Chủ đề :Văn học a- mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh : -Năm đợc những nét đặc sắc của thể loại văn tự sự -Thấy đợc tình cảnh đáng thơng của chú bé mồ coi bất hạnh trong xã hội cũ.. -Thấy
Trang 1Gv: Đọc tài liệu ,soạn giáo án.
Hs: Ôn lại kiến thức đã học về trờng từ cựng và cấp độ kháI quát nghĩa của từ.
c-tiến trình bài dạy:
? Thế nào là cấp dộ khái quát nghĩa của từ.
-Nghĩa của 1 từ có thể rộng hơn (kháI quát hơn)hoặc hẹp hơn(ít kháI quát hơn) nghĩa của
Nghĩa của từ: y phục rộng hơn: Quần, áo.
Nghĩa của từ: Quần rộng hơn: Quần đùi, quần dài.
Nghĩa của từ: áo rộng hơn: áo dài, áo sơ mi.
* Bài 2 (SGK): Giáo viên dùng bảng phụ HS tìm điền vào các từ ở cuối nhóm.
Trang 2a) Thuốc lào c) Bút điện.
* Bài tập 1: (SGK) gọi học sinh lên bảng làm bài tập.
Tìm trờng từ vựng: ngời ruột thịt: cô, mợ, cậu.
* Bài tập 2: (SGK) đặt tên trờng từ vựng (học sinh lên bảng làm bài tập).
a) Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản.
b) Dụng cụ để đựng.
c) Hoạt động của chân.
d) Trạng thái tâm lý.
e) Tính cách.
g) Dụng cụ để viết.
* Bài 3: (SGK) các trờng từ vựng nào? (HS lên bảng làm bài tập).
- Hoài nghi, khinh miệt, ruồng rẫy…- thái độ.
* Bài 4: (SGK) Phát phiếu học tập- HS làm nhanh.
- Khứu giác: Mũi, thơm, điếc, thính.
- Thính giác: Tai, nghe, điếc, rõ, thính.
* Bài tập 5 (SGK): Học sinh thảo luận theo tổ.
Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản (lới, nơm, câu, vó) Lới: Đồ dùng cho chiến sỹ (lới, võng, tăng, bạt).
4/ Củng cố:
- Hiểu trờng từ vựng >< cấp độ khái quát nghĩa của từ.
Tập hợp các từ có chung nét nghĩa Có quan hệ so sánh nghĩa rộng, nghĩa hẹp
5/Dặn dò:
- Làm bài 6 (SGK) - Soạn bài mới.
Trang 32-Kiểm tra bài cũ:
?Bố cục của bài văn tự sự.
3-Bài mới
1-lý thuyết:
?Thế nào là văn tự sự
-Văn tự sự là kể lại sự việc có tình tiết cố truyện.
-Bố cục của bài văn tự sự thờng 3 phần :MB,TB,KB.
-Bài văn tự sự thờng đợc cấu thành từ nhiều đoan văn.
-Các đoạn văn trong văn bản tự sự đợc liên kết chặt chẽ với nhau.
Trang 4-Có nhiều cách trình bày đoạn văn:quy nạp, diễn dịch, song hành.
-Mỗi đoạn văn trong văn bản tự sự trình ày một ý nhất định.
- Giới thiệu đối t ợng, sự việc xảy ra trong câu chuyện.
-Trong đời hs, ngày đầu tiên đến trờng là ngày đáng nhớ nhất 2) Thân bài:
Kể các tình tiết làm nên câu chuyện (dàn bài).
Dieón bieỏn cuỷa buoồi khai trửụứng ủaàu tieõn:
-ẹeõm trửụực ngaứy khai trửụứng +Em chuaồn bũ quaàn aựo,saựch vụỷ, ủoà duứng hoùc taọp mụựi.
+Loứng em noõn nao, haựo hửực laù thửụứng.
_treõn ủửụứng tụựi trửụứng +Tung taờng ủi beõn meù ,nhỡn caựi gỡ cuừng ủeùp deừ ủaựng yeõu(baàu trụứi,maởt ủaỏt, con ủửụng ,caõy coỏi)
+thaỏy ngoõi trửụứng ủoà soọ ,mỡnh thỡ quaự nhoỷ beự.
+Ngaùi nguứng trửụực choó ủoõng ngửụứi, nhửng ủửụùc meù ủoọng vieõn neõnmaùnh daùn hụn 1 chuựt.
_ Luực dửù leó khai trửụứng +tieỏng troỏng vang leõn gioứn giaừ thuực duùc.
Trang 5+Laàn ủaàu tieõn trong ủụứi em dửụùc dửù 1 buoồi leó long troùng vaứ trang nghieõm nhử theỏ.
+Ngụừ ngaứng vaứ laù luứng trửụực khung caỷnh aỏy +Vui vaứ tửù haứo vỡ mỡnh ủaừ laứ hs lụựp 1
+Ruùt reứ laứm quen vụựi caực baùn cuứng lụựp.
Chủ đề :Văn học
a- mục tiêu cần đạt:
Giúp học sinh :
-Năm đợc những nét đặc sắc của thể loại văn tự sự
-Thấy đợc tình cảnh đáng thơng của chú bé mồ coi bất hạnh trong xã hội cũ.
-Thấy đợc tình cảnh đáng thơng của ngời nông dân và phẩm chất tôt đẹp của họ.
Trang 6-Thấy đợc cáI tài viết văn rất riêng của các tác giả.
?Câu truyện diễn ra theo trình tự nào
-Theo trình tự thời gian:
+Đêm trớc ngày khai trờng
+Trên dờng đến trờng
+Trên sân trờn
+Buổi học đầu tiên.
?Nội dung của văn bản
_Trong cuộc đời mỗi con ngời,kỷ niệm trong sáng tuổi học trò ,nhất là buổi tựu trờng đầu tiên, thờng đợc ghi nhớ mãi.
?Diễn biến đoạn trích.
-Chị Dậu nấu cháo và múc đén cạnh chông ,chờ chồng ăn.
-Cai lệ và ngời nhà lý trởng sầm sập tiến vào đinh trói anh Dậu
-van xin mãi không đợc ,chi liều mạng cự lại chúng,quật ngã 2 tên vô lại.
?Nghệ thuật nổi bật.
Trang 7-Xây dựng nhân vật bằng hành động.
II/luyện tập
1/viết một đoạn văn ngắn ghi lại cảm xúc của em trong lần khai trơng đầu tiên
Trong đời học trò, kỷ niệm sâu sắc nhất đối vói mỗi chúng ta là kỷ niêm lần đàu tiên
đến trờng.Đây là lần đầu tiên tôi đến dự 1 buổi lễ trng trọng đến thế Tôi rụt rè đứng co
ro 1 chỗ.tôi chẳng dám nói chuyện với ai, chỉ thỉnh thoảng ngó nhìn trộm ngời bạn đứng cạnh mình.Khi thầy giáo hiệu trởng đánh hồi trống đầu tiên chào đón năm học mới tim tôI rộn ràng hơn.Nhng khi cô chủ nhiêm gọi tên tôI vào lớp thì tôi òa khóc, khiến các bạn cạnh tôi cũng sụt sìu theo.Thế đấy lần đầu tiên đi học tôi dã òa khóc.Giờ đây mỗi khi nhớ lại tôi cảm thấy bâng khuâng lạ
2/Ghi lai cảm nhận của em với nhân vật chị Dậu,1 đoạn văn ngắn khoảng 8-10 câu Chị dậu một ngời vợ rất dịu dàng và thơng chông con.Chị lo cứu chông,nấu cháo cho chồng ăn rồi rón rén bng một bát đến chỗ chông nằm cho ta bắt gặp ngay hình tợng ngời phụ nữ Việt Nam muôn thuở.Khi bọn ác bá định trói anh Dậu chi lựa lời van xin chúng, lúc này ta lại tháy 1 chi Dậu khéo léo thông minh Nhng van xin mãI cũng chẳng ích gì với quân lòng ngời dạ thú, chị đã liều mạng cự lại chúng.Đoạn.chi đánh cai lệ và ngời nhà lý trởng cho ta thấy cái bản chất cứng cỏi không chịu sống cúi đầu của ngời nông dân xa.Và ta cũng nhận thấy răng trong cuộc sống có áp bức bóc lột thì sẽ có đấu tranh 4/Củng cố :
?Tóm tăt đoạn trích tức nớc vỡ bờ
5/Dặn dò :
-Học bài
Trang 8Tuần 4 Ngày soạn :12/10/2009.
-Thấy đợc tình cảnh đáng thơng của chú bé mồ coi bất hạnh trong xã hội cũ.
-Thấy đợc tình cảnh đáng thơng của ngời nông dân và phẩm chất tôt đẹp của họ.
-Thấy đợc cáI tài viết văn rất riêng của các tác giả.
? Biểu cảm và miêu tả chỉ làm nền cho tự
sự hay có vai trò quyết định trong bài văn
tự sự
-Chỉ làm nền trong bài văn tự sự,còn yếu tố
cốt truyện (tự sự ) vẫn là quan trọng nhất
-Không nên da quá nhiều yếu tố miêu tả và biểu cảm và trong văn tự sự vì có thể biến bài văn tự sự thành lạc đề không đúng là văn tự sự.
2.Bài tập.
Trang 9? Tìm những yếu tố miêu tả và biểu cảm
trong 1 đoạn văn bất kỳ trong văn bản.
Vd lấy đoạn văn
“Hôm sau Lão hạc sang nhà tôI ,vừ thấy
tôI lão báo ngay……tôI nỡ tâm lừa nó
-Hs làm bài
-Đoạn văn :
Tôi đem truyện lão kể vớ Binh t….mới chết.
-Hs làm bài
?tìm một đoạn văn trong văn bản trong
làng mẹ có yếu tố mêu tả và biểu cảm
- Mẹ tôi cầm nón vẫy tôi, vài giây sau tôi“
CáI đầu lão nghẹo về 1 bên và cá miệng móm mém của lão mếu nh con nít….
-Biểu cảm Khốn nạn, ông giáo ơI ,nó có biết gì đâu… TôI muốn ôm choàng lấy lão mà òa lên khóc…….
+Doạn 2 -Miêu tả : Lão Hạc đang vật vã ở trên dờng, quần áo xộc xệch, miệng tru chéo , hai măt long sòng sọc…
-Biểu cảm : Hỡi ơI lão Hạc ! thì ra đến lúc cùng lão cũng có thể làm liều n ai hết….Mỗi ngày 1 thêm đáng buồn
b) văn bản trong lòng mẹ Miêu tả
-Hay tại sự sung sớn bỗng đợc nhìn và ôm
ấp cái hình hài máu mủ của mình… hai gò má.
Tôi ngồi trên đệm xe ,đùi áp đùi mẹ tôi ,đầu ngả vào cánh tay mẹ.
Biểu cảm -Tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp… thơm tho lạ thờng.
Trang 10Tuần 6 Ngày soạn :20/10/2009.
-Thấy đợc tình cảnh đáng thơng của chú bé mồ coi bất hạnh trong xã hội cũ.
-Thấy đợc tình cảnh đáng thơng của ngời nông dân và phẩm chất tôt đẹp của họ.
-Thấy đợc cáI tài viết văn rất riêng của các tác giả.
Cả đời thắt lng buộc bụnglão cũng chỉ có nổi trong tay một mảnh vờn
và một con chó Sự sống lay lắt cầm chừng bằng số tiền ít ỏi do bòn vờn và
Trang 11mà thuê Nhng thiên tai, tật bệnh chẳng để lão yên ổn Bao nhiêu tiền dành dụm đợc, sau một trận ốm đã hết sạch sành sanh, lão đã phải kiếm ăn nh một con vật Nam Cao đã dung cảm nhìn thẳng vào nôic khổ về vật chất của ngời nông dân mà phản ánh.
b Nỗi khổ về tinh thần.
Đó là nỗi đau cả ngời chồng mát vợ, ngời cha mất con Những ngày tháng xa con, lão sống trong nỗi lo âu, phiền muộn vì thơng nhớ con, vì cha làm tròn bổn phận của ngời cha Còn gì xót xa hơn khi tuổi già gần đất xa trời lão phải sống trong cô độc Không ngời thân thích, lão phải kết bạn chia sẻ cùng cậu vàng
Nỗi đau, niềm ân hận của lão khi bán con chó Đau đớn đến mức miệng lão méo xệch đi Khổ sở, đau xót buộc lão phải tìm đến cái chết nh một sự giải thoát Lão đã chọn cái chết thật dữ dội Lão Hạc sống thì mỏi mòn, cầm chừng qua ngày, chết thì thê thảm Cuộc đời ngời nông dân nh lão Hạc đã không có lối thoát.
2 Con trai lão Hạc
Vì nghèo đói, không có đợc hạnh phúc bình dị nh mình mong muốn khiến anh phẫn chí, bỏ làng đi đồn điền cao su với một giấc mộng viển vông
có bạc trăm mới về Nghèo đói đã đẩy anh vào tấn bi kịch không có lối thoát.
Không chỉ giúp ta hiểu đợc nỗi đau trực tiếp của ngời nông dân Truyện còn giúp ta hiểu đợc căn nguyên sâu xa nỗi đau của họ Đó chính là
sự nghèo đói và những hủ tục phong kiến lạc hậu
II Truyện ngắn Lão Hạc giúp ta hiểu đợc vẻ đẹp tâm hồn cao quý của
ng-ời nông dân
1 Lòng nhân hậu
Con đi xa, bao tình cảm chất chứa trong lòng lão dành cả cho cậu vàng Lão coi nó nh con, cu mang, chăm chút nh một đứa cháu nội bé bỏng côi cút : lão bắt rận, tắm , cho nó ăn bàng bát nh nhà giầu, âu yếm, trò chuyện gọi nó là cậu vàng, rồi lão mắng yêu, cng nựng Có thể nói tình cảm của lão dành cho nó nh tình cảm của ngời cha đối với ngời con.
Nhng tình thế đờng cùng, buộc lão phải bán cậu vàng Bán chó là một chuyện thờng tình thế mà với lão lại là cả một quá trình đắn đo do dự Lão cói đó là một sự lừa gạt, một tội tình không thể tha thứ Lão đã đau đớn, đã khóc, đã xng tội với ông giáo , mong đợc dịu bớy nỗi dằng xé trong tâm can.
Tự huỷ diệt niềm vui của chính mình, nhng lại sám hối vì danh dự làm ngời khi đối diện trớc con vật Lão đã tự vẫn Trên đời có bao nhiêu cái chết nhẹ nhàng, vậy mà lão chọn cho mình cái chết thật đau đớn, vật vã dờng
nh lão muốn tự trừng phạt mình trớc con chó yêu dấu.
2 Tình yêu thơng sâu nặng
Vợ mất, lão ở vậy nuôi con, bao nhiêu tình thơng lão đều dành cho con trai lão Trớc tình cảnh và nỗi đau của con, lão luôn là ngời thấu hiểu tìm cách chia sẻ, tìm lời lẽ an ủi giảng dải cho con hiểu dằn lòng tìm đám khac Thơng con lão càng đauđớn xót xa khi nhận ra sự thực phũ phàng : Sẽ mất con vĩnh viễn Thẻ của nó chứ đâu có còn là con tôi Nhữn “ ”
ngày sống xa con, lão không nguôi nỗi nhó thơng, niềm mong mỏi tin con từ cuối phơng trời Mặc dù anh con trai đi biền biệt năm sáu năm trời, nhng mọi kỷ niệm về con vẫn luôn thờng trực ở trong lão Trong câu chuyện với
ông giáo , lão không quyên nhắc tới đứa con trai của mình
Trang 12Lão sống vì con, chết cũng vì con: Bao nhiêu tiền bòn đợc lão đều dành dụm cho con Đói khát, cơ cực song lão vẫn giữ mảnh vờn đến cùng cho con trai để lo cho tơng lai của con.
Hoàn cảnh cùng cực, buộc lão phải đứng trớc sự lựa chọn nghiệt ngã : Nếu sống, lão sẽ lỗi đạo làm cha Còn muốn trọn đạo làm cha thi phải chết
Và lão đã quyên sinh không phải lão không quý mạng sông, mà vì danh dự làm ngời, danh dự làm cha Sự hy sinh của lão quá âm thầm, lớn lao
3 Vẻ đẹp của lòng tự trọng và nhân cách cao cả
Đối với ông giáo ngời mà Lão Hạc tin tởng quý trọng , cung luôn giữ ý
để khỏi bị coi thờng Dù đói khát cơ cực, nhng lão dứt khoát từ chối sự giúp
đỡ của ông giáo , rồi ông cố xa dần vì không muốn mang tiếng lợi dụng lòng tốt của ngời khác Trớc khi tìm đến cái chết, lão đã toan tính sắp đặt cho mình chu đáo Lão chỉ có thể yên lòng nhắm mắt khi đã gửi ông giáo giữ trọn mảnh vờn, và tiền làm ma Con ngời hiền hậu ấy, cũng là con ngời giầu lòng tự trọng Họ thà chết chứ quyết không làm bậy Trong xã hội đầy rẫy nhơ nhuốc thì tự ý thức cao về nhân phẩm nh lão Hạc quả là điều đáng trọng.
III Truyện giúp ta hiểu sự tha hoá biến chất của một bộ phận tầng lớp nông dân trong xã hội đơng thời : Binh T vì miếng ăn mà sinh ra làm
liều bản chất lu manh đã chiến thắng nhân cách trong sạch của con ngời
Vợ ông giáo vì nghèo đói cùng quấn mà sinh ra ích kỷ nhỏ nhen, tàn nhẫn, vô cảm trớc nỗi đau của ngời khác
Trang 13-Thấy đợc cáI tài viết văn rất riêng của các tác giả.
Hãy tóm tắt đoạn trích Tức nớc vỡ bờ.
( * GV tham khảo 2 bản tóm tắt dới đây:
- “ Gần đến ngày giỗ đầu của cha mà mẹ Hồng vẫn cha về, ngời cô đã gọi Hồng đến nói chuyện Lời lẽ ngời cô rất ngọt ngào nhng không giấu nổi ý định xúc xiểm độc ác Hồng rất đau lòng và căm giận những cổ tục lạc hậu đã đầy đọa mẹ mình.Đến ngày giỗ cha, mẹ Hồng đã trở về Vừa tan học, Hồng đợc mẹ đón lên xe, ôm vào lòng Hồng mừng vì thấy mẹ không đến nỗi còm cõi, xơ xác nh ngời ta kể Cậu cảm thấy hạnh phúc, êm dịu vô cùng khi đợc ở trong lòng mẹ.”
- “ Chị Dậu nấu xong nồi cháo thì anh Dậu cũng vừ tỉnh lại Cháo đã hơi nguội.Anh Dậu run rẩy vừa định húp bát cháo thì cai lệ ập đến với roi song, tay thớc, dây thừng Chúng thúc ép nhà anh Dậu nộp s-
u Chị Dậu van nài xin khất Cai lệ quát mắng dọa dỡ nhà, đánh chị Dậu rồi xông đến trói anh Dậu Không thể chịu đợc, chi Dậu vùng lên đánh lại tên cai lệ và ngời nhà lý trởng.”
Hãy tóm tắt đoạn trích Tức nớc vỡ bờ.
( * GV tham khảo 2 bản tóm tắt dới đây:
- “ Gần đến ngày giỗ đầu của cha mà mẹ Hồng vẫn cha về, ngời cô đã gọi Hồng đến nói chuyện Lời lẽ ngời cô rất ngọt ngào nhng không giấu nổi ý định xúc xiểm độc ác Hồng rất đau lòng và căm giận những cổ tục lạc hậu đã đầy đọa mẹ mình.Đến ngày giỗ cha, mẹ Hồng đã trở về Vừa tan học, Hồng đợc mẹ đón lên xe, ôm vào lòng Hồng mừng vì thấy mẹ không đến nỗi còm cõi, xơ xác nh ngời ta kể Cậu cảm thấy hạnh phúc, êm dịu vô cùng khi đợc ở trong lòng mẹ.”
- “ Chị Dậu nấu xong nồi cháo thì anh Dậu cũng vừ tỉnh lại Cháo đã hơi nguội.Anh Dậu run rẩy vừa định húp bát cháo thì cai lệ ập đến với roi song, tay thớc, dây thừng Chúng thúc ép nhà anh Dậu nộp s-
u Chị Dậu van nài xin khất Cai lệ quát mắng dọa dỡ nhà, đánh chị Dậu rồi xông đến trói anh Dậu Không thể chịu đợc, chi Dậu vùng lên đánh lại tên cai lệ và ngời nhà lý trởng.”
? Qua tác phẩm tức nớc vỡ bờ em hiểu gì về cuộc đời và tính cách của ngời nông dân trong xã hội cũ
-Cuộc đời : Nghèo khổ bị dồn đến mức đờng cùng, họ chảng có gì cả, đến nỗi phảI bán cả con cả chó, cả 1 gánh
Trang 14- Vậy mà vẫn khắc họa đợc những nhân vật điển hình nh chị Dậu và cai lệ.
Trang 15-Thấy đợc tình cảnh đáng thơng của chú bé mồ coi bất hạnh trong xã hội cũ.
-Thấy đợc tình cảnh đáng thơng của ngời nông dân và phẩm chất tôt đẹp của họ.
-Thấy đợc cáI tài viết văn rất riêng của các tác giả.
- Tiếng gió thổi
- Tiếng cời nói
- Tiếng bớc chân
Bài 2:
Đọc một bài học trong SGK Toán, Vật lý hoặc Sinh học và cho biết trong các bài học đó có nhiều từ tợng hình và tợng thanh không, tại sao? ( Không, vì chúng có khả năng gợi hình ảnh và âm thanh, có tính biểu cảm nên ít đợc dùng trong các loại văn bản đòi hỏi tính trung hòa về biểu cảm nh văn bản khoa học, hành chính…)
Mà đế quốc là loài dơi hốt hoảng
Đêm tàn bay chập choạng dới chân Ngời.”
Trang 16( Tố Hữu)
( *các từ : ung dung, mênh mông, thanh thản, rực rỡ, hốt hoảng, chập
choạng này đặt trong ngữ cảnh gắn liền với sự vật, hành động làm cho sự vật, hành động trở nên cụ thể hơn, tác động vào nhận thức của con ngời mạnh mẽ hơn).
-Học bài
Ký duyệt