và việc làm nào )

- Mẹ chồng đau ốm, nàng hết sức thuốc thang, lấy lời

ngọt ngào khôn khéo khuyên lơn

- Mẹ chồng chết: lo ma chay chu đáo

- Săn sóc con chu toàn

H? Nh vậy, em có nhận xét gì về Vũ Nơng trong - Nàng tỏ ra là ngời rất đảm

thời gian xa chồng? đang, hiếu thảo

H? Tìm trong đoạn trích có câu văn, đoạn văn nào

khẳng định lòng hiếu thảo của Vũ Nơng?

- Lời mẹ chồng trớc lúc lâm chung đã chứng minh

cho lòng hiếu thảo đáng quý trọng của nàng

H? Gọi học sinh đọc: “ Sau này…rất hiện đại.” phụ mẹ”

H? Em có nhận xét gì về cách kể chuyện của tác giả

trong đoạn văn trên?

- Đoạn chuyện có cách kể giản dị, tự nhiên, lời văn

thay đổi linh hoạt phù hợp với giọng điệu đối thoại, tâm

trạng của nhân vật

H? Với cách kể chuyện nh vậy, tác giả đã giúp chúng

ta cảm nhận điều gì về Vũ Nơng?

- Vũ Nơng là ngời đẹp nết, đẹp ngời, đảm đang - Nàng là ngời xứng đáng

hiếu thảo đợc hởng cuộc sống hạnh

phúc

GV: Có lẽ, phần giới thiệu tác phẩm và đoạn chuyện

ta vừa tìm hiểu đã chứng minh cho dụng ý của nhà văn

khi xây dựng nhân vật Vũ Nơng?

H? Theo em kể về đoạn chuyện trên tác giả có thái độ

nh thế nào ? - Tác giả không chỉ ca ngợi

mà còn hết sức trân trọng Vũ Nơng

GV: Hay đó chính là thái độ đầy u ái của tác giả

dành cho ngời phụ nữ trong xã hội phong kiến Vậy,

ngời con gái đáng trọng ấy trong xã hộ xa sẽ có số

phận, cuộc đời nh thế nào chúng ta sẽ học ở giờ sau

C Bài mới: Dẫn ý: Là ngời phụ nữ thật đáng trọng, song khi chồng trở về, số phận Vũ

N-ơng ra sao, chúng ta tìm hiểu tiếp ?

H? Gọi học sinh đọc “ Qua năm sau…rất hiện đại.” trót đã qua rồi” b Chuyện VN khi chồng trở H? Nêu nội dung đoạn truyện vừa đọc? về.

H? Em có nhận xét gì về âm hởng của đoạn truyện?

H? Đoạn chuyện có âm hởng trầm lắng, giọng kể đều

đều giúp em hiểu gì về không khí gia đình Vũ Nơng

sau khi Trơng Sinh trở về? Vì sao? - Buồn vì mẹ mất, vì con

- Không khí gia đình nặng nề không chịu nhận cha

- Khi bế con, bé Đản không chịu nhận cha

GV: Nh vậy, niềm vui xum họp của gai đình không

trọn vẹn Trong lúc đau buồn ấy, Trơng Sinh vẫn phải

H? Nghe con nói, Trơng Sinh có thái độ nh thế nào?

- Trơng Sinh ngạc nhiên gặng hỏi

GV: Câu nói của bé Đản đã khiến Trơng Sinh ngạc

nhiên sửng sốt, chẳng lẽ bé Đản ở nhà lại có ngời cha

khác

H? Khi Trơng Sinh gạn hỏi bé Đản nói nh thế nào?

H? Nếu đợc nghe bé Đản nói em có suy nghĩ nh thế

nào (thảo luận)?

HS1: Đó là ngời đàn ông có hành động mờ ám, vụng

máy, cha gì mà không bao giờ bế con Câu nói phảng

phất nh một câu đố do vậy dễ làm ngời ta hiểu lầm,

bởi vậy thoáng nghe Trơng Sinh đã không cần suy

nghĩ, phán đoán gì hết, Trơng Sinh đã kết luận nh thế

nào về vợ mình?

- Chàng đinh ninh vợ h

GV: Câu nói của bé Đản đã xoáy sâu đúng vào chỗ có

tính đa nghi của Trơng Sinh

H? Vì sao tác giả lại để cho bé Đản tiết lộ bí mật vào

đúng lúc Trơng Sinh đang đau xót bên mộ mẹ

H? Đúng ra, chi tiết ấy phải đợc đặt vào chỗ nào của

chuyện? (Khi Trơng Sinh đi lính)

GV: Đó là cái tài kể chuyện của Nguyễn Dữ, nén chi

tiết lại, chờ đặt vào đúng chỗ có thể tạo ra sự dông bão

tâm lí, xung đột nội tâm làm cho cá tính của Trơng

Sinh có cơ hội bùng nổ

H? Em có nhận xét gì về cách xây dựng, tạo tình huống

của chuyện nhằm mục đích gì?

- Tác giả tạo đợc sự đối lập bất ngờ để thu hút sự chú

H? Hãy theo dõi lời thanh minh của nàng cho biết Vũ

Nơng đã giãi bày điều gì?

- Cách biệt 3 năm giữ gìn một tiết

- Ngõ liễu tờng hoa cha hề…rất hiện đại.”

GV: Đây là hình ảnh ớc lệ chỉ nơi có quan hệ trai gái

không đứng đắn

H? Trong lời thanh minh Vũ Nơng đã tha thiết xin

Trơng Sinh điều gì?

- Mong chàng đừng một mực nghi oan cho thiếp

H? Qua lời thanh minh em hiểu Vũ Nơng muốn giãi

bày điều gì?

- Xin đừng nghi oan

H? Nghe vợ nói Trơng Sinh có thái độ nh thế nào? - Trơng Sinh không tin lấy

chàng có hành động ra sao? chuyện bóng gió mắng nhiếc đuổi đi

H? Em có nhận xét gì về những việc làm của Trơng - Hành động TS thô bạo, vũ Sinh? phu, thiếu cân nhắc, suy nghĩ.H? Vì sao Trơng Sinh lại có hành động ấy?

- Vì chàng không có học lại có tính đa nghi

GV: Chính vì có tính đa nghi đã làm cho Trơng Sinh

mù quáng, hồ đồ không đủ bình tĩnh để suy xét kĩ

lỡng sự việc Và đến đây ta hiểu vì sao, ngay từ đầu

câu chuyện tác giả đã giới thiệu nhân vật kèm theo

tính cách Dụng ý đó giúp ngời đọc hiểu phần nào bản

chất thực của sự việc

H? Em có nhận xét gì về cách miêu tả diễn biến tâm

lí nhân vật Trơng Sinh của tác giả?

- Cách miêu tả của tác giả rất tinh tế, lô gíc, hành

động của chàng rất phù hợp với cá tính vốn có

GV: Nh vậy, Vũ Nơng hoàn toàn phải gánh chịu nỗi

oan tày đình là lừa dối chồng Vậy theo em trong

chuyện có chi tiết nào có thể gỡ đợc nỗi oan cho Vũ

Nơng không, là chỗ nào?

- Nếu khi Vũ Nơng hỏi chuyện ai nói mà Trơng

Sinh trả lời thì Vũ Nơng sẽ hiểu ngay và dễ dàng phân

minh sự việc

GV: Nhng Trơng Sinh đã dấu kín không kể lời con

nói Đó chính là cách tác giả làm cho câu chuyện xung

đột đến tột đỉnh tạo một cái nút cha dễ dàng gỡ đợc

Đó cũng chính là một hiện thực xã hội phong kiến đã

cho Trơng Sinh các quyền đợc ruồng rẫy đánh đập,

đầu óc gia trởng đã không để cho Trơng Sinh cho

phép Vũ Nơng minh oan -> bị đánh đập đuổi đi dù bà

con hàng xóm bênh vực cho nàng cũng không đợc

H? Trong hoàn cảnh ấy, em hiểu tâm trạng Vũ Nơng -Vũ Nơng hoàn toàn tuyệt

nh thế nào? vọng vì tan nát

GV: Bao công sức vun đắp, bao ớc nguyện, đợi chờ

đến nay với nàng đều trở thành vô nghĩa Vũ Nơng

thấy hoàn toàn tuyệt vọng, đỗ vỡ

H? Hãy đọc diễn cảm lời thề của Vũ Nơng

H? Trong lời nguyền Vũ Nơng có nhắc tới mấy điều

đó là điều gì?

- Nếu vô tội: làm cỏ ngu mĩ, ngọc Mỵ Châu

- Có tội làm mồi cho tôm cá, diều quạ

GV: Giới thiệu hai điển tích:

- Cỏ ngu mỹ: Kể về một nàng Ngu Cơ xinh đẹp vợ

Hạng Vũ trong truyện cổ Trung Quốc Khi chết trên