Tác phẩm là kỉ niệm mơn man buổi tựu trờng qua hồi tởng của nhân vật “tôi”- Vì thế có thể xem nó nh những trang hồi kí * Yêu cầu : Đọc với giọng truyền cảm , dịu dàng , chậm , chú ý nhữn
Trang 1Tuần1
Tiết1
Ngày soạn : 20/8 Ngày dạy :
Văn bản tôi đi học
Thanh tịnh
I
m ục đích yêu cầu
- Giúp học sinh cảm nhận đợc tâm trạng hồi hộp , cảm giác bỡ ngỡ cảu nhân vật “Tôi” ở buổi tựu trờng đầ tiên trong đời
- Thấy đợc ngòi bút văn xuôi đầy chất thơ , gợi d vị trữ tình man mác của Thanh tịnh
- Rèn kĩ năng đọc và phân tích văn xuôi trữ tình , kĩ năng phát hiện và phân tích nhân vật
- Giáo dục lòng yêu thích đợc đi học , lòng yêu mến thầy cô ,trờng , lớp
II Chuẩn bị
1, Thầy : Nghiên cú soạn bài
2, Trò : Chuẩn bị bài theo sự hớng dẫn
III Tiến trình lên lớp
A, ổ n định lớp (1’)
B, Kiểm tra bài cũ (1’)
- Kiểm tra SGK, vở ghi , sự chuẩn bị bài ở nhà
C, Bài mới
GT: Ai cũng có một thời cắp sách tới trờng – Dấu ấn của ngày đầu tiên đi học chắc hẳn đợc
lu giữ bền vững trong tâm trí mỗi con ngời Nhà văn Thanh Tịnh đã ghi lại kỉ niệm ngày đầu tiên đến trờng của mình thật cảm động qua truyện ngắn “ Tôi đi học”
? Bằng sự hiểu biết ở nhà hãy trình bày hiểu biết của em về
nhà văn Thanh tịnh ?
* GV: Sáng tác của ông luôn đậm chất trữ tình , toát lên vẻ
đẹp đằm thắm , nhẹ nhàng mà sâu lắng mang d vị buồn
th-ơng, vừa ngọt ngào vừa quyến luyến
- Văn xuôi cuả ông giàu chất thơ , gợi d vị trữ tình man
mác , buồn thơng , ngọt ngào , quyến luyến, tình cảm êm
dịu trong trẻo
- Tác phẩm tiêu biểu : Văn xuôi :Quê mẹ
Thơ : “Đi giữa một mùa sen”
“ Tôi đi học” là truyện ngắn bhay có trong tập “ Quê mẹ”
1941 Tác phẩm là kỉ niệm mơn man buổi tựu trờng qua
hồi tởng của nhân vật “tôi”- Vì thế có thể xem nó nh
những trang hồi kí
* Yêu cầu : Đọc với giọng truyền cảm , dịu dàng , chậm ,
chú ý những từ miêu tả tâm trạng nhân vật
- Giọng ngời mẹ trìu mến thân thơng
- Giọng ông đốc ân cần ,chu đáo
*GV: Đọc : “ Hàng năm … t ng bừng rộn rã” SGK/5 t
? Nêu nội dung của đọn cô vừa đọc
? Đọc “ Buổi mai hôm ấy … t.trên ngọn núi” SGK/6
? Nội dung chính của đọc truyện trên là gì ?
? Đọc “ Sân trờng làng … t/6 … t Chút nào hết / 8”
? Đoạn truyện bạn vừa đọc có nội dung gì ?
? Đọc đoạn còn lại ?
? Em hãy cho biết nội dung chính của đoạn truyện đó
? Hãy nhận xét về bố cục của truyện ?
- Bố cục theo dòng hồi tởng của nhân vật tôi về kỉ niệm
ngày tựu trờng đầu tiên
I Giới thiệu tác giả , tác phẩm (5 ) ’
1 Tác giả : Thanh tịnh (1911-1988)
- Là thầy giáo, nhà văn, nhà thơ , nhà báo
- Sở trờng viết văn xuôi trữ tình
2, Tác phẩm
II Đọc, tìm hiểu chú thích (8 )’
- Hoàn cảnh gợi nỗi nhớ về buổi tựu trờng đầu tiên trong
đời
- Tâm trạng , cảm giác của nhân vật “ Tôi” trên đờng đi tới trờng
- Tâm trạng , cảm giác của tôi khi đứng giữa sân trờng
- Tâm trạng , cảm giác của
“ Tôi” khi ngồi trong lớp học
đón giờ học đầu tiên
Trang 2? Kỉ niệm này đợc diễn tả theo trình tự nào ?
- Theo trình tự thời gian
? Có thể sắp xếp văn bản này vào kiểu văn bản nào ? Vì
sao?
- Có thể sắp xếp kiểu văn bản này vào kiểu văn bản biểu
cảm Vì toàn truyện là cảm xúc ,tâm trạng của nhân vật
“tôi” trong buổi tựu trờng đầu tiên
* Đây là câu chuyện mà chủ yếu là hồi ức , kỉ niệm của tác
giả Vì thế chuyện ngán thấm thía chất thơ, chất trữ tình
Vì vậy phân tích , tìm hiểu văn bản phải theo mạch cảm
xúc tức là phân tích tâm trạng nhân vật “tôi” trong buổi
khai trờng đầu tiên trong đời
- Hớng dẫn tìm hiểu chú thích
? Đọc 4 câu đầu ?
? Nỗi nhớ của tôi về buổi tựu trờng đợc khơi dậy từ thời
điểm nào ?
- Hàng năm cứ vào cuối thu
* Đó là thời điểm mà toàn đan ta chuẩn bị đa trẻ tới trờng
? Thiên nhiên cuối thu và sinh hoạt của con ngời ở thời
điểm này đợc miêu tả qua hình ảnh nào?
- Thiên nhiên: Lá rụng nhiều
Những đám mấy bàng bạc
- Cảnh sinh hoạt của con ngời : Mấy em nhỏ rụt rè núp sau
nón mẹ đến trờng
? Nhận xét thiên nhiên và cảnh sinh hoạt của con ngời đợc
kể và miêu tả ở đây?
- Cảnh thiên nhiên và sinh hoạt của con ngời ở đây rất phù
hợp với thời điểm khai trờng trong hiện tại
*GV: Thời điểm quá khứ tơng đồng với thời điểm hiện tại
Nỗi nhớ diễn ra thờng xuyên , nhiều lần thể hiện nỗi nhớ
da diết , kỉ niệm sâu sắc khó quên
? Cảm giác của nhân vật “tôi”đợc diễn tả qua những từ
ngữ hình ảnh nào ?
- Lòng tôi lại náo nức
- những kỉ niệm mơn man
- Lòng tôi lại t ng bừng rộn rã
? Nhận xét cách dùng từ để miêu tả cảm xúc của nhân vật
“tôi” ?
- Dùng một loạt từ láy để miê tả cảm xúc
? Những từ láy này đã giúp em hiểu rõ tâm trạng tôi đang
có tâm trạng nh thế nào ?
- Vừa diễn tả tâm trạng nhẹ nhàng lâng lâng , náo nức rộn
rã vừa làm sống dậy những kỉ niệm trong quá khứ hiện về
thật rõ nh đang diễn ra trong hiện tại
? Đọc thầm câu 2
? Để diễn tả cảm giác của mình tôi không chỉ kể , miêu tả
mà còn nêu rõ cảm xúc của mình qua hình ảnh từ ngữ nào
nữa ?
- Hình ảnh so sánh : Cảm giác trong sáng … t mấy cánh nh
hoa tơi mỉn cời giữa bầu trời quang đãng
? Hình ảnh so sánh này giúp em cảm nhận tháy “tôi” có
III Đọc – hiểu văn bản (29 )’
1, Trên đ ờng tới tr ờng ( hoàn cảnh gợi về nỗi nhớ và tâm trạng cảm giác của nhân vật tôi trên đờng tới trờng)
a , Hoàn cảnh gợi nỗi nhớ về buổi tựu tr ờng đầu tiên
Trang 3================================================================== cảm giác nh thế nào trong buổi tựu trờng đàu tiên?
- Cảm giác trong trẻo, tơi sáng
? Để nêu rõ hoàn cảnh khơi nguồn cảm xúc nhà văn đã sử
dụng phơng thức biểu đạt nào ?
- Phơng thức tự sự , miêu tả , biểu cảm
* Với cách kể rất tự nhiên và miêu tả cảnh thiên nhiên phù
hợp tơng đồng giữa quá khứ với hiện tại , cách dùng từ láy
để miêu tả tâm trạng và thể hiện cảm xúc bằng hình ảnh so
sánh cụ thể
? Có ý nghĩa gì trong việc nêu khởi nguồn cảm xúc của
nhân vật tôi ?
- Làm sống dậy thật rõ , thật sâu sắc về buổi tựu trờng đầu
tiên trong đời của nhân vật tôi
GV: Thanh Tịnh đã ghi lại thật đúng những cảm xúc thiêng
liêng sâu sắc của bao lứa tuổi học trò Với phơng thức tự
sự , miêu tả , biểu cảm , những câu văn mở đầu này nh
cánh cửa nhẹ nhàng mở ra đa ngời đọc vào những tâm cảm
trong sáng nhất của lần đầu tiên đợc đi học
*Chuyển : Nhân vật “Tôi” hồi tởng lại tâm trạng , cảm giác
của mình khi đi trên đờng theo mẹ lần đầu tiên đến trờng
? Đọc thầm “ Buổi mai hôm ấy … t.ngọn núi”
? Trên đờng tới trờng , nhìn cảnh vật xung quanh nhân vật
tôi cảm thấy nh thế nào?
- Con đờng quen … ttự nhiên thấy lạ
- Cảnh vật đều thay đổi
- Lòng tôi có sự thay đổi lớn : Hôm nay tôi đi học
? Vì sao “ Tôi” lại có cảm giác ấy ?
- Vì vốn là một cậu bé quen thả diều nô đùa ngoaì đồng
nay đi học Đay quả là một sự thây đổi lớn đánh dấu bớc
ngoặt tuổi thơ
*GV: Nhà văn đã diễn tả đúng tâm lí của con ngời
? Trong cảm giác ấy “Tôi” có cử chỉ , hành động ,lời nói
nh thế nào ?
- Cảm thấy mình trang trọng đứng đắn
- Thấy mấy cậu nhỏ trạc tuổi : quần áo tơm tất , nhí nhảnh
gọi tên nhau , trao nhau sách vở thèm
- Hai quyển vở – thấy nặng bặm tay ghì chặt
- Muốn thử sức mình , xin cầm thêm bút , thớc
- ý nghĩ non nớt thơ ngây : Ngời thạo mới cầm nổi bút
th-ớc
? Em có nhận xét gì về những cảm giác của “tôi”
- Những cảm giác thật ngây thơ , hồn nhiên vô t
? Vì sao “ Tôi” lại có cảm giác ấy ?
- Lần đầu tiên đợc bớc vào thế giới mới lạ “ Tôi”
muốn hoà mình vào thế giới học trò hông nhiên nhí
nhảnh
* Để diễn tả tâm trạng của mình nhân vật tôi dùng một loại
từ : thèm , bặm ,ghì ,xệch , chuí , muốn … t
? Những từ này thuộc loại từ gì ?
- Động từ chỉ hành động và tâm trạng
? Những động từ này dùng để miêu tả giúp ta cảm nhận rõ
điều gì về nhân vật “tôi”
- những động từ này sử dụng đúng chỗ khiến ta hình dung
- Kỉ niệm buổi đầu tiên hiện về với tâm cảm trong sáng , cảm
động
b, Tâm trạng cảm giác của nhân vật tôi trên đ ờng tới tr - ờng
Trang 4dễ dàng t thế và cử chỉ ngộ nghĩnh ngây thơ đáng yêu của
chú bé đang háo hức , hồi hộp bớc theo mẹ trên con đờng
dài và hẹp
? ý nghĩ của “tôi” đợc diễn tả qua câu văn nào ?
- “ý nghĩ ấy thoáng qua … ttrên ngọn núi”
? Câu văn sử dụng phéptu từ gì ?
? Phép so sánh ấy góp phần diễn tả tâm trạng nhân vật tôi
ra sao?
- So sánh sự vật hiện tợng cụ thể để làm sáng rõ cảm giác ,
tâm trạng trong sáng của nhân vật tôi
* Bằng cách kể chuyện tự nhiên , cách dùng từ ngữ miêu tả
cụ thể và phép so sánh giúp em cảm nhận thấy nhân vật tôi
có tâm trạng nh thế nào khi trên đờng theo mẹ đến trờng
lần đàu tiên trong đời ?
D: Củng cố(1 )’ : GV: với phơng thức miêu tả , biểu cảm
đã tạo nên chất thơ cho tác phẩm , góp phần thể hiện rõ kỉ
niệm sâu sắc , cảm xúc về một tuổi thơ đáng yêu với cảm
giác ngây thơ trong trẻo tơi sáng với tình cảm xao xuyến
bâng khuâng về ngày tựu trờng đầu tiên trong đời của tác
giả Thành công của Thanh Tịnh là diễn tả tâm trạng , cảm
gíaccủa mình thật đúng với tâm trạng của bao lớp học trò
chúng ta
Tiết 2
A : ổn định lớp (1’)
B: Bài mới :
GV: Từ những biến chuyển của đất trời cuối thu , từ hiện
tại nhà văn nhớ về quá khứ với kỉ niệm đẹp đẽ trong sáng
thơ ngây , hồi hộp bỡ ngỡ đầy háo hức ; đi hết con đờng
làng đến sân trờng cậu trò nhỏ có tâm trạng và cảm giác
nh thế nào chúng ta cùng nhau tìm hiểu tiếp
? Đọc diễn cảm đoạn văn “ Trớc sân trờng /6… ttrong các
lớp /7”
? Sân trờng đợc miêu tả có những gì ?
- Sân trờng : Dày đặc cả ngời
Ngời nào quần áo cũng sạch sẽ
Gơng mặt cũng vui tơi sáng sủa
? Nhìn khung cảnh ấy “Tôi” nghĩ đến mấy hôm trớc đi bẫy
chim qua trờng “Tôi” có cảm giác gì về trờng ?
- Trờng đối với tôi là một nơi xa lạ
- Trờng cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong làng
? Hôm nay đứng trên sân trờng tôi có cảm giác gì về
tr-ờng ?
- Trờng : Vừa xinh xắn , vừa oai nghiêm nh cái đình làng
Sân nó rộng , mình nó cao hơn những buổi tra hè
- Tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ
? Em có nhận xét gì về cách nêu hình ảnh ngôi trờng qua
cảm giác của tôi , với hiai thời điểm trớc – lần này ?
- Hình ảnh so sánh để khắc hoạ tâm trạng : Trớc thì thấy xa
lạ - hôm nay thì thấy xinh xắn, oai nghiêm , thấy rộng –
cao và tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ
? Vì sao lại có sự thây đổi đó ?
- Vì trớc đó cha đi học nên trờng trở nên xa lạ Nay trở
thành học trò của trờng nên thấy trờng xinh xắn , oai
- Tâm trạng và cảm giác tự nhiên , ngây thơ trong sáng và hồi hộp bỡ ngỡ đầy háo hức
đ-ợc đến trờng
2, Tr ớc sân tr ờng Mĩ Lí (20’)
+ Đứng giữa sân trờng
- Quan sát ngôi trờng
Trang 5================================================================== nghiêm , nên đâm ra lo sợ vẩn vơ
? Em đánh giá gì về cách miêu tả sự chuyển đổi tâm trạng
của nhân vật ?
- Sự chuyển biến rất phù hợp với tâm lí trẻ thơ : nCảnh
tr-ờng sừng sững to cao , ngời đông ăn mặc sạch sẽ , nét mặt
tơi vui - cậu trò nhỏ thấy mình nhỏ bé – lo sợ là lẽ đơng
nhiên
? Từ vịêc quan sát ngôi trờng nhân vật tôi tập trung vào
ai ?
- Những cậu trò nhỏ cũng nh tôi
- Mấy cậu trò nhỏ mới : + bỡ ngỡ đứng nép bên
ngh-ời thân
+ chỉ dám nhìn một nửa , hay dám đi
từng bớc nhẹ
- Họ nh con chim con đứng bên bờ tổ , nhìn quãng trời
rộng muốn bay , nhng còn ngập ngừng e sợ
- Họ thèm vụng và ao ớc thầm đợc nh những học trò cũ … t
để khỏi rụt rè trong cảnh lạ
? Khi miêu tả những cậu trò mới “Tôi” đã dùng phép tu từ
gì ?
- So sánh
? Nhận xét về hình ảnh sóánh của tác giả khi viết về những
trò mới ?
- Hình ảnh so sánh tinh tế vừa nói đợc tâm trạng thấy trờng
vừa lạ , vừa rất gần gũi ấm áp thân thơng , vừa gợi cho ngời
đọc một liên tởng về một thời tuổi nhỏ đứng giữa mái trờng
thân yêu Mái trờng nh cái tổ ấm , mỗi học trò ngây thơ
hông nhiên nh cánh chim đầy khát vọng và biết bao bồi hồi
lo lắng với chân trời kiến thức rộng mở ra trớc mắt
* Khi nghe tiếng trồng trờng
? Tâm trạng của “ Tôi” và các cậu học trò nhỏ đợc miêu tả
nh thế nào ?
- Hồi trống thúc vang dội cả lòng tôi
- Cảm thấy mình chơ vơ
- những cậu bé vụng về lúng túng nh cả tôi
- Không đi … t không đứng lại – hai chân các cậu cứ dềnh
dàng mãi – co lên một chân – duỗi mạnh
- Toàn thân : đang run lên theo nhịp bớc rộn ràng
? Hãy hình dung miêu tả lại cảnh các cậu trò nhỏ xếp
hàng vào lớp?
GV: Các cậu trò nhỏ thấy tiếng trống trờng vang dội ,
nhanh gấp , giục giã Dờng nh tiếng nhịp tim thình thịch
hồi hộp cũng vang lên theo tiếng trống trờng
? Theo dõi : “ Ông đốc … t chút nào hết”
? Dựa vào chú thích cho biết “ ông đốc” ở đây là từ loại
gì ? lớp 3 và lớp 5 ở đây có giống lớp 3 và lớp 5 ngày nay
không ?
- ông đốc là ông hiệu trởng – thầy hiệu trởng
- Lớp 3và 5 các lớp bậc tiểu học Theo hệ thống giáo dục
trớc cách mạng tháng tám thì lớp 5 là lớp nhất , lớp 4 là lớp
nhì … t
? Khi nghe ông đốc hiền từ và nghiêm trang gọi danh sách
học sinh vào lớp “ Tôi” có tâm trạng gì ?
- Cảm thấy quả tim nh ngừng đập
- Thấy trờng xinh xắn đáng yêu
và đâm ra lo sợ vẩn vơ
+ Quan sát những cậu trò nhỏ
- Tôi cảm thấy trờng vừa lạ vừa gần gũi , vừa ấm áp thân
th-ơng
+Khi nghe thấy tiếng trống tr-ờng xếp hàng vào lớp : lúng túng , ngỡ ngàng
Trang 6- Quên cả mẹ đứng sau
- Nghe gọi tên giật mình lúng túng
- Đợc mọi ngời chú ý , đã lúng túng càng lúng túng hơn
? Đó là tâm trạng nh thế nào ?
- Tâm trạng hồi hộp , bồn chồn , lúng túng của một chú bé
rời vòng tay mẹ bớc vào lớp học
? Nhà văn đã dùng những từ loại nào trong đoạn văn để
miêu tả tâm trạng nhân vật “tôi” ? từ nào đợc sử dụng
nhiều ?
- Động tg : ngập ngừng – e sợ – rụt rè – lúng túng –
dềnh dàng –run run … t Những từ đó trong đoạn văn này
thuộc cùng trờng nghĩa - trờng từ vựng ta sẽ học ở tiết sau
- Trong đó từ “ lúng túng” đợc lặp lại 4 lần
*GV: Đây là từ có ý nghĩa khái quát ,nhà văn sử dụng
chính xác để diễn tả nhiều tâm trạng , miêu tả chân thực
cử chỉ ánh mắt , ý nghĩ cảm giác hồn nhiên , trong sáng
của cậu học trò nhỏ khi rời vòng tay mẹ , bớc vào một thế
giới mới lạ - Ta hiểu thêm sâu hơn nỗi lòng nhân vật và tài
kể chuyện của tác giả
? Đỉnh cao của tâm trạng lúng túng là hành động gì?
- Một cậu ôm mặt khóc , tôi díu đầu vào lòng mẹ nức nở
khóc , đám học trò mới … tthút thít
? Vì sao “tôi” và các cậu trò nhỏ mới lại khóc khi vào lớp ?
-học sinh thảo luận
- Vì lo sợ phải xa vòng tay mẹ bớc vào thế giới mới lạ
- Vì tiếc nuối những ngày chơi đùa tự do thoải mái
- Tiếng khóc là phản ứng dây chuyền hết sức tự nhiên
GV: Miêu tả cụ thể 3 dạng khóc , thêm một vài lần nữa thể
hiện ngòi bút văn xuôi Thanh Tịnh truyền cảm , trữ tình ,
thấu hiểu lòng ngời biết bao
? Tại sao “ Tôi” lại cảm thấy “Cha lần nào xa mẹ nh lần
này” khi bớc vào lớp dù trớc đó “Tôi” xa mẹ cả ngày đi
chơi với các bạn ?
- Vì xung quanh : trờng , lớp, bạn bè , thầy giáo đều mới
lạ ,nên cảm thấy lẻ loi , cảm thấy xa nhà , xa mẹ là tất yếu
? Nhận xét nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ thơ của nhà văn ?
- Nhà văn ghi lại thật sống động , chân thực cảm động
những rung động , những biến thái tâm lí cuỉa trò nhỏ lần
đầu tiên đến trờng học Đó là tâm trạng ngỡ ngàng , cảm
giác mới lạ nảy nở trong lòng đầy xáo động
GV: Thanh Tịnh sống lại những kỉ niệm của chính mình ,
giãi bày tuổi thơ của mình và của bao ngời
Chuyển
? Đọc “ Một mùi hơng lạ /8… t.hết”
? bớc vào chỗ ngồi tôi có tâm trạng cảm giác gì ?
- Cảm nhận đợc mùi hơng lạ xông lên trong lớp , cái gì
cũng thấy lạ và hay hay
- Lạm nhận chỗ ngồi là một vật riêng của mình
- nhìn ngời bạn tí hon ngồi bên cạnh tôi … tkhông cảm thấy
xa lạ
? So sánh hai tâm trạng của “Tôi’ ở đầu và cuối văn bản
- Trên đờng tới trờng : Con đờng quen - xa lạ
- Vào lớp : Bạn lạ - thân thuộc quyến luyến
+Khi nghe đọc tên mình : hồi hộp
- Tâm trạng lo lắng , hồi hộp , lúng túng
- Tâm trạng ngỡ ngàng , xúc
động
3, Giờ học đầu tiên (15’)
Trang 7? Em thấy có gì mâu thuẫn không ? Vì sao?
- Không có gì mâu thuẫn Vì đợc ông đốc hiền từ khuyên
nhủ , đợc thầy giáo trẻ tơi cời đón nhận Mọi ngời , vật trở
nên gần gũi thân thơng quyến luyến
? Nhìn con chim liệng đứng bên cửa sổ ,hót mấy tiếng rụt
rè vỗ cánh bay cao tôi có tâm trạng nh thế nào ?
- Thèm thuồng nhìn theo cánh chim
? Tại sao tôi có tâm trạng ấy ? Hình ảnh con chim có ý
nghĩa gì ?
- Hình ảnh con gợi đến những ngày chơi bời tự do Hình
ảnh này báo hiệu những ngày ấy đã kết thúc – Bắt đầu
một giai đoạn mới
*GV: Tiếng phâna của thầy đa tôi về cảnh thật và Tôi
vonghf tay lên bàn nhìn chăm chú thầy viết và lầm nhẩm
đánh vần đọc : “ Tôi đi học”
? Dòng chữ này kết thúc có ý nghĩa gì ?
- Cách kết thúc thật tự nhiên, bất ngờ Đây là bài học đầu
tiên trong đời Dòng chữ mở ra một thế giới mới cho thơ
ngày đầu tiên đến trờng
GV: Dòng chc thể hiện chủ đề của truyện
D: Củng cố :
? Truyện ngắn này có sự kết giữa các loại văn bản nào ?
- Miêu tả , tự sự , biểu cảm
GV: Truyện ngắn này không có cốt truyện mà chủ yếu là
cảm xúc , tâm sự của nhân vật , tất cả đợc miêu tả bằng
ngòi bút tinh tế , sâu sắc làm rung động lòng ngời
? Những hình hảnh thiên nhiên thu về trong truyện có vai
trò gì ?
- tất cả làm nền cái không khí rất riêng hợp với thời
điểm khai trờng
? Chất thơ của truyện đợc thể hiện ở truyện qua những yếu
tố nào ?
Học sinh hoạt động nhóm
GV: tóm tắt
- Chất thơ đợc tạo nên bởi tình huống truyện không cốt
truyện
- Chất thơ ngọt ngào ,mơn man , buồn buồn bởi có sự đồng
cảm : Ai cũng có buổi đến trờng đâù tiên rụt rè , bỡ ngỡ
hoáo hức , lo lắng
- Chất thơ đợc tảo bởi tình cảm ấm áp trìu mến dành cho
trẻ , từ hình ảnh thiên nhiên đẹp nên thơ , từ hình ảnh so
sánh khi páht bieeủ cảm nghĩ , từ giọng van nhẹ nhàng
trong sáng lay động lòng ngời
? Truyện gợi cho em những suy nghĩ gì về thời thơ ấu
? Những kỉ niệm thời thơ ấu , nhất là ngày đầu đến
tr-ờng lu giữ bền lâu trong kí ức con ngời
GV: Đó là nội dung cần ghi nhớ
? Đọc nghi nhớ SGK
Gợi ý : Cảm xúc của nhân vật tôi đợc thể hiện theo trình tự
nào ?
? Dòng cảm xúc đợc khơi nguồn và diễn ra nh thế nào ?
? Đó l;à dòng cảm xúc nh thế nào ?
? Dòng cảm xúc của nhân vật “Tôi” đợc diễn tả bằng
những phơng thức nào ?
- Tâm trạng bâng khuâng ; nhớ tiếc những ngày đã qua , háo hức chờ đợi những ngày sắp
đ-ợc học
III Tổng kết (4 )’
* Ghi nhớ :SGK
IV Luyện tập (5 )’
1, Phát biểu cảm nghĩ của em
về dòng cảm xúc của nhân vật
“Tôi” trong truyện ngắn “ Tôi
đi học”
2, Viết bài văn ngắn ghi lại cảm xúc của em trong buổi đến trờng đầu tiên của mình nh thế nào ?
Trang 8? Dòng cảm xúc ấy gợi em nhớ về kỉ niệm về ngày đầu tiên
đến trờng nh thế nào ?
E: H ớng dẫn về nhà :Học thuộc phần ghi nhớ
Phân tích để làm nổi bật rõ cảm xúc tha thiết trong trẻo của
nhân vật tôi trong truyện ngắn “ Tôi đi học”
* Rút kinh nghiệm
Tiết 3
Ngày soạn : 25/8 Ngày dạy :
Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
I Mục đích yêu cầu
- học sinh hiểu rõ :
+ Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ + Rèn luyện t duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng
+ Giáo dục ý thức học tập bộ môn , yêu thíc tìm hiểu nghĩa của từ ngữ trong Tiếng Việt
II Chuẩn bị :
GV: Nghiên cứu soạn bài , bảng phụ ghi các ví dụ , bài tập
HS: Chuẩn bị bài theo sự hớng dẫn của thầy
III Tiến trình lên lớp
1,
ổ n định lớp (1’)
2, Kiểm tra bài cũ : (kiểm tra sĩ số )
3, Bài mới
Giới thiệu bài :
ở lớp 7 ta đợc học về từ với những mối quan hệ nào về ý nghĩa ? Từ đồng âm – từ trái nghĩa
? ? Thế nào là từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa ? Cho ví dụ ?
? Nhận xét mối quan hệ ngữ nghĩa giữa từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa
- Các từ đồng nghĩa có thể thay thế cho nhau trong một câu văn cụ thể
- Các từ trái nghĩa có thể loại trừ nhau khi lựa chọn để đặt câu
Hôm nay ta xét đến mối quan hệ bao hàm của các từ qua bài cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
GV: Đa bảng phụ học sinh quan sát sơ đồ
Khi học về môn sinh học ta thấy : Động vật nói chung có
I Từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ nghĩa hẹp (20’)
1:Ví dụ
Voi h ơu Tuhú Sáo Cá rô Cá thu
Động vật
Cá
Trang 9================================================================== các loài nhỏ hơn là Thú , Chim , cá trong lớp thú có nhiều
loài : Loài voi , loài khỉ loài hơu Trong lớp cá có nhiều
loài : Cá rô , cá thu , cá mè
? Nghĩa của từ “động vật” rộng hay hẹp hơn so với nghĩa
của từ “voi , hơu” ?
? Nghĩa cuả từ “chim” rộng hay hẹp so với nghĩa của từ “tu
hú , sáo”
? Nghĩa cuả từ “cá” rộng hay hẹp hơn so với nghĩa của từ
“cá rô , cá thu”
? Nghĩa của từ thú , chim ,cá rộng hơn nghĩa của từ nào ?
hẹp hơn so với nghĩa của từ nào?
Từ đó em có nhận xét gì về phạm vi nghĩa của từ ngữ ?
GV: Nghĩa của từ động vật rộng hơn so với nghĩa của từ
thú , chim cá
Nghĩa của từ “thú” rộng hơn so với nghĩa của “voi và hơu”
Nghĩa của từ “chim” rộng hơn so với nghĩa của từ “tu hú ,
sáo”
Nghĩa của từ “cá” rộng hơn so với nghĩa của từ “cá thu , cá
chim”
? Em hiểu thế nào là một từ đợc coi là có nghĩa rộng ?
GV: Những từ “cá rô , cá thu” đợc bao hàm trong phạm vi
nghiã của từ “cá”
Những từ “tu hú , sáo” đợc bao hàm trong nghĩa của từ
“chim”
Những từ “voi , hơu” đợc bao hàm trong phạm vi nghĩa của
từ “thú”
Những từ “thú , chim , cá” đợc bao hàm nghĩa trong phạm
vi nghĩa của từ “động vật”
? Em hiêủ một từ ngữ đợc coi là có nghĩa hẹp khi phạm vi
nghĩa của từ ngữ đó nh thế nào ?
*GV: Nghĩa của từ thú , chim ,cá rộng hơn so vơí nghĩa của
nào , hẹp hơn so với từ ngữ nào ?
? Đọc phần ghi nhớ ?
? Đọc và nêu yêu cầu bài tập1 ?
Gọi 2 học sinh lên bảng
a,
2: Kết luận + Nghĩa của một từ có thể rộng hơn (khái quát hơn) hoặc hẹp hơn (ítd khái quát hơn) nghĩa của từ ngữ khác
+ Một từ ngữ đợc coi là
có nghiã rộng khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác
+ Một từ đợc coi là nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó đợc bao hàm trong phạm vi nghĩa của từ ngữ khác + Một từ ngữ có nghĩa rộng hơn đối với những từ ngữ này , đồng thời có thể có nghĩa hẹp hơn so với một từ ngữ khác
II Luyện tập (25 )’
Bài tập 1: Lập sơ đồ thể
hiện cấp độ khái quát của nghĩa
từ ngữ trong nhóm từ ngữ ( theo mẫu sơ đồ trong bài học )
Y phục
Quần đùi Quần dài áo dài áo sơ mi
Trang 10? Cho biết bài tập yêu cầu ta làm gì ?
Giáo viên chia đội chơi và nêu yêu cầu đội chơi : Tìm từ
thuộc phạm vi nghĩa rộng – tìm những từ có phạm vi
nghĩa hẹp đợc bao hàm trong phạm vi nghĩa rộng
Đội 1 Đội 2
A, Xe cộ : Xe đạp , xe máy c, Ngời: họ hàng ( Cô, dì ,
, xe xích lô chú , bác )
b, Kim loại : Thép , đồng d, Hoa quả : Cam , chanh
, thiếc
E: Hớng dẫn học bài :- Học bài
- Làm hết bài tập 5
* Rút kinh nghiệm :
Bài tập 2/11
a, Chất đốt : Xăng , dầu hoả , khí ga , ma dút , than
b, Nghệ thuật : hội hoạ , âm nhạc , văn học , điêu khắc
c, Món ăn : canh nem , rau xào , thịt luộc , tôm rang ,
d, Nhìn : Liếc, ngắm , nhòm, ngó
e, Đánh : Đấm đá , bịch, thịu , tát
Bài tập 3/11
a, Thuốc lào ? Vì sao ? ( Vì không thuộc thuốc chữa bệnh )
b, Thủ quỹ ? Vì sao ? Vì không phải là ngời dạy học
c, Bút điện ? Vì sao? Vì không phải là bút để viết
d, Hoa tai ? Vì sao ? Vì không phải là loài hoa trong tự nhiên
Bài tập 4 : Bài tập trò chơi
tiếp sức
Tiết4
Ngày soạn : 25/8 Ngày dạy :
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
I Mục đích
- Giúp học sinh nắm đợc chủ đề của văn bản , tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Biết viết một số văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề , biết xác định và duy trì đối t-ợng trình bày , lựa chọn , sắp xếp các phần văn bản sao cho tập trung nêu bật ý kiến , cảm xúc của mình
- Giáo dục ý thức trau dồi kiến thức để làm bài tập làm văn
II Chuẩn bị :
- Thầy : Nghiên cứu soạn bài, tìm các ví dụ mẫu để phân tích, dùng bảng phụ ghi các ví dụ , dẫn chứng
- Trò : Đọc bài trớc khi đến lớp