Bài soạn Ngữ văn 9 HKII tuần 23-24

Mục tiêu : - Kiến thức: + Cảm nhận được vẻ đẹp và ý nghĩa của hình tượng con Cò trong bài thơ được phát triển từ những câu ca dao để ngợi ca tình mẹ và những lời hát ru.. - Hình ảnh con

Ngữ văn 9 – Tập 2

A Mục tiêu :

- Kiến thức: + Cảm nhận được vẻ đẹp và ý nghĩa của hình tượng con Cò trong bài thơ được phát triển từ những câu ca dao để ngợi ca tình mẹ và những lời hát ru + Thấy được sự sáng tạo vận dụng ca dao của tác giả và những đặc điểm về hình ảnh, thể thơ, giọng điệu của bài thơ.

- Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng cảm thụ và phân tích, đặc biệt là những hình tượng thơ được sáng tạo bằng liên tưởng , tưởng tượng.

- Thái độ : Giáo dục tình yêu gia đình, quê hương, đất nước.

B Chuẩn bị : Tranh minh hoạ hình ảnh em bé được mẹ ru ngủ, hình ảnh con Cò trong giấc mơ.

C Hoạt động dạy học:

1 Kiểm tra bài cũ: Em đã học bài thơ nào viết về lời ru của me? Tìm những bài ca dao háo ru có hình ảnh con cò? Những lời ru đó em được nghe khi nào?

2 Bài mới:

I ĐỌC TÌM HIỂU CHÚ THÍCH BỐ CỤC

( đọc hiểu chú thích sách giáo khoa)

1 Hình tường cò và ý nghĩa biểu trưng của nó

- Hình ảnh con cò đến với tâm hồn tuổi ấu

thơ một cách vô thức, đón nhặn vỗ về

trong những âm điệu ngọt ngào dịu dàng

của lời ru  cảm nhận bằng trực giác

tình yêu và sự che chở của người mẹ

- Hình ảnh con cò trong lời ru đi vào lòng

người một cách vô thức  là sự khởi đầu

con đường cảm nhận điệu hồn dân tộc,

nhân dân

Tìm hiểu về tác giả tác phẩm

- Giáo viên cho học sinh đọc chú thích về tác giả sách giáo khoa Giáo viên giới thiệu những nét cơ bản về nhà thơ

( Có chân dung tác giả) tên tác phẩm: Điêu tàn… nêu xuất xứ tác phẩm, Hoa ngày thường…)

Hướng dẫn phân tích phần 1

 Đoạn thơ gợi cho em nhớ đến hình ảnh Cò được nhắc ở những bài

ca dao dùng làm hát ru nào?

 Ở mỗi bài hát em cảm nhận được điều gì về thân phận con cò?

 Em cảm nhận được điều gì về cách đón nhận của em bé non nớt đối với hình tươngj cò từ những lời re? ( Em bé đã hiểu ý nghĩa của hình tượng cò chưa?Những câu thơ nào nêu rõ? Cò trong lời ru đến với em có ý nghĩa gì?)

 Em hiểu gì về ca dao, lời ru trong đời sống nhân dân đất nước?

( mang điệu hồn dân tộc và nhân dân)

 Từ việc cảm nhận của em bé trong lời ru về hình ảnh con cò, em thấy cách đón nhận điệu hồn dân tộc của mỗi con người như thế nào?

- Học sinh đọc lại phần I

Ngữ văn 9 – Tập 2

A Mục tiêu :

- Kiến thức: + Cảm nhận được vẻ đẹp và ý nghĩa của hình tượng con Cò trong bài thơ được phát triển từ những câu ca dao để ngợi ca tình mẹ và những lời hát ru + Thấy được sự sáng tạo vận dụng ca dao của tác giả và những đặc điểm về hình ảnh, thể thơ, giọng điệu của bài thơ.

- Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng cảm thụ và phân tích, đặc biệt là những hình tượng thơ được sáng tạo bằng liên tưởng , tưởng tượng.

- Thái độ : Giáo dục tình yêu gia đình, quê hương, đất nước.

B Chuẩn bị : Tranh minh hoạ hình ảnh em bé được mẹ ru ngủ, hình ảnh con Cò trong giấc mơ.

C Hoạt động dạy học:

2 Hình ảnh Cò gần gũi với tuổi thơ và từng

chặng đường mỗi người

a Khi còn trong nôi:

- Cò vào trong tổ

- Hai đứa con đắp chung đôi

- Con ngủ  Cò cùng ngủ

 Cò hoà thân trong người mẹ chở che, lo lắng cho

con từng giấc ngủ

b Khi đi học

- Con theo Cò đi học

- Cò chắp cánh những ước mo cho con

 Cò là hình tượng người mẹ quan tân chăm sóc ,

nâng bước con

c Khi con khôn lớn

- Con làm thi sĩ bởi tâm hồn con được Cò

chắp cánh bao ước mơ, con viết tiếp hình

ảnh cò trong những vần thơ cho con

 Cò là hiện thân của Mẹ bền bỉ, âm thầm

nâng bước cho con suốt chặng đường đời

con

3 Hình ảnh Cò gợi suy ngẫm và triết lí về ý

nghĩa của Mẹ và lời ru

- Từ sự thấu hiểu tấm lòng người mẹ, nhà

thơ đã khái quát một quy luật của tình

cảm có ý nghĩa bền vững, rộng lớn và

sâu sắc: Lòng mẹ luôn bên con làm chỗ

dựa vững chắc suốt đời con

- Đoạn cuối bài: Giọng điệu lời ru đúc kết

ý nghĩa phong phú cua hình tượng con Cò

trong những lời ru

Hướng dẫn phân tích phần 2

 Hình tượng cò trong đoạn 2 gắn bó với cuộc đời mỗi người ở những chặng nào? Ý nghĩa của hình tượng cò trong mỗi hình ảnh ấy như thế nào?

 Khi con khôn lớn con muốn làm gì?

Em hiểu vì sao người con có ước mơ làm thi sĩ?

 Cò lại xuất hiện trong đời con như thế nào?

Hướng dẫn phân tích đoạn cuối

 4 câu thơ đầu đoạn gợi em suy nghĩ gì về tấm lòng người mẹ?

 Hai câu thơ:

“ Con dù lớn….

Đi hết đời ….theo con”

Đã khái quát một quy luật của tình cảm, theo em đó là quy luật gì?

 Những câu ca dao , tục ngữ nào nói về điều đó?

( Nước mắt chảy xuôi…)

- Giáo viên bình thấy đượcnhwngx suy tưởng triết lí trong thơ Chế Lan Viên

 Em có nhận xét gì về giọng điệu đoạn cuối : à ơi…

- Học sinh đọc phần 2

- Học sinh đọc đoạn cuối

- Suy nghĩ phat biểu ý kiến của mình

- Trả lời câu hỏi 2

- Hát lại một lời ru

Ngữ văn 9 – Tập 2

III TỔNG KẾT ( sách giáo khoa)

Cách khai thác lời ru

- Bài: Khúc hát ru…

Tác giả vừa trò chuyện với em bé, vừa nói về ước mơ

của mẹ qua lời ru

- Bài “ Con cò” gợi lại điệu hát ru  ca ngợi tình

mẹvà ý nghĩa của lời ru

 Hướng dẫn chuẩn bị bài

1 Bài vừa học:

2 Bài sắp học

Hướng dẫn tổng kết

 Hãy khái quát những nét nghệ thuật chỉnh của bài thơ?

Hướng dẫn luyện tập Giáo viên nêu câu hỏi hai

Chỉ ra cách khai thác lời ru ở hai bài thơ?

- Cho một học sinh hát lại một từ nhỏ em đã được nghe

- Suy nghĩ về người mẹ với cuộc đời em?

Trả Bài Viết Số 5

Ngữ văn 9 – Tập 2

A Mục tiêu :

- Kiến thức: Tự đánh giá bài làm, thấy được ưu khuyết điểm và tứ sửa chữa.

- Kĩ năng: Sửa những lỗi sai cơ bản cho học sinh về kĩ năng lập luận, hình thành luận điểm, ngôn ngữ diễn đạt trong văn bình luận.

- Thái độ : Ý thức tốt việc viết văn.

B Chuẩn bị : + Bài viết của học sinh ( Đã chấm)

+ Bảng ghi lỗi sai – cách sửa

C Hoạt động dạy học:

Suy nghĩ từ câu ca dao:

Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như njước trong nguồn chảy ra

1 Tìm hiểu đề

- Vấn đề bàn luận: Công cha mẹ to lớn vô cùng

2 Tìm ý

- Giải thích ( phân tích) sơ bộ câu ca dao

- Khẳng định đó là nhận định đúng trên cơ sở

phân tích những biểu hiện về công cha

nghĩa mẹ

- Câu ca dao gợi suy nghĩ về lòng biết ơn và bổn

phận của con cái

- Phê phán những kể sống vô ơn không biết nhớ

cội nguồn, tổ tông

II LẬP DÀN BÀI

III NHẬN XÉT

1.Ưu điểm

- Đa số đã xây dựng bài viết theo bố cục 3 phần bài

bình luận

- Biết cách hình thành luận điểm phù hợp với yêu cầu

bài viết

- Một số em lập luận diễn đạt sắc sảo, viết các đoạn

văn mạch lạc, biết mở và biết chốt ý tốt: Mai, Chi…

2 Tồn tại

- Một số em chưa biết cách thiết lập ý bình luận

- Ngôn ngỡ diễn đạt trong văn bình luận chưa phù hợp:

Tình…

- Sắp xếp ý còn lộn lộn , triển khai sơ sài, : Phú

IV TRẢ BÀI VÀ SỬA LỖI

Tìm hiểu đề , tìm ý

- Giáo viên chép đề lên bảng

 Vấn đề nghị luận có được nêu trực tiếp không?

 Cần hình thành những luận điểm nào để thể hiện quan điểm về vấn đề đó?

- Giáo viên hướng dẫn học sinh dựa vào nội dung phần thân bài của bài văn bình luận về một vấn đề đặc điểm để tìm ra các ý

Hướng dẫn lập dàn ý

- Dựa trên phần ý  lập dàn ý

- Giáo viên nêu thang điểm cho từng phần

Nhận xét bài của học sinh

- Giáo viên đưa ra những nhận xét cơ bản về nội dung bài viết và kĩ năng lập luận diễn đạt trên cơ sở đối chiếu với dàn ý chung ở cả hai mặt: ưu điểm, khuyết điểm

- Có nêu tên điển hình những bài viết tốt và những bài mắc nhiều lỗi hay còn qua sơ sài

Trả bài và học sinh sửa lỗi

- Học sinh phân tích đề, tìm ý theo câu hỏi sách giáo khoa

- Học sinh tự sửa lỗi

Ngữ văn 9 – Tập 2

- Các lỗi về dùng từ, đặt câu, diễn đạt…

- Lỗi chính tả…

- Lỗi sắp xếp ý…

 Hướng dẫn chuẩn bị bài

1 Bài vừa làm:

2 Bài sắp học:

- Giáo viên trả bài cho học sinh

- Đọc và sửa bài văn

Chuẩn bị CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG,

ĐẠO LÝ

trong bài

- Đối chiếu với dàn bài để phát hiện ý sai của mình

Tuần 23 - Tiết : 114 Cách Làm Bài Nghị Luận Về Một Vấn Đề Tư Tưởng , Đạo Lý

A Mục tiêu :

- Kiến thức: Rèn luyện kĩ năng tìm hiểu đề, viết bài đọc và sửa chửa, xây dựng dàn ý, củng cố kĩ năng làm văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lý.

- Kĩ năng: Tìm hiểu , phân tích một vấn đề , từ đó rút ra cho mình một nhận đình khá chính xác

Ngữ văn 9 – Tập 2

- Thái độ : Ý thức cách viết văn.

B Chuẩn bị : Bảng phụ

C Hoạt động dạy học:

I ĐỀ BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN

ĐỀ TƯ TƯỞNG , ĐẠO LÝ

Giống nhau: đều bàn về những vấn đề tư tưởng, đạo

lý

II CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ

MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ

- Dàn bài trong sách giáo khoa ( bảng phụ)

- Đề nghị luận về vấn đề giữ gìn môi

trường:

+ Phân tích đề, tìm ý

+ Lập dàn ý

+ Viết bài

+ Đọc và sửa

1 Tìm hiểu đề

- Nội dung bàn luận: giữ gìn môi trường

sống sạch – đẹp

- Phạm vi: lối sống

Tìm hiểu đề và kiểm tra sự chuẩn bị ở nhà của học sinh Các tổ báo cáo

Hướng dẫn cách làm bài nghị luận về tư tưởng, đạo lí

- Giáo viên kiểm tra học sinh về các bước làm bài văn nghị luận ( tìm hiểu đề, tìm ý, lập dàn ý, viết bài, đọc lại và sửa)

- Giáo viên dùng bản phụ hay đèn chiếu để trình bày dàn ý đề văn “ Uống nước nhớ nguồn”

- Giáo viên nhận xét dàn ý và đưa ra một đề nghị luận khác

“ Giữ gìn môi trường sống sạch , đẹp”

 Tổ chức tìm hiểu đề:

- Vấn đề bàn luận là gì?

- Vấn đề đó thuộc phạm vi nào của cuộc sống

- Học sinh đọc 10 đề và trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa Học sinh tự ra thêm đề nghị luận

- Trình bày các bước làm bài văn nghị luận

- Tìm hiểu vấn đề bàn luận

Tuần 23 - Tiết : 115 Cách Làm Bài Nghị Luận Về Một Vấn Đề Tư Tưởng , Đạo Lý

A Mục tiêu :

- Kiến thức: Rèn luyện kĩ năng tìm hiểu đề, viết bài đọc và sửa chửa, xây dựng dàn ý, củng cố kĩ năng làm văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lý.

- Kĩ năng: Tìm hiểu , phân tích một vấn đề , từ đó rút ra cho mình một nhận đình khá chính xác

Ngữ văn 9 – Tập 2

- Thái độ : Ý thức cách viết văn.

B Chuẩn bị : Bảng phụ

C Hoạt động dạy học:

2 Thảo luận nhóm về dàn ý

a Mở bài

Tầm quan trọng của môi trường sống với con

người ( Lá phổi)

- Vấn đề : con người phải làm gì để giữ

gìn

b Thân bài

- Môi trường bao gồm những nơi nào?

+ Không gian ta ở

+ Nơi ta vui chơi

+ Nơi ta làm việc

 Bầu trời không gian quanh ta

- Môi trường sạch đẹp  tác dụng như thế

nào?

+ thoáng mát

+ Trong lành

- Giữ gìn môi trường sạch đẹp ở những

phương diện:

+ Vệ sinh nơi ở thoáng mát

+ Bảo về tầng khí quyển

Điều hành bảo vệ và trồng rừng

- Cách thực hiện:

+ Trong ý thức con người

+ Trong hành động cụ thể

+ Phê phán những hiện tượng sai trái phá

huỷ môi trường sống

c Kết bài: Khẳng định vấn đề quan trọng , cần

thiết

3 Trình bày dàn ý trước lớp

4 Giáo viên viết dàn ý chung ( treo trên bảng

phụ)

Ghi nhớ sách giáo khoa.

 Hướng dẫn chuẩn bị bài

1 Bài vừa học:

Hướng dẫn thảo luận nhóm

- Giáo viên yêu cầu nhóm trưởng điều khiển nhóm Nhóm trưởng yêu cầu các bạn trình bày dàn ý thống nhất từng ý một và có sự bổ sung

- Giáo viên quan sát các nhóm hoạt động, nhắc nhở các em tập trung vào bài

Trình bày trước lớp

- Giáo viên điều khiển cho các nhóm trình bày ( mỗi nhóm 1-2 em)

- Mỗi em trình bày cần được nhận xét , góp ý về tác phong nói, nội dung dàn ý

- Giáo viên đánh giá cho điểm từng em

- Rút ra dàn ý chung thống nhất

- Giáo viên đưa dàn ý chung

- Treo bản phụ có dàn ý như trên

- Cho học sinh đọc lại dàn ý

- Giáo viên nhận xét chung về kết quả buổi luyện tập và

- Tìm hiểu xem bài có mấy ý

- Trình bày dàn ý theo sự điểu khiển của nhóm trưởng

- Trình bày bài làm trước lớp

- Ghi chép dàn ý thông nhất

- Đọc lại dàn ý

Ngữ văn 9 – Tập 2

2 Bài sắp học

cho học sinh đọc ghi nhớ

- Cần chú ý phát huy thái độ bình tĩnh, tự tin, trình bày ý mạch lạc

- Chú ý về kĩ năng lập luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lý

Chuẩn bị bài MÙA XUÂN NHO NHỎ

 Đọc để tìm cảm xúc trong bài “ Một mùa xuân nho nhỏ”

Tuần 24 - Tiết : 116 Mùa Xuân Nho Nhỏ (Thanh Hải)

A Mục tiêu :

- Kiến thức: Cảm nhận được những xúc cảm của tác giả trước mùa xuân của thiên nhiên đất nước và khát vọng đẹp đẽ muốn làm “ một mùa xuân nho nhỏ” dâng

hiến chó cuộc đời Từ đó mở ra những suy nghĩ về ý nghĩa, giá trị của cuộc sống , của mỗi cá nhân là sống có ích, cống hiến cho cuộc đời chung

Ngữ văn 9 – Tập 2

- Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng cảm thụ phân tích hình ảnh thơ trong mạch cảm xúc của tứ thơ ( từ mùa xuân của thiên nhiên, đến mùa xuân của đất nước và màu

xuân của con người)

- Thái độ : Có ý thức tu dưỡng , cống hiến biết sống vì cuộc đời chung.

B Chuẩn bị : Tranh mùa xuân xứ Huế – Chân dung tác giả.

C Hoạt động dạy học:

1 Kiểm tra bài cũ: Đọc thuộc bài CON CÒ và nêu tư tưởng chủ đề của bài thơ?

2 Bài mới:

I ĐỌC TÌM HIỂU CHÚ THÍCH:

II PHÂN TÍCH:

1 Hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên, đất nước

a Mùa xuân của thiên nhiên

- Dòng sông xanh

- Bông hoa tím ( xứ Huế)

- Tiếng chim hót

 Vài nét phác hoạ gợi ra khong gian rộng, màu sắc

tươi thắm, âm thanh vang vọng vui tươi

- Cảm xúc của tác giả được miêu tả trực

tiếp:

Từng giọt long lanh rơi

Tôi đưa tay tôi hứng

“ Giọt long lanh:  giọt mưa mùa xuân, giọt âm

thanh ( có sưu chuyển đổi cảm giác  niềm say sưa

ngây ngất của nhà thơ trước vẻ đẹp của thiên nhiên

trời đất vào mùa xuân

b Mùa xuân của đất nước

- Mùa xuân người cầm súng  chiến đấu

- Mùa xuân người ra đồng  lao động

- Lộc non gắn với họ  hay chính họ đem mùa xuân

đến mọi nói trên đất nước

- Sức sống của mùa xuân thể hiện trong nhịp điệu hối

hả, âm thanh xôn xao với tương lai đẹp đẽ’ Như vì sao

lung linh”

2 Tâm niệm của nhà thơ

- Khát vọng được hoà nhập vào cuộc sống của đất

nước:

+ Làm con chim hót

+ Làm một nhành hoa

+ Nhập một nốt trầm xao xuyến

 Hình ảnh đẹp, tự nhiên, cấu tứ lặp tạo sự đối ứng

chặt chẽ thể hiện njhiềm mong muốn được sống có ích

Tìm hiểu tác giả, tác phẩm

Hướng dẫn phân tích

 Hình ảnh mùa xuân ở khổ thơ đầu được dùng vói ý nghĩa gì?

 Hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên được phát hoạ như thế nào?

( Những chi tiết nào được miêu tả mùa xuân? Qua đó em hình dung bức tranh như thế nào?)

 Từ mùa xuân của thiên nhiên nhà thơ chuyển sang cảm nhận về mùa xuân của đất nước Hình ảnh nào thể hiện điều đó?

 Từ cảm xúc về mùa xuân của thiên nhiên đất nước, tác giả nói đến ( mùa xuân) sự suy ngẫm của bản thân, nhận xét cách chuyển đổi mạch thơ?

 Điều tâm niệm của nhà thơ là gì?

 Hình ảnh thơ nào biểu hiện điều đó?

 Nhận xét những hình ảnh đó?

 Cách cấu tứ lặp nhưng hình ảnh có gọi là lỗi lặp không? Vì sao?

- Học sinh đọc lại phần 1

- Học sinh đọc phần 2

Ngữ văn 9 – Tập 2

cống hiến cho đời là một lẽ tự nhiên như chim muôn

hoa lá toả hương sắc cho đời

III TỔNG KẾT

1 Học thuộc

2 Bình một khổ thơ

3 Tìm hiểu hình ảnh mùa xuân trong thơ xưa

và nay

 Hướng dẫn chuẩn bị bài

1 Bài vừa học:

2. Bài sắp học:

Hướng dẫn tổng kết

 Nêu những nét nghệ thuật, đặc sắc trong bài thơ?

 Đọc một khổ thơ em thích, nêu cách cảm thụ của em?

- Hiểu được ý nghĩa cống hiến của bản thân  đất nước

Chuẩn bị VIẾNG LĂNG BÁC

- Đọc bài thơ để trình bày tình cảm của mình khi đọc bài thơ

- Sưu tầm những hình ảnh của Bác

- Học sinh đọc ghi nhớ trong sách giáo khoa

Tuần 24 - Tiết : 117 Viếng Lăng Bác

A Mục tiêu :

- Kiến thức: + Cảm nhận được niềm xúc động thiêng liêng, tấm lòng tha thiết thành kính, vừa tự hào vừa đau xót của tác giả từ miền Nam vừa được giải phóng ra

viếng lăng Bác

+ Thấy được những đặc điểm nghệ thuật của bài thơ: giọng điệu trang trọng và thiết tha phù hợp với tâm trạng và cảm xúc, nhiều hình ảnh ẩn dụ có

giá trị xúc tích và gợi cảm Lời thơ dung dị mà cô đúc, giàu cảm xúc mà lắng đọng

- Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng cảm thụ phân tích thơ

- Thái độ : Bồi dưỡng tinh thần tự hào và lòng kính trọng Bác Hồ.

B Chuẩn bị : Tranh minh hoạ lăng Bác – Chân dung Viễn Phương