Hồi giáo quản lý nhà nước về dân tộc và tôn giáo

Ở Việt Nam tập hợp hầu hết các hình thức khác nhau của những tôn giáo lớn trên thế giới như Phật giáo, Công giáo, Tin lành, Hồi giáo Islam, Hòa Hảo và Cao Đài… Tài liệu này sẽ giúp chúng

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

BÀI TẬP NHÓM

Giảng viên hướng dẫn: ThS Hoàng Thị Cường

Nhóm 12 - KH14NS1 Trương Thị Thanh Hoa AH130435

Nguyễn Thị Diệu Linh AH130447 Nhóm trưởng

Trần Thị Hương Quỳnh AH130473

Nguyễn Tuyết Sương AH131055

Hà Nội, tháng 09 năm 2015

MỤC LỤC

I Khái quát về Hồi giáo 3

1 Sự ra đời và phát triển của Hồi giáo 3

7 Những quan điểm sai lệch về Hồi giáo 9

II Hồi giáo ở Việt Nam 10

1 Quá trình du nhập và phát triển Hồi giáo ở Việt Nam 10

III Những quan điểm, đường lối và chính sách của Đảng và

Nhà nước ta về Hồi giáo 14

Đặt vấn đề:

Trong quá trình dựng nước và giữ nước, cùng với việc hình thành các giá trị văn hóa, hệ thống tín ngưỡng tôn giáo của cộng đồng người Việt cũng được hình thành Ở Việt Nam tập hợp hầu hết các hình thức khác nhau của những tôn giáo lớn trên thế giới như Phật giáo, Công giáo, Tin lành, Hồi giáo (Islam), Hòa Hảo và Cao Đài… Tài liệu này sẽ giúp chúng ta tìm hiểu sâu hơn về Hồi giáo (sự ra đời, phát triển, giáo lý, nghi lễ, tổ chức…) và thực trạng Hồi giáo ở Việt Nam, cùng những quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với tôn giáo và những người theo tôn giáo

ở nước ta

I Khái quát về Hồi giáo.

1 Sự ra đời và phát triển của Hồi giáo

Hồi giáo còn gọi là đạo Hồi hay Islam xuất hiện khá sớm trên thế giới Xứ sở, nguồn gốc bắt đầu ở bán đảo Ả Rập Hồi giáo ra đời do hàng loạt nguyên nhân kinh tế, xã hội, tư tưởng gắn liền với sự chuyển biến từ chế độ công xã nguyên thủy sang xã hội có giai cấp của các tộc người vùng Trung cận Đông và yêu cầu thống nhất các bộ lạc trong bán đảo Ảrập thành một nhà nước phong kiến thần quyền do đó cần một tôn giáo độc thần để thay thế những tôn giáo đa thần tồn tại ở đó từ trước

Sự ra đời của Hồi giáo gắn liền với tên tuổi và sự nghiệp của Mohammad -người khai sáng tín ngưỡng Hồi giáo Mohammad được tín đồ Hồi giáo thế giới tôn vinh là "tinh thần", "duy nhất", "toàn năng", "độ lượng", "siêu việt" và "vĩnh cửu" là thiên sứ và Giáo chủ

Sự phát triển của Hồi giáo giai đoạn đầu có ba đặc trưng:

Thứ nhất, Hồi giáo tồn tại trong cuộc đấu tranh với các tín ngưỡng, giáo lý

khác nhau Sau khi Hồi giáo ra đời, vào khoảng thời gian từ năm 622 đến năm 630, cùng với việc xây dựng lực lượng, tôn giáo này phải trải qua thời

kỳ đấu tranh quyết liệt, kết hợp những cuộc "thánh chiến" với những hoạt động chính trị và ngoại giao Mohammad cùng những người anh em Hồi giáo xây dựng Mecca thành "Thánh địa " - trung tâm Hồi giáo thế giới cho tới ngày nay Sau khi chinh phục thành Mecca, Hồi giáo đã trở thành một

đế quốc bành trướng thế lực, tiếp tục mở rộng "thánh chiến" tấn công để

mở rộng thế giới Hồi giáo

Thứ hai, sự phát triển của Hồi giáo gắn với các cuộc chiến tranh để

mở rộng về mặt lãnh thổ và về mặt số lượng tín đồ Từ năm 636, Hồi giáo bắt đầu những cuộc viễn chinh tấn công, mở đầu cho một thời kỳ truyền bá Hồi giáo sang các quốc gia khác Cho đến thế kỷ XI, Hồi giáo trở thành một tôn giáo quốc tế, thống soái các quốc gia dân tộc từ Địa Trung Hải đến

Vịnh Ba Tư Vào khoảng ba thế kỷ sau (từ thế kỷ XIV đến XVI), Hồi giáo truyền bá xuống vùng Đông Nam Á, trong đó có cả Việt Nam Hiện nay, Hồi giáo là tôn giáo có tín đồ đông nhất thế giới (trên 1,5 tỷ tín đồ - The Pew Forum on Religion and Public Life cập nhật năm 2009), có mặt ở hơn

100 quốc gia trên tất cả các châu lục, nhưng tập trung ở vùng Trung Cận Đông, Bắc Phi, Trung Á và Đông Nam Á

Thứ ba, sự xuất hiện của Hồi giáo vào những giai đoạn này, đến giữa

thế kỉ XX, gắn với các khu vực có nền kinh tế phát triển thấp hơn so với các khu vực của Công giáo và đạo Tin Lành

Sự phát triển của Hồi giáo chẳng những bằng con đường truyền đạo,

mà bằng con đường chiến tranh, gọi là các cuộc Thánh chiến Vì thế quá trình phát triển thường kè theo sự mâu thuẫn nội bộ, chia vực các phe phái, làm cho nội bộ Islam ở các khu vực cũng có những bất đồng về chính trị

2 Giáo lý Hồi giáo

Cũng như bất cứ một tôn giáo nào, giáo lý Hồi giáo cũng bao gồm những quan niệm về thế giới và con người Tuy nhiên, giáo lý Hồi giáo chứa đựng yếu tố tín ngưỡng cổ của người Ả rập Cơ sở giáo lý Hồi giáo là niềm tin vào thánh Allah và Thiên sứ Muhammad, tin vào thiên thần và sự bất tử của linh hồn, tin vào ngày phục sinh và phán xét cuối cùng Đặc biệt

là tin vào sự vĩnh cửu của kinh Koran và luật Sariat

Đặc điểm giáo lý của Hồi giáo là đơn giản nhưng luật lệ và lễ nghi rất phức tạp, nghiêm khắc, thậm chí đến mức khắt khe và nhiều khi vượt ra khỏi phạm vi tôn giáo và trở thành chuẩn mực pháp lý của xã hội Không như những tôn giáo khác, Hồi giáo chỉ có duy nhất một quyển thiên kinh Koran, gồm có 114 chương, 6.236 tiết (những đoạn thơ) Nội dung kinh Koran vô cùng phong phú đại thể bao gồm những tín ngưỡng cơ bản, chế

độ tôn giáo của đạo Hồi và những ghi chép về tình hình xã hội trên bán đảo

Ả rập đương thời cùng những chính sách về chủ trương xã hội, quy phạm luân lý đạo đức Đối với các tín đồ Hồi giáo, thiên kinh Koran là một vật linh thiêng, vì đó chính là lời phán của thánh Allah Đấng Toàn Năng

Theo kinh Koran, tín đồ Hồi giáo phải theo năm điều luật gọi là

“Năm trụ cột của Đạo Hồi”

Bên cạnh đó, giáo lý Hồi giáo còn quy định những điều cơ bản sau:

 Allah là đấng tối cao sinh ra trời đất

 Allah là đấng tối cao sinh ra muôn loài trong đó có con người

 Con người là bình đẳng trước thánh Allah nhưng số phận và tài năng tạo nên sự khác nhau giữa những con người

 Số phận con người có tính định mệnh và do thánh Allah sắp đặt

 Tín đồ Hồi giáo phải luôn có thái độ đúng: trong cộng đồng Hồi giáo thì phải kiên nhẫn chịu đựng, phục tùng thánh Allah, đối với người ngoài thì phải kiên quyết bảo vệ mọi lợi ích của Hồi giáo và phải có tinh thần thánh chiến

 Về y lý: khuyên bảo con người phải giữ gìn sức khỏe

 Những lời khuyên về đạo lý:

- Tôn thờ Thiên chúa cao nhất là Allah

- Sống nhân từ độ lượng

- Thưởng phạt công minh, trừng phạt chủ yếu đối với kẻ thù

- Thánh chiến là thiêng liêng và bắt buộc

- Kiên định và nhẫn nại trong mọi thử thách

- Tin vào định mệnh và sự công minh của Allah

- Cấm một số thức ăn: thịt heo, rượu bia và các chất có men

- Trung thực

- Không tham của trộm cắp

- Làm lễ và tuân thủ các nghi lễ Hồi giáo

3 Giáo chủ

Người sáng lập ra Hồi giáo là Muhammad Theo truyền thuyết người Hồi kể lại thì: Muhammad sinh năm 570 tại Mecca Mồ côi từ nhỏ, ông được ông nội và bác đem về nuôi dưỡng Mặc dù không biết đọc, không biết viết, nhưng ông rất thông minh, khôn ngoan và giàu nghị lực Lớn lên, ông lấy vợ là bà Khadija Từ lúc lập gia đình, ông chuyên tâm lo vào việc buôn bán và đồng thời nghiên cứu về đời sống tâm linh Lúc 40 tuổi, ông vào thiền trong hang núi Hira thì bất ngờ 1 đêm, ông thấy thiên thần Jibrael (Gabriel) thừa lệnh Thiên Chúa Allah xuống “khải thị” cho ông, khiến ông trở thành sứ giả của Thượng đế Từ đó, Hồi giáo chính thức được khai sinh Để hợp pháp hóa tôn giáo mới này, ông tự xưng mình là Tiên tri – sứ giả cuối cùng được thánh Allah cử đến để truyền bá lời dạy của thánh Allah, giáo dục lối sống cho người dân Arab; đồng thời ông cũng phán rằng kinh Koran là bộ kinh chính thức của người Arab (chống & hủy bỏ 2

bộ kinh cũ)

4 Nghi lễ tôn giáo

Cũng như các tôn giáo độc thần khác, đạo Hồi có những nghi lễ tôn giáo riêng biệt được giáo hội quy định để các tín đồ tuân thủ một cách

nghiêm túc và đồng nhất trong việc tôn thờ thánh Allah cũng như trong việc chấp hành các luật đạo Khi thực hiện các nghi lễ này, đạo Hồi buộc tín đồ phải tập trung chú ý và với một thái độ thành kính Nếu thiếu một trong hai điều kiện này thì mọi nghi lễ sẽ bị coi là vô ích

Có 5 nghi lễ quan trọng nhất trong đạo Hồi, thường được gọi là

"Năm cột trụ của Hồi Giáo":

Thứ nhất: Công khai tuyên xưng một Thiên Chúa là Allah và tin

rằng ngoài Allah ra không có một Thiên Chúa nào khác Đồng thời tín đồ phải công khai tuyên xưng Muhammad là sứ giả của Thiên Chúa thì mới nhận được lãnh ơn của Chúa

Thứ hai: Khi cầu nguyện, tín đồ Hồi giáo phải quay mặt về phía

thánh địa Mecca (thủ đô xứ Saudi Arabia ngày nay) Cầu nguyện ngày 5 lần: lúc rạng đông, đúng ngọ, sau trưa, lúc mặt trời lặn và lúc nửa đêm

Dù tín đồ Hồi Giáo đang làm gì và ở bất cứ đâu (ở giữa sa mạc hoặc trên đường phố, tại trụ sở làm việc hay tại trường học, bến xe, chợ búa v.v ) cứ đến giờ cầu nguyện là họ quỳ rạp xuống đất để thực hiện các nghi

lễ này Mọi du khách đến các nước có tín đồ Hồi Giáo thường rất ngạc nhiên về nghi thức cầu nguyện đặc biệt này của họ

Khi cầu nguyện tại nhà thờ Hồi Giáo, những người đàn ông đứng thành hàng ngang sát nhau Đàn bà luôn luôn xếp hàng ở phía sau đàn ông hoặc cầu nguyện tại nhà riêng Trong nhà thờ Hồi Giáo (giống như Tin Lành) không có bàn thờ hoặc ảnh tượng, không có người chủ lễ Chỉ có người hướng dẫn cầu nguyện tiếng Ả Rập gọi là Imam

Sau khi cầu nguyện xong, mọi người quay sang trái sang phải bắt tay

và cúi chào những đồng đạo ở quanh mình Họ chúc nhau "bình an và đầy

ơn Chúa" Cử chỉ thân thiện giữa những người đồng đạo với nhau đã được thực hiện trong thế giới Hồi Giáo từ 14 thế kỷ qua

Thứ ba: Bố thí cho kẻ nghèo Hồi Giáo coi việc bố thí này là một

thứ thuế tôn giáo đối với mọi tín đồ có lợi tức Số tiền này được ấn định là 1/40 hoặc 2.5% lợi tức hàng năm Trong các nước Hồi Giáo được coi là quốc giáo thì tiền bố thí được chính thức gọi là "thuế bố thí" do chính phủ trực tiếp thu Tuy vậy, người nạp thuế vẫn có quyền đóng nhiều hay ít tùy theo khả năng và hoàn cảnh riêng của mình Tổng số tiền thu được trở thành một thứ quỹ xã hội của quốc gia để cứu giúp hữu hiệu những người nghèo khó, cô quả, già yếu, bệnh tật, hoạn nạn hoặc không còn khả năng

làm việc Kinh Koran dạy rằng: "Bố thí là bổn phận do Thiên Chúa đòi hỏi" Do đó, các tín đồ Hồi Giáo quan niệm bố thí là nghĩa vụ chứ không phải là một hành vi bác ái hoặc từ thiện

Thứ tư: Ăn chay trong tháng Ramadan (tháng 9 âm lịch Hồi Giáo).

Việc ăn chay này kéo dài suốt tháng: không ăn không uống trong suốt thời gian ban ngày tức từ lúc mặt trời mọc đến lúc mặt trời lặn từ ngày đầu tháng đến rạng mồng một tháng mười Người ăn chay chỉ được phép ăn một cách từ tốn sau khi mặt trời lặn Trong suốt tháng Ramadan không ai được uống rượu, làm tình hoặc hút thuốc

Việc ăn chay cũng có một số ngoại lệ Đối với những xứ có nhiệt độ khí hậu cao, ngày dài đêm ngắn, các người già, thiếu nhi hoặc người bị đau yếu đều được miễn ăn chay vì nhịn nước quá lâu sẽ bị nguy hiểm đến tính mạng Tại các xứ kỹ nghệ cần có nhiều nhân công làm việc, các tín đồ chỉ cần ăn chay vài ngày trong tháng Ramadan mà thôi

Thứ năm: Hành hương các thánh địa tại Saudi Arabia Mecca là

thánh địa số một của thế giới Hồi Giáo vì đó là nơi sinh của giáo chủ Muhammad và có ngôi đền Kaaba được tin là do Abraham và Ismael xây dựng lên Các tín đồ Hồi Giáo không phân biệt nam nữ đều được khuyến khích đến thăm Mecca ít nhất một lần trong đời Thời gian chính thức của thế giới Hồi Giáo hành hương Mecca là vào tháng 12 Âm Lịch Hồi Giáo Mỗi lần viếng thánh địa phải kéo dài ít nhất 5 ngày Tất cả mọi tín đồ hành hương đến Mecca phải làm việc đầu tiên là cởi bỏ quần áo riêng của mình

để mặc vào một bộ đồ trắng đơn giản sau khi đã tắm rửa sạch sẽ Đây là một việc bắt buộc mang ý nghĩa: Các tín đồ Hồi Giáo, không phân biệt màu da, giàu nghèo, địa vị xã hội, tất cả đều là con cái của một cha là Thiên Chúa, tất cả là anh chị em của nhau và tất cả đều bình đẳng trước mặt Chúa Các phụ nữ có quyền mặc quốc phục của mình nhưng tất cả đều phải trùm khăn che kín tóc

5 Tổ chức Hồi giáo

Tổ chức Hồi giáo trên thế giới gồm có nơi sinh hoạt tập thể của các tín đồ Hồi giáo (thánh đường Hồi giáo) và hệ thống các chức sắc tôn giáo

 Thánh đường Hồi giáo là nơi sinh hoạt tập thể và có tính linh thiêng với các tín đồ Thánh đường gồm có Đại Thánh đường (giáo đường) và Tiểu Thánh đường (nhà nguyện) Trong Thánh đường có bài trí đơn giản,

không bàn ghế, không có đồ thờ quý hay nhạc cụ, chỉ có chiếc gậy mà theo truyền thuyết là của giáo chủ Muhammad đã dùng nó để đi truyền đạo

 Hệ thống chức sắc từ khi thành lập đến nay, nó không còn thống nhất và luôn bị thay đổi tùy theo các giáo phái Hồi giáo, gồm có:

- Giáo chủ (hay còn gọi là Giáo trưởng) là người đứng đầu một quốc gia Hồi giáo

- Ommal là người đứng đầu Hồi giáo ở tỉnh

- Giáo cả (Ha Kim) là người cai quản thánh đường

- Phó giáo cả (Naib Ha Kim) là người phụ tá cho giáo cả

- Ahly là người đứng đầu thôn ấp Hồi giáo

- Imam là người hướng dẫn hành lễ, thực hiện nghi lễ cho tín

đồ ở thánh đường

- Hadji là tín đồ đã qua hành hương ở thánh địa Mecca

Ngoài ra, Hồi giáo còn có một số chức sắc khác như Khatib, Tuan, Bilat, Slak, Cadis (lo về tư pháp của chính phủ Hồi giáo, Cheik (làm nhiệm

vụ truyền giáo)

6 Niềm tin tôn giáo

Xét về niềm tin, tín đồ Hồi giáo tin vào Alah, sứ giả Muhammad, thiên sứ, thiên kinh, hậu thế

- Tin vào Alah: Đây là một nội dung quan trọng của tín điều cơ bản Theo Hồi giáo, Allah là vị thần duy nhất trong vũ trụ, tự sinh ra và bất tử Allah sáng tạo thế giới, và là chúa tể Hồi giáo không thờ ảnh tượng của Allah vì họ quan niệm Allah toả khắp nơi, không một hình tượng nào đủ để thể hiện Allah

- Tin vào sứ giả Muhammad: Giáo lý Hồi giáo cho rằng Allah từng cử nhiều sứ giả đến các dân tộc khác nhau trong những thời kỳ nhất định để truyền đạt ngôn luận của Allah cho con người Có đến 5 sứ giả Trong đó Muhammad là sứ giả cuối cùng mà Allah chọn lựa Đây cũng là sứ giả xuất sắc nhất Chỉ có Muhammad là được nhận những ngôn luận của Allah một cách đầy đủ nhất

- Tin Thiên kinh: thánh Allah từng trao thiên kinh cho các sứ giả trước Muhammed, mỗi người một bộ Nhưng những bộ ấy không đầy đủ,

bị thất lạc hoặc bị người đời sau giải thích sai lệch Chỉ có bộ thiên kinh

mà thánh Allah truyền cho Muhammed là bộ kinh cuối cùng nhưng đầy đủ nhất Đó là kinh Koran Vì vậy, kinh Koran dưới mắt người Hồi giáo là bộ kinh thần thánh duy nhất

- Tin vào Thiên sứ: Thiên sứ do Allah tạo ra, là một loại linh hồn, vô hình trước con người, không có tính thần Mỗi Thiên sứ có một nhiệm vụ Trong Thiên sứ cũng có sự phân chia cao thấp Cao nhất là Thiên sứ Gabriel Con người không phải phủ phục trước Thiên sứ

- Tin vào hậu thế: Sẽ có ngày tận thế Trong ngày ấy, mọi sinh linh sẽ kết thúc để rồi tất cả sống lại nhận sự phán xét của Allah Dựa vào hành vi của mỗi người mà Allah quyết định: thiên đường dành cho người thiện, địa ngục là nơi của kẻ ác

7 Những quan điểm sai lệch về Hồi giáo

 Người Hồi giáo bạo lực, khủng bố, cực đoan, man rợ và lạc hậu Đây là quan niệm sai lệch lớn nhất về Hồi giáo và hiển nhiên đó là kết quả của việc truyền bá thông tin về Đạo Hồi một cách rập khuôn và báng bổ từ các phương tiện truyền thông Những hành vi đó không thể rập khuôn hoàn toàn một đức tin và không bao giờ được quy chụp đó là những hành vi tôn giáo bởi rõ ràng chúng được thực hiện bởi những kẻ phạm tội

Hồi giáo cho phép tranh chiến để tự vệ, bảo vệ tín ngưỡng hay để dành cho những người bị cưỡng bức phải rời bỏ nơi ăn, chốn ở của mình Hồi giáo đặt ra luật chiến đấu rất nghiêm ngặt gồm những cấm đoán không được hại đến thường dân và phá hủy mùa màng, cây cối, vật nuôi

Kinh Koran có viết: "Hồi giáo cấm giết người vô tội".

 Phụ nữ bị đàn áp

Hình ảnh người phụ nữ Hồi giáo điển hình đeo mạng che mặt và bị buộc ở nhà, không được lái xe là điều phổ biến vô cùng trong tư tưởng của hầu hết các dân tộc Dù ở một số quốc gia Hồi giáo có thể có những luật lệ đàn áp phụ nữ nhưng điều này không nên được xem là bắt nguồn từ Hồi giáo

Bạo lực đối với phụ nữ dưới bất cứ hình thức nào và việc ngăn cấm phụ nữ theo đuổi ý chí của họ về một mục đích nào đó là điều không được phép Hồi giáo xem phụ nữ dù độc thân hay đã có gia đình là một cá nhân

tự mình có đủ thẩm quyền, kể cả quyền được lưu giữ và cho đi tài sản, lợi tức của mình Thông thường thì chú rể tặng cô dâu của hồi môn để nàng làm của riêng cho mình Cô dâu thường vẫn giữ họ của mình hơn là lấy họ chồng Một cuộc hôn nhân Hồi giáo là một thỏa thuận pháp lý đơn giản, trong đó, hai bên được tự do đưa ra các điều kiện Theo Hồi giáo, một cô gái Hồi giáo không bị ép buộc phải kết hôn, cha mẹ cô gái đơn giản chỉ gợi

ý cho cô gái những chàng trai trẻ mà họ nghĩ có thể phù hợp với cô

 Đàn ông Hồi giáo được lấy bốn vợ.

Theo Kinh Doran, chỉ với điều kiện người chồng là người cực kỳ công bằng, họ có thể lấy một người vợ khác nhưng phải được cấp phép Không có người phụ nữ nào bị ép buộc kết hôn theo cách này nếu họ không muốn và họ cũng có quyền loại trừ trường hợp này trong hợp đồng hôn nhân của họ

Chế độ đa thê là không bắt buộc và cũng không được khuyến khích nhưng được phép Hiển nhiên là luật lệ chung của Hồi giáo là chế độ hôn nhân một vợ một chồng chứ không phải chế độ đa thê Hồi giáo quy định, hạn chế và làm cho điều luật này trở nên nhân văn hơn đồng thời đề ra quyền quan hệ bình đẳng cho tất cả các bà vợ

 Hồi giáo được truyền bá bằng gươm và không dung nạp các tín ngưỡng khác

 Tất cả các tín đồ Hồi giáo đều là người Ả Rập

 Người Hồi giáo tôn thờ một thần linh khác

 Người Hồi giáo không tin vào chúa Jesus hay bất cứ nhà Tiên tri nào khác

II Hồi giáo ở Việt Nam.

1 Quá trình du nhập và phát triển Hồi giáo ở Việt Nam

Hồi giáo truyền vào khu vực Đông Nam Á khá sớm, khoảng thế kỷ

XI, XII Nếu so với các khu vực Hồi giáo khác trên thế giới, thì việc truyền

bá Hồi giáo vào Đông Nam Á chủ yếu bằng con đường "hoà bình" qua những thương nhân Ảrập, Ấn Độ, Ba Tư

Hồi giáo du nhập vào Việt Nam qua các thời điểm khác nhau Theo Tống

sử Trung Quốc thì thế kỷ X đã thấy người Chăm khi giết trâu để cúng, họ đều cầu nguyện câu kinh đề cao Thượng đế Allah của người Hồi giáo, điều này có thể giả định từ thế kỷ thứ X, Hồi giáo đã được truyền vào đất Chiêm Thành

Có thể nói từ thế kỷ X, tín ngưỡng Hồi giáo đã manh nha ở Vương quốc Chămpa thông qua các thương nhân từ Trung Cận Đông đem vào, gây ảnh hưởng nhất định trong đời sống tâm linh người Chămpa Nhưng Hồi giáo không phát triển, có lẽ vì lòng sùng tín thần thánh Bàlamôn giáo, tập tục, lễ nghi cùng chế độ mẫu hệ đã bén rễ ăn sâu, trở thành truyền thống trong xã hội Chămpa, trải qua hơn nghìn năm không dễ gì thay đổi