QUẢN lí NHÀ nước về dân tộc đạo tin lành

Những tư tưởng cải cách này đã dẫn tới xung đột gay gắt quyết liệt với Toà thánh Vaticăng và dẫn đến việc ra đời một tôn giáo mới : đạo Tin Lành.. VỀ TÊN GỌI ĐẠO TIN LÀNH Tên gọi của mỗ

QUẢN LÍ NHÀ NƯỚC VỀ DÂN TỘC,

TÔN GIÁOCHỦ ĐỀ : ĐẠO TIN LÀNHNHÓM 8 LỚP KH14 NS2 THÀNH VIÊN:

1. Nguyễn Thị Thủy

2. Bùi Thị Ngần

3. Trần Thị Mai

4. Chu Thị Hóa

5. Nguyễn Thị Thu Huyên

6. Nguyễn Thị Thanh Huyền

Nội dung chính

I. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ ĐẠO TIN LÀNH

II. VỀ TÊN GỌI ĐẠO TIN LÀNH

III. HOÀN CẢNH VÀ ĐIỀU KIỆN RA ĐỜI

IV. QUÁ TRÌNH TRUYỀN BÁ ĐẠO TIN LÀNH

V. GIÁO LÍ, LUẬT LỆ, LỄ NGHI VÀ TỔ CHỨC

VI. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN ĐẠO TIN LÀNH Ở

VIỆT NAM

I. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ ĐẠO TIN LÀNH

Thế kỷ XVI là thế kỷ mở đầu cho các cuộc cách mạng tư sản châu Âu Máctin Luthơ chịu ảnh hưởng của tư tưởng tự do tư sản, phản kháng lại những quy định khắc nghiệt của của Công giáo Ông thừa nhận Thánh kinh nhưng phủ nhận truyền thống của nhà thờ, bãi bỏ những nghi lễ phiền toái, cải cách lại ngày phục sinh của chúa, chủ trương cho phép các mục sư lấy vợ Những tư tưởng cải cách này đã dẫn tới xung đột gay gắt quyết liệt với Toà thánh Vaticăng và dẫn đến việc ra đời một tôn giáo mới : đạo Tin Lành

Nói chung về nội dung cơ bản của đạo Tin lành vẫn giữ

nguyên như Công giáo nhưng về luật lệ, lễ nghi, cách thức hành đạo và cơ cấu tổ chức Giáo hội có nhiều thay đổi, ảnh hưởng khá đậm nét tư tưởng dân chủ tư sản, nhấn mạnh ý chí cá nhân

Nếu so sánh với các tôn giáo lớn trên thế giới như Phật Giáo, công Giáo hay Hồi Giáo thì đạo Tin Lành ra đời muộn hơn cả Tuy nhiên kể từ khi ra đời cho đến nay, đạo tin Lành đã phát triển rất mạnh, trở thành một tôn giáo quốc tê với khoảng 550

triệu tín đồ, gần 300 hệ phái tổ chức khac nhau và có mặt trên nhiều quốc gia.

I. VỀ TÊN GỌI ĐẠO TIN LÀNH

Tên gọi của mỗi tôn giáo đều mang 1 ý nghĩa riêng, có khi

nó liên quan đến một địa danh, một nhân vật sáng lập, một điển tích lịch sử hay một xu hướng giáo lý, thần học.Tên gọi vủa đạo Tin lành có một ý nghĩa riêng và chỉ rõ mối quan hệ giữa đạo Tin Lành với các tôn giáo trong Kitô giáo

Vào đầu CN, ở vùng Trung Cận Đông thuộc vùng đất của

đế quốc La Mã xuất hiện một tôn giáo mới thờ Đấng Cứu thế - ngôi hai thiên chúa tiếng Hi Lạp là Jésus Christ Danh xưng Jésus Christ dịch qua tiếng Việt là Giê-su Ki-ri-xi-tô, gọi tắt là Giêsu Kitô; chữ Jesus dịch qua âm Hán là Gia tô; chữ Christ là

Cơ đốc Như vậy, đạo thờ Đấng Cứu thế có những tên gọi theo cách dịch khác nhau: đạo Kitô, đạo Giatô, đạo Cơ đốc Từ tôn giáo địa phương thế kỷ IV đạo Kitô trở thành tôn giáo của đế quốc La Mã rộng lớn và thường được gọi là Catholic Thực ra tên gọi Catholic có từ rất sớm để chỉ những cộng đồng Kitô giáo

ban đầu và nó có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp: Katholikos có nghĩa là chung (General), là thông thường (Common) hay toàn

bộ (Universal) Sau này, khi Kitô giáo phân rẽ thành Công giáo Rôma, Chính thống giáo, Tin lành, Anh giáo thì trong nhiều trường hợp Catholic (Công giáo) vẫn chỉ toàn bộ truyền thống Kitô giáo Ở Việt Nam, Catholic gọi là Công giáo, có một thời

kỳ người Việt Nam gọi Công giáo là Thiên Chúa giáo Gọi như vậy không đúng vì cả Chính thống giáo, Tin lành, Anh giáo đều thờ Thiên Chúa Thấy thế, có người bổ sung thêm từ Rôma và gọi là đạo Thiên Chúa hệ Rôma Cách gọi này có vẻ rõ hơn

nhưng xem ra cũng không chuẩn xác, nên đã trở lại tên gọi

chính thức của nó là: đạo Công giáo

Đến thế kỷ XI, cụ thể là năm 1054 Ki-tô giáo diễn ra cuộcđại phân liệt lần thức nhất, một bên theo văn hoá Hy Lạp, mộtbên theo văn hoá La tinh, gọi là phân liệt Đông - Tây, hình thànhtôn giáo mới ở phương Đông: Chính thống giáo (Orthodoxism).Tên gọi này biểu lộ quan điểm (Dox) thẳng thắn và đúng đắn(Ortho) của một "giáo thuyết về niềm tin chân thật" Đôi khingười ta gọi Chính thống giáo là Kitô giáo phương Đông Thậmchí trong một số văn cảnh, người ta dùng các từ Đông phương,

Hy Lạp, Constantinople để chỉ Chính thống giáo, các từ: Tâyphương, La tinh, Rôma để chỉ Công giáo.

Thế kỷ XVI, cuộc đại phân liệt lần thứ hai diễn ra trongCông giáo, hình thành một tôn giáo mới - đạo Tin lành Giáo hộiCông giáo và phong kiến châu Âu gọi là đạo chống đối -Protestantism, khi sang Trung Quốc, Protestantism dịch qua Hángọi là "đạo Thệ phản" Cuộc đại phân liệt lần thứ hai thực chất làcuộc cải cách tôn giáo, cho nên trong nhiều trường hợp người tacòn gọi đạo Tin lành là "đạo Cải cách" (Reformism) Đạo Tinlành truyền vào Việt Nam đầu thế kỷ XX, ở miền Bắc được gọitheo cách của người Trung Quốc là "đạo Thệ phản", ở miềnTrung gọi là "đạo Giatô", ở miền Nam gọi là "đạo Huê Kỳ" Đầunhững năm 20, 30 của thế kỷ XX giáo sĩ Cadman người Canadathuộc Hội Truyền giáo Cơ đốc - CMA, cùng với văn sĩ PhanKhôi dịch Kinh thánh ra tiếng Việt Nam, hai ông không dịchPhúc âm (Evangelical) là "Tin mừng" như đạo Công giáo, màdịch là "Tin lành" Cách gọi Phúc âm là Tin lành của nhữngngười theo đạo Cải cách (Thệ phản) dần dần thành thói quen vànhất là nó phân biệt được với đạo Công giáo nên người ta gọiluôn đạo Cải cách là đạo Tin lành cho đến ngày nay

Cùng thời gian với việc ra đời đạo Tin lành, xuất hiện mộttrào lưu cải cách theo cách riêng ở nước Anh hình thành Anhgiáo - Angelicalsm.

Như vậy, Kitô giáo hay Cơ đốc giáo bao gồm: Công giáo(Catholic), Chính thống giáo (Orthodoxsm), Tin lành(Protestantism), Anh giáo (Angelicalism), hay nói cách khác,đạo Tin lành là "anh em" cùng một gốc với đạo Công giáo, đạoChính thống và Anh giáo

II. HOÀN CẢNH VÀ ĐIỀU KIỆN RA ĐỜI Đạo Tin lành ra đời ở châu Âu vào thế kỷ thế XVI có

nguồn gốc chính trị, xã hội sâu xa Trước hết là sự xuất hiệcủagiai cấp tư sản với những yêu cầu mới về chính trị, xã hội, tưtưởng tôn giáo Trong điều kiện thời Trung cổ, Giáo hội Cônggiáo và giai cấp phong kiến có quan hệ chặt chẽ với nhau, đạoCông giáo trở thành chỗ dựa tư tưởng cho chế độ phong kiến,Giáo hội Công giáo bị chính trị hoá trở thành thế lực phongkiến, giai cấp tư sản đã thực hiện cuộc cải cách đạo Công giáo

để "tháo bỏ hào quang tôn giáo" của giai cấp phong kiến, để thuhẹp dần lực lượng và ảnh hưởng của giai cấp phong kiến, trước

khi tiến hành cuộc cách mạng xã hội - cách mạng tư sản để lật

đổ chế độ phong kiến

Đạo Tin lành ra đời thể hiện sự khủng hoảng nghiêm trọng

về vai trò ảnh hưởng của Giáo hội Công giáo do những thamvọng quyền lực trần thế và sự sa sút về đạo đức của hàng giáophẩm, nhất là sau cuộc "lưu đày Babylon" (1387 - 1417) Cùngvới sự khủng hoảng, uy tín ảnh hưởng của Giáo hội là sự bế tắccủa nền thần học Kinh viện (hình thành từ thế kỷ XII) - cơ sởquyền lực của Giáo hội Công giáo

Đạo Tin lành ra đời xét về mặt văn hoá, tư tưởng đượcthúc đẩy bằng phong trào Văn hóa phục hưng - chủ nghĩa nhânvăn, chủ nghĩa dân tộc ở châu Âu thế kỷ XV, XVI Với chủtrương đề cao con người, đề cao nhân tính, nhân quyền đối lạiviệc đề cao thần tính, thần quyền, đề cao tự do cá nhân, dân chủ

và sự hưởng lạc, đối lại sự kìm hãm dục vọng và sự ràng buộccủa chế độ phong kiến và luật lệ Công giáo, đề cao lòng yêunước cụ thể đối lại đề cao lòng yêu Thiên Chúa và một nướcChúa chung chung diệu vợi Văn hoá phục hưng - chủ nghĩanhân văn đã tạo ra chiều kích mới về văn hoá, tư tưởng, cáchnhìn mới về con người và tôn giáo, làm cơ sở cho việc nảy nở vàtiếp thu những tư tưởng cải cách tôn giáo

Đạo Tin lành ra đời là sự kế thừa, tiếp nối các phong tràochống lại quyền lực Giáo hoàng và Giáo triều Rôma từ nhiều thế

kỷ trước, mà tiêu biểu là một số phong trào từ thế kỷ XII trở đi,như: phong trào Albigeois (thế kỷ XII) ở Pháp, phong tràoWaldensians (thế kỷ XII) ở Pháp, phong trào John Wycilff (thế

kỷ XIV) ở Anh, phong trào Jerome Savararola (thế kỷ XV) ở Ý,

và nhất là phong trào Jean Huss (thế kỷ XV) ở Tiệp…

Nguyên nhân trực tiếp hay đúng hơn là nguyên cớ củacuộc cải cách là đời sống sa hoa hưởng lạc của hàng giáo phẩmtrong giáo triều Rôma và nhất là việc giáo hoàng Leon X ra lệnhban ơn toàn xá cho những ai dâng cúng tiền của cho Giáo hộibằng cách cho bán "bùa xá tội" Những người xướng xuất vàlãnh đạo cuộc cải cách không phải ai khác là những giáo sĩ Cônggiáo: linh mục, tiến sĩ Thần học Martin Luther (1483 - 1546),linh mục Thomas Munzer (1490 - 1525), linh mục Jean Calvin(1509 - 1564), linh mục Ubric Zwinghi (1484 - 1531)

Phong trào cải cách tôn giáo nổ ra đầu tiên ở Đức vàotháng 11 năm 1517 bằng việc Martin Luther công bố 95 luận đềchống lại chức vụ giáo hoàng, giáo quyền Rôma và việc bán

"bùa xá tội" Từ nước Đức, phong trào lan sang các nước Pháp,Thụy Sĩ, Anh, Scốtlen, Ai-rơ-len, Đan Mạch, Thụy Điển, Na

Uy để đến giữa thế kỷ XVII, sau cuộc chiến tranh ba mươinăm (1618 - 1648) bất phân thắng bại, gây nhiều tổn thất, cảchâu Âu và giáo triều Rôma chấp nhận những người cải cách và

từ đó hình thành một tôn giáo mới tách ra khỏi đạo Công giáo đạo Tin lành

-III. QUÁ TRÌNH TRUYỀN BÁ ĐẠO TIN

LÀNH

Thế kỷ XVII giai cấp tư sản ở châu Âu bước lên vũ đàichính trị, tự khẳng định mình bằng một loạt cuộc cách mạng tưsản (cách mạng tư sản Anh 1640, cách mạng tư sản Pháp1789 ) Đặc biệt, sau đó giai cấp tư sản châu Âu tiến hành cáccuộc chiến tranh xâm lược ra bên ngoài để mở rộng thị trường

và khai thác nguyên vật liệu Đạo Tin lành đã khai thác triệt đểhoàn cảnh chính trị, xã hội nói trên nhằm mở rộng ảnh hưởng.Nếu cuối thế kỷ XVII, mới có 30 triệu tín đồ thì cuối thế kỷXVIII đầu thế kỷ XIX, đạo Tin lành có đến trên 100 triệu tín đồ.Thế kỷ XX, với hai cuộc chiến tranh thế giới (1914 - 1918, 1939

- 1945) và tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá với tốc độnhư vũ bão đã tạo môi trường thuận lợi cho đạo Tin lành pháttriển mở rộng ra nhiều nước trên thế giới Đạo Tin lành ra đời ởchâu Âu, sau đó truyền sang các nước Bắc Mỹ Ở Bắc Mỹ gặp

môi trường tự do, đạo Tin lành phát triển, hình thành nhiều tổchức, hệ phái Rồi từ Bắc Mỹ, bằng nhiều con đường, trong đó

có việc nhờ dựa vào vị thế, ảnh hưởng của Mỹ, đạo Tin lànhtruyền trở lại châu Âu và lan toả ra toàn thế giới Đó là conđường phát triển của đạo Tin lành, đồng thời lý giải: cái nôi củađạo Tin lành ở châu Âu, còn trung tâm (điều hành) Tin lành thếgiới ở Bắc Mỹ

Một điều cần quan tâm nữa, trong quá trình phát triển, trướcđây và hiện nay, một mặt khai thác điều kiện thuận lợi như nóitrên, mặt khác tự bản thân đạo Tin lành rất năng động, luôn luônđổi mới và thích nghi, đặc biệt là chủ trương "nhập thế", lấy cáchoạt động xã hội làm phương tiện, điều kiện để thu hút tín đồ.Đồng thời do ra đời muộn, khi địa bàn truyền giáo ngày càng ít

Từ rất sớm, đạo Tin lành đã hướng các hoạt động truyền giáođến vùng dân tộc thiểu số Trên bình diện thế giới vào những thế

kỷ trước, châu Á, châu Phi, châu Mỹ là những vùng xa xôi của

"châu Âu văn minh" Hiện nay, đối với từng quốc gia, vùngmiền núi, biên giới, hải đảo là những nơi dân tộc thiểu số sinhsống

Đến nay, chỉ gần năm trăm năm kể từ khi ra đời, đạo Tinlành phát triển với tốc độ rất nhanh, trở thành một tôn giáo lớn,đứng thứ ba sau đạo Hồi giáo, Công giáo với khoảng 550 triệutín đồ của 285 hệ phái có mặt ở 135 nước của tất cả các châulục, trong đó tập trung ở các nước công nghiệp tiên tiến như Tây

tổ chức của đạo Tin lành để so sánh với đạo Công giáo như sau:

1 Kinh thánh và giáo lý

+ Trước hết về Kinh thánh, cả hai tôn giáo Tin lành vàCông giáo đều lấy Kinh thánh (gồm Cựu ước và Tân ước) làmnền tảng giáo lý Đạo Tin lành đề cao vị trí của Kinh thánh, coi

đó là chuẩn mực căn bản, duy nhất của đức tin và sự hành đạo.Đạo Công giáo lại cho rằng ngoài Kinh thánh còn có những vănbản khác như nghị quyết các Công đồng chung, các sắc chỉ,

thông điệp của Giáo hoàng, về nguyên tắc cũng có giá trị nhưgiáo lý Đạo Tin lành đề cao Kinh thánh một cách tuyệt đối, tất

cả tín đồ và chức vụ mục sư, truyền đạo đều sử dụng Kinhthánh, nói và làm theo Kinh thánh Đối với đạo Tin lành, Kinhthánh có vị trí cực kỳ quan trọng Trong các trường hợp, Kinhthánh giữ vai trò như một giáo sĩ trên cả hai phương diện mục

vụ và truyền giáo

+ Giáo lý của đạo Tin lành và Công giáo về cơ bản giốngnhau Cả hai tôn giáo đều thờ Thiên Chúa, tin theo thuyết "ThiênChúa ba ngôi" (Ngôi Một: Cha, Ngôi Hai: Con, Ngôi Ba: Thánhthần; Ngôi Hai được "lưu xuất" từ Ngôi Một, Ngôi Ba được "lưuxuất" từ Ngôi Một và Ngôi Hai); tin vũ trụ, muôn vật đều doThiên Chúa tạo dựng và có điều khiển; tin con người do ThiênChúa tạo dựng theo cách riêng và có phần hồn và phần xác; tincon người có tội lỗi; tin có Ngôi Hai Thiên Chúa là Giêsu Kitôxuống trần chịu nạn, chịu chết chuộc tội cho loài người; tin cóThiên thần và Ma quỷ, có Thiên đàng và Địa ngục; tin có ngàyPhục sinh, Tận thế và Phán xét cuối cùng

Tuy nhiên, có một số chi tiết trong một số tín điều truyềnthống của đạo Công giáo được đạo Tin lành sửa đổi và lược bỏtạo ra sự khác biệt nhất định giữa đạo Tin lành và Công giáo

+ Đạo Tin lành tin có sự hoài thai Chúa Giêsu một cáchmầu nhiệm của bà Maria nhưng cho rằng bà Maria chỉ đồngtrinh cho đến khi sinh Chúa Giêsu, sau đó không còn đồng trinhnữa Thậm chí một số phái Tin lành cho rằng Kinh thánh nói BàMaria sau khi sinh Chúa Giêsu còn sinh cho ông Giuse một sốngười con khác một cách bình thường Một số phái Tin lành đãtrích dẫn những câu Kinh thánh nói về việc bà Maria có conthêm với ông Giuse, như trong sách Matheu ở chương 13 câu

54, 55 có nói: " Anh em Ngài (Chúa Giêsu) có phải là Giacô,

Giosep, Simson, Giuđa ?" (Matheu 13; 55,56); hoặc sách Giăng

chương 2, câu 12 còn nói rõ hơn: "Sau việc đó, anh em và môn

đệ Ngài (Chúa Giêsu) đều xuống thành Ca-bê-na-um" (Giăng 2;

12) Do vậy, đạo Tin lành chỉ kính trọng chứ không tôn sùng thờlạy bà Maria như đạo Công giáo Bà Maria chỉ có công sinh vànuôi dạy Chúa Giêsu, chứ không phải là mẹ của Thiên Chúa

+ Đạo Tin lành tin có Thiên sứ, có các thánh Tông đồ, cácThánh tử đạo và các Thánh khác, nhưng cũng chỉ kính trọng vànoi gương, chứ không tôn sùng và thờ lạy họ như đạo Cônggiáo Đạo Tin lành không thờ các tranh ảnh, hình tượng cũngnhư các di vật Không tôn sùng và thực hiện hành hương đến các

Thánh địa, kể cả Giêrusalem, núi Xinai, đền thánh Phêrô vàPhaolô.

+ Đặc biệt, đạo Tin lành không thờ lạy các hình tượng và

họ cho rằng Kinh thánh đã dạy: "Hình tượng là công việc do tay

người làm ra, hình tượng có miệng mà không nói, có tai mà không nghe, có lỗ mũi mà chẳng ngửi, có tay nhưng không rờ rẫm, có chân nào biết bước đi phàm kẻ nào làm hình tượng

mà nhờ cậy nơi đó, đều giống nó" (Thi thiên 115; 4-8).

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đạo Tin lành có dùngcác tranh ảnh, hình tượng trong sinh hoạt tôn giáo nhưng mang ýnghĩa tài liệu để giảng giải, truyền thụ

+ Đạo Tin lành tin có Thiên đàng, Hoả ngục nhưng khôngquá coi trọng tới mức dùng nó làm công cụ khuyên thưởng răn

đe, trừng phạt đối với con người Đạo Tin lành không có Luyệnngục, nơi tạm giam các linh hồn mắc tội nhẹ đang chờ cứu vớtnhư đạo Công giáo Họ cho rằng Kinh thánh chỉ nói đến Thiênđường, Hoả ngục, không nói đến Luyện ngục

2 Luật lệ, lễ nghi

Trong đời sống tín ngưỡng, đạo Tin lành là một tôn giáođặc biệt đề cao lý trí trong đức tin, cho rằng sự cứu rỗi chỉ đếnbởi đức tin chứ không phải vì những "hình thức ngoại tại" (tức

là không phải vì các luật lệ, lễ nghi) Do đó luật lệ, lễ nghi, cáchthức hành đạo của đạo Tin lành đơn giản không cầu kỳ, rườm rànhư đạo Công giáo.

+ Trong bảy phép Bí tích của đạo Công giáo (Rửa tội,Thêm sức, Giải tội, Thánh thể, Sức dầu, Truyền chức, Hôn phối)đạo Tin lành chỉ thừa nhận và thực hiện phép Rửa tội (Bắptem),phép Thánh thể Vì họ cho rằng Kinh thánh chỉ nói đến nhữngphép đó mà thôi Một số phái Tin lành có thêm lễ Dâng con trẻcho Thiên Chúa, dựa theo tích trong Cựu ước rằng A-bra-ham

đã dâng con trai là Y-Sác cho đức Giê-hô-va

+ Đạo Tin lành cho rằng phép Bắptem không phải tẩy trừtội lỗi một cách linh nghiệm mà đó là sự thay cũ đổi mới củamỗi con người, một sự liên lạc bằng lương tâm và lý trí đối vớiChúa Trời Do vậy, người chịu Bắptem phải đủ tuổi để hiểu biếtcác lẽ đạo, và nhất là phải ăn ở trong sạch, không được phạmtội Nghi lễ Bắptem của đạo Tin lành được tiến hành theo lối cổnhư thánh Gioan rửa tội cho Chúa Giêsu trên sông Gio-đăngbằng cách dìm cả người xuống nước, chứ không dội ít nước lênđầu một cách tượng trưng như Công giáo

+ Nguyên thuỷ, đạo Tin lành có 3 quan điểm về Lễ Thánhthể: M Luther tuy tuyên bố không công nhận "thuyết biến thể"