Tự chọn sinh 9

=>Mối quan hệ giữa chúng ?Phương pháp độc dáo của Men đen: -Cho lai các cặp bố mẹ có các cặp tính trạng thuần chủng tương phản -sau đó dùng toán học để thống kê -Phân tích thế hệ con lai

I Một số thuật ngữ:

-Di truyền.:là hiện tượng truyền dật thông DT của bố mẹ cho con cái

-Biến dị:con cái sinh ra khác bố mẹ và khác nhau giữa chúng

-sinh sản:……tăng số lượng của loài

=>Mối quan hệ giữa chúng

?Phương pháp độc dáo của Men đen:

-Cho lai các cặp bố mẹ có các cặp tính trạng thuần chủng tương phản

-sau đó dùng toán học để thống kê

-Phân tích thế hệ con lai=>ông đã phát hiện ra 3 quy luật DT

II.

Lai một cặp tính trạng

1 Các khái niệm:

-Tính trạng, KH, KG, TT trội, Tính trạng lặn…

-Giống, lai, giao tử, hợp tữ…

2.Lai 1 cặp tính trạng

?Gọi HS nhắc lại T/N của Men đen ?

*P Bố Hoa đỏ x Mẹ Hoa trắng (hoặc ngược lại)

H oa đỏ :1Hoa trắng

=>F1có 1 loại KH là hao đỏ gọi là đồng tính

F2 có 3 Hoa đỏ: 1 Hoa trắng vừa có đỏ vừa có trắng gọi là phân tính

3 Ndung ĐL

GVHD HS nội dung của định luật đồng tính và định luật phân li:

Baì tập điền từ tr.9 SGK

?Cho HS nhắc lại

4.Điều kiện nghiệm đúng của định luật

-P phải thuần chủng các cặp tính trạng đem lai

-Số cá thể đem lai phải nhiều, trội phải trội hoàn toàn

5 Ý nghĩa của đinh luật

-Mặt lí luận

-Tương quan trội lặn là hiện tượng phổ biến của SV, trong đó trội thường là tốt-Chọn giống phải phát hiện được tính trạng trội để tập trung nhiều tính trạng trội vào 1 kiểu gen nhằm tạo ra giống tốt năng suất cao

-VD: trội x lặn =>F1 :để SX rất tốt nhưng để làm giống thì không được,sự phân

li làm xuất tính trạng lặn (xấu) cho nên người ta phải chọn giống thuần chủng.Mặt thực tế:

-Trong SX người ta không dùng giống F1 để làm giống vì trong cơ thể con lai có tồn tại các cặp gen lặn ở thể dị hợp nên khi lai F1 x F1 => F2 xuất hiện tính

trạng lặn làm cho giống xấu đi.

6 Giải thích thí nghiệm của Men đen:

-Men đen cho rằng mổi cặp tíh trạng do 1 cặp nhân tố di truyền quy định

+Quy ước Gen A :Hoa đỏ, gen a :Hoa trắng

=>Hoa đỏ trội có kiểu gen AA, hoa trắng có kiểu gen aa

-Hoa đỏ khi giảm phân cho 2 giao tử: mổi giao tử mang gen A, hoa trăng cho 2

giao tử , mỗi giao tử mang gen a

-Khi thụ tinh con lại F1 có KG Dị hợp Aa

-Hoa đỏ trội, hoa trắng lặn do trội át lặn nên KH là hoa đỏ

-Khi cho lại F1 x F1 => P Hoa đỏ (Aa) xHoa đỏ(Aa)

Giảm phân cho 2 loại GT :mang gen:A, a ,khi thụ tinh cho 4 tổ hợp

1AA:2Aa:1aa có 3hoa đỏ :1Hoa trắng

*GV HD HS viết sư đồ lai

III.HD về nhà:

-Học thuộc NDDL, giải thích được thí nghiệm của Men đen

-Làm các bài tập ở SGK

-*** -Tiết 2: LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG

S:20/11

-o0o -D:22/11

A.Mục tiêu bài học:

-Cũûng cố phần lí thuyết, giải thích được T/ N của 1 Men đen: lai phântích, hiện tượng trội không hoàn toàn…

-Hiểu cách giải 2 dạng BT xuôi, ngược về 1cặp tính trạng

-Rèn kĩ năng giải bài tập

B Nội dụng

6.Lai phân tích:

-Khái niệm:

GV hỏi HS nêu lại lai phân tích là gì?

-Mục đích của phép lai phân tích:để kiểm tra KG của 1 loại giống, trộinhưng không biết trội thuần chủng hay không?

-Cách tiến hành: lấy tính trạng trội đã cho lai với tính trạng lặn nếu :

+Con lai chỉ có 1 KH thì trội đó là thuần chủng

Vd:TC x TT => F1 TC =P trội thuần chủng

+Con lai phân tính (có 2 KH ): nghĩa là T.T trội tạo ra 2 loại G:A và a thì trội đókhông thuần chủng VD:TC (Aa) x TT (aa) =>F1 :1TC :1 TT=>

*F:1:1=>KGP:Aa x aa

*F: 3:1 => KGP:Aa x Aa

*F :3:1 => KGP:Aa xAa (trội không hoàn toàn)

7.Trội hoàn toàn :

-Trong các phép lai 1 cặp tính trạng nếu con lai thu được 1 loại KH và KG là dịhợp, biểu hiện KH của tính trạng trội do gen trội hoàn toàn át gen lặn.Con laiF2 phân tính:3 trội :1 lặn => gọi là trội hoàn toàn

F 2 1AA :2Aa :1aa => 3TC :1TT(3trội :1 lặn)

8.Trội không hoàn toàn:

Đó là hiện tượng gen trội không át hoàn toàn gen lặn => dẫn đến con lai F1 cótính trạng trung gian giữa bố và mẹ

-VD: P Hđỏ(TC) x H Trắng (TC) =>F1 gen dị hợp, màu hồng : do trội khônghoàn toàn át gen lặn nên biểu hiện tính trạng trung gian giữa TT hoa đỏ và TThoa trắng: Hiện tượng đó gọi là trôi không hàn toàn

C.Các dạng bài tập: 2 dạng

1.Dạng xuôi:

*cách giải: 3 bước

a Quy ước gen

b.Tìm cặp gen bố mẹ

c.Lập sơ đồ lai-nhận xét

2.Dạng ngược:

*Cách giải: 2 bước

a Căn cứ vào số lượng, tỉ lệ con laiđể suy ra kiểu gen bố mẹ(lưu ý rútgọn tỉ lệ đã cho củ bài toán thành tỉ lệ quen thuộc để tìm KG P)

*F: (3:1) => KGP : Aa x Aa

*F: (1:1) => KGP : Aa x aa

*F: (!:2:1) => KGP : Aa x Aa(trội không hoàn toàn)

- Quy ước gen , lí luận tìm KG P

b Lập sơ đồ lai kiểm nghiệm-NX

*Dặn: Xem thí nghiệm lai hai cặp tính trạng của Men-đen giờ sau học,

-*** -Tiết 3 LAI HAI CẶP TÍNH TRẠNG (Tiết 1)

S 23/11

-o0o -D:26/11

A.M ục tiêu bài học :

-Nắm được thí nghiệm của Men Den về 2 cặp tính trạng, nắm chắc ND ĐL,

ĐK nghiệm đúng của ĐL, ý nghĩa

-Vận dụng kiến thức đã học cho được 1 số VD đơn giản

II ND ĐL

?Nhắc lại ND định luật?

III.Điều kiện nghiệm đúng của ĐL:

ĐL Mem đen đúng trong trường hợp nào?

-các cặp cá thể đem lai phải thuần chủng về tính trạng được theo giỏi

-Trội hải trội hồn tồn

-Số cá thể đem lai phải đủ lớn

-các cặp gen quy định các tính trạng được theo giỏi phải phân li độc lập(tức là các cặp gen đĩ phải nằm trên các NST khác nhau

IV.Ý nghĩa của ĐL phân li độc lập

-Sự xuất hiện các biến dị tổ hợp(V-T, X T) là kết quả của sự tổ hợp các nhân tố

DT làm xuất hiện các KH khác bố mẹ và F1 AaBB, AABb, Aabb, Aabb, aaBB.T/ nghiệm của Men đen chỉ đề cập 2 cặp TT(do 2 cặp gen tương ứng chi phối-Trong thực tế TV bậc cao trong KG cĩa nhiều gen dị hợp,do đĩ sự phân li độc lập,

tổ hợp tự do tạo ra vơ số KG trong tự nhiên

-Giải thích được biến dị tổ hợp vơ cùng phong phú của các lồi SV giao phối, ddiieuf này cĩ ý nghĩa lớn đĩi với SV

VD:Men đen cho lai 2 cặp TT của cây đậu Hà Lan :V-T, X-N,F1 : toàn màu vàng, F2 cho tự thụ phấn thu được 556 hạt có 4 loại KH:

+315 hạt màu vàng vỏ trơn +101 hạt màu vàng vỏ nhăn +108 hạt màu xanh vỏ trơn+32 hạt màu xanh vỏ nhăn-Theo Men đen tỉ l F2 của lai 2 cặp tính trạng với số hạt như trên=> tỉ lệ này xấp xỉ 9V-T:3V-N:3X-T :1X-N

VI.Dặn :Về nhà xem phần giải thích thí nghiệm của Men đen giờ sau học

-*** -Tiết 4: LAI HAI CẶP TÍNH TRẠNG

-o0o -D: 29/11

I.Mục tiêu bài học

-Giải thích được thí nghiệm của Men đen và lai hai cặp tính trạng

–Nắm được cách giải vầ 2 cặp tính trạng so sánh 2 ĐL của Men đen rút

ra điểm giống khác

II Nội dung:

1 Giải thích thí nghiệm của Men Đen

?Giải tích thí nghiệm của Men Đen?

–GV HD HS trên cơ sở ĐL 1 của Men Đen:HV trội so với hạt xanh, cho nên+Giả sử Gen A :quy định Hạt vàng(HV)

Gen B:quy định Vỏ trơn(VT)

Gen a : quy định Hạt xanh(HX)

Gen b : quy định Vỏnhăn(VN)

KG của V-T :AABB, X-N:aabb

?Gọi 1 HS lên viết sơ đồ lai

♀

?GV cho HS tỏng hợp các tổ hợp

-Sau đó cho HS nhận xét KG, KH rút ra tỉ lệ 9:3 :3:1

2.BT:So sánh ĐL phân li với ĐL phân li độc lập?

*Giống:Điều có các ĐK nghiệm đúng như nhau

+Các cặp P đem lai phải thuần chủng về tính trạng

+Số lượng con lai thu được lớn

+F2 đều có sự phân li

+Sự DT đều dựa trên sự kết hợp giữa 2 cơ chếphân li của các cặp gen trong giảm phân và tổ trong thụ tinh

*Khác

Định luật phân li Định luật phân liđộc lập

Phản ánh sự DT của 1 cặp TTrạng Phản ánh sự DT của 2 cặp TTrạngF1 dị hợp 1 cặp gen(Aa) tạo ra 2 loại

giao tử

F1 dị hợp 2 cặp gen(AaBb) tạo ra 4 loạigiao tử

F2 có 2 loại KH, với tỉ lệ 3:1 F2 có 4 loại KH, với tỉ lệ 9: 3:3:1

F2 F2có 4 tổ hợp với 3 kiểu gen F2 có 16 tổ hợp với 9 kiểu gen

F2 không xuất hiện biến dị tổ hợp F2 xuất hiện biến dị tổ hợp

3 Bài tập lai 2 cặp tính trạng: 2 dạng

a.Dạng xuôi

-cách giải :2 bước:

1 Căn cứ ù vào từng cặp tính trạng(theo quy luật DT của Men Đen)=> tích tỉ lệ của các tính trạng ở F1, F2

-Cách giảiCăn cứ vào KGH đời con =>KG P

*F2 :9:3:3:1 = (3:1) (3:1)=>F2 dị hợp về 2 cặp gen=>P thuần chủng về 2 cặp gen

*F2 :3:3:1:1=(3:1) (3:1) =>P:Aa Bb xAabb

*F2 :1:1:1:1=(1:1 (1:1) =>P :AaBb xaabb hoặc Aabb xaaBb

3.Dặn: Học thuộc bài – xem trước các dạng BT gòi sau làm BT DT về

các cặp tính trạng

-*** -Tiết 5-6 BÀI TẬP VỀ LAI 1-2 CẶP TÍNH TRẠNG

S:2/12

-o0o -D:3/12

A.Mục tiêu bài học:

-Giải đáp thắc mắc về thí nghiệm của Men đen về 1-2 cặp tính trạng.-Giải được các dạng BT về 1-2 cặp tính trạng

-Rèn kĩ năng giải BT thành thạo

B.Nội dụng

I.Bài tập về lai 1 cặp tính trạng

1.BT 1:

Ỏ bò tính trạng không có sừng là trội hoàn toàn so với bò có sừng

Khi cho bò thuần chủng không có sừng và có sừng giao phối với nhau thu

được F1

a.Lập sơ đồ lai từ P => F1

b.Cho bò F1 trên lai phân tích thì kết quả sẻ như thế nào?

-Gọi 1 HS lên bảng giải –HS khác làm vào vở nháp

Giải

a.Gọi genA là bò không có sừng, gen a là bò có sừng

=> bò không có sừng có KG:AA , bò có sừng có KG aa

b Theo bài ra ta có sơ đồ lai sau:

NX: KG Aa KH không có sừng

b Cho bò F1 lai phân tích: ø

Bo økhông có sừngAa x Bò có sừng aa(vì lai phân tích là lấy trội lai với lặn) => con lai sẻ cho1bò không sừng:

1 bò có sừng

Sơ đồ lai kiểm nghiệm:

P Bò không sừng x Bò có sừng

F1 Aa `: aa (1 Bò không sừng: 1Bò có sừng)

2.Bài tập 2:Trong phép lai giữa 2 cây lúa thân cao với thân thấp người ta

thu được 30018 hạt thân cao, 1004 hạt thân thấp

Hãy biện luận và lập sơ đồ lai cho phép lai trên?

Giải

*Xét tỉ lệ con lai:TC : TT =30018 :1004 =….=>Tỉ lệ 3:1 => KGP :Aa xAa(tuân theo quy luật phân li của Men Đen)=>Thân cao là Trội hoàn toàn so vớiT.T thân thấp

*Quy ước:Gen A quy định: thân cao ø , gen a :quy định thân thấp màKGP thân cao là (dị hợp) Aa =Như vậy: ta có P : TC Aa x TC Aa sẻ chocon lai: 3 TC :1 TT như đề bài

*Sơ đồ lai kiểm nghiệm

P :Thân cao x Thân cao

G: A, a A, aF1 :1AA :2Aa 1aaNX: KG 1AA :2Aa :1aaKH: 3 Thân cao 1: Thân thấp3.BT4 SGK tr 10

Giải.

Vì F1 toàn cá kiến mắt đen nên mắt den là trội –mắt đỏ là lặn

Quy ước:Gen A : cá kiến mất đen ,gen a :cá kiến mắt đỏ

=>KGP:Mắt đen AA, Mắt đỏ:aa

Sơ đồ lai: P (TC) Mắt đen x Mắt đỏ

Quy ước Gen A: Hoa đỏ(trội không hoàn toàn so với hoa trắng ),Hoa trắng :a

=> KGHĐỏ:AA,Hoa trắng :aa

6.BT lai 1 cặp tính trạng

Ơû 1 loài TV Hđỏ trội so với Hvàngchom cây Hđỏ giao phấn với H vang thuđược F1

a.Viết sơ đò lai từ P => F1

b.Nếu F1 thu được3 Hđỏ: 1 HVKG P sẻ thế nào?

7 BT về 2 cặp tính trạng

Ở 1 loài TV 2 cặp tính trạng chiều cao cây và hình dạng lá di truyền độc lậpvới nhau.Thân cao , lá quăn là 2 tính trạng trội hoàn toàn so so với thân thấp –lá thẳng.Hãy lập sơ đồ lai để xác định kết quả về KG, KH của F1 cho phép laisau Thân cao, lá quăn x Thân thấp, lá thẳng?

Giải:

Quy ước: Gen A:TC ,gen a T Thấp

Gen B lá quăn, b :lá thẳng

KG cuả TC-Lá quănAABB (A- B- ), có thể có1 trong các KG sau:AABB,AABb,AaBB,AaBb

Thân thấp -lá thẳng cóKG:aabb

Có 4 trường hợp xãy ra:

1 P:Thân cao-Lá quăn(AABB ) x Thân thấp –Lá thẳng(aabb)

2 P:Thân cao-Lá quăn(AABb) x Thân thấp –Lá thẳng(aabb)

3 P:Thân cao-Lá quăn(AaBB ) x Thân thấp –Lá thẳng(aabb)

4 P:Thân cao-Lá quăn(AaBb ) x Thân thấp –Lá thẳng(aabb)

*ChóH viết hết 4 phép lai-GV nhận xét BS

II Dặn dò: Về nhà ôn lại bài ,xem trước bài lai1 -2 cặp tính trạng ,mắm

được cách giải và làm được BT

?Giải thích biến dị tổ hợp?(sắp xếp lạicác đặc điểm DT của bố mẹtrongquá trình sinh sản dẫn đến con cháu xuất hiện KH khác bố mẹ)

Tiết 7: NST-NGUYÊN PHÂN –GIẢM PHÂN

-*** -S: 8/12 DI TRUYỀN GIỚI TÍNH

D:10/12

-o0o -A Mục tiêu bài học

-Củng cố KT về nguyên phân, giảm phân và DTgiới tính

-Nắm chắc kiến thức cơ bản, nêu được ý nghĩa của

-Vận dụng làm được 1sốâ BT

B.Nội dung

I.NST

1.K/N:?NSt là gì? Cho HS nhắc lại

2.Cấu trúc chức năng của NST ?Cho HS nhắc lại-GV BS

?.So sánh NST kép với NST tương đồng?

?Thế nào là bộ NST đơn bội,lưỡng bội? Cho VD?

?ChoVD về tính đặc trưng của bộ NST?So sánhbộ NST lưỡng bội và bọ NST đơn bội?

II Hoạt động của NST: trong quá trình nguyên phân và giảm phân

1.Nphân: -K/NNP

-Cho H nhắc lại: 1TB x2=1TB…

-.Quá trình nguyên phân:gồm 1 lần phân bào :4 kì:đầu,giữa, sau, cuối và 1giai đoạn chuẩn bị

?GV đặt câu hỏi cho HS trả lời,GVBS

-Ý nghĩa:

2.GP

-K/N GP Cho HS nhắc lại

-Quá trình giảm phângồm 2 lần phân bào(8 kì và 2 giai đoạn chuẩn bị)

?Cho HS nhắc lại từng kì sau đó GV BS

III.Di truyền giới tính

-Cơ chế sinh con trai, con gái

-Ý nghĩa của DTGT?

IV.BT vận dụng

1.So sánh NP với GP?(kiến thức cơ bản sinh 9 trang 24)

*Giống:

+Đều là 2 quá trình sinh sản của TB

+Có các kì chia giống nhau,:trung gian, đầu,giữa, sau, cuối

+các NST đều xáy ra các HĐ sống: duỗi, xoắn,tự nhân đôi,đống xoắn,,xếp trên

MP xích đạo của thoi phân bào tâm động và phân li về các cực của TB

+Các thành phần của TB: trung thể , thoivô sắc,màng nhân, màng, chất TB trong từng kì tương ứng trong 2 quá trình

*Khác:

Xãy ra 1 lần phân bào,từ 1TB mẹ cho

2 TB con Xãy ra 2 lần phân bào,từ 1TB mẹ cho4TB conSố lượng NST trong TB con=2n ,giống

TB mẹ

Số lượng NST trong TB con=n ,giảm xuống còn 1 nữa so với TB mẹ

NST có 1 lần xếp trên MP xích đạo

của thoi vô sắc và phân về mỗi ccực

của TB

NST có 2 lần xếp trên MP xích đạo của thoi vô sắc và phân về mỗi ccực của TB

Không xãy ra tiếp hợp của NST Xãy ra tiếp hợp của NST

-*** -Tiết 8 PHÁT SINH GIAO TỬ- DI TRUYỀN LIÊN KẾT

S:12/12

-o0o -D:13/12

A.Mục tiêu bài học:

-Nắm được sự phát sinh giao tử, so sánh được 2 qua trình đo.ù

-Di truyền liên kết ý nghĩa của nó

B.Nội dung:

I.Phát sinh giao t ử : -Nêu rõ sự hình thành giao tử cái?

-Nêu rõ sự hình thành giao tử đực?

*GV BS

?So sánh 2 quá trình trên?

II.Thụ tinh

1.Khái niệm: ?Sự thụ tinh là gì?

-Sự thụ tinh là sự kết hợp giữa giao tử đực với giao tử cái tạo thành hợp tử (về mặt DT là sự kết hợp giữa 2 bộ nhân đơn bội tạo thành bộ nhân lưỡng bội:n+n =2n)

III.Di truyền liên kết

1.Thí nghiệm của Móoc gan

?Viết sơ đồ tóm tắt T/N?

P Ruồi xám -cánh dài x Ruồi đen –cánh cụt

Cho ruồi đực F1lai P tích F2 cho 1 Xám -dài :1 Đen- cụt

2.Giải thích:Ruồi F1 dị hợp 2 cặp ren nằm trên 1 NST.Gen B( thân xám) liên kết với gen V(cánh dài) trên 1 NST,gen b (thân đen) liên kết với gen v (cánh ngắn) trên NST còn lại của cặp NST tương đồng Các gen trên 1

NSTcungf phân li trong giảm phân dẩn đến F dị hợp,2 cặp gen nhưng chỉ tạo ra

2 giao tử chứ không cho 4 giao tử như ở định luật phân li độc lập

VI.Bài tập vận dụng

1.Lập sư đồ minh họa cho thí nghiệm của Men đen?

Theo thí nghiệm của Men đen ta thấy F1 thân xám cánh dài 100% chứng

torthaan xám cánh dài là trội hoàn toàn so với thân dên cánh cụt

-Quy ước:Gen B:thân xám,gen b thân đen

-Để 2 gen nằm trên 1 NST ta quy ước(-) để chỉ 2 gen nằm trên 1 NST

-Sơ đồ lai P (TC) Thân xám-cánh dài x Thân đen-cánh cụt

-ĐLPLi độc lập:

+Mỗi gen nằm trên 1 NST (hay 2 cặp gen nằm trên 2 NST tương đồng)

+Hai cặp tính trạng DT độc lập không phụ thuộc vào nhau

+Các gen phân li độc lập trong quá trình giảm phân tạo ra Giao tử

+Làm xuất hiện biến dị tổ hợp

-DT liên kết:

+Hai gen nằm trên 1 NST(Hay 2 cặp gen cùng nằm trên 1 cặp NST tương đồng+Hai cặp tính trang DT không độc lập và phụ thuộc vào nhau

+Các gen phân li cùng với nhau trong giảm phân tạo ra giao tử

+Hạn chế xuất hiện biến dị tổ hợp

V.Dặn

-Ôn tập kiến thức từ bài đầu đến giờ chuẩn bị on tập học kì

-Ôn tập ADN, ARN, prôtêin giờ sau học tiếp

-Xem có bài tập nào cần hỏi về các phần đã học giờ sau hỏi