tuan 1

Ngày soạn: 15/ 8/ 2016 Văn bản: PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH- LÊ ANH TRÀ GIÁO ÁN CHI TIẾT I/ Mục tiêu bài học: Giúp h/sinh: - Thấy được vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài

TUẦN 1:

TIẾT 1

Ngày soạn: 15/ 8/ 2016

Văn bản: PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH- LÊ ANH TRÀ

(GIÁO ÁN CHI TIẾT) I/ Mục tiêu bài học:

Giúp h/sinh:

- Thấy được vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, thanh cao và giản dị, là sự giải phóng khỏi những cám dỗ vật chất đời thường để hướng đến một cuộc sống dắn bó với thiên nhiên và tạo vật

- Từ lòng kính yêu tự hào về Bác, h/sinh có ý thức tu dưỡng, học tập, rèn luyện theo gương Bác

- Rèn luyện kĩ năng đọc và kể lại những câu chuyện về lối sống giản dị mà cao đẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh

HS: Soạn bài; sưu tầm tài liệu

III/ Tiến trình bài dạy:

1 ổn định lớp: Sĩ số:

2 Kiểm tra bài cũ: GV kiểm tra vở soạn bài của HS.

3 Bài mới:

Giới thiệu bài: Hồ Chí Minh không chỉ để lại cho dân tộc ta và nhân dân các

nước yêu chuộng hòa bình một hình tượng nhà lãnh đạo cách mạng lỗi lạc, mà Người còn được ngưỡng mộ, học tập ở phong cách rất mực hiện đại, rất mực phương Đông Phong cách của Người là bài học, là chuẩn mực trong việc bồi dưỡng nhân cách cho các thế hệ người Vệt Nam hôm nay và mai sau?

Đoạn trích mà chúng ta tìm hiểu sẽ phần nào lời câu hỏi đó

G/v hướng dẫn h/sinh đọc: Giọng chậm rãi,

bình tĩnh, khúc chiết

G/v đọc đoạn đầu; H/sinh đọc đoạn tiếp đến

hết bài

G/v gọi h/sinh giải nghĩa các từ: phong cách,

hiền triết, siêu phàm, di dưỡng tinh thần, hiền

triết

Phong cách ? Siêu phàm? Hiền triết ? Danh

nho ? Xác định phương thức biểu đạt

Gợi mở:

- Văn bản có những luận điểm nào gì?

GV: đó chính là đặc điểm của phương thức nghị

3 Bố cục

- Phần 1: Từ đầu đến …hiện đại,, Nguồn gốc phong cách văn

HS đọc lại đoạn đầu

? Con đường hình thành phong cách Hồ Chí

Minh

? Cách thức người tiếp xúc với các nền văn

hóa, văn minh hiện đại trên thế giới là gì

GV nhấn mạnh: Bác hiểu rằng, muốn tìm

hiểu về bất cứ dân tộc nào, quốc gia nào thì

trước hết phải nắm vững phương tiện giao

tiếp là ngôn ngữ Chính vì thế, Người khổ

công luyện tập để nói và viết thạo nhiều thứ

tiếng ngoại quốc như Pháp, Anh, Hoa, Nga…

? Kết quả của sự tiếp xúc ấy là gì

GV chú ý HS các tính từ: am hiểu, uyên

thâm; từ chỉ lượng: nhiều, mọi

? Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì để làm nổi

- Trong cuộc đời hoạt động cách mạng đầy truân chuyên, Người

đã tiếp xúc văn hóa nhiều nước nước, nhiều vùng trên thế giới+ Cách tiếp xúc: thăm trực tiếp, sống dài ngày, làm nhiều nghề, nói và viết nhiều thứ tiếng ngoại quốc

+ kết quả: am hiểu nhiều và tìm hiểu đến mức uyên thâm, tiếp thu mọi cái hay cái đẹp, phê phán cái tiêu cực

làm…-> vừa nhấn mạnh làm nổi bật niềm tự

hào của tác giả đối với Bác, vừa tạo nên sự

nhịp nhàng cho câu văn

GV chuyển: mặc dù tiếp thu có chọn lọc tinh

hoa văn hóa phương Tây để hình thành vốn

văn hóa rất uyên thâm nhưng Bác vẫn không

quên cội nguồn, gốc rễ của minh Đó là cơ sở

thứ 2: sự nhào nặn…

? Em hiểu như thế nào về cách dùng các từ :

nhào nặn, không gì lay chuyển

GV phân tích: -> từ ngữ gợi hình: nếu văn

hóa p Tây là văn hóa công nghiệp thì văn hóa

phương Đông là văn hóa nông nghiệp; Nếu

văn hóa P Tây trọng cá nhân, thì văn hóa P

Đông lại trọng tập thể; nếu văn hóa P Tây là

chế ngự làm chủ tự nhiên thì văn hóa phương

Đông là hòa đồng hài hòa với tự nhiên cộng

đồng

? Như vậy, từ sự ảnh hưởng của tất cả các nền

văn hóa đã tạo nên một phong cách như thế

nào ở Người

GV dẫn chứng: “Đức tính giản dị của Hồ Chí

Minh”

? Trong lời kết này, tác giả sử dụng nghệ

thuật gì? Hiệu quả của nó

- Điệp ngữ 6 lần

- Nhào nặn với cái gốc văn hóa dân tộc không gì lay chuyển

=> phong cách rất bình dị, rất phương Đông, rất Việt Nam nhưng cũng rất mới, rất hiện đại

- GV: Nhấn mạnh nét riêng trong phong cách

của Bác, đồng thời thể hiện niềm tự hào,

ngưỡng mộ Bác, ngưỡng mộ phong cách Hồ

Chí Minh

4 Củng cố: Hệ thống kiến thức

5 Hướng dẫn về nhà- Chuẩn bị tiếp theo: soạn bài tiết 2

IV RÚT KINH NGHIỆM

- Từ lòng kính yêu tự hào về Bác, h/sinh có ý thức tu dưỡng, học tập, rèn luyện theo gương Bác

- Rèn luyện kĩ năng đọc và kể lại những câu chuyện về lối sống giản dị mà cao đẹp của Chủ tịch Hồ Chí Minh

GV khái quát lại kiến thức tiết học trước, chuyển ý sang tiết này

HOẠT ĐỘNG CỦA THÀY- TRÒ NỘI DUNG BÀI HỌC

(Học sinh đọc đoạn 2.)

? Tác giả đã nêu những biểu hiện nào

trong phong cách Hồ Chí Minh

? Để làm rõ sự giản dị đời thường, tác

giả đã đưa ra những dẫn chứng nào

Hs chỉ ra từng khía cạnh

GV cho hS quan sát một số tranh ảnh về

nơi ở của Bác kết hợp lời giảng bình:

Nơi ở, nơi làm việc của Bác là chiếc nhà

sàn nhỏ bằng gỗ, trước mặt là ao cá và

II Tìm hiểu chi tiết

2, Những biểu hiện của phong cách văn hóa Hồ Chí Minh

- Giản dị đời thường

* Nơi ở và nơi làm việc: nhà sàn, vài phòng, đồ đạc đơn sơ

bên cạnh là vườn cây xanh tốt hoa nở

ngát hương như bao cảnh làng quê quen

thuộc khác

Nhà thơ Tố Hữu đã từng viết những lời

thơ ngợi ca Bác:

Đôi dép cao su đôi dép Bác Hồ

Bác như từ ở chiến khu Bác về

GV so sánh cách sống của vua chúa: nơi

ở cung điện, ăn đến vài chục món…

? Khi đưa ra những biểu hiện của lối

sống giản dị, tác giả đã sử dụng hiệu quả

những nghệ thuật gì

? Đặc biệt tác giả đã đưa ra lối so sánh

bình luận nào

- Vua hiền, hiền triết

GV dẫn chứng: Nhiều nhà thơ đã ngợi

ca:

Mong manh áo vải hồn muôn trượng

Hơn tượng đồng phơi những lối mòn

(Tố Hữu)

GV bình: Giản dị là đức tính, phẩm chất

nổi bật và nhất quán trong lối sống, sinh

hoạt, trong quan hệ với mọi người, trong

công việc và cả trong những lời nói và

bài viết của Chủ tịch Hồ Chí Minh Đây

cũng là điều mà bất kì ai tiếp xúc với

* Trang phục: bộ quần áo bà ba nâu, áo trấn thủ, đôi dép lốp cao su giản dị

* Tư trang : ít ỏi

* ăn uống dân dã, đạm bạc

-> liệt kê, điệp ngữ, biểu cảm

Bác đều cảm nhận được Nhưng hiểu và

đánh giá đúng những phẩm chất ấy ở

lãnh tụ Hồ Chí Minh thì không phải là

dễ dàng Hình ảnh chiếc vali nhỏ bằng

mây, vài bộ quần áo cũ, đôi dép lốp đơn

sơ… đã gắn liền với cuộc đời thanh cao,

trong sáng của Bác

? Song song với sự giản dị là vẻ đẹp gì ở

Bác

? Tác giả đã so sánh lối sống thanh cao

của Bác với ai?

- Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Trãi

GV phân tích 2 câu thơ nôm của Nguyễn

Khuyến: Thu ăn măng trúc đông ăn giá

Xuân tắm hồ sen hạ tắm ao

-> quan niệm sống lánh đục, trở về gắn vui

thú quê đạm bạc mà thanh cao

GV: ở đây tác giả không đưa ra dẫn

chứng là chủ yêu bình luận, đánh giá

? Các biện pháp nghệ thuật nào được sử

dụng ở đoạn văn này

GV bình: nghệ thuật ấy nhấn mạnh làm

nổi bật vẻ đẹp của phong cách sống

HCM, sự cân bằng giữa một bên là vĩ

đại, uyên thâm, uyên bác- gốc rễ rất đời

thường, giản dị để tạo nên sự thanh cao,

để giữ cho mình ở thế thăng bằng, luôn

giữ được mình khỏi những cám dỗ->

Gv liên hệ: Trong việc tiếp thu văn

hóa hiện nay có những thuận lợi và

nguy cơ gì ?

HS thảo luận:

- Thuận lợi: mở rộng học hỏi những tinh

hoa nhân loại

- Nguy cơ: nhiều luồng văn hóa độc hại

? Từ phong cách của Bác, em có suy

->Suy luận đối lập tương phản, điệp ngữ, liệt kê

III Tổng kết

- Ghi nhớ

nghĩ gì về việc học tập và rèn luyện lối sống

- Vô cùng cần thiết

- Giản dị, tiếp thu văn hóa có chọn lọc…

GV chốt bài học : Điều may mắn to lớn nhất của dân tộc Việt Nam là có được một lãnh tụ kiệt xuất như Hồ Chí Minh Thực ra, đó không chỉ là hạnh phúc của riêng dân tộc Việt Nam mà là của chung nhân loại ở thế kỉ XX Thế kỉ XX là thế

kỉ đấu tranh một mất một còn giữa bạo lực và chống bạo lực Trong đó, Hồ Chí Minh là đại diện tiêu biểu nhất của phía chống bạo lực; là hình tượng cao cả, lớn lao, xứng đáng với niềm tự hào chung của nhân loại

Bài viết của tác giả Lê Anh Trà đã khẳng định cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh là bài học nhân sinh có tác dụng giáo dục lớn lao cho các thế hệ mai sau Từ lòng kính yêu, tự hào về Bác, chúng ta cần có ý thức tu dưỡng, học tập, rèn luyện theo gương Bác Hồ vĩ đại

4 Củng cố: Hệ thống kiến thức bằng việc HS thực hiện bài tập củng cố

Câu 1 Văn bản đã bồi đắp thêm tình cảm nào của chúng ta đối với Bác Hồ? Quý

trọng, yêu mến, tự hào, biết ơn, noi gương

Câu 2 Trình bày những câu chuyện về lối sống giản dị mà cao đẹp của Chủ tịch HCM mà em đã sưu tầm

5 Hướng dẫn về nhà :

- Học thuộc lòng một đoạn văn mà em thích

- Hãy phát biểu cảm nghĩ của em về phong cách sống giản dị của Bác Hồ

- Chuẩn bị tiếp theo: soạn bài Các phương châm hội thoại

IV RÚT KINH NGHIỆM

TIẾT 3

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI

Ngày soạn: 15/ 8/ 2016

I./ Mục tiêu bài học: Giúp h/sinh:

- Củng cố kiến thức về hội thoại đã học ở lớp 8

- Nắm được nội dung phương châm về lượng và phương châm về chất

- Biết vận dụng những phương châm này trong giao tiếp.

II./ Chuẩn bị :

GV: Bảng phụ có hai đoạn đối thoại ở mục (1),(2) phần I

HS: Đọc truớc bài:

III./ Tiến trình bài dạy:

1 ổn định lớp: Sĩ số:

2 Kiểm tra bài cũ: Hội thoại là gì? Các nhân tố trong hội thoại?

3 Bài mới:

GVgiới thiệu bài: Trong chương trình Ngữ văn lớp 8 chúng ta đã học các

bài liên quan đến hội thoại như Các kiểu câu theo mục đích nói; Hành động nói; Xưng hô trong hội thoại, Vai xã hội Vậy để giúp các em trong việc giao tiếp hàng ngày thì chương trình lớp 9 đã có một số bài học về hội thoại và việc tuân thủ những yêu cầu gì về hội thoại Đó chính là cụm bài Các phương châm hội thoại

HOẠT ĐỘNG CỦA THÀY- TRÒ NỘI DUNG BÀI HỌC

(H/sinh đọc VD 1.)

? Khi An hỏi “học bơi ở đâu” mà Ba trả lời

“ở dưới nước”, câu trả lời có đáp ứng điều

mà An muốn biết không.

HS trả lời: không, vì An muốn biết địa điểm

cụ thể chứ không hỏi về tính chất của hoạt

động bơi

GV chốt: cần nói đúng nội dung đúng yêu cầu

giao tiếp, không nên nói ít hơn những gì mà

giao tiếp cần hỏi

GV hướng dẫn kể lại truyện cười Lợn cưới áo

-> cần nói đúng nội dung đúng yêu cầu giao tiếp

? Vì sao câu chuyện lại gây cười.

HS nhận xét

? Hai anh chàng đã có lời hỏi và lời trả lời

gây cười như thế nào

? Lẽ ra anh có “lợn cưới” và anh có “áo

mới” phải hỏi và trả lời thế nào để người

nghe đủ biết được điều cần hỏi và cần trả

lời.

- Lẽ ra chỉ cần hỏi: “Bác có thấy con lợn nào

chạy qua đây không ?”.

Và chỉ cần trả lời: “Tôi chẳng thấy con lợn

nào chạy qua đây cả”.

? Như vậy cần tuân thủ điều gì khi giao

tiếp

- Không nên nói nhiều hơn những gì cần nói

? Từ 2 tình huống trên, ta thấy khi giao

tiếp ta cần đảm bảo yêu cầu gì

HS đọc ghi nhớ

Gv nhấn mạnh : Trong tình huống giao tiếp

hàng ngày đôi khi chúng ta thực hiện không

thành công là do ta cung cấp thừa hoặc thiếu

thông tin yêu cầu

Bài tập nhanh.

- Các câu sau đây có đáp ứng phương châm

về lượng không ? Vì sao ? Hãy chữa lại các

VD2: - Truyện cười vì hai anh chàng khoe khoang gặp nhau và cách hỏi, trả lời cũng rất buồn cười

+ Hỏi thừa « Cưới » (Lợn cưới)+ Trả lời thừa « từ lúc tôi mặc chiếc áo mới này », thiếu

« cưới »

-> Không nên nói nhiều hơn những gì cần nói

3 Kết luận: (Ghi nhớ – SGK).

câu đó.

a- Nó đá bóng bằng chân

b- Nó nhìn tôi bằng đôi mắt

Các câu chưa đáp ứng phương châm về

lượng vì nói ít hơn những gì mà giao tiếp đòi

H/sinh đọc câu chuyện cười

? Câu chuyện gây cười ở chỗ nào

- Tính khoác lác

? Truyện cười này phê phán điều gì?

? Như vậy, trong giao tiếp có điêù gì cần

tránh.

- Không nói những điều mà mình không tin là

đúng sự thật

? Nếu không biết chắc một tuần nữa lớp sẽ

tổ chức cắm trại thì em có thông báo điều

đó “Tuần sau lớp em sẽ tổ chức cắm trại”

-> Trong giao tiếp, không nên nói những điều mà mình không tin là đúng sự thật

? Nếu không biết chắc vì sao bạn mình

nghỉ học thì em có trả lời với thầy cô là bạn

3 Kết luận: (Ghi nhớ – SGK) III Luyện tập:

Bài tập 1: Những câu được đưa

ra đều mắc một loại lỗi: sử dụng

có ý thức tôn trọng phương châm

về lượng nghĩa là không nhắc lại

Bài tập 5 (Gọi h/sinh giải thích các thành

ngữ)

những điều đã được trình bày

a Các từ ngữ: như tôi được biết, tôi tin rằng, nếu tôi không lầm thì, tôi nghe nói, theo tôi nghĩ

được sử dụng trong các trường hợp người nói có ý thức tôn trọng phương châm về chất Trong nhiều trường hợp vì một lí

do nào đó người nói muốn đưa ra một nhận định hay truyền đạt một thông tin nhưng chưa có bằng chứng chắc chắn, xác thực

để đảm bảo tuân thủ phương châm về chất người nói phải dùng những cách nói bằng các từ ngữ chêm xen như vậy nhằm báo cho người nghe biết là tính xác thực của nhận định hay của thông tin

HS khá giỏi thực hiện BT bổ trợ

điều, bịa chuyện cho người khác

- Ăn ốc nói mò: nói không có căn cứ Ăn không nói có: vu khống, bịa đặt

- Cãi chày cãi cối: cố tranh cãi nhưng không có lý lẽ gì cả

- Khua môi múa mép: nói năng

ba hoa, khoác lác, khoa trương

- Nói dơi nói chuột: nói lăng nhăng, linh tinh, không xác thực

- Hứa hươu hứa vượn: hứa để được lòng rồi không thực hiện lời hứa

Tất cả những thành ngữ trên đều chỉ những cách nói, nội dung nói không tuân thủ phương châm về chất Các thành ngữ này chỉ những điều tối kỵ- Trong giao tiếp cần tránh

Bài tập bổ trợ:

Bài 1: Nhận xét sự vi phạm phương châm về lượng của bé Hồng trong đọan hội thoại:

- Hồng! mày có muốn vào Thanh Hóa chơi với mẹ mày không?

Gv đọc một số câu truyện cười : Mất rồi

Bài 2: Truyện cười Bánh rán có quai (Sách ôn tập Ngữ văn 8)Câu hỏi của bà ở Can Vũ vi phạm phương châm hội thoại nào?- Phương châm về lượngBài 3: Các thành ngữ sau liên quan đến phương châm hội thoại nào?

a Ăn ngay nói thật- Chất

b Nói phải củ cải cũng

nghe-> chất

c Lắm mồm lắm miệng-> lượng

d Câm miệng hến-> lượng

G: Giới thiệu bài: Trong chương trình Ngữ văn lớp 8, các em đã được học

kiểu bài thuyết minh với việc vận dụng các phương pháp thuyết minh cụ thể Sang chương trình Ngữ văn 9, các em tiếp tục ôn lại kiểu bài này nhưng được nâng cao ở

kĩ năng làm bài Đó không chỉ là việc vận dụng các phương pháp thuyết minh mà

cón là việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật đem lại cho bài thuyết minh sự sinh động và hấp dẫn.

HOẠT ĐỘNG CỦA THÀY- TRÒ NỘI DUNG BÀI HỌC

? Văn bản thuyết minh là gì ? Đặc

điểm chủ yếu của VBTM? ? Hãy kể

ra các phương pháp thuyết minh

1 Ôn tập văn bản thuyết minh:

- Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức (kiến thức) khách quan về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân, của các hiện tượng

và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu, giải thích

- Mục đích của văn bản thuyết minh: cung cấp tri thức (hiểu biết) khách quan về những sự vật, hiện tượng, vấn

đề được chọn làm đối tượng để thuyết minh

- Các phương pháp TM: định nghĩa, giải thích, nêu ví dụ, liệt kê, dùng số liệu, phân tích, phân loại, so sánh,

2 Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật:

a Ví dụ: Văn bản: Hạ Long - Đá và