Thông điệp về trẻ em trên báo điện tử dưới góc nhìn văn hóa

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN --- TRƯƠNG THỊ HỢP THÔNG ĐIỆP VỀ TRẺ EM TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HÓA LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Báo

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

TRƯƠNG THỊ HỢP

THÔNG ĐIỆP VỀ TRẺ EM TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ

DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HÓA

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Chuyên ngành: Báo chí học

HÀ NỘI – 2016

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

TRƯƠNG THỊ HỢP

THÔNG ĐIỆP VỀ TRẺ EM TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ DƯỚI

GÓC NHÌN VĂN HÓA

LUẬN VĂN THẠC SỸ

Chuyên ngành: Báo chí học

Mã số: 60 32 01 01

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS: Phạm Duy Đức

HÀ NỘI – 2016

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn th ạc sĩ này là kết quả nghiên cứu của riêng tôi dưới sự hướng dẫn của người hướng dẫn khoa học và chưa từng được công bố trong các công trình nghiên cứu của ai khác

Tác giả luận văn

Trương Thị Hợp

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo hướng dẫn PGS.TS Phạm Duy Đức - người đã chỉ bảo, hướng dẫn tận tình về mặt khoa học trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn sự ủng hộ và giúp đỡ về mọi mặt của các thầy cô giáo tại Khoa Báo chí, Trường ĐHKHXH&NV

Cuối cùng tôi xin được cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè đã chia sẻ mọi khó khăn và tao mọi điều kiện cho tôi hoàn thành bản luận văn này

Hà Nội, tháng 4 năm 2016

Tác giả luận văn

Trương Thị Hợp

1

MỤC LỤC

MỤC LỤC Error! Bookmark not defined.

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 4

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU 5

MỞ ĐẦU 6

1 Tính cấp thiết của đề tài 6

2 Tình hình nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

5 Cơ sở lý luận và Phương pháp nghiên cứu Error! Bookmark not defined.

6 Ý nghĩa của đề tài Error! Bookmark not defined.

7 Kết cấu luận văn: Error! Bookmark not defined Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU THÔNG ĐIỆP VỀ TRẺ EM TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HÓA Error! Bookmark not

defined

1.1 Các khái niệm cơ bản Error! Bookmark not defined 1.1.1 Truyền thông và truyền thông đại chúng Error! Bookmark not defined 1.1.2 Trẻ em và quyền thông tin về trẻ em Error! Bookmark not defined 1.1.3 Thông điệp và thông tin: ý nghĩa và tầm quan trọng của thông điệp Error! Bookmark not defined.

1.2 Thông điệp về trẻ em trên báo điện tử Error! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm và quá trình phát triển của báo điện tử Error! Bookmark not defined.

1.2.2 Ưu và nhược điểm của báo điện tử trong việc truyền tải thông điệp Error! Bookmark not defined.

1.3 Góc nhìn văn hóa đối với thông điệp trẻ em trên báo điện tử Error! Bookmark not defined.

1.3.1 Góc nhìn văn hóa đối với thông điệp về trẻ em Error! Bookmark not defined.

1.3.2 Đặc điểm của thông điệp về trẻ em dưới góc nhìn văn hóa trên báo điện tử

Error! Bookmark not defined 1.4 Tiểu kết Error! Bookmark not defined.

2

Chương 2: KHẢO SÁT THỰC TRẠNG VÀ ĐÁNH GIÁ THÔNG ĐIỆP VỀ TRẺ EM TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HÓA Error!

Bookmark not defined

2.1 Thực trạng thông điệp về trẻ em trên báo điện tử Error! Bookmark not defined.

1.1.1 Vài nét về các tờ báo lựa chọn khảo sát Error! Bookmark not defined 2.1.1.1 Báo điện tử Dân trí (http://dantri.com.vn/) Error! Bookmark not defined 2.1.1.2 Báo điện tử Vietnamnet (http://vietnamnet.vn/) Error! Bookmark not defined.

2.1.1.3 Báo điện tử Tuổi trẻ (http://tuoitre.vn/) Error! Bookmark not defined 2.1.2 Về số lượng và nội dung thông điệp Error! Bookmark not defined 2.1.1.1 Trẻ có hoàn cảnh khó khăn Error! Bookmark not defined 2.1.1.2 Trẻ gặp tai nạn Error! Bookmark not defined 2.1.1.3 Nạn bạo hành Error! Bookmark not defined 2.1.1.4 Bạo lực học đường Error! Bookmark not defined 2.1.1.5 Trẻ bị xâm hại Error! Bookmark not defined 2.1.1.6 Vấn đề Giáo dục Error! Bookmark not defined 2.1.1.7 Vấn đề sức khỏe Error! Bookmark not defined 2.1.1.8 Trẻ vi phạm pháp luật Error! Bookmark not defined 2.1.2 Về hình thức thể hiện thông điệp Error! Bookmark not defined.

2.2 Đánh giá thực trạng thông điệp về trẻ em trên báo điện tử dưới góc nhìn văn

hóa Error! Bookmark not defined 2.2.1 Giá trị khách quan, trung thực của thông điệp Error! Bookmark not defined 2.2.2 Giá trị đạo đức của thông điệp Error! Bookmark not defined 2.2.3 Giá trị thẩm mỹ của thông điệp Error! Bookmark not defined 2.3 Những vấn đề đặt ra đối với thông điệp về trẻ em trên báo điện tử Error! Bookmark not defined.

2.4 Tiểu kết Error! Bookmark not defined Chương 3: MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ ĐỐI VỚI THÔNG ĐIỆP VỀ TRẺ EM TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ Error! Bookmark not defined.

3.1 Dự báo về xu hướng phát triển của báo điện tử và mối quan tâm của xã hội

Error! Bookmark not defined 3.1.1 Dự báo về xu hướng phát triển của báo điện tử Error! Bookmark not defined.

3

3.1.1.1 Xu hướng đa phương tiện và kết hợp nhiều loại hình Error! Bookmark not defined.

3.1.1.2 Xu hướng tương tác giữa tòa soạn và công chúng Error! Bookmark not defined.

3.1.1.3 Xu hướng truyền tải thông tin thông qua điện thoại di động Error! Bookmark not defined.

3.1.1.4 Xu hướng kết nối với mạng xã hội Error! Bookmark not defined 3.1.2 Dự báo về sự quan tâm của xã hội đối với thông tin về trẻ em Error! Bookmark not defined.

3.1.2.1 Trẻ em là nạn nhân Error! Bookmark not defined 3.1.2.2 Hình ảnh trẻ em vui vẻ, hạnh phúc Error! Bookmark not defined.

3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng và hiệu quả của thông điệp về trẻ em trên báo

điện tử Error! Bookmark not defined 3.2.1 Giải pháp từ chính sách của Đảng, Nhà nước Error! Bookmark not defined 3.2.2 Giải pháp từ phía các cơ quan báo chí Error! Bookmark not defined 3.2.2.1 Về đội ngũ phóng viên, biên tập viên Error! Bookmark not defined 3.2.2.3 Về số lượng, nội dung và hình thức đưa tin Error! Bookmark not defined 3.3 Tiểu kết Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined TÀI LIỆU THAM KHẢO 7 PHỤ LỤC 1 Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC 2 Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC 4 Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC 5 Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC 6 Error! Bookmark not defined PHỤ LỤC 7 Error! Bookmark not defined.

4

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Công ước quốc tế của Liên hợp quốc về quyền trẻ em

Học viện BC&TT Học viện Báo chí và Tuyên truyền

Luật BVCS&GD TE Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em

ĐH KHXH&NV Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn

5

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Tỷ lệ tin bài có liên quan đến trẻ em trên báo Dân trí năm 2014 Error!

Bookmark not defined

Bảng 2.2: Tỷ lệ tin bài có liên quan đến trẻ em trên báo Vietnamnet năm 2014

Error! Bookmark not defined Bảng 2.3: Tỷ lệ tin bài có liên quan đến trẻ em trên báo Tuổi trẻ năm 2014 Error!

Bookmark not defined

Bảng 2.4: Tỷ lệ các nội dung về trẻ em năm 2014 Error! Bookmark not defined

6

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chúng ta đang sống trong một thế giới mà thông tin được cập nhật liên tục hàng ngày, hàng giờ trên các phương tiện thông tin đại chúng Điều này thể hiện nhu cầu to lớn của toàn xã hội trong việc tìm hiểu thông tin ở tất cả các lĩnh vực Tuy nhiên trong những năm gần đây, nhu cầu thông tin về trẻ em nổi lên như một mối quan tâm đặc biệt và cần thiết cho sự phát triển xã hội Điều này một phần xuất phát từ những tin bài gây “sốc” như trẻ bị bạo hành tại trường mẫu giáo, việc mua bán trẻ em, những cái chết bất thường hay số phận bi thảm của trẻ… Đây chính là “hồi chuông” cảnh tỉnh cho toàn xã hội trong việc chăm sóc và nuôi dạy con trẻ Điều này đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với “người cầm bút”- về trách nhiệm và đạo đức - trong việc truyền tải thông tin về trẻ

em tới công chúng

Điều 1 Công ước Quốc tế về quyền trẻ em nêu: “Trẻ em được xác định là người dưới

18 tuổi, trừ khi pháp luật Quốc gia công nhận tuổi thành niên sớm” Còn Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em của Việt Nam năm 1991 quy định: “Trẻ em là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi”

Ở độ tuổi này trẻ em cần được chăm sóc và giáo dục đặc biệt tại gia đình, trong nhà trường và ngoài xã hội Bản thân trẻ em là những người dễ bị tổn thương và khơi nguồn cho nhiều thứ tình cảm thiêng liêng của con người Chính vì vậy mong muốn của mỗi người cũng như toàn xã hội là nắm bắt được nhiều thông tin có liên quan đến trẻ em để từ

đó có những hướng điều chỉnh phù hợp trong cuộc sống Báo chí với chức năng thông tin

đã làm rất tốt trong việc phản ảnh các tin tức liên quan đến trẻ em Mỗi tin bài về trẻ em

có thể nói là một bức tranh hiện thực được tái hiện với mục đích đảm bảo các lợi ích xã hội dành cho trẻ theo tinh thần CRC Đặc biệt những tin tức về trẻ em trên các phương tiện thông tin đại chúng phải luôn được nhìn nhận dưới góc độ văn hóa để ngày càng nâng cao chất lượng và phát huy các mặt tích cực

7

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Vũ Ngọc Bình (1998), Giới thiệu Công ước của Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em,

Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

2 Bill Kovach & Tom Rosenstial (2013), Các yếu tố của báo chí, Nxb Thông Tấn

3 Hoàng Đình Cúc và Đức Dũng (2007), Những vấn đề của báo chí hiện đại, Nxb

Lý luận Chính trị

4 Nguyễn Văn Dũng (2004), Báo chí với trẻ em, Nxb Lao động

5 Nguyễn Văn Dững (2008), Nhà báo với trẻ em Việt Nam, Nxb Lao động

6 Nguyễn Văn Dững (2001), Sổ tay phóng viên báo chí với trẻ em, Nxb Lao động

7 Hà Minh Đức (1994), Báo chí những vấn đề lý luận và thực tiễn, Tập 1, Nxb Giáo

dục

8 Hà Minh Đức (1996), Báo chí những vấn đề lý luận và thực tiễn, Tập 2, Nxb Giáo

dục

9 Hà Minh Đức (1997), Báo chí những vấn đề lý luận và thực tiễn, Tập 3, Nxb Giáo

dục

10 TS Nguyễn Thị Trường Giang (2014), Báo mạng điện tử những vấn đề cơ bản,

Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội

11 Đỗ Xuân Hà (1997), Báo chí với thông tin quốc tế, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

12 Vũ Kim Hải (2006), Sổ tay phóng viên Các thủ thuật làm báo điện tử, Nxb Thông

tấn

13 Helena Thorfinn (2003), Truyền thông đạo đức nghề nghiệp với trẻ em, Nxb

Chính trị Quốc gia

14 Vũ Quang Hào (2001), Ngôn ngữ báo chí, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

15 Nguyễn Quang Hòa (2012), Nghề báo, những bài học nhớ đời, Nxb Thông tin và truyền

thông

16 Trần Thị Thúy Hảo, (2005), Báo in với vấn đề quyền tham gia của trẻ em hiện nay, Luận văn thạc sỹ, Báo chí học, ĐH KHXH&NV, Đại học Quốc gia Hà Nội

8

17 Hội nhà báo Việt Nam (1992), Nghề nghiệp và công việc của nhà báo, Nxb Hội

nhà báo

18 Đinh Văn Hường (2006), Các thể loại báo chí thông tấn Nxb Đại học Quốc gia

Hà Nội

19 Khoa Báo chí - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, (2001), Báo chí - Những vấn đề lý luận và thực tiễn, tập 4

20 Nguyễn Thế Kỷ (2013), Báo chí dưới góc nhìn thực tiễn, Nxb Thông tấn

21 Kỷ yếu hội thảo “Báo chí với quyền trẻ em – đạo đức và kỹ năng”, Hà Nội, ngày

23/6/2014

22 TS Nguyễn Thành Lợi (2014), Tác nghiệp trong môi trường truyền thông hiện đại, Nxb Thông tin và Truyền thông

23 Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em (2004), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

24 Nguyễn Đình Lương (1993), Nghề báo nói, Nxb Văn hóa – Thông tin Hà Nội

25 Mai Quỳnh Nam (2002), Thông điệp về trẻ em trên báo hình và báo in, tạp chí Xã hội học,

số 2, tr.39-52

26 Nhiều tác giả (2006), Pháp luật xử lý vi phạm hành chính và vấn đề bảo vệ quyền của trẻ em, Nxb Tư pháp

27 Nguyễn Thu Nguyệt (2007), Vấn đề Hôn nhân – gia đình và trẻ em qua góc nhìn báo chí, Nxb Khoa học Xã hội

28 Nguyễn Ngọc Oanh (2014), Nhà báo với trẻ em – Kiến thức và kĩ năng, Nxb

Thông Tấn

29 Trần Hữu Quang (2006), Xã hội học báo chí, Nxb Trẻ

30 Hoàng Phê (2014), Từ điển tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng, Hà Nội

31 Dương Xuân Sơn (2011), Giáo trình báo chí truyền hình, Nxb Đại học quốc gia

Hà Nội

32 Dương Xuân Sơn, Đinh Văn Hường, Trần Quang (2004), Cơ sở lý luận báo chí truyền thông, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

33 Đỗ Đình Tấn (2014), Một nền báo chí phẳng, Nxb Trẻ

9

34 Hữu Thọ (1998), Công việc của người viết báo, Nxb Giáo dục, Hà Nội

35 Nguyễn Thị Thoa – Nguyễn Thị Hằng Thu, Giáo trình tác phẩm báo chí đại cương, Nxb Giáo dục Việt Nam

36 Tổ chức cứu trợ trẻ em Thụy Điển (2000), Quyền trẻ em và phương tiện thông tin đại chúng, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

37 Unicef Việt Nam (2010), Báo cáo phân tích tình hình trẻ em tại Việt Nam

38 Viện Khoa học – Chính trị - Ủy ban Bảo vệ và chăm sóc trẻ em Việt Nam (1999)

Trẻ em trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước ta, Nxb

Chính trị Quốc gia, Hà Nội

39 Phạm Thái Việt, Đào Ngọc Tuấn (2004), Đại cương về văn hóa Việt Nam, Nxb

Văn hóa Thông tin

40 http://www.giadinhvn.vn/tu-vu-mua-ban-tre-em-o-chua-bo-de-bao-chi-duoi-cai-nhin-cua-phat-giao-d20668-2015.html

41 http://infonet.vn/bao-chi-da-phuong-tien-da-lac-hau-post164543.info

http://vietnamnet.vn/vn/tuanvietnam/238597/gs nguyen-quang-ngoc-va-con-bao-mang.html

http://sohoa.vnexpress.net/tin-tuc/doi-song-so/xu-huong-bao-chi-mobile-trong-ky-nguyen-di-dong-2990858.html

10