Giáo án Ngữ văn lớp 8 - Tuần 1 đến 9

Đặt vấn đề: Càng nhận ra sự thâm độc của người cô, chú bé Hồng càng đau đớn, uất hận, càng trào lên cảm xúc yêu thương mãnh liệt đối với người mẹ bất hạnh của mình.. Vậy, cảm giác sung s[r]

TUẦN 1

  1

Tôi đi học

(Thanh Tịnh)

Ngày  10/8/2009

A mục tiêu cần đạt

mãi trong cuộc đời mỗi con &'

- Tình cảm tha thiết của tác giả đối với tuổi thơ, bạn bè và mái & quê   thân yêu

- Tích hợp ngang với Tiếng Việt ở các bài Các cấp độ khái quát nghĩa

của từ, với phần Tập làm văn ở bài Tính thống nhất về chủ đề của văn bản Tích hợp dọc với bài Cổng !"# mở ra.

- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức biểu cảm, phát hiện và phân tích nhân vật - & kể chuyện

- Giáo dục học sinh yêu & yêu lớp, yêu bạn bè, thầy cô

B Phương pháp

- Đàm thoại, thảo luận

C chuẩn bị

- Thầy: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo

- Trò: Chuẩn bị bài theo câu hỏi gợi ý ở Sgk Chuẩn bị đầy đủ sách vở

d- tiến trình lên lớp:

I ổn định tổ chức:

II Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra sự chuẩn bị đồ dùng học tập của học sinh.

III Bài mới:

1 Đặt vấn đề: Trong mỗi cuộc đời con & những kỷ niệm

niệm về buổi đến & đầu tiên:

Ngày đầu tiên đi học

Mẹ dắt tay đến &

Em vừa đi vừa khóc

Mẹ dỗ dành yêu  '''

Truyện ngắn Tôi đi học đã diễn tả những kỷ niệm mơn man, bâng khuâng của

một thời ấy

2 Triển khai bài

Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài giảng

Hoạt động 1 I Tìm hiểu chung

Gv hớng dẫn Hs đọc thầm chú thích,

trình bày ngắn gọn về tác giả Thanh

Tịnh

1 Tác giả, tác phẩm

a Tác giả:

- Thanh Tịnh (1911-1988), Huế

b Tác phẩm:

- Tôi đi học in trong tập “Quê mẹ”,

xuất bản 1941

Giọng chậm, dịu, hơi buồn, lắng sâu;

chú ý những câu nói của nhân vật

tôi, & mẹ, ông đốc Cần đọc với

giọng phù hợp

Gv đọc mẫu- Hs đọc- Nhận xét

2 Đọc, tìm hiểu chú thích:

a Đọc:

Gv cùng Hs giải thích từ khó b Chú thích

3 Bố cục:

- 3 đoạn:

Gv: Văn bản này chia làm mấy

đoạn? ý mỗi đoạn ?

+ Đoạn 1: Từ Buổi mai hôm ấy trên

ngọn núi

 Cảm nhận của tôi trên & đến

&' Học sinh nêu Giáo viên thống nhất

cách chia bố cục + Đoạn 2: Tiếp theo đ "ợc nghỉ cả

ngày nữa

 Cảm nhận của tôi lúc ở sân

&' Gv: Đoạn nào gợi cảm xúc thân thuộc,

gần gũi nhất trong em ? Vì sao ? + Đoạn 3: Phần còn lại. Cảm nhận của tôi trong lớp học.

- Học sinh tự bộc lộ.

? Văn bản sử dụng những  

thức biểu đạt nào? 4 Thể loại:cảm Miêu tả, tự sự và biểu

1 Phân tích

a Cảm nhận của tôi trên & tới

&' Gv: kỷ niệm ngày đầu đến &

của nhân vật tôi gắn với không gian,

thời gian nào ?

- Thời gian : Buổi sáng cuối thu (một

buổi mai đầy ="F thu và gió lạnh)

- Không gian: Trên con "# làng dài và hẹp.

Gv: Vì sao không gian và thời gian

ấy trở thành kỷ niệm trong tâm trí

tác giả ?

- Đó là thời điểm và nơi chốn quen thuộc, gần gũi, gắn liền với tuổi thơ của tác giả ở quê  '

- Tác giả là & yêu quê   tha thiết

Gv: Trong câu văn : Con đ-ờng này tôi đã

quen đi lại lắm lần, nh-ng lần này tự

nhiên thấy lạ, cảm giác quen mà lạ của

nhân vật “tôi" có ý nghĩa gì ?

- Dấu hiệu đổi khác trong tình cảm của cậu bé ngày đầu tới .9 tự thấy 

đã lớn lên, con 2.9 làng không còn dài rộng  .8 BBB

Gv: Chi tiết tôi không lội qua sông thả

diều nh- thằng Quý và không ra đồng nô

đùa nh- thằng Sơn nữa có ý nghĩa gì

- Báo hiệu sự thay đổi trong nhận thức bản thân, cậu bé tự thấy mình lớn lên

 Sự học hành nghiêm túc

Gv: Có thể hiểu gì về nhân vật tôi qua chi

tiết ghì thật chặt hai quyển vở mới trên tay

và muốn thử sức mình tự cầm bút th.ớc ?

 Có chí học ngay từ đầu, muốn mình tự đảm nhiệm việc học tập, không thua kém bạn

Gv: Trong những cảm nhận mới mẻ trên

con 2.9 làng đến .9 nhân vật tôi

đã bộc lộ đức tính gì ?

 Yêu học, yêu bạn bè và mái

& quê  '

Thảo luận nhóm:

Khi nhớ lại ý nghĩ chỉ có & thạo

" ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi

nhẹ nhàng " một làn mây ?"I

ngang trên ngọn núi" ?

 Nghệ thuật so sánh

 - kỷ niệm đẹp, cao siêu

- Đề cao sự học của con &'''

Hãy phát hiện và phân tích ý nghĩa

dụng trong câu văn trên ?

E Củng cố, dặn dò

* Củng cố:

- Đọc diễn cảm lại phần 1

- Cảm nhận của “tôi” trên & tới &

* Dặn dò:

- Học bài cũ:

- Chuẩn bị tiết 2 của bài Tôi đi học.

TUẦN 1

Tiết thứ 2

Tôi đi học

(Thanh Tịnh)

Ngày soạn: 10/8/09

A mục tiêu cần đạt

tôi ở buổi tựu & đầu tiên trong đời

mác của Thanh Tịnh

- Tích hợp ngang với Tiếng Việt ở các bài Các cấp độ khái quát nghĩa

của từ, với phần Tập làm văn ở bài Tính thống nhất về chủ đề của văn bản Tích hợp dọc với bài Cổng !"# mở ra.

- Giáo dục học sinh yêu & yêu lớp, yêu bạn bè, thầy cô

b phương pháp:

- Đàm thoại - Thảo luận

c chuẩn bị

- Thầy: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo

- Trò: Chuẩn bị bài theo câu hỏi gợi ý ở Sgk

d- tiến trình lên lớp:

I ổn định tổ chức:

II Kiểm tra bài cũ:

- Cảm nhận của nhân vật tôi trên & đến &i

III Bài mới:

rong chơi, thả diều ngoài đê, ngoài đồng nữa Chính ý nghĩ ấy làm cho tâm

trạng của tôi trên & tới & thấy trang trọng và đứng đắn Vậy cảm nhận của tôi lúc ở sân & và trong lớp học  thế nào? Tiết học hôm

2 Triển khai bài:

sân 01

Gọi Hs đọc đoạn 2 (theo bố cục)

Lí * lại trong tâm trí tác giả có gì

nổi bật?

- Rất đông & (!"I sân !"# làng Mĩ Lí dày đặc cả "#N

- H& nào cũng đẹp (O"# nào quần áo cũng sạch sẽ, "F mặt nào cũng vui "F sáng sủa).

nghĩa gì ? - Phản ánh không khí đặc biệt của ngày hội khai &'

- Thể hiện tinh thần hiếu học của nhân dân ta

- Bộc lộ tình cảm sâu nặng của tác

giả đối với mái & tuổi thơ.

chỉ thấy ngôi & Mĩ Lí cao ráo

và sạch sẽ hơn các nhà trong làng

H lần này tới & cậu bé lại

thấy !"# Mĩ Lí trông vừa xinh

xắn vừa oai nghiêm " cái đình

làng Hoà ấp khiến lòng tôi lo sợ vẩn

vơ. Em hiểu ý nghĩa của hình ảnh so

sánh trên  thế nào ?

- So sánh lớp học với đình làng- nơi thờ cúng tế lễ, nơi thiêng liêng cất giấu những điều bí ẩn

- Phép so sánh diễn tả cảm xúc nghiêm trang của tác giả về mái

& đề cao tri thức của con & trong lớp học

Gv: Khi tả những học trò nhỏ tuổi

lần đầu đến & tác giả dùng

hình ảnh so sánh nào ?

- Họ " con chim non đứng bên bờ

tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay,

" còn ngập ngừng e sợ.

Gv: Em đọc thấy những ý nghĩa nào

từ hình ảnh so sánh ấy ? - Miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng các em nhỏ lần đầu tới &

học

- Đề cao sức hấp dẫn của nhà &'

- Thể hiện khát vọng bay bổng của tác giả đối với & học

qua những chi tiết nào ? - Ông đọc danh sách học sinh.- Ông nói : Các em phải gắng học để

thầy mẹ "8 vui lòng và để thầy dạy các em "8 sung ="I

- Nhìn chúng tôi với cặp mắt hiền từ

và cảm động.

- "F "# nhẫn nại chờ chúng tôi.

Gv: Từ đó cho thấy tác giả nhớ tới

ông đốc bằng tình cảm nào ?  Quý trọng, tin = biết ơn Gv: Em nghĩ gì về tiếng khóc của

các cậu học trò khi sắp hàng để vào

lớp trong đoạn: Các cậu ?" lẻo

nhìn ra sân, trong đám học trò

mới, vài tiếng thút thít đang ngập

ngừng trong cổ.

- Khóc, một phần vì lo sợ (do phải

& lạ), một phần vì sung  

hiệu sự = thành Những giọt

Gv: Hãy nhớ và kể lại cảm xúc của

chính mình trong ngày đầu tiên đi

học ?

- Học sinh tự bộc lộ.

Gv: Em hiểu gì về nhân vật tôi ? - Giàu cảm xúc với & lớp, với

& thân

- Có những dấu hiệu = thành trong nhận thức và tình cảm ngay từ ngày đầu tiên đi học

trong lớp học

Gọi Hs đọc đoạn cuối văn bản

Gv: Vì sao trong khi sắp hàng đợi

vào lớp, nhân vật “tôi" lại cảm thấy

trong thời thơ ấu tôi " lần nào

thấy xa mẹ tôi " lần này ?

độc lập của mình khi đi học

giới riêng của mình, phải tự làm lấy tất cả, không có mẹ bên cạnh  ở nhà,

Gv: Những cảm nhận mà nhân vật

tôi

là gì ?

- Một mùi "F lạ xông lên Trông hình gì treo trên "# tôi cũng thấy lạ và hay hay; nhìn bàn ghế chỗ tôi ngồi lạm nhận là vật riêng của mình; nhìn "# bạn " hề quen biết " lòng vẫn thấy sự xa lạ chút nào,

Gv: Hãy lí giải những cảm giác đó

của nhân vật “tôi” ? học, một môi & sạch sẽ, ngay

ngắn

- Không cảm thấy sự xa lạ với bàn

những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với mình bây giờ và mãi mãi

Gv: Những cảm giác đó cho thấy

tình cảm nào của nhân vật tôi đối với

lớp học của mình ?

Tình cảm trong sáng thiết tha

Gv: Đoạn cuối văn bản có 2 chi tiết:

- Một con chim liệng đến đứng trên

bờ cửa sổ nhìn theo cánh chim.

- O" tiếng phấn của thầy tôi và

lẩm nhẩm đánh vần đọc.

Những chi tiết đó nói thêm điều gì

về nhân vật tôi ?

- Một chút buồn khi từ giả tuổi thơ

- Bắt đầu = thành trong nhận thức và việc học hành của bản thân

- Yêu thiên nhiên, yêu tuổi thơ, và yêu cả sự học hành để = thành

Thảo luận nhóm: Gv: Trong sự đan

xen của các   thức : tự sự, - Nổi trội là   thức biểu cảm Truyện Tôi đi học ghi lại những cảm

miêu tả, biểu cảm, theo   thức

nào trội lên để làm thành sức truyền

cảm nhẹ nhàng mà thấm thía của

truyện ngắn Tôi đi học ?

giác trong sáng nảy nở trong lòng tôi

ngày đầu cắp sách tới &'

- Điều đó khiến truyện gần với thơ, có sức truyền cảm đặc biệt nhẹ nhàng mà thấm thía

Gv: Những cảm giác nảy nở trong

lòng là những cảm giác nào ? - Tình yêu, niềm trân trọng sách vở, bạn bè, bàn ghế, lớp học, thầy học,

gắn liền với mẹ và quê  ' Gv: Từ đó, em cảm nhận những điều

tốt đẹp nào từ nhân vật tôi ?  Giàu cảm xúc với tuổi thơ và mái

& quê  '

bồi đắp khi em đọc truyện Tôi đi

học?

- Học sinh tự bộc lộ.

nghệ thuật kể chuyện của nhà văn

Thanh Tịnh trong truyện ngắn Tôi đi

học ?

- Muốn kể chuyện hay, cần có nhiều

kỷ niệm đẹp và giàu cảm xúc

Gọi Hs đọc mục ghi nhớ Sgk * Ghi nhớ: (Sgk)

E Củng cố, dặn dò

* Củng cố:

- Cảm nhận của nhân vật tôi lúc ở sân &i

- Cảm nhận của nhân vật tôi trong lớp học?

- Học bài cũ

- Viết bài văn ngắn ghi lại ấn  của em trong buổi đến

& khai giảng lần đầu tiên

- Soạn bài Trong lòng mẹ - Chú ý những từ tác giả để trong

ngoặc kép

TUẦN 1

Tiết thứ 3

cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Ngày soạn :11/8/09

I mục tiêu cần đạt

- Kiến thức : Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan

hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Tích hợp : Với văn ở văn bản Tôi đi học, với Tập làm văn qua bài

Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.

- Rèn luyện kĩ năng sử dụng từ trong mối quan hệ so sánh về phạm vi nghĩa rộng và nghĩa hẹp

II phương pháp:

- Quy nạp - Bài tập nhanh

III chuẩn bị

- Thầy: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo Bảng phụ

- Trò:

IV- tiến trình lên lớp:

1 ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra sự chuẩn bị đồ dùng học tập của học sinh.

3 Bài mới:

- Đặt vấn đề: Giáo viên nhắc lại mối quan hệ đồng nghĩa và trái

nghĩa của từ ngữ đã học ở lớp 7 và giới thiệu chủ để bài mới: về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Triển khai bài:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài giảng

Gv: Tìm một số ví dụ về từ đồng

nghĩa và từ trái nghĩa ?

Hs tìm ví dụ

Gv nhận xét- bổ sung

- Từ đồng nghĩa : + Máy bay - tàu bay - phi cơ

+ Nhà   - bệnh viện + Đèn biển - hải đăng

- Từ trái nghĩa + Sống - chết + Nóng - lạnh + Tốt - xấu Gv: Em có nhận xét gì về mối quan

hệ ngữ nghĩa của từ trong hai nhóm

trên ?

- Các từ có mối quan hệ bình đẳng về ngữ nghĩa, cụ thể:

+ Các từ đồng nghĩa trong nhóm

có thể thay thế cho nhau trong một câu văn cụ thể

+ Các từ trái nghĩa trong nhóm có thể loại trừ nhau khi lựa chọn để đặt câu

Quan sát sơ đồ ?. đây 1 Ví dụ:

Voi, "F Tu hú, sáo, Cá rô, cá thu,

2 Nhận xét:

Gv: Nghĩa của từ động vật rộng hơn

hay hẹp hơn nghĩa của các từ thú,

chim, cá ? Vì sao ?

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ thú, chim, cá.

 Phạm vi của từ động vật bao hàm nghĩa của từ thú, chim, cá.

Gv: Nghĩa của từ thú, chim, cá rộng

hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ

"F voi, tu hú, sáo, cá rô, cá thu?

- Các từ thú, chim, cá có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ voi, "F tu

hú, cá rô, cá thu.

 Phạm vi của các thú, chim, cá bao hàm nghĩa của các từ voi, "F

Gv: Nghĩa của các từ thú, chim, cá

rộng hơn nghĩa của những từ nào,

đồng thời hẹp hơn nghĩa của những

từ nào ?

- Các từ thú, chim, cá có phạm nghĩa rộng hơn các từ voi, "F tu hú, sáo, cá rô, cá thu và có nghĩa hẹp hơn từ

động vật.

Bài tập nhanh: Cho các từ : cây,

cỏ, hoa Tìm các từ có phạm vi nghĩa

hẹp hơn cây, cỏ, hoa và từ có nghĩa

rộng hơn ba từ đó ?

- Thực vật  cây, cỏ, hoa  cây

cam, cây dừa, cỏ gấu, cỏ gà, cỏ mật, hoa cúc, hoa lan, hoa huệ,

Giáo viên   dẫn học sinh tổng

phần ghi nhớ

3 Ghi nhớ: (Sgk)

Bài tập 1: Hs tự làm Làm theo mẫu Bài tập 1:

a Từ ngữ nghĩa rộng là chất đốt.

b Từ ngữ nghĩa rộng là nghệ thuật.

? Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với

nghĩa của các từ ngữ ở mỗi nhóm: c Từ ngữ nghĩa rộng là thức ăn. d Từ ngữ nghĩa rộng là nhìn.

e Từ ngữ nghĩa rộng là đánh.

Cho Hs thảo luận nhóm Bài tập 3: Tìm từ ngữ có nghĩa hẹp

Động vật

a Từ xe cộ bao hàm các từ xe đạp, xe

máy, xe hơi

? Tìm các từ ngữ có nghĩa bao hàm

trong phạm vi nghĩa của mỗi từ ngữ sau: b Từ kim loại bào hàm các từ sắt, nhôm, đồng

c Từ hoa quả bao hàm các từ chanh,

cam, chuối

Hs: Trình bày

Gv: Nhận xét, bổ sung d Từ họ hàng bao hàm các từ họ nội, họ ngoại, chú, bác, cô, dì

e Từ mang bao hàm các từ xách,

mang, gánh

Bài tập 4: Hớng dẫn học sinh tự làm Bài tập 4:

? Chỉ ra những từ ngữ không thuộc

phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ sau

đây:

a Thuốc lào

b Thủ quỹ

c Bút điện

d Hoa tai

V Củng cố, dặn dò

* Củng cố:

- Học sinh nhắc lại phần ghi nhớ SGK

* Dặn dò:

- Học bài cũ

- Làm bài tập 5

!"# từ vựng.

TUẦN 1

Tiết thứ 4

tính thống nhất về chủ đề của văn bản

Ngày  :11/8/2009

A mục tiêu cần đạt

hai   diện hình thức và nội dung

- Tích hợp ở văn bản Tôi đi học, với Tiếng Việt qua bài Cấp độ khái

quát của nghĩa từ ngữ.

nói, viết đảm bảo tính thống nhất về chủ đề

B Phương pháp:

- Đàm thoại - Thảo luận

c chuẩn bị

- Thầy: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo.

- Trò:

D tiến trình lên lớp

I ổn định tổ chức:

II Bài cũ:

- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh

III Bài mới:

1 Đặt vấn đề: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản là một

trong những đặc  quan trọng tạo nên văn bản, phân biệt văn bản với những câu hỗn độn, với những chuỗi bất & về nghĩa Đặc  này của văn bản liên hệ mật thiết với tính thống N mạch lạc, tính liên kết Vậy chủ

đề của văn bản là gì? Những điều kiện nào để đảm bảo tính thống nhất chủ

2 Triển khai bài:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài giảng

Gv yêu cầu h/s đọc thầm văn bản

Tôi đi học.

1 Ví dụ: (Sgk)

Gv: Văn bản miêu tả việc đang xảy

ra hay đã xảy ra ? - Văn bản Tôi đi học (Thanh Tịnh):

miêu tả những việc đã xảy ra, đó là :

những cảm xúc trong trẻo, cảm giác hồi hộp, bỡ ngỡ, những kỉ niệm sâu sắc về buổi tựu 0- đầu tiên của tác giả.

Gv: Tác giả viết văn bản này nhằm

mục đích gì ? - Để bộc lộ cảm xúc của mình về một kỷ niệm sâu sắc từ thuở thiếu thời Gv: Từ các nhận xét trên, em hãy

cho biết : Chủ đề của văn bản là gì?

(Là vấn đề chủ yếu mà văn bản tập

trung làm rõ)

 Chủ đề của văn bản là vấn đề chủ chốt, những ý kiến, những cảm xúc của tác giả "8 thể hiện một cách nhất quán trong văn bản.

văn bản

Gv: Để tái hiện những kỷ niệm về

ngày đầu tiên đi học, tác giả đã đặt

nhan đề của văn bản và sử dụng từ

ngữ, câu văn  thế nào?

- Nhan đề Tôi đi học có ý nghĩa rõ

ràng, giúp ta hiểu ngay nội dung của

văn bản là nói về chuyện đi học.

Gv: Hãy tìm những từ ngữ chứng tỏ

tâm trạng đó in sâu trong lòng nhân

vật tôi suốt cuộc đời?

- Đại từ tụi OPQ <RS < T <U vỡ

bài  núi T 4W nờm ngày OU tiờn O

X Y& tụi

Gv: Tìm các từ ngữ, các chi tiết nêu - Các câu: [Tu nh\c On kW ni]m vT

a Tác giả:

- Thanh Tịnh ( 19 1 1- 1 98 8 ), Huế

b Tác phẩm:

- Tôi học in tập “Quê mẹ”,

xuất 19 41

Giọng chậm, dịu, buồn, lắng sâu;... văn Tích hợp dọc với Cổng !"# mở ra.

- Rèn kĩ đọc diễn cảm văn hồi ức biểu cảm, phát phân tích nhân vật - & kể chuyện

- Giáo dục học sinh yêu & yêu lớp, ... hiểu ý nghĩa hình ảnh so

sánh  ?

- So sánh lớp học với đình làng- nơi thờ cúng tế lễ, nơi thiêng liêng cất giấu điều bí ẩn

- Phép so sánh diễn tả cảm xúc nghiêm trang tác